Chronique du religieux de Saint-Denys, contenant le règne de Charles VI, de 1380 à 1422

발행: 1839년

분량: 778페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

571쪽

564 CHRONICORUM ABOLI SEXTI LIB. XXXVI.

reddere leviorem, si a viris strenuis et ingenuis dicantur superati, sicut ruborem ingeminat, adauget ignominiam ab indignis et vilibus obtenta victoria. Insortunium hucusque inopinatum terruit in duabus su sequentibus aciebus constitutos, et mox consternatis animis. non ad succursum pereuncium, cum non haberent principem qui id posset precipere, intenderunt, sed cum probro et ignominia consortes deseruerunt, et turpi fuga perpetuam emerunti tisanaiam Illo clam instanti, ingens copia pugnatorum in extremis anteguardie residens, ut urencium victorum leoninam rahiem declinarent, Paululum retrocesSerunt, et credens rex Anglie quod vellent prelium restaurare, omnes captivos interfici imperavit, et sibi obtemperatum fuit, donec veraciter seivit

quod ad sugiendum magis quam ad resistendum prona erat, et side oculata id percepit.

CAPITULUM X.

Redarguuntur Gallie quia consiliis prudentum non aequieverant.

Vos igitur, insignes barones et principes, qui de Francione, antiquissimo Trojano, ac generosis proavis nomen et genus traxisse gloriamini, sane saxei pectoris mentisque adamantinereputatem, nisi cum cordis maritudine plangeretis tantum dedecus, sic a predecessorum vestrorum sectandis vestigiis declinando. Ipsos equidem, militaris discipline sollicitos aetatores, minimo ignorabatis in cunctis arduis disponendis sanioribus acquievisse consiliis et jugi perseverancia semper audacter et felicitor gressa terminasse, unde et strenuitatem suam cuncta per orbis si mala laudabiliter dilatasse antique et approbate annales vobis tradunt. Hanc sane normam tenendo, nee dum

572쪽

CHRONIQUE DE CHARI ES VI UV. XXXVI. 565

Reproelies adresssis an Fransciis our leti solle et imprudente conduite

Illustres baron et princes, qui saltes remoti ter votre origine autioren Francion et qui votis glori se d'eire issus de plus obtesaieux, e votis croti ais te coeur bien duc, l'am bien insensi hie, si votis De siptorie amἡrement a honte dolat ous ous dies Ou eris eriddxiati des traces glorieuses de vos ancetres. Vousi' ignoriegia que, scrupuleu observateur de la disciplino milita iro, iis sui valent dans tota te les occasion importantes e conseiis de la prude ce γ' iis menalent . boniae sin tontes leur ent reprises par lcur coii roge et leur

per viratice insatigabies, et que 'est alias qu'il ontissipandu par

573쪽

sacro crismate delibuti olim Romam, universi orbis malleum incenderunt primi post Herculem Alpium invicta juga tisigore intractabilia loca transcenderunc domitis Pannoniis, Greco et Macedones gladiis prostraverunt a rege quoque

Bitini in auxilium evocati, eum eo peracta victoria regnum divisorunt, partemque suam Gali Greciam vocaverunt. os

iterum successive, post fidem Christi susceptam, Gothorum regem superbum juxta Pictavium vita et regno privasse didicistis, Hyspaniamque intrantes idem Almarico regi intulisse. Inde Saxonia viribus edomita, omnes virilis sexus incolas neci dederunt, qui regis sui Clotarii gladii quantitatem excedebant. Nec vobis negandum erat, ut sub arolo Martello trecenta et viginti quatuor milia infidelium ad regnum aspirancium unico intersecerunt conflictu et post, arolus Magnus, princeps merito recolendus, quamdiu Tytan acietur eclipsim letatus est, ut ipsorum Gallicorum auxilio taliam, Romam, Germaniam possedit pacifice, in Hyspania fidem Christi dilatando;

et ut reges ipsius successores Ormani et Aquitante ducatus

opulentissimos fisco regali Franci addiderunt. Hiis et simili-hus triumphis memorandis, ut videtis, Franci clarum reus intrabiliter auxerunt, quod pro pudor, si verbis detur audacia, nunc et gressu precipiti et consus ac ignominiosa fuga obliubilatum reddidistis Qve ambo, sussusus nec immerito

rubore sub silenci tumulo sepelienda censebam, et pocius tragedoruin hoatibus quam historiis contexenda, nisi Francorum gesta commendabilia et note subjacencia posterorum memorietradere ex ossicio suscepissem.

574쪽

loutri'univer I putation de leur valeur rus annales authentiques de temps passes en rendent thmo igna ge C'est e svivant cetis rQle de conduitesque adis, avaritu'hmque o iis embra sirent lario ch tienne iis incend thrent Rome la terreurra monile eniter; que les premier aptias Hercule, iis franchirent Ies sommeis escarpEs de Alpes malges tes laces hiernelles qui les reti latent inaccessibies qu'iis sol mirent la Pannonie, et subjugithren tria Grἡce et la Machiloitie qu' iis partadirent avre leto de Bithynie ' qui les avait appetos . son secours, leur cotiquein communes, et doniarent . la portion qui leur tait Echue te no de Gallo riae. Vous savie a si que depuis leur coamversion . la sol du Christ, iis privἡrent decla vi et dii trone, kaoitiers, te pilissa ut mi es Goths'. que, mi hirant en ripagiae, iis trai-ihrent de meme te mi malaric puis, qu'arati vaiticu les Saxoias, iis mirent . mort ou les guerrier de ce pars qui ἡpassaient alia uteur est' me de leur mi Clota ire Faut-il ous rappete ericoreque mus Charies Martet, iis extermi prent dans uia seu comba troiscent vingi uatre mille insidhles qui oulaien enualii te roraume; que plus tard Chartemagne, e glorieu prince doni a mhmoire ne mi ira miti tantaque te solei liaclairer te monde, ne ut satisfaitque quand avecu'aide de se Francs, ii sui devenuia isthle possesseurdest 'Italie, de Rome et de la Germanio, et qu'il ut propage te chris tianisme en spagne riu'ensin te rois se successeiars bunirent . lacouronti de France te riches duchbs de Normandi et 'Aquita ine. C'est par es triomphe m/morabies et 'autres encore qu'il ont, vovs te favea re id si clatante a gloire de la France, tandis quevous, o honte uous en aura, si 'ose te dire, terni I'helat par votis pitacipitation inconsidἡrμ, votis d&otare et vore suite ignominie e. Aussi, Mant a juste sentiment de confusion que 'inspire votis cotiduite, j'aurais enseveli dans uti sternet oubli des satis don te rhcit cotivient leucaux accent de la mus tragique qu'. ceu de l'histoire , si e ne 'ltat sit uti deuot de transmetires la posthrit les revera aussi hieti que les succia de la France.

575쪽

De rebus post vietoriam gestis.

Ad hystoriam reducens calamum peracto cruentissimo Conflictu, cum rex et nobiliores Anglie sibi assistentes a satelliti-hus mechanicis et infimi status viris inclitos nostros emissent ut multa peccuniali ipsis imposita graviore inde habundancius ditarentur, et jugum redempcionis odibile ceteros serre Anglici

compulerunt, clam qui inter mortuos jacebant non totaliter extincti, cum aliquantulum respirassent. Inde rex aliquantulum rotrocedens, et victores ad colloquium V an pugnatores,manuque edicens cunctis silericium, omnibus regraeiatus est, quod propter se mortis discrimen non formidaverant subire, omnesque rei bene geste debere reminisci, cum esset signum evidentissimum, quod suorum progenitorum dominia injustissime subtracta juste recuperare conabatur. Attente tamen monuit universos ne superbi spiritu agitati, magnanimitati sue triumphum ascriberent, sed mere gracie Dei, qui tantam initique numerosam multitudinem Gallicorum, et eorum insolentem et obstinatam presumpcionem sua paucitate humiliare

statuerat. Addidit et Deo graciandum, quod pauci et quasi nulli

ex suis, accinti baltheo militari, in prelio corruissent. Horrere tamen se dixit tantum cruorem humanum tam habundanteressu- sunt, ac pio corde compati universorum interitu, et precipue

suorum, quibus et officium humanitatis exhibens, precipiens omnes sepeliri, jussit ne sub dio seris et avibus relinquerentur corrodendi. Humanitatem similem Gallicis impendendam non vetuit, et quin Morinensis antistes ob hoc ex loco prophano cymiterium constitueret benedictum, precibus principum lilia

576쪽

De eo qui suivit Ia vietoire de Anglais.

de reprend la suile de moti reeit Aprta cette sanoante halaille lero d'Angleterre et les notiles de son armω achethren au simples soldata, alias qu'aux gens des mdlier et u men peupte les plus marvant de seigneum de France, fila de te metire Dranson etd'en tire de sortes sommes d'argent Les Anglais rati iansirent a sisans pitiduo des autres mεme ceu quilisant . terre parmides mortarespiratent encore et donnatent quelque signes de vie Le mi, s'εloi-gnant ensuites queique distancera etiam de halaille, assembla sestroupes victoriouses, et apria voir ait signe de lata in M'on tui prΦtat silence, irremercia tous Ies si eucd'avoir si hi avement exposia leurvi mur son service, et les engage . se fouveni de ceti illant suc-cἡs, commeru'un ωmoigilage hvident de la justice de in cause et deriessoris γ'il salsait mur recolivrer te doma ines de se ancetres injustemen usurpos Toutesoici leur recommanda particuliἡrement de ne poliat se ais se aveugier par 'Orguet et de ne pas attribue leur victoire . leum prouesses, mais 'en rapporter inui te merite . une

metit . la mort derious, et principalement . celle de se compagnorasd'armes. I leur sit rendre les dernier devotra et ordolana 'lu'on tesenterrat,iour'u' iis ne restassent pas exposis au injures is tempse qu'il ne lassentias dἡvoris parcies hetes seroces et les Oiseau de prole. I pei mi aias si qu'on rendit te memes devotus au Fran is, et que 'εvsique de erouanne bdnit, . cette occasion Iediei prosatiequi leui semit de cimetii re Il accorda cette saxeu au priἡres des

577쪽

5 0 CHRONICORUM ΚΑ-M SEXTI LIB. XXXVI.

deserencium aurea inclinatus quos et tanquam dilectissimos cognatos consolatus, rogavit ne impaciencius justo errent quod ortuna, labilis more suo leta eorum principia in tristiciam terminasset, maxime cum hoc ab inordinato eorum apparatu processisset.

CAPITULUM XI.

De mauigenis aptis et inrersectis in praelio.

Ut ad regis et regnicolarum noticiam casus miserabilis pervenit, omnes re cordis amaritudine merore nimio constemnuntur, attendentes sic regnum, tot et tantis protectoribus destitutum, in stipendiis solutis et captivis redimendis ad paupertatem reductum ae reducendum, et, quod plus magnipendebant, propter hoc insortunium exteris nacionibus in L hulani et proverbium conversum. Regi vero inveotiganti numerum interfectorum a bajulis infauste legacionis responsum est se cognatos germanos septem, videlicet inclitum ducem de Baro, fratrem ejus, atque nepotem Robertum de Maria, comitem Niverniensem, et conestabularium Francie, dominum Karolum Dalebret, amisisse sortitor dimicando ducem quoque Braban-cie Antonium, ratrem ducis Burgundie, iuvenem cunctis utique valde dilectum, de quo certe sperabatur quod toti regno profuisset, si diucius vixisset, quia, sub eo militantibus relictis, cum paucis sumine auctoritatis baronibus, precipitancius justo aciem precedentihus se conjunxit ad probitatis titulum acquirendum. Addunt et quod eumdem infaustum exitum insignis dux Alensonis, qui ceteris principibus corporis eleguancia et diviciis excellebat, et qui hucusque consulti pectoris reputatus fuerat, sortitus est. am, quod stulcius excogitare nequibat, ductus aviditate pugnandi inter ceteros se audacter immersit, Di9jligo by orab

578쪽

princes dimnide France, qu'il traita comme se bien aimos musi , chercliant hae consoler, et les exhortanta supporter avec resignationcmmu decla fortune, qui paron de se caprices accoutumὁs, avait sal a uti hin revers te plus belles esFrances de sit hc risultat M'iIs devalent attribue surtout ais mauuaises disposition qu'ils

DA que Ia nouvelle de re triste τεnement sui contiue duio et de se suieta, a consternation ut onctiae chacunis sentit une amisedouleur, en songeantque Ieioraumeitait alnsi privi de tant d'illustresdosenseum, et que te tessor, appauvri 6 pari solde de troupes allai etre complἡtemeti ruini parda ranson des prisonniers Mais cequi leursu Ie plus sensibie cessu de pense que ce revera allai Pendrela France la satile et la riue de nations trangises Le mi arant demandi aux porteur de cetis triste nouvelle quel linit te nombre des morta, iis tui tam irent que sepi decies o in germaincavalent succombyen salsant de prodiges de valeur, savoles: l'illustre duc de Bar ' un de sessiares in leurimeu Robert de Marte, te comte deci veri , messire Charies d'Albret, contiἡtable de France, te duc de Brabant, Antoine, siare durauc de Murgogne, eune prince dindral men aimε, sur qui l'on sondat de grandes esphrances mur te bienduioraume, s'il eat v&u, et qui, abandorinant a conduite de troupes plac es Ous son commandement mur se distingue par quelque prouesse, tali ali se joindre . quelques-um des principaucham qui s'disient portas en avant avemune imprudente presipitation entate due d'Alenson , qui 'emporini fur las a uires princes par les agrμmenta de s personne et par se immenses rictasses, et qui juriu'aiora avait joui d'une grande repulation de prudenoe; mais emporia par une solle ardeur et par uti dεsir insenia de combattre, it avait qui itide prin-

579쪽

5r CHRONICORUM MOLI SEXTI LIB. XXXVI. relicta acie principali, quam, ut quidam reserunt, susceperat

conducendam.

Cum prefatis principibus, inquiunt tristium rumorum res et tores, ociam occubuerunt cum magistro balistariorum regni, domino de Baquevilla, vexillisero vestro, Guichardo Dalfini, ballivi et senescalli vestri, milites quoque veterani illustres genere et armorum experiencia preciari, qui statum regni sanis consiliis dirigebant, ob hoc certe non immerito

iligendi, quia, quamvis pluries pretium dissuasissent, ejus

tamen eventum dubium expectare ocius elegerunt quam retrocedere ut in mes. n Singulorum Domina explicantes, quo in libro vite scribi utinam mereantur addiderunt solum ex viris ecclesiasticis archiepiscopum Senonensem, dictum de Monte Acuto, in hoc tam sevo conflictu non erubuisse interesse; sed tandem, dum huc illucque ictus ingeminaret cum lacertis hectoreis, cum nepote suo vicedomino Laudunensi tanti rem rari ausus penam pertulisse cum ceteris obeundo Discrimen simile non evasit militum, armigerorum ac generosorum civium multitudo maxima, que precipua impignoraverant predia, ut pronominatorum dominorum signa magnificencius sequerentur, sperantes quod tunc Possent strenuitatis titulum adipisci. Rursus inter exteros insignes, qui occasione eadem cum Pr dictis confluxerant, multos famosos anonienses nobiles, nominandum senescallum Hanoni numero addiderunt, nec

sine mestis singultibus. am ob ejus emeritam miliciam, sepius oris variis evaporatam eliciter ipsum fulgorem inextinguibilis

strenuitatis reputabant.

Tandem sub compendio concludentes: AEt quamvis dissicile sit, serenissime princeps, quot ceciderunt certo astirmare nu- mero, si fame tamen fides adhibeatur communi, ex electis Di9jligo by orab

580쪽

CHRONIQUE DE CHARI S VI. - LIV. XXXVI. 573

uis a ceriu'on livrat haraille, et que murtant iis almsirent inieuxu inroia ter inus es hasatas de la methe que de se Ahonore enu retournant che eux. indiquhrent les nom de haculata'eux puissent res noms,hri terra'etre gerit datis te livre de viet , et iis sirent remarque que parmi les eccl/siastiques, uti sevi, messire de Montaigu, archoeque demens, avait os prendre parta cette sanoante balaille, et que, tandis qu'il rappali va illamment 'ennemide droite et de gauche, illa it ensin comme les autres pard de s vieson entrepris te raire, ave so neve te vidame de Laon. Tel suta si te sortἘ'uis ria grandisombre de chevallers, 'dcurer et de braves bourgeois, qui avalentingagida meilleure partie de leur hiens ur veni e pompe 'quipage se angerimus les halanthres desdiis seigneum, et chercher I'occasion de se signate par quelque action

SEARCH

MENU NAVIGATION