장음표시 사용
541쪽
nec quia est: ergo. Eodem exemplo ulitiir injπε sci. vG a1nue de prὲncipiis quiddilan vis subiecti similem praecognitionem ostendit,dans causa im: quia contingit,aliquem eo noscere esse,& dubitare de principiis indi- eant ibit, quid, & postea contingit cogitoicere principia indieantia quid: sicut puer cognoscit bovem esse, & tamen principia bovis ellentialia iqnorat , & postea principia indicantia quid eognoscit. Quod igitur possit contingere , cognoscere litici, quod significatur per nomen ,& quid litatem rei simpliciter ignorare, ostendit expressius per idem exemplum eum Themistio m mast. . Si enim,inquit,dicatur puero , quod adducat equum , tune adducit equum , & non bovem ; & hoe non est,
nisi quia cognoscit quid , quod signifieatur
per hoc nomen equus;& tamen pucr non cognoscit veram quidditatem equi , quia tune cognosceret principia intrinseca equi, quod est falsum: patet ergo , inferebat Scotus
quod quid rei absolutu,& quod signifieatur
p'r nomen, non sunt adaequat ό eadem.
63 Deinde certum debet este, quod passio , nec non qnodcumque demonstrandum, non debeat sic simpliciter , & clare praecog- Dosci, sicuti praecognoscitur quo aquia subiniecti, perqt,od veluti per medium de ino nitra istur: quia sie passio inde monstrabilis foret, sis uti ob idem ipsum quod quid inde mostrabile dicitur apud Scotum passim ex illa ratione Philosoplair quidquid cognoscitur ante demonstrationem , sub illa ratione inde- Trionstrabile marcet. Unde Stotus in qu 13. 6.oit, quod inesse passionis in subiecto concluditur in demonstratione, fle hoc est tuum ei ter igitur esse passionis eone luditur et non igitur praecognciscere oportet pas ionem elle ante conclusionem. Sic loquitur ibi, & meriis,
quia si esse, quod eone luditur, sit effectus esse praecogniti on debet esse idem,sed debet este aliud, quod concluditur, Ac aliud quod prae-t Unciscitur. Vnde Scottis in q. t . dicit cumriri stol. 7. Metaph L. quod quaestio , quare homo est liomci, est quaestio denit; quia quaestio aliquid praesupponit, de aliquid quaerit; sed hie nil praelipponitur ; nam quaerere, qu rehomo est homo,nulla est eausa: sicque depri. no gradu, in quo prae dicatur idem de se, non
6 His ita expositis pro solutione ratio Dis supta in arr. I. oppositae , facile poterit nunc habendus ordo adaptari. Dicimus ergo, quod sicuti por sensationem ascendimus ala himal, sie per discursum possunt usa scendere ad rationale, quo in se deinde ex recta peneistratione cogntro, habemus medium addemonstrandum ho a. inis Passiones,quarum requirimus praecognitionem quιdditatis siqnificatae per nomen in primissis, quibus cognitis ex quidditate med ij, S ex passio nis, eo neluditur passionem inesse subiecto, quia elle simpliciter passionis est inesse subiector unde recte Scotus in quis. 6. exposuit, quod de passione non potest sin plier ter praeeognosci quid est , quia quid eit simplieiter habet
ex conssquenti , id est , non praemisiatur, sed crine luditur;eoncluditur enim passionem iniselle, & si si elle, inquit Scotu ,cst subiecto in esto. Sed haec, expositione aliquorum opposi
ss Dices ex Aristot. qui A.' s. Meta-ρbridicit, quod id, quod signiscatur pee nomen , est vera definitio: ergo si de passione praecognoscatur quid est, quod significatue
per nomen, de ea praecognoscetur quid est simpliciter ; ac per consequens reddet vi raiationis opp stae I pra , utpote pabionem eminde monstrabile in . Respondet Scotus in ρ S. v rtim esse, quod aliquando latio, uam sit-nificat nomen ,est vera definitio, esi hoc inteuligere Aristo t. sed tamen ait Scotus , id non esse semper verum; potest enim aliquando ratio, esse entis descriptio , & ista non est vera definitio, licet per nomen significetur, prout diximus in quo. I. lib. Prior. Deinde re pondet Scotus ex ipso Aristot.asserente,quod ratio exprimens quid nomini ,etiam attribui potest non entibus, ut hirco ervo, cuius Cogis noscimus,quod per nomen significatur,& ramen quidditatem simpliti ter non cognoscimus,ut supra dicebamos per exemplum pueri de boue t ergo possumus de passione praecognoscere quid significatur per nomen, quin Veram rationem eii e simpliciter praecognosca-
66 Instabis, &hene, ex Aristot. non enti inest ratio exprimenς quid nominis:ergo cum passio ueram rationem habeat, quam non ensnon habet , ratio exprimens praecisε quid nominis soIinonenti poterit attribui, non ver6 passioni, υeram rationem entis habenti. Deinde,si concedatur , quod etiam passioni ratio, seu desinitio quid nominis exprimens insit, augetur di subultas; quia in tali casu, dissicili: verum esse poterit conchidi de passione,cuius sola ratio quis nominis exprimens fuit praeco nita, dum de non ente quid nominis cog-nraseatur etiam , quin de ipso aliquid ennelu datur: ergo reddit iterum principalis opposita
542쪽
De Demon ratione, fς eius principiis. Os ras
tatio. te subtiliter noster Doctor arguit,qulbus non minus subtiliter respondet,ubi supra,& in alijs citatus. 6 Respondet Scotus dicendo ad primu ,
quod in expressione nominis inter non ens,& en ,est eo in Pat ibi lis eo si binat io,qu ia penes punctu in praecisum exprimendi, quod significatur per nomen, sic de non ente , ae de ente eo gnoscere possumus,quod signifieatur. Ita isque directe dieit Seotus ad argumentum instans,quod tam iuxta Arili Ot. quam iuxta recistam mentem , non enti inest ratio exprimens quid nominis ita ut nulla vera ratio sibi insit; sed passioni inest vera ratio, & ratio etiam exprimens quid nominis, etsi verum sit, quod υera ratio ricio praecognoscatur de palsione ante eonclusionem ἰsolu D enim praecognosiae itur quid est , quod significatur per nomen; qui conceptus tunc est quoad nos sic etiam expedibilis per eonformitatem ad quid non entis, cum a J id suffici. r, quod in primo icta nostrae imperfectae cognitionis , se veelut enseognoscamus diminute, quod in tuo passu, omnium cognoscibilium aeque cognitiones percurri vide ritur. σ3 Adint .ntiam respondet Scotus , υerum esse,quod non ens non Dotest seiri, i siemee aliquid recte concludi; ideo, inquit se Mitur,quod oportet passionem elle:sed tamε non sequitur, quod eius esse praecognoscaturunt e conclusionem;quia in conclusione suum
esse ecine luditur , quia suum est est subiecto inesse. Dicimus itaque , quod etsi esse simplieiter passionis non praecognoscatur, sed solum esse seeundum quid , utpote illud ,quod significatur per nomen; requirι tamen , quod passio habbat esse simpliciter,& veram rationem intra rationem per nomen significatam; via etsi vera ratio , & esse simpliciter non requiratur cognosti antecedenter in praemissis , requiritne veris eognosci ex Consequenti in eo iactu. sione: si ue recte dieit Scotus passionem esse requiri: quia si tale esse si vplieiter defieeret passioni,soret impossibile, psum cognoscere ex eonsequenti; ita υt nee ex antecedenti, nec ex eonsequenti posset plus cognosci, quam quo οἱ uid significatum per nomen:vnde nunc, etsi ex antecedenti solum cognoscatur quid nomini estis passio veram raticinem habear, holeriteonsequenter sciri,tametsi anteceden
ter, expresse non cognsceretur: non enim re-
poenare videtur , quod minus notum possit ad esse masti notum transire 'pro quo videan eue dicta in lib. 6 q. s. su expositione ι te liet 1 lica armantis , ubi ex profesto haec attinguntur.
Es D inde ad rationem instantii dieimul directe, quod etsi solum quod significatur pee
nomen praecognoscatur de pa trione, de hoc etiam praecognoscatur de non ente a tan ennon sequitur , quod esse simplieiter passionis non ccincludatur de subiecta , oti nee d.
non enle concluditur. Ratio est; quia eis isse simpliciter passionis non praecognoscatur, praeeognoscitur tamen medium, iri citius virtute praemissa continetur, ita ut adsint vera principia,vim effectivam vere habentia; qua iste illis applicatis, cognosci debet ex conse quenti, tametsi ex antecedenti sotiraliter, &expresse ignoraretur. At vero, cum non ensnon habeat principia quidditativa , ex qi ibus vera ratio sequatur , non poterit aliquid e ne ludi de illo: sed ad summum , quid non sit,
poterit sullogizari, prout eum Scoto diximus in hcie libro q I. En igitur, qualiter proficiat, passionem elle simpliciter , tametsi esse simpliciter non praecognoleatur. I Dices aliter,quod prout in art. t .eseposuimus,potest homo v x. cognosei per risi-hile; ita Pt per risum eognoscatur ridens,& sic deveniatur ex notitia passionis ad notitiam subiecti in hoe ergo cognoscendi m do,videtur, quod non possit deinde pasito risibilis eo ne ludi a priori de subiectorationali , quine Ie simpliciter passionis praeire gnoscatur: ergo licet praedicta nostra expolitio debeat si sistere, dum passio eo lud itir de subiecta
stet quidditatis, scilicet per actus dist ursus; non vet 6 debet subsistere,dum passio concluditur de subiecto per actus passionis , vel per palsionem ipiam. Respondenduin sentici ex doctrina ipsius Doctoris s. quod adhue per viam a contrariis adductam salvari potest, quod esse simpliciter passionis nun praecosta
noscatur. Ratio est;quia nunquam ex accide
ii potest aliquis terminus cognosci, Guti ex quidditatis substantia, licet enim accidentia in plus condueant ad sensum, secus tamen ad intellectivum principiumr unde , etsi per risum notitia passionis adquiratur circa hominem posterioristice cognitum, ita tamen quod illud esse passionis se cognitum, in comparatione ad esse passionis cognoseιbile per cui 3-ditativa principia subibeti, possit dki esseeognitum feeu ndum quid ,ae proinde tale esse se cognitum, poterit diei, in esse simpliciteteogni scibile,ignoratum; & se, nunquam valebit dici , quod fit prxeognit mi illud ella passionis , prout eo deluditur ibi de suhiecto, id est, prout habens veram rationem e ste di simpliciter ; quod est sin. plieiter inhaerete
543쪽
subiecto.Sed hue omnia per expositionem alteri us difficultatis eonfir mabuntur. AR T. II.
rei folum demonstraraone quia valeat concludit
N demostrabilibus, tametsi ab alial quibus praesens difficultas suppo.
natur, tamen cum quam pluribus oppositis perturbetur , & deinde debeat este irrefragabile centrum , ideo rationibus eam sentio esse potitis probandam , quam supponendam. Inquirimus ergo , ex quo quodquιd rerum solum demonstrationeqvια concludaiatur de subiecto,quin Proster quιd possit con-eIudi ' Et Iieet in quaesito videatur supponi intentum, sed tamen deducentes causas illius, trumque probare intendemus. Vide dicta in Lb. a.ds 2. q. Fraamb. 3. 2 Resolvendum est,quod nullum quod- quid sub ea ratione, qua est quodquid , -Iet Propter quid demonstrari. Ita Scotus I iterati ter in omnibus locis insebart. anteced. citatus. Sed expressus in q. s s . ubi eam de per se resolvit, in eius favorem adducens expositorem di. centem , quo quodquid non potest demon
trari , innotescere tamen πνει Perde monstrationem : quod infra exponemus. Prob. ex
Scoto a quia ναο quid , sub ratione qua est quodquid, in omni demostratione prae in nitur:led quod praesupponitur ad demonstrationem non est natum demonstrari: ergo quodquid,sub ratione qua est quodquid, non potest demonstrari. Minor est Aristotelieum axioma, prout ibi ,3c passim refert Scotus;nee non ex ipsis terminis pater. Maior, in qua potest esse difficultas,rationibus Moti suadetur. Suadetur I. ex q. s o. Si aliquid posset demo traii. et se iri , deberit sciri per causam, dum propter quid sciretur ;sed nil est intimius rei, quam suum quodquid est, sub ratione qua est tale: ergo quodquid est, sub hac ratione non habet eausam , perquam possit sciri , ae peteonsequens debet supponI. 3 Suadetur a. maior sub alia expresione exq. ς . Causa, & medium idem sunt in demonstratione: sed propter quid . ut tale, non habet causam r ereo neque ut demonstretur, habebit medium, teque debebit supponi. Maior est terta. Minor prob. quia prima causa non habet eausam; sed quodquid sub hae ratione est prima causa: ergo. Prob. minor:
tum quia est primum verum,iuxta illud, quod demonstratio 'exprimis ste. Tuin, quia in linea quidditativa, in qua debebat demonstrari proster quid , est primum principium ,&principia ex alis non fiant, iuxta illud Phil Oiopliorum. Tum prob. quia si medium es sentiale, & quidditativum respectu rei,cui est essentiale in demonstratione, supponat aliud in linea essentiali ipsius rei, sequetur , quod illud medium rei essentiale,non erat rei esseniat tale et ergo medium rei essentiale foret illud quod quid,quod supponebatur de quo i ta quiram,an tale quodquid, quod est rei essentiale supponat qiiiddilative aliud, & sie usque inins nitumrergo &c. γ Suadetur aliter ex eo. quod si quo Lquid sub hae ratione demonstraretur, semper peteretur principium. Prob. citus ex Aristot. in q. s s. ubi hoc argumentum Arist.formati Si A. debeat demonstrari de C. in eo quodia quid est,oportet in eo quodquιd est demoniatrari de B. dc B. oportet praedicari de C. in eo quodquid est , antequam A. in eo quod-qπιd est praedicari eo neludatur de C. sed in tali syllogismo prius in minori ponitur esse quodquid est ipsius C. antequam coneludatur A. in eo quodquid est de se, id est, de C. ergo prius petitur qκodquid est ipsius C.
antequam coneludatur. Exponitur pro tironibus. In maiori B est subiectum,& prae- dieatum r in minori ver 6 C. est subiectum,&B praedicatum; & sie in eonclusione C. est subiectum,& A. praedicatum. Si ergo O .d beat concludi in eo quodquid est de C.quae est subiectum, de quo demonstratur A. debet in minori B. praedicari de C. in eo quodquid est; quia requiritur in minori , quod medium praedicetur de subiecto : nee non quod detur terminus distinctus a duobus terminis coniae usionis deoque ponitur B. Unde cum B. in eo quodquid est ponatur in minori praedieari de C. sequitur, quod antequam quεdquid per A. tone ludatur de C. supponatur in minori per B.& sie, quod in conclusone manet probatum,iam suit in minori petitum. s obite. s. quodquid secundum materiam demonstratur per quodquid laeundum speetem, seu formam: ergo iam quodquid poterit eoneIudi demonstrative de Rhiecto. Anis teced. vi Aristot. conceditur ab Seototam Ingss, quam in q. I. in quibus assentit, quod definitio materialis possit aliquando concludi de subiecto per definitionem formalem, ut patet i ii quidditate animalis, quae potest concludi de nomine propter quidditatem ratio natis. Idem affirmat Scotu inq. s .era &c. Respondet Scotus in omnibus il Iis Iocis dices,
544쪽
De Demonstratione, eius principisjs. q. f.
verum esse , quod quodquid materiale possit demonsitari per quodqωιd formalc, non tamen sub ratione qua est quoaquid. 6 iacitus igitur admittit eum Philosopho, quod quodquid materiale valeat de moiatrari per quodquid sor male: quia licet quid is
ditas materialis subiectum consti uiat, sed tamen illud constituit prout contracta ad soromam,& determinata per speciem, quae suae r tion is speeificae causam habe in principio sor- malitquare , cum propter sormam inducatur materia, videtur dari de nonstrationis causa, ae proiade,& medium. Itaque dum dicitur,an quodquid possit demonstrarit debet responderi coneedendo intentum de quodqMid materiali , quod priuit de se indifferens ad plura alia subiecta , que sunt extra quidditatem illi ut de quo concluditur,videtur, quod in ratione med ij,non sit quod quid strictum, in ratione causxρmni νη; sicque nil mirum , quod .aleat demonstrari Secus autem debet eo niseedi de quodquid formali propter opposi
Dicit deinde Scotus , quod etsi quad-
quid, υtpote materiale , valeat demonstrari, non tamen sub ea ratione, qua est quodqvid.
Vbi potest exponi, quod definitio materialis, quae est demonstrabilis per formalem , sit in demonstrabilis sub ea ratione, sub qua sui proprii subi eti est qηodquid, 3e definitior
v. g. vi Dens sent eos, quod demonstratur de homine, leonsideretur respectu animalis ,reta pectu cuius est quodqui primum,dc adaequa
tum, in demostra bile erit;& sub hae rati ne, sub qua est quodquid in demonstrabile erit. Debet enim hinc discurri sisuti in principiis entis, de quid naturalis, in quibus unum prinei pium dieitur primum , tametsi aliud supponat;quia,etsi aliud supponat, non tamen in ea ratione, in qua est principium, &primum rasimili ergo potest percipi Scotus: eum quo sub alia expressione dices , quod quod quid materiale est primum , & inde monstrabile per aliud in materia , in qua habet esse quo 'rid.
3 Deinde potest diei , quod quodqWid
sub ea ratione, ub qua est tale , sit indemon Lirabile ex eo,quod quodquid li ominis v.g. adeone ludendam aliquam passionem de ipso,sie non solum forma , utpotό rationalitas, sed materia,utpote ani malitas; ita ut tunc quod- quid hominiis eonsideretur adaequate, dc exinpresse de hominis eonstitutivo , taliter quod animal , prout etiam est lune quodquid adprobandam passionem, non consideretur ut
indifferens ad alia extra hominem, sed ut Ἀ-tra it Iud esse si ei seum informatum , se pri
naum , & essentiale ac rationale; & se tune, quod nee animal debeat pereloi non rationa lietatum , nec rationale debeat percipi nonani mali Eatum ; hoe enim modo construi debet quodquid hominis:vnde dicimus,quod etsi quodquid materiale possit aliquando de monstrari; sed tamen nunquam demonstrabile erit sub ea ratione, sub qua est quodquid,& medium ad demonstrandum. Elige pro
Scoto expositionem,quam volueris.
9 Obi je.z. qmidquιὰ innotescit nobis per demonstrationem rergo poterit de montatrari. Prob. antec. per Aristot. in s. s s. ubi ait, quod in cognoscendos est , non cognoseitur adhue quid est: ergo quid est innotescit nobis per demonstrationem. Respondet breviter Scotus distinguendo antec. innote se it nobi per demonstrationem quia, seu propter effectus ,est verum: ρηορterquid , seu per causam, est falsum : sie igitqr innotescit nobis per demonstrationem ede quo vide ntur dicta inart. r.Consimiliter debet responderi ad iliti argu me nium, sei licet,om ne dubi tabile est demonstrabile , de scibile ; sed quod quid ent, est
dubitabile:ergo. Dicitur esse dubitabile,& deis monstrabile quia; secus autem Propter quιd.
Et ad illud, quod quodquid de iguoto fit no
tum:ergo per aliquod notius: ergo per notius inquid ditate. Respondetur etiam cum Scoto, quod fit notius per aliquod notius in esse ef- sectus, o quoad nos; secus in esse caul Iae nec In conuenit, quod omne quodqu/d fiat notius
per aliquod , quod simpliciter non si notius. Vide dicta in ara. I. ubi haec mancnt e presta. 8o obite. 3 quodquid potest demonstrari , vi p rebit per exemplar adductu in in hα
minecergo. Patet anteced. sic: omne compositum ex gen re, & disserentia alicuius eum illo conuert bile , est quodquid eius; sed animal ιρtionale eli compositum ex genere, & differentia hominis, de est convertibile cum bominerergo eli quodquιdhominis. En ubi adimatra Ironale , quod est ναοdquid hominis , de monstratur de homine. Respondet Scotus e acte eis breviter,dicens, quod in medio prae dictae demonstrationis datur peritio; quia idem est dicere , quod hoe est compositum ex genere , & differentia huius, Ac eonvertibi tum illo,ae dieere,quod est definitio huius; ita petitur,quod ri medium formatur. Sic ad qu m plurima attendes.
8 et Obite. . quodquid passionis pote.
oste di per quodquid subiecti:ereo iam quod- quid poterit per quodquιd ostendi. Antec. 'est
545쪽
est Aristot. passim apud scotum. Re ondet Scotus breviter ,δc exactet, dicens , quod etsi non solum passio , sed de quodquid passionis valeat ostendi de subiecto ; sed tamen adhue quodquid passionis ni,n ostendetur de illo sub ratione,qua est quod quid, sed ostendetur sub ratione inhaerentis. Et si enim quodquid passio nix de moliretur de subiecto, cu m quod- quid illud sit passione sor maliEatum , dum dem cinstratur de subiecto , non demonstratur sub illa formalitate quodqMid , quam habet versus passionem, ut stit tectum aliquo modo; sed demonstratur de subiecto sub formalitate habitudinis ad illud; sicque coneluditur quod- quid de subiecto,prout concluditur quod in- .st in illo. 8 2 Obi ieit υ lti mo Scotur,nervose quaesiis tum attingendo. Obileit ergo sic: si qWodquid
non posset demonstrari,huius non es et aliqua ratio, nisi quia qπσdquid est immediatum illi,cuius est quoisquiis; sed haee ratio est nulla ergo. Prob. min. quia si immediatici quiddiata tisad ibiectum impediret demonstrati nem quid ditatis de illo . nee quodquid materiale posset quiddilative domonstrari persor male:quia ita immediatum est quodquid materiale illi,euius est,sicuti quod uad formalerita enim immediate se tenet materia ex parte rei, sicuti forma a sed hee in mediatio non impedit quod quodquid materiale possit demota traei de re,cuius est ergo ne quodqσid demoLiretur,ratio immediationis est nulla. Respondet tame Scotus,dupliciter vim argumenti infiti netens. Dicit pr i mo , iod ratio,quate quod-qMid non demonstratur sub ratione qua est quodquid, est principaliter, non propter immediationem praedicati ad subiectum , sed ne fiat petitio; sieque toraliter non debet desu mi ex immediatione motivum , eum ex prae dicto motiuo possit etiam de lumi. 3 3 Respondet Deundo Scotus, S: subtiliter adaptat solutionem , concesso , quod re pugnantia demonstrationis sit propter immediationem. Et ad illam rationem argumenti utpote , quod aliquid poterat demonstrari, quod erat immediatum, nempe materia, duplicem immediationis modum praevenit. Vn modo dieitur aliquid immediatum in ratione eausar: quomodo nquit Scotus quod uid
materiale ncin est sic immediatum, ot forma. Ie: quia definitio sor malis , eum exprimat rationem ,& vim specificam , est causa essendi, vel excludendi definitionem materialem de subiecto:erto in ratione causae s quod in demonstratione prineipaliter requiritur non via
det ut sie immediatum quid materiae, ac quid formae. Alio modo dicitur aliquid immediatum Nn mediatione subiecti; de isto ii odoquodquid materiale est immediatum illi rei seu subiecto , cuius est ; quia non est a Iiquod des misi te medium, cui primo insit si finitio materialis, quam ipsi proprio suo definito, ut patet in animali, quod sic est principium imia
mediate costituens hominem in esse subiecti, quod inter hominem , de an iis a I nil mediet, cui veluti subiecto possit immediatius animal ineipe. Unde Scotus breviter dissoluit aris gument una , dicetis , quod solum causa immediata primo modo, Jat mritic um,ut ex immediatione atquid non possit demonstrari desubiecto. ART. III.
complemento breviter evenisduntur.
8 π ri. r. qualiter intelligendum
I. I sit, quod quodquid quaeratur
dixerιmus, quod non valeat demonstrarit
Respondetur in primis sicuti diximus supra de modo quaerendi aliquid ignotum quoad nos ,& sic per accidentia demonstrabile r unde dicitur, quod quodquid solum est quoad nos, Sc per accidentia queribile. Dici mus itaqu , quodquid est, contractum sub ratione, qua est quodquid, non quaeritur , ita ut sub illa ratione se latur, tanquam eonclusum in demonstratione : quia sic esset petitio , ut eum Arist. dicebat Seotus. Sed tamen cum saepe accidat, quod quodquid rei quaeratura nobis, Sc deinceps nobis innotescat,est ad vertendum nimis, quae Scotus in q. s o. ubi ait, qαodquid est,etiam quaeritur; quaeritur tame, ut per aliam viam fiat notum, utpote per via divisivam , prout docet Arist. apud Scotum
ibi; eque an rescit nobιs tanquam medium, non tamen tanquam conelusio in demon bar ne qui modi innotescendi sunt diversi,sicuti diversus est modus innotescendi primi principii , dc cause a modo aliorum , quae innote seunt ut effectus a primo prine ipio derivati.
8s Ex quibus potest etiam responderi ad 1llud, quod, sei licet, omnis quaestio sit quaesitio medii; quod videtur coneedi Doctore in ' .s q. ibique suaderi: quia qliaestici querit aliquid , quod est dubium , & postea est scibile certificatum medium i sed quod est certis ca- tum per medium , medium Praesupponit, ρον
546쪽
De Demonstratione, eius principijs. Z V. sap
qnoil eert ἰficatur r ergo omnis quaestio est quxstio medii,ad quod Quaerit medium: ergo innotescet medium, ut scitum ab illo, a quo quaeritur. Respondetur igitur , quod omnis quaestio est quaerio a. edij , ut per medium qu xstio fiat nota de eo, quod quaeritur. Vbi est: dvertendum , quod licet quaestio aliquoia modo quaerat medium , sed tamen in illo
quaesito , non quaerit de medi .inquam defvbiecto , hoe est , quod medium debeat esse
subtemim,de quo medium quaeritur: sed quaerit medium , tanquam ρer illud fiat notitia passionis v. g. de subiecto. Exempli fieat id Scotussie: Si quae in , an Luna eelypsetur; quaero,an sit mednim: id est,ego quaero,an sit medium, per quod fiat notitia de illo quesito; sed non quero, an medium st,tanquam quae rens medium esse de medici , tanquam de subiaiecto thoe enim modo quaestio med ij quureret infinitum processum et sicque hoe mod quae iatio medii praesupponitur. Inseres igitur,quod omnis quaestio praesupponit medium; nec non sequi,quod nulla quaestio quaerat medium iri,
quod illud medium demonstretur; sed questio dicitur qu rere medium , ut per illud medium fiat notum , quod fuit dubitatum. Itaque si
medium quaeratur, non quaeritur,ut demonstretur , eum medium sit illud, quo aliud deo monstrabile rei ditur; sed quaeritur, ut aliqua
alia Pia fiat notum,prout late in ara an eced.
exposuimus , & hine innuere desideravi
lutionem est breviter renovandum,quod duplex est esse. Quoddam est esse siue hi , Aealiud est esse passionis. Esse subiecti, ut diximis , non habet medium die. nee est demonia
trabile, quia de subiecto praeeognoscitur quid est , & quia est ante omnem demonstrationem. Elti autem passionis est demonstrabile, quia esse passionis est inesse,& inesse passionis subiecto demonstratur : seque iam de aliquo si est, videtur posse esse quaestionem. Difficultas est ergo, ansiostfubiem positi esse quae iatio; quia de homine videtur quaeri, an sit homo;& de Deo , an sit Deus,&e. Et ratio est; quia praedicta quaeruntur de subiectis praedietis r ergo datur motivum ad quaestionem ex τ' , quod non sint quaesita totaliter eadem eum eis; quia de eo quod est totaliter idem non datur quaestio,prout eum Moto,& Arist.
dicebamus ei rea quarere , an homost homo,
eo quod sit totaliter idem, quod quaeritur,de eo quod quaeritur. Vsque a)hue Scotus inq. 9. de quo iam plura diximus. 8 Breuiter ergo dicimus cum Sento, Ac
D. Thoma apud eum ibidem , quod si est, est
quaestio, cum conlingat ignorare, quod signiscatur per nomeni contingit enim scire,quod signatur per hire Oeervunt,dc tamen dii hilare,
an fit. Sed tamen si est μbiecti non est dicenda quaestio composita , sed simplex. Est
propter hoc advertendum , tunc esse quaestionem compositam, quando de aliquo quaeritur
aliquid, quod est alterius generis ab ipso,V g. dum de homine quaeritur risibile; quia risibile est in alio genere, seu linea ab homine,ut pcit Ein linea passionis r quare dicitur composita, quia in re datur tertium , & distinctio termi- notum sub eompositione illius, ut pater inrisibili,&homine respeetii di finitionis quid-ditati υae. Tune ver6 est quaestio simplex, quando quod quaeritur,non est distincta soriama , sed est eiusdem generis; tune enim diei tur quaestio simplex, quia rarto formae, & ra istici rei subieetie,non sunt due, sed una;sieque.
nee datur tertium esse praedicans, Pt demonstrative possit de re subiecta eoncludi quum tum. His ita. Respondetur , quod si est, est quaestio, ut dicebatur ; est tamen quaestio sim
plex , quia quando quaeritur, an hoc est, non quaeritur aliqua forma de alia, ex quo habet simplicitatem. Non tamen est totaliter idem, cum etsi sciatur, quod non quaeratur aliquasor ma de alia: illud tamen quod quaeritur, non sie se itur , quod aliqualiter dubitari non praesumatur , tamets ad idem simplex genus reducibile: unde aliquomodo potest diei quaestio
8 8 Dab. 3. an ut aliquis formet de nitionem , necessit seire omnia ρ Praesens duinbitatio tametsi in alio loeci videatur petere resolutionem , placuit tamen hine adhibere
decisionem , eum definitio subiecti sit speeia liu, requisitum in demonstratione , utpotε medium ad eoneludendum aliquid de ilIorvnde Doctor Subtilis libros demonstrationis hae dubitatione eoronair sic enim in quast. vltima,quae est sexagesima. ης Ad dubitationem ergo respondendtini est eum distinctione , eum qua ipse Docto erespondet, secundum quam est dicendia,quod
oportet, definientem eognoscere omnia in universali, non tamen in particulari. Primum satis elarό ostenditur ab Scoto:quia definiens hominem M. g. debet cognoscere rationale inesse homini , ita quod cognoscat rationale nulli alteri inesse; sed hoe non potest e lacineere, nisi cognoseat omnia in universali, disiactus illo principio diei de omni, de de nullo:
547쪽
ereto &e patere assumptust ,exdrim it scoriis; quia nisi cognoscat rationale nulli alteri in elle,no poterit cognoscere,animal rationale esse definitionem hominis, quia tune non posset cognoscere, quod animal rationale so-ret convertibile cum homine, cum etsi conveniret omni . nran autem scili tergo. Secundum non minus clare ostenditur ab ipso; quia si definientem oporteret cognoscere omnia in
particulari , runc impossibile soret aliquid scire. Prob. quia non pcillet aliquid sciri, Quin scirentur omnia sub propria ratione a led se scire omnialest pro nunc impossibile euicumque tergo foret tunc impossibile aliquid scire. Id deducit Scotus; quia actus scientiae non potest dari de aliquo subiecto , nisi per eius definitionem , cum medium potissimae deis monstrationis sit subiecti definitioiergo si ad
definiendum oporteret omnia cognoscere, actus se tendi impossibilitaretur. yn Contra resolutionem aliqua adducit Scotus, cuius probatione iam manent loluta; ea tamen proponam,ut plenam relinquamus
notitiam. opponitur ergo , quod si aliquis definiat hominem , oportet , quod cognoscat rationale homini inesse , ita quod non asino, nee alicui alteri; sed ad hoe,quo leognoscat, rationale non inesse asino, nee alicui alteri, oportet,quod cognoscat asinum,& quodlibet aliud , cui cognoscit rationale non inesse ,&sic omnia tergci &e. Confirm. assumptum per Aristot. ibi in literar cognoscens enim disseiarentiam aliquorum , cognoscit illud , quod
differt, & illud, a quo differused definientem oportet cognoscere differentiam definiti,qua differt 1 quolibet alio : ergo cognoscit definitum ,& quodlibet aliud; sicque cognoscet
omnia. His ergo iam praevenit supra solutionem Scotus: qui ait ad primum, quod solum probat, nullum posse defit ire, nisi omnia eomnoseat in universali;& hoe, inquit,es concessum. Adeon fir m. ait,quod non oportet,eog.nolcentem differentiam aliquorum ad invicem , cognoscere utrumque, sub propria ratione; sed sufficit. quod cognoscat utrumque
in universali , sive in particulari. sic Seo
si Dicimus ergo, sussirere definienti,
cognoscere reliquorum exclusionem in υniis
versali, quia esto posset inde a Iiquid habere principium vitae , Si discursus, semper ex conceptu hoc determinato pro natura hum na deduceret , de absque repugnantia percuperet , quod tale illud esset homo , quem de finivit. Diximus ex conceptu hoς psa DRtu. ea humana determinato; quia , tametsi requiratur, quod constitutum sub determinata ratio ne cognoscatur,t,on tamen sic d terminate requiritur , quod termini ab illo esse exclusi cognoscantur. Suadetur supponendo , quod ex nostra mentis elevatione clare , dc expresse cognoscet et , & intueretue aliquis hominis ellentiam sub determinatim ri rationer tune enim persecte definiens so-ret , quin aliquid obstaret, quod sic clare, &expresse reliquorum essetitias sub determinata ratione cognosceret tergo similiter nue,
eum pro statu isto sub nullo alio determina. tionis gradu possimus essentiae hominis evia dentiorei reddi.set Dices forsan, nos posse nune dubiistare , an homo habeat praedicatum intimius sibi, quam rationale : nec non, an aliquod, quod non est homo , habeat rationale , PI-tetius habetis sibi speciali orem differendi formam: quae sufficere υλdentur, ut possit aliquis trepidare in definiendis et ergo &e. Fateor , ellentia hominis , nunc exhibitae,pon sic corroboratos esse in certitudine, quod pro eius veritate posset aliquis in ri , dum posset mori pro veritate humanitatis in aliquo individuo , eum Christus foret homo; sed tamen , ut purus Philosophus eredere posset aliquis, quod i e sit hum
nitatis conceptus , cum nee possit certior reddi , nee ab aliquo per contra iam vim
possit instingi; quod suffiei e , supra firmit tem , quam circa speciaIem quidditatem cuiuscumque concipimus , absque ulla nciis bis nota, nee quoad nos noscibili eontra.
dictione oblata, nee quod possit ali is communicari. Haee sufficiant , quia si nimis intendantur, merito fidei Logicam , & Phialosophiam informabimus , quod non parum innui videtur a Doctore Subtili in qu J. 48. Poster. quam concludit dicens:
548쪽
De Scientia, Demonstrationis essem, P . Dr
De illis, qua principaliter spectant ad notionis demonstra .rava effectum.
Ametsi annotaverim, quod euilinae quaestiones demonstrativae sietendant ad notitiam principioru,quod uno,
aut altero modo notitiam effectus pertinia
gant: sed tamen sub ali qua notiori expressione signare curabimus in anteceden. rast. quae spectabant ad notitia myr ineiptoriim ,sicuti & nune,quae speciataut ad notitiam principiati. Intendimus ergo in prissenti Dist.agere de effectu demoni trationis , quae est scientia , dc ipsius aliquas adducere comparationes , ut scientiae scientia undequaqu e plene capiatur.
scientia exponitur desinitio. ix VM Doctor Subtilis proposuerit in a. q Pin. scientiae de-
mam illius est in rct qσoniam sNostibiis le est amer Hahaherem percontatue iude inro. Pes κοῦ praedicta deSnitio ei reasti te sit danda. Motus igitur ante quaesit kr solutionem exponit eum I. inccim se, quod seire dieitue quatuor modis. Dici ur in primis scire eammuniteret quo pacto set ui tueeontingentia ad ritumque , videt ieet, ea sua Ita & sertuita, &e. Dieitur deinde se irem ais priὸ, de se seiuntur eontingentia nata: id est, accidens. eopulative ad subiectum se habent. Dicitur aliter re metiι proprie: de si e sciu- u r tam mineipia, quam conclusiones. Tandem dieiturδει ro maxime propriὸ, de se sei tur conclusiones per prineipia et quo ultimo modo , Icire est rem per eausam cognoscere a nee non isto modonira fuit ab Ar istot. a ceptum, prout supra ab ipso definitum. 3 Dranceps est etiam advertendum, quod ad hoc , ut aliquid seiatur praefato ultimo sciendi modo , requiruntur tres conditiones Themistio signatae , Sc ab Seoto admissae. Requiritur primo , quod sic atur per causam; eadem enim sunt principia eslendi , & eoν nostendi ; ergo siessse illius , quod cogi,olcitur, supponit causam in eo, quod es ;& eam requiret in eo quod esse eognoscitur. Requi in ititur seeund6 applicatio eausae ad effectunt; aliter enim non cognoseetur effectus nisi in universali , de habitu; non vero in actu .prout
exacte prob. ab Moto in ε 3. st s Poster.
ergo ad actualem cognitionem requiritur applicatio praemissarum , ita quod actualiter cognoscatur, minorem esses, b maiori. Tertio requiritur , quod stilum sit necessarium,& non possit aliter te habere,prout hine, di in lib. prior. abunde exemplificavimus. His ita Resolvendum est,quod definitio Arist. suit benό tradita. Ita litetaliter Doctor noster ubi supra g. ad qua tionem , ibi Τue compro bat res praefatas eonditiones in tali definitione inveniri. Prima enim eonditio innuitur per primam particulam, scilicet fire vina
eonditio innuitur per secundam particulam, scilieet,quoniam ιIlluc est cauo.Tertia ver clinnuitur per tertiam, scilicet , imposι bile est aliter se habere. Sed haec omnia per solutio nem oppositorum plenius eviscerantur ab
s Primum oppositum formatur sicivel est statu, in primis primipi is, vel non' Si in ptimis prine ipiis status non sit: tune in primis principiis erit processus usque in infinitum; sed hoe ineonvenit , quia in tali ea su nil se i-
tum daretur e ergo. Prob. minoris eausalis;
quia non scitur illud, in quo non datur principium, nec medium , .ae proinde nee postreismum:sed ubi proeessus infinitus aderi nee datur principium, nee medium, nec postremumretro . Dei nde, si i n principi ' sit status,quaeri-
tue ulterius,an talia prinei pia sciantur,an notia non seiunturi ergo conclusiones non erunt
seit quia iniplicat dari seientiam eirea esseactum,& ignorantiam circa causam; ιgnoratis enim primis 3: posteriora ignorantiir.Si scia istur et manifestum est, quod non sciantur per causam'nia in principiis est status,& se ea usam non supponunt: insertetur ergo, quod seire non sit oniversaliter per eausam. Xxx Reia
549쪽
6 Respondetur a Doctore nostro dicen do ad primum, ex quo primus pendet dileurissus, quod in principiis est status, sicque cessat
totus ille processis. Deinde ad aliam partem, ex qua alter discursus formatur,respondetur per doctrinam supra exposita in , iuxta quam ad illud, aut sciuntur, aut non, dicitur,quod loquendia de scientia maxime propria, prima principia non sciuntur , quodfore dumtaxat requirit eausam; quare etsi eam principia non habeant, seiri ualebunt. Itaque principia sciuntur , sciuntur tamen loquendo de scientia propria,vel magis propria. Ex quibus ergo vis
opposita disIolvitur; quia Arith. hine definit scire maxime proprium,quod est per causam, seque oppositio solum formatur ex aequi να- eatione de scire laeundum quod principia seiuntur , & de illo seeundum quod sciuntur
7 Seeundum oppositum sormatur se. Arist. ιη fecunda conelusione his uidieit,quod principia magis seiuntur,quam conclusiones, iuxta illud, unumquodque Proflter quod sto. de eo ite lusiones seiuntur propter pymcipi a tergo principia tune magis erunt scita; sed manifestum est , quod principia non sint se ita per eausam , quia eam non habent: ergo Semanifestum erit, quod seire non sit semper per causam cognoscere. Huic oppositioni ex
prosessis est adhibenda doctrinalis expositio ex his, quae di mus infra exponentes seotum supraq ret .ct r 3 Potir. Sed pro nune sus fiaeienter dissolvitur dieenso , quod primipiamaeis sciuntur,quam conelusiones,loquendo descientia magis propriε, In quo sensu illud dictum Philos. est intelligendum. Si Mediocquendis sit de scientia maximε propriό,seeundum quem modum scire d finitur hine , sieprimipia proprie loquendo non set untur ma. gis quia sic principia non sciuntur. ig Tertium oppositum formatur hine ab Scoto ex eo , quod cognitio nostra debeat esse esse ab his, quae nobis sunt magis nota,¬iores sunt nobis effectus , quam eausae; ae proinde si νο , non erit rem per causam , sed per effectiam eo gnoscere &e. Quod dite dissolυitur ex illis,quae exposuimus 3n dist. I.
9 Quartum oppositum sormatur ab Semto contra secundam particula m, sei licet ,q. niam altius est ea. ,formatur ex eo, qurid si ad eognitionem conclusionis oporteat emanoscere causam, ut applicatur ad efffectum,sio conclusio nunquam sciretur sub propria ratione , sed sub propria ratione relativi i quia cognoscere aliquid sub propria ratione a plicati,est scire sub propria ratione relativἰ, se
ad conclusio item , ut dicebamus, requiritur praemisiarum applicatu rergo Hoc igitur Oppositum disssolvitur ab Scoto per sequentia vel bar Ad aliud dιcιtur , quod conclusio cognoscitur Per raucιρ, sub ratione relativi ; sed non solum sub r tione relatrι vi , sed ob quadam ratione abstura , 'sic sub ρνο-
formaliter sub rat ove caesara, praemissas ob ratione causae , sic cog s o tur conclusio ob ratione relativa per pram: as. Si enim consideremus conclusionem fecundum se,qua infertur ex praem Dis VPticatis, sic cegno ritur sub Pruria raraone. Haec Scotu , quae hine non expono,quia pro eri praeeisό formavi quaest a. ιι b. I. ubi praedi ta exponuntur abunde. o Quintum positum formatur contra tertiam patriculam, scilicet, quoniam impoc
fibite est atιrer se habere,quod sormatur Mide his, quae frequenter sunt, fiunt dem ciristraationes r eontingit enim seire per dθmonstra tionem, quod s. una eclypsatur ι sed manises.
tum est,quod possibile sit, aliter se haberer erago male dicitur de eo,quod seitur, quod alitee se habere , sit impossibile. Deinde, quia de eorruptibilibus est ieientia , secundum quod eorruptibilia sunt; dc tamen corruptibile, GAeundum quod eorrupti bile est, possibile est, quod aliter se habeat r ergo. Dices, quod de eorruptibili , siete mobili non est seientia sub ea ratione , qua mobile est, sed secundum quod est immobile. Contra instat Seotu, i de mobili, secundum quod mobi Ie est, est seientia libit Physieorum i quia de m tibin , seeundum quod mobile, scitur demonstriuiue,quia est in poteritia ad terminum tergo. Contra instat r. siden, ili esset scientia snt, rationaimmobiliq, tum de aliquis esset sesentia stibratione sui oppositit ergo flebet diei, quod de mobili sub ratione mob sttilentia : δε in tali easu reddit vis prime rationis sciliret,esse scientiam doleo, quod potest astet iis M.
i ij P dictum argume viri pluri di in Ilteralthul e eertationibu adducitur, v to, ite lite a firmam deteri ha ndam se tuticinem trepidatur. Doctor Subditu vim nppositam in eo perpensisns , in ipsa q. 6. statione cladaptat nec nun in quin
hiis radieitus quaestionem mouet. Illius etiam meminit in q. I . in se omne ad tertiam.
Respondet igitur dieendo ad primum in q. 1 o. quod Ilcet Ecl vps, posita liter se haberesenndum se, nota mea potest aliter se habere
550쪽
De Scientia, Demon Arationis effectu. I.
resphctu suae ealiis. Potest enim Eelypsi aliter se hab re secundum se , quia contingens est, quod detur Eclypsis, ita ut sine ulteriori resispem lixe propositio coligens sit, Luna Eelν si subest , seu verum est , quod M'psis datur
cre. Id enim secundum se contingens est,prout pat=t, & se omnia , quae frequenter eυeniunteontinetentia sunt. Est tamen necestitas in Eel .psi respectu suae causae;quia causa Eel 3 pia sis est interpositio terrae inter Solem, & Lunam: qita causa posita, Sc Eclypss Lune de ne-ees itate ponitur. i 2 Dices, quod praefata expositio incongrua videtur,ut contingentia a neeellarijs υaseamus distinguere;quia si passio Lunae,ut potet Eelypsi ,st nec ellaria respectu subiecti, se
erit necessaria ,ac queetumque alia passio; quia paulo necestarior , solum est talis ex habitudine ad subiectit intergo cuni ex habitudine ad subtemim Eclypsis necessariis dicatur, sie erit neeestaria haec propositio , -ππώ eri matur, ae ista, homo est risibiti irae proinde dissei lepoterit percipi maior necessitas in risibili ne cessirio, ae in EeIvpsi contingenti. 1 3 Praefatae instantiae adhibenda est se tutici ex Scoto hinc in q . vers. ad tertium dieitur ste. Et ut plene solutio Seoti inibiligatur, nota prius illam Scotistarum doctrinam de distinctione relationis intrinsecus advenientis , relationea extrinsecus, secundum quam dicimus,quod prima, sie ost neees laria, quod posito sundamento, & termino statim resultet: secus autem secunda,cum positis ex tremis, adhuc egeat al iquo extrinseco , ut resultet: sed tamen illo posito, etiam relatio dicitur necessaria. His ita, eonsimiliter est intellistenduxqe Otus,ubi supra dieens, quod habitudo passionis ad iubieci tim est necessaria absolute,quando posito subiecto, ponitur pa iaso lassicient et : quomodo tune absolutό est pro postio necessaria , v. g. homo est mi Iιn quia posito homine in rerum natura nil ultra reuuiritur,ut ponatur passionis habitudo. At Mercs i ii his', quae frequenter sunt , hi bieetumprilest elle in rerum natura , licet passio non sit,cuvi Luna v. p. sit in aliquo tempore,in quoririn sit Eelvosiscvnile in his, quae frequenter sunt non est dicenda necessaria absolute passioriis habitudo , tametsist habitudo unius ad alteriim per causam extrinsecam;υ g. Per habitudineri ad hanc eausam, qui est interpositici terrae inter Solem, Sc Lunam, eclypsatur necessario Itaquό pelvpsis neeellario adest, &neeessaria est habitudo ad subietum , de quo eo luditur: est tamen necellaria , posito aliquo extrinseco , da necellario adest, non s eundum se,& ab Iutet, sed resipectivriae proinde, 't de relationibus dieebamus. x Deinde tiare omnia eonfirmat Scotus ex illo ditici Arist. scilicet, et ra=d ista qua frequenter eveniunt, ut Nemum in demonstra-
ιο nem , necesaria sunt. Sed vi hoe dichim recte expendati ir est prius opponendu , quod nunquam possit Eclypsis necessario concludi de Luna,& oppositum instat indicta siciquod
haec propositio, Luna ectyreatur,ut valeat este necestaria, utpote demonstrationis tone lusio sc itur per hoc medium,terra Onterstonitur inter solem Lunam ; sed hoc medium est etiam eontingens: ergo vel illa conelusio non est necessaria , vel necessarium scitur Derm dium contingens. Consimiliter arguitur de omnibus eontingentibus, de qu/bus sermatur
demo nil ratio et quia in his , quae saepe sunt, conclusionem poste sciri demonstrati .eassori mu,; sed media sunt semper conti ostentia: quia quae frequenter sunt, non sunt nec staria: ergo Iec His, de consimilibus respondendum est eum ipsis,quae addueit Doctor s. in q. 6o. dicens , quod haec propositio , Luna ecly ais
tur , eontingens est:& etiam illa,terra interia ponituν inter solem,ct Lunam; nec rion universaliter sunt contingentia,& non necessaria ea , quae frequenter sunt. Dicit tamen Arist. quod ut veniunt in demonθratιonem necessa
exponitur sic: quod ut veniunt in demonstrationem,aecipiuntur cum circunstantiis, cum quibus necessitanturi . g .q a documque stonituν terra anter S lem, ' Lunam eclUG-tur: sed quando eumque Luna tadit in υmbra terra,interponi ur terra inter Solem, ct Luianamr ergo ecty'Latur. Vbi paret . qualiter, quae frequenter su t, licet in se sint contin- nonrea,possint tamen, ut veniunt in demonia It ticinem,esse necessaria.
- ad Is Ad aliam rationem oppostam de eorruptibila,mobili seu murabili respondendum est, quod Doctor futtilis inq. ι o. nec velle mi ipsius mutare verba, quia praeterqu*ouod satis clara , omnia speciali numine sint formata. Respondet igitur,quod de eorrupi bili , secundum quod est eorruptibile ρμ ci sp, non solum est seientia : sed etiam Deundum quod est immutabile, vel incorruptibile. Itaque est sciendu , quod de mutabili, Geundum quod mutabit est i eientia. 34' etiam secuniadum quod est immutasset ei istae enim rationes non sunt oppostae, quia se latae sunt ad diversi , prout in expositionis p o gressu dicemue . Est igitur se et is de mutabilisseeundum quod in se mutabile est, ct est de mutabili. seeundum