장음표시 사용
531쪽
is Diees, principalium rationum vim reiicere intendens, quod demo nstratio debet esse ex immediatis ; sed si definitio subiecti estit medium in demonstratione, minor non esset immediata, sed mediata, quia passio immediate inest propriae dcfinitioni, bc pro . pria definitione mediante thest definitioni subiecti: ergo mediate ineli definitioni sub tecti ; ac proinde minor erit inediata , cum in ipsa , definitio subiecti praedieetur de subiecto , & respectu pai tomis concludendae de subiecto,im Dediatius insit ipsius palsionis definitio, quae in minori, de sublecto debebat praedicari , ut sie , immediata staret minor. Haec ratio Mare est formata ; sed quia forte a tyronibus non percipietur absque praxi, eam exhibebimus. Itaque dicimus , quod passio immediate eoncluditur de lubiecto per eius definitionem , eo quod sit immediata haee eones usio. homo est rasi illi, cyma homo est
animal r alio te ei sicque minor est immediata , v. g. omne animal rationale est tisi bile: Omma homo est animaι νυι naler ergo omnis homo est risibilis: viii ad cise Iudendum terminum risibilem de subiecto, minor est illi immediata. Contrarij vero dicunt, non elle immediatam , quia homo est risibili, propter risibilitatis definitionem, de sic,quod inter tisibile,& subiectum, de qaci est crin- eludenda risibilitas , mediat risibilitatis deficinitio, v g. omne principium formaliter esse. etivum risus pone qua meumque aham e
pressionem θ est risibile; sed homo est prinis et ium formaliter ste. ergo homo eli risibilis.
eo Praediicta contrariorum ratio praeis meditatur ab Scoto,& in eam nervose insistat, probans ex ipsa ratione opposita , quod definitio passionis non sit medium In demonstratione: quod sie probati si definitio passionis esset medium, tunc minor esset in diata rergo. Prob. anteced. quia in tali dearnon stratione pridiearetur des uitio passio, ni de subiecto: sed definitio passionis immediatius inest definitioni subiecti, quam subisiecto sieura de passio per se immediatius inest propriae desi altioni, quam definitioni subiee. tr:ergra ea ratione, qua tipponis, quod defintiatio subiecti non est medium in demonstratione , quia tune minor esset mediata, eadem ratione arguitur tibi , quod definitio passi nis non est medium in demonstratione , quia minor esset mediata. Id percipe sub alia expressione sie i scuti passioni nil est immedia . tius, quam passionis definitio, sie subiecto nil est immediatius tuam subiecti definitio: ergo scuti inter passionem, δe s abiectum mediae definitio passionis,sic dicitur tibi,quod inter sub ectum , Sc palsionem mediat definitici subiecti.
et a Deinde respondet Scotus dieendo, quod ratio illorum non ligat quia non seis qui tur, quod minor esset niediata ,si definitici subieeti esset medium. Non Iigat, quia tam passio , quam definitio passionis inlunt subisiecto. Itaque dicimus,quod in demonstrandis, definitio subiecti non potest tollere Immeiadiationem vili termino, etsi ipsius definitio mediare videatur ; quia si aliquid potissimε demonstret ur,debet lic concludere terminum de subiecto, quod medium , sic talis termini faetat notιtiam si inpliciter, quod ipsum meis dium , neque in elle , neque in cognitione ab alio dependeat; quare cum sic dςfinitio subiecti sit medium , quod nullum aliud medium huiusmodi conditionis mediare possit inter ipsam , di passionem , inde est, quod in hoe modo potissimo immediata sit, ita ut definitatio passionis talem iminediationem non tollat, cum posita ipsa dc finitione passionis , sia
contingat quaerere Prostier quod, ac continisgat polita palsione ipsa. Eit enim sie primum verum definitio subiecti, sicuti Deus est primum efficiens r unde sic tali quacumque
mediatὲone in effectibus intellecta , semper Deus est cuicumque immediatius inefficiendo; sic etiam propter quid subiecti est immediatum in vera ficando. Dixit itaque Seotus, quod ram passio, quam eius definitio inlunt subiecto e in quo est nimis notandum , quod tam passio , quain eius definitio insint se lecto immediatione subiecti ; sed desinitιοπι
passio immediate inest subiecto ,& etiam deia finitioni subiecti l ergo nulla est ratio, quam passio magis demonstretur de subiecto propiseer definitionem subiecti,quam quod propter subiectum demonstretur subiecti definitio. Resipodet Scotus,quod licet passio immediate
insit dissinitioni subiecti, de ipsi definito; sepe etamen ei te maiorem rationem , quare demonstretur de subiecto propter definitionem subiecti , qu m e conir a. Dat rationem; quia passio inest definitioni subiecti immediatio iane causae ι subiecto vem , etsi insit immediationi subiecti , non autem imme statione causae et ex quo alia est causa, de ratio immediationis , ut stati in exponetur amisplius.
a 3 Instas: desinitio, de definitum sunt
532쪽
De Demonstratione , s eius principjs.wII. sIs
midem realiter i et o si passio insit subiecto tanquam Proprio susceptiuo , & tamquam eidem inesse habebit definitioni. Respondet Motus , non posse negari, quod definitio , fledefinitum sint eadem realiter I verumtamen
nee posse negari, quod sint diversa secundum rationem ; quia definitio explieite exprimit causam,quae in desinito ineluditur implicit Aunde dicit Seotus,quod definitio habet rationem causae magis,& expressius,quam suhieetum habeat rationem laseeptivi. Itaque, etsi
non possit negari, quod illud, quod per definitionem suum esse signifieat, se subiectum passionis: specialius tamen dicitur habere rationem ea usae; quia principia passionis,qu sunt eadem principia illius subiecti, exprimit definitio: passio enim a principiis subiecti eausatur, & illa principia specialiter exprimuntur per definitionem.
2 Ex quibus congrue respondet deinde Motus ad illud Aristor in s. ριc.ubi intenia dere videtur, quod sit peritio,dum argvitur a definitioner satisfacit ergo Motus dicendo, dari petionem , semper de quando arguitur a definitione, si ita sit,quod praedicatiim notius insit disinito , quam definitioni; tunc enim est petitio,ama arguitur per definitionem, vIterius per aliud, utpote per definitum,exprimendam; quare tunc in definitione positue medium. quod noes expressum,lia petuum.
At autem, dum propria passio , de similites
quodlibet praedicatum essentiale, prius,& n .
tius insit definitioni, quam definito , &sieto Iu salue passio de subiecto propter definitionem subiecti,non erit petitio. Et si enim des rittio , dc subiectum sint realiter eadem, sumetet ramen, ut passio demoliretur de subis laeto per definitione ipsius , quod sor malitati definitinni , notius insit; quod & sufficiet ad illos distinctos eonceptus subiecti , & eausae. Fateor,haee esse diffiei lia,veIuti omnis scientiarum radicalia sundamenta; quare adhue ea sub maiori intentione attingam , & Moti subtilem solutionem adducam. 2 s Instat ergo Motus eontra principali ter dicta tquia in primis videtur manere eo eessum, quod definitio subiecti, Se subiectum sit Ona,& eadem res: quo concesse , dissicilε
extat sempςr, quod des nitio,ut notior, prodesse possit demonstrationi , & quod simili
ter non possit prodesse sibiectum. Quod deis sinitio & subie mim sint una, fle eadem res,&sie quia passici eoncludatur de una,& eadem re,se expres ius forma liχat Scotus: i n demo trati ne, in maiori passio praedi eatur de desinitione subiecti, & in eo lusione praedic tue de subiecto; sed definitio subiecti, & su
laetum sunt una , & eadem rest ergo concluditur , quod quia passio veri scatur de hae re puta de definitione erit & inta de eadem re; puta de subiecto ae per eonsequens n nvitatur petitio. Hoc sic eoneesso,ut supra,non sidetur sufficere superior ratio , videlicet,
uod etsi definitio , & definitum sint ea-em , tamen definitio est notior ,& ex causa innotescendi Deundum Aristot. Prob. quod
id non sufficiat ab Scoto , quia definitio,& definitum sunt una res, ut eo neellum est; sed passio demonstratur de re ratione rei, Be non ratione alleolus intentionis r ergo passionem demonstrari de definito ex eo,
quod insit definitioni, semper arguit petitio
26 Antequam hane ultimam scoli subti- Iem instantiam dissolvamus , opportet ipsam exponere. Debes igitur scire , quod haec nomina eausa , definitro , subrectum Sce. sunt nomIna secundae intentionis, prout pasim quod apud Scotum exposuimus in lib. I. & . 'uare illa ratio causae,per qua principia subiecti sunt contracta in demonstratione , diei tur ab se to intentio r unde Scotus formae instantiam ex eo, quod eo neessum sit, definitionem , εἰ subiectum esse unam,& eamdem
rem ; de deinde passio debeat demonstrari dere ratione rei, 8c non ratione intentionis,
quae rei videtur acciderer ergo passio prout de monstrari debet, demonstrabitur de re ratione rei, Se sie erit petitio medi i , eum illud esse notius , ex quo medium , nempe definitio , est eausa , sit intenti nate, & tali intentionali ablato, non dabitur ex quo p edefinitionem demonstretur passio de tubis recto, potius,quam ε contra. His ita.
27 Respondendum est eum ipse Doctore subtili dieendo , quod licet demcinstratio non sit per medium intentionale , sed reale; tamen eombinari potest , quod definitio subiecti possit esse medium in d monstratione , demonstrando passionem de subiecto
propter aliquam intentionem secundam additam. Itaque diei mus , qu rid nee absciliit εdebet esse medium re , quia sie, eum una sit, instantia ecineludit petitionem e nee abso-hite debet esse intentio: quia se instantia eo n- eludit infusaeientiam neeessariorem ; sed de bet passio demonstrari , nee propter rem ab solute, nee propter intentionem: sed proptet rem intentionali Eatam,seu propter intentionem causae, additam rei. Et hoe pacto, inquit Scotus, passio demonstratur propter desinitionem,quia rem subiecti exprimit explieite,
533쪽
& contracte , quae eadem res subiecti , modo eonsum significatur per subiectum, ideoque oon est petitio, quia arguitur per notitiam
distinctam naturae aluuias,quod in se est confusum , dc ita arguitur per notius. Vbi nota, quod rei, prout confuse, additur intentio tuta ipsius enritati, prout notiori, additur intentio definitionis,dc causae. Nunc autem si cupias , qualiter una res possit este confusa,&clara , plura cupies. Dico tamen , quod cum conceptus rationis, & intelligentiae sint faei
limae elevationis , absque rei contradictione poterit conceptus clarus ,& minus clarus ex
citari: ad hoc enim sorte lassicit, quod res sit intelligibilis per modum unius absque dine retione principiorum ,& quod sic sit intelligibilis,quod percipiatur sub duplici forma
litate, & diicernendo principia, ita ut ipsa res possit clarius sob uno conceptu , quam subaltu explicari. Dumanam explicamus rem,
et 8 Hi, se expositis in resolutionis eo
rci horationem , restat aliqua solvere argumenta, ut complete tota quaestio maneat prois pugnata. Primum argumentum opponitur ex
Aristo t. apud Scotum supra,tenente,quod deis initio primi termini est medium in demoniatratione: arguitur sic ἰ primus terminus in deinmostratione est U,quod maxime praedicatur;
sed id quod maxime praedieatur est passiorergo haec erit primus terminus, ae per consequent eius definitio erit medium in demoniatratione. Confirmatur exemplo Arist. dicentis , quod olι a fluere . e vite dein nitratur per hoc medium,fuceum condensari in contacrufolsorum ast ramos sed hoe medium est definitio passionis:ergo.
as Respondet Scotus, & facile dissolνit
arcumentum dicen , solum eoncludere,quod
definitio passionis si medium in den Onstratione, quod conceditur, dc patet ex ipso pro-eessu Arist. tenentis, quod ratio puta definitio pri iri termini est medium ina Ii qua de monstrarione; sed non conceditur , quod sit
Mediu in inden, ni ratione potissima. Itaque
dicimus , quod non magis repugnat, quod quiddita sibi ecti sit demonstrabilis,qua quod
ratio, seu conceptui passionis sit demonstra tionis medium t quare sicuti dum conceditur,
quod quid litas subiecti sit demonstrabilis,
non conceditur esse demonstrabile in de monstratione potissima; sic dum conceditur, quod rario pas, ionis sit demonstrationis me. dium,n D conce litur elle demonstrativam in potissima demolistratione. Ad illud de primo
termino, in solutione Inferiori diretur.3o Dieet sorte aliqui , quod saltim immediatius demonstrabile erit definitio pastionis:quiasieuti ex parte principiorum demon strantium, medium immediatius erat dc finirici subiecti,sie ex parte terminorum demonstra bilium , immediat iu demonstrat ile erit definitio passionis. Respolideri potest, Πιl repugnare , quod id concedatur ἔ parum enim in , convenire videtur , quod de subiecto potiusquam pasSio , demonstretur passionis definitio. Deinde potest dici , quod etsi notior sied finitio passionis , quam passio, tamen in demonstrabilibus id non attenditur,cum mediun, demonstrativum sic notabiliter, dc ela-rό evisceret termiinim, quem concludit de subie icto , quod sive ipse si notior , sive non, aeque tamen notum relinquat , & insoris
3 I Seeund im argumentum formatue fierden, onstratio est ex primis , prout supra in qu 3. I .exposuimus; sed si ad concludendam passionem de subiecto sumatur pro medio deisnnitio subiecti,demonstratio non erit ex prinus: ergo definitio subiecti non est medium in demonstratione. Minor patet;8 .ia subiectum,ultimum est in demonstratiune. Vt rari
argumentum , quam Scoti solutionem per ei-pias , debes notare ex ipso , quod passio sui υna coiisideratione dici potest primus terminus, elli sub alia debeat dici ultimus. Passio enim potest eonsderari lecundum ordinem p aedicatorum , seeundum quem Oidine praedi eandi, inquit Seotus, illud dicitur prius, quod est probabilius, S sic nota illum ter minum Probabilius , quia ibi non sumitur probabile pro opinabili, seu pro contraposi
passio est probabilis , nee subiecto est probabilior. Sumitur ergo probabile pro eo,quod probari, de concludi potest de aliquo : qiis pacto passio probabilior est respectu subie ti , eum 3 priori probetur p-ssio est ptimus terminus , eo quod passio primo , de a priori
praedaeetur in demonstratione, quin unquam subi jeiatur.Si verό passio consideretur seeundum ordinem naturae , se passio erit ultim uaterminus, eum passio secundum naturam se
subiecto posterior , dc etiam si biecti principiis; quia passio subicctum consequitur ratione principiorum subiecti.
3i Respondet nunc qcotus argument , e Medens, quod demonstratio sit ex primis, hoc est,ex premissis per se noti M.que tales sui, dum in maiori passio est praedicatum,& definitio subiecti subiectum, Quod autem quanta
534쪽
De Demonstratione,meius principijs. Is
adhuessubiectum non sirprirnum, non est inaeonveniens,inquit Scotus,oc merito, quia siepotius i nconveniret prim uas in stabinio, etideseeret primitas in deni nitiatione. Ha esu fiaseiandi; Ied ut ea clarius,& radicitus percipias, vide dicta in ιι b. t. dι d. .q. l. in fine,ubi pro demonstrandis, utilis doctrina evisceratur.
Vide etiam dacta ibidem in 38ν mb. - QUAESTIO IU. . . . An ster omnes causas vale demam
nibus eausis pcissit inveniri medium, propter quod omnes earum effectus valeant demoniat rari,& ita,quod pei secte,ut putςper caulam, demonstrabiles dicantur: Circa quod et 4 i solvendia et , polle effectu per quod-iibet genus causae dem Oi.lirari. ita litera litet Seotus in c7 s 7. Poster. ubi abunde quaesitum
examinat , dc resolvit. Prob. I. ab Sccito ex Arist. in primo eap.huius, ubi ait.δει re autem opinamur unumquodque , cum c Uam ν icunφι-.s: ct quamam illius es cavi a cte. Sed rei quattior genera caularum cognoicimus' ergo per quodcumque earum genus rem uire, ae proinde demonstrare , opinari valemus. e indoinuia causa,& medium,vel lanx eadem . vel necellar ioe nnexa ; sed 'talet demonstrare per quodlibet medium demonstra.
tionis i ergo & per quodlibet genus ca
3 s Tertio, id eum ipso Aristot li teraltiee habito, inductive probat Scotus. Et in pt imi
etintineti de in onstrare per causam materiale, v.e. ostendendo, quod copositum sit corruptibile,quia habee materiam. En . quidquid habet materiam est eorrust tibile; sed compostam phrisum habet materiam t ergo com8 osseum ρhν laum e= eorruptibιIe. Sic similiter pete
est angulus rectus: ubi quodam modo demonstratur etiam per causam materialem, si e uti sentit expositor, eo quod arguatur ὶ pamtibus ad totum ,& partes , materialia sint re pectu totius. Arguitur etiam quodam modo per causam scirinalem,cum arguatur per definitionem passioni AE per definitionem angu .li recti, qui est medium duorum angulorum.
Tum etiam respectu causae formalis,eorum niter percipitur resolutio , cum ipsa specificet totum, re solvens, & determinans materiam ad totius speciales passionesὲ nec non continens vim conversiva.n Medij, quae semper est illaiationi utilior. 36 Contingit etiam demonstrare pereau sam esse ientem , sicuti declarat Philosophus Athenienses debellandi lunt a Medis, quia eciis milerunt bellu in Sardenses, qua suerunt subis recti regi Medorum et ubi arguatur per causam effieientem. En et qua comm ferunt bellum ιο subiectos regι Medorum , debellanda senti Ad in Sardensa Iret 1 medorum subractos, inhomo es com ferunt bellum a erea Athenienses debellandi fis t. Sed licet praefaἀdum exuplar possit prodelle, ut me malitatem resolutionis innuat expressius uerg,dc urgen tius id convincit aliud Sculi exemplar de miliis fieante , sermandu infra. Et etiam in pluribus aliis issicientibus metdium aptissime invς nitur a vi patet to inici lactu effectum imma. uetein vitalitatis de eius inte Ilaetionibus pro-hante; Ac sic de pluribus alijs efficientibus tra seunter operantibus est latis tritum. , Tandem de caula finali suadetur etiaab Moto,ut si arguatur, bonum elle deambu late post cenam,quia ςst sanativum. En:omnes natavuin est bovum ἰ sed deambulaνε ροβ ηam est fan4ravum et ergo deambulaste ρψceuam est bonum. Tum etiam id e osse mari potest ex Arist. s . Met b. ubi, apud Sc citume'. I 6. Poster. ait, quod causa fitalis maxime est eausa, est Onim causa causarum. δε tare apud Motum ιn eadem f. 1 6 prope finem,
videtur dici,quod definitio sor malis, d finaiali; praedieantur de desinito et ex quibus infe tur .quanta sit fio is elevatio, liquidem cupi incipiis quid ditativis sublecti videtur assi iis, idi
ni subiectum ex conversione prae licatorum.
satis specialiter inducens. Eni quod Cy efcta ad videndam Deum est νar onato a sed talia est homo:erga. Sed melius sic. Omne genuum, τι Doo fruatur, est νι sibile: ed homo est genatus,vι Dea fruatur: Cto homo est νεώνι tiris Hete demonstrario perfectius prodest, eum probet passionum de subiecto propter mediu, iugdifferentia est sinis, etsi ex alia parte, v pote propter Angelos, sit generatιο d eroniatia i sed quolibet modo fi iis est ei rea passi ne in , velut i principium, q ataditativis sinois
38 obic. I. contra causam materialem tripli et ratione. Primat medium in demoniat laticina debet esse necestarium respectu pas.
sionis demonstrandae; sed causa materialis non ist
535쪽
est necessaria:quia seeundia Aristot. apud Seo- tum s 7. materia est, qua res potest elle,& non esse r ergo in causa materiali non adest mediuad demcinstrationem.Seeunda, illud est medium in demonstratione, a quo egreditur passio : sed passio egreditur a composito ratione formae , 8c non ratione materiae: ergo.
Tertia,illud quod est eo nes usio, no potest esse medium in demonstratione; sed causa materialis est eonelusa per eausam sor malem in demonstrationetquia secundum Aristot. apud Scotum ibidem dc finitio materialis de mons tratur per formalem:ergo. Maior,explicatione suadetur; quia quod in demonstratione eoneluditur de subie 'o , supponit medium, propter quod eo neluditur de subiecto, de sie, quod eoncluditur est mediatum ; sed medium in demonstratione debet esse immedatum: ergo quod est conelusio non potest esse medium
3s Respondet Seotus his omnibus. Ad
primum respondet concedendo maiorem, &pro responsione minoris, 3c textus corroborantis, duplicem materiam distinguit: mateis riam scilicet pertinentem ad individuum, &materiam pertinentem ad speciem. Materia pertinens ad individuum non est medium in demonstratione i sin autem materia pertinens
adspeetem, sed hae est necessaria. Quomodo enim ineorruptibili, & sie aliis eontingenter stantibus adsit medium ad demostrationem necessarium sub hae seoti distinctione, subtili ter exponitur ab ipso in x . Poster. . I .de quo adhuc. Ad secundum respondet dicendo ad minorem,verum esse, passionem propri jssi veductam,utpote eompositi spetificativam Hodinosei in composito ratione formae: sed tamen etsi non sie propriis,imό, etiam aliqua passio potest eognosci ratione materiae r ex quo solum videtur posse infeeri, quod ad demonia trandum aliquid speei aliter , de propriissimό potius proficiat serma, quam materia; quod libenter eo edam. Ad tertium respodet Se tus distinctione aiens, quod idem respectu diversorum potest esse prius, & posterius; perfectum,& minus perfectu; 3e sic mediatum,&immediatumr quare , etsi definitici materialis possit demonstrari per formalem , respectu euius esset posterior,& mediata ratione cause, quia non ita prima , nee persecta, tamen resipectu alienius passioni potest materialis causa esse perfecta,im nediata,& prima.Ne apud aliquos essentia subiecti non est omnium pas.
sonum causa immediata, nec medium imme
dixtum; quia plures passiones ab aliis palsi is rubus immediatius di maiiant. Ita novissimghoe defensat noster Gros. Dissert. go. esuis
o Obile. 2. eontra musam formalem: eausa formalis indieat totum esse rei:ergo ae guendo per eausam formalam ad inam rem, euius est sarma, arguetur ab eodem ad idem; ae per consequens Petetur principium. Re pondet Scotus ad antecedens, negando, quod ea usa scit malis sit totum esse rei, etsi sit versi, quod sit persectio totius esse, quos Iongό ab est, ut patet in homine, euius totum esse no est rationale, etsi eius rotum specificatiuum , Aeperficiens rationale sit.Itaque quodquid in se non solum includit formam, sed formam, Semateriam; non qua meumque , ut diximus, sed materiam pertinentem ad speciem. t Obite 3 contra eausam esse ientem, duplici medio. Primum; medium in demoniatratione debet esse illud, quo posito ponatur effectit , de quo remoto effectus removeatur; sed posita eausa effieienti potest effectus nocipom v. g posito aedificatore , non est necessarium domum esse r ergo causa efficiens non prodest,ut sit medium in demonstratione. S eundum; illa causa, quae est intrinseca debet Iritum esse medium in demonstratione; de monstratio enim est ex proprijs , dcφropria sunt intrinleea ; sed causa efficiens non est inistrinsecat ergo eausa esseiens non debet esse medium in demonstratione. a Respondet Scotus eoneedendo malo rem, & negando minorem. Et ad probati nem per exemplar minori annexum respondet,quod aedificator non est eausa domus, sed est eausa fieri potentialis, de domus in potentia rideoque non se tritur,adisieatre esti erra domus est; quia aedificator non est eausa esse domus, nee fieti actualiter , sed fieri potent ialiter. quitur itaque, adι sicam einerro domus fri non veris adbue lie sequitur , ergo damurost. Eruies ei im est eausa fieri ,respinu euius, medium erit necessari 6 e nnexum,ut fieri valeat demonstrari, quia per ipsum , veluti per Guqa. Etsi hine velis subsistere dieendo, quod etiam res in facto esse habet causae rationem: diram , secundum Seoti doctrinam in . d.
ver ad επι ur m ρrιπctρale σc. visendum, Ze eviscerandum in Dist. de causa effetenti quod causa seeundum talem causae rationem, aliter constituatur, cum talis dieatur per ra
tionem,posito effectu, & principio resultaniatem , iuxta illud Scoti dieentis, duod relatio Patrix fundatur supra tenuisse. Itaque dieo, quod etiam in illo sensu poterit dari medium, dc
536쪽
De Demonstratione, θ' eius principijs. Is
& nee effaritim,eum relatio intrinseeus, principium,& ter ivinum neces Iari 6 requirat. 3 Deinde ad secundum medium respo-det Scotus,dicens maiorem non elle in iversa liter uer an ,quia rirari semper oportet , quod
medium in demostratione sit intrin keum rei; prirest enim medium elle causa extrinseea. propter est cum Scoto notandum , quodq,edam sunt caulae elle rei , &quaedam sunt eausae fieri . Forma, Cr materia sunt eausa essereri βψra vero, ct es ciens sunt cauo sierι restvlide sicliti materialis,& sormalis eoncludunt
neces lari K esse rei, ita fieri rei finalis, & em ei es neeellari6 demostrant. Inser itaque, quod
duae eausae ultimae sunt eause extrinsecae , per quas patet, non esse necessarium , quod mediuin demostratione sit eausa intrinseca rei. nique ad illam eausalem in maiori possum, respondet Seotus, verum esse demonstrationem esse ex propriis; falsum Mer6 , quod intrinseca debeant ei te rei,quae sunt propriar ibi enim proprium sufficiens ad medium in demonstrandis,aeeipi potest pro peculiari,ita veste proprium,quod peculiare. quod deduei videtur ex demonstratione quιa , ubi medium est meu liare ad indueendam essentiam , 3c est peculiare,quia proprium , non quia intrinsericum. si e pariter discurre, eum hac differe
tia, quod in illis causis , propriam est eauis
mis. .eontra usam finalem medium in demons ratione debet esse prius es cintu : led eausa finalis non est prior, sed posterior effectu r ergo non potest esse medium in demonstratione. Hu Ie areumento sub instantiarum pondere respondet noster Antonius Geosso, /bi supra,fle praecipue exeo,quod liiseet medium sit causa esseiens finis tamen finis est eausa finalis medii ergo Guti medium potest tanquam ea usa effieiens aliquid demoniaitare de fine, sic similiter finis tanquam eausa finalis aliquid poterit demonstrare de medior ergo licet finis sit effectus medii . potest, tu eaosa medii, aliquid demonstrare de medio, seu ia, Se ό eontra i sed quod demonstrat , ut
eausa , a priori demonstrat tergo de medio a priori demonstrat finis. Praefata ratio, optima videtur, utpote prout ab Seo in q. s γ pra venta, ubi in Initio ouaestionis ait,quod causa malis est ρνιον efecta fecundum furenti nem, Iιeet se posterioris execurione , O hae fumit. Sed instat Se tvs siet usa realiter debet praecedere effectu reieci non susscit, quod ea usa si na lit sit prior intentione ad hoc, quod sit eausa , & medium, sed oportet, quod sit
prior in executione. Tum etiam contra id instat illa ratio Moti ex q s 6. in quaest. ante denti exposita, ubi docebat.quod passio demoni ratur de re ratione rei, & non ratione alleuius intentionis et go.
s Respondet lubtiliter Scotus , ut sim per,& firmus in prima solutione supraposita,
dieit ad initani iam , no oportere, quoi eausa realiter praecedat effectum, sed suffieere,quod res praecedat eis stum in intentione ; ita , ut intentio sin s non sit eausa te spectu effectus,
sed tali, eausa sit res ipsius finis sub intentione a quod sulficii ad hoc, ut effectum vere, Aedemo ni rati Me caulet. Haec Scotus,quae exacte, ni saltor , manent exposita inquast. anteced. s. instat ergo Scstius contra Princastaliis ιὸν dicia c=c. Dico tamen, hinc per talem fo-lutionem Scotum praeven ille , quod subiectum demonstrationis , cum debeat esse res , iuxta
exposita in s .qussi. sis debetdiseurri, quod &medium ad demonstrandum aliquid de sub
tecto debeat esse res, & veru in ens: de Scrit ut in medio finalis eausae salvat realitatem medii, etsi ex contractione ad finem non pota sit aufugere intentionalitate sicque resolvit, quod purum intentionale non sit medium: si e enim simpliciter extranearetur subiecto asdemonstrationem requisito:resolvit similiter, qticid medium non sit res realirer preeedens effectum; quia sie extranearetur eausae finalii quare utrumque componens ait, qucid detur realitas in medio, tametsi sub intentionalitatatis contractione. Neque id extraneari debeiatur, cum sic communiter discurrant Log.eide natura universali,de qua demonstrant passiones,& circa ipsa incomponunt,qum d natura sit res, dc citra ipsa realitate naturae componunt intentionalitatem,stib qua conri unicetur; quia etsi adsiit realitas, etiam adest ab tractio;& sic, licet natura realis communic tur poliri re, ion tamen realiter, sed intentionaliter. Α si nili ergo est percipiendus hine Suhtilis Doctor
Dubitab. pro quaestionis complemen to , an demonstrationes sar π atae per praedi cta quatuor genera causarum sint potitsimae Huie dubitationi iuxta doctrina Sc ti ex tot locis examinatam respondentes, debet diei, quod per quatuor causarum genera possunt
fieri demonstrationes , quae diei valeant 1 priori, utpote per causas et quo pacto pote
runt dici potissimae, prout contrapositae demonstrat Ionibus qκιa; at aurem,si potissitnu sumatur pro primis, & immediatis eoru , quae ab intrinseeo,& quiddirative re leonueniunt, omnes praefatae demonstrationes non
debent diei potissimae: tum, quia , ut dicebat
537쪽
Motus, aliqiae praedictariim eausarum sunt
extrinsecae: tum, quia, ut etiam notabat ipse, aliquae eonvincunt ex peculiaribus,quia con-υ ineunt ex propriis ; non veto ex eo quod-
quid , nec non definitio materialis est deia monstrabilis per formalem et tum denique, quia si potissimae dici valeant, id orietur ex consonantia , de affinitate , quam habent eum potissimis striete , &essentiali terr potissini εenim requisitum ad demonstrandum sistit -- convertentia , & eonnexione medii eum de monstrando;quae convertentia stricte, solum invenitur in qoliditativis metaphysicis : quare si reliquae causae vi aliqua demonstrent, orietur ex similitudine appropriata in convertentia, ita ut prima , & radiealis mensura
sit semper definitio sor malis, & quidditativa
subiecti,cui reliqua eonsona,Meluti participate demonstrant. Praefata, praecip se videntur intelligenda de eausis extrinsecis; quia causa materialis, e formalis , eum constituant intrinsece totum ad poti l si nam illam de mont-trationem priste confluere videtur. Et licet causa finalis ν. g. divina stultio , possit no tram rationalitatem inserre, nunquam tamen
per illam x im medii intrinseci eam inseret; per loeum siquidem intrinsecum demonstratio per illam non adstruitur, tametsi in prae dicatorum quidditativorum inductione per vim intentionalem, nulla causa potius quam
ipsa sit medio quidditativo similior, de in extrinsecis consonantior.
De demonstratione quia. Gimu in nraecedentibus quaesistionibus de illis, quae principa liter spectani ad construendum notitiam demonstrationis propter quid , quae prior,& potissima dieitur; restat nune agere in praedictorum complemento de demonstra. tione 3 1a,qua minus prineipaliter, de ἀ ponteriori aliquid ereneluditur de subiecto , eum passio, seu effectus sumatur in medium adeo ludendum de illo ipsius quidditatem : de quo duplex prinei palis extat resolυenda dissi cultas, quomodo, fellicet, debeamus percipere ordinem servandum in demonstra dis quaa, de cur quodquid subiecti non valeat Pro ter qaud, sed quia demonstratis
8 DRaeletis articuli dissieultas nullo magis quam expositioni bos indiget ἔ qu.re cito eius intelligentiam,quas polsimus .ceomodare intendemus In primis enim est sciendum, quod demonstratione quia,nil potissimE concluditur; quia in praemissis non ponitur medium, quod
sit eausa deducti, di conelusi, sed imo pol ius id pia natur pro medio, quod est ipsius deducti eia sectus, quin in isto vera causalis vigere possit, ut patet in istis demonstrabilibus,risibile , σνationale : valet enim dicere est homo νωδι-
lis,quia rarι oua ιι I; non autem e contra valet
deduci pereausalem; v.g.homo est rationalis, quιa rasibiti R. quo pacto de omnibus aliis cauis
sis ,& effectibus est philosophandum. Ubi est advertendum , quod licet in demonstratione quιa non detur causa effectiva, & phy sica
realitatis re, deductae,potest tamen diei, quod datur eausa intentionalitatis Sc eognitionis rei prout conclusae; quia prout est eo ne lusio, effectus videt .r dici: nec non illius rei,ut cognitae siesyllogisticε, principia debent dari rergo cum ipsius vi conclusae, medium sit prin-eipiorum vis principatri, sici poterit effectus in realitate, causa in illa notione r sicque, etsi non valeat dicerς, est rationalis homo , quι arisibiIin valebit tamen aliquo modo, est cet-nitus rationali ,quia cognitio risibili in sicuti est rationalis in conclusione, qaia risibi Iis in praωι is , quod idem sonat , ae est conclusio, quia sint quomodo conclusio die batur effectus, etsi in realitate foret eausa. Sic Motus in fi ie q. s s . ubi ait: In omnibus tamen modis dicendε ter se , in quibus utitur demonstratoν , dicit causam inharendi in illo gradu, in quo demonstrator vis ner.
s Meundum , quod scire nimis oportet, Ee di melle penetratur, est, qualiter intellectus praecognoscat passionem v. g. vi per ipsam demonstret de subiecto quidditatem Nec non qualiter praecognoscat palsionem , ut ipsam de subiecto propter quid demonstret i Citea
primum movetur difficultas ex eo, quod ex minus noto,non videatur posse,magis notum demonstraruquia minus, vel eqv. liter notum
non saeiunt scientiam de ignoto , ut diceba
538쪽
De Demonstratione , s eius principijs. Z V. Jar
mirs in quest. r. ex Aristot. apud Scotum hinc qui 3. I sed, ut insta dicemus cum Seo. to , principia quid ditativa sunt nobis notiora di qualiter igitur poterit praenosci passio, quae eth extra quidditatem, ut per ipsam, uidde subiecto demonstretur. Circa seeundum moOetur difficultas ex eo , quod vel ante
eones usione in cognoscatur Passio, vel non: Si non: ergo non poterit concludi de subieeto, quia quod non cognoscitur, de nullo vaia I et demonstrari. Si sic ergo erit ex abundanti praec ignitione inde monstrabilis ; quia quod ante demonstrationem cognoscitur , Inden onstrabile es quare Scotus, statim citandus, desiit eum Aristot. id , ut philosophicum dogma , nee aliunde habet prinei pale motivum , ut resolvat, quod quodquιd sit in demonstrabile, eum in subiecto supponatur. Crede,quod pr aedicta sunt di fficillima,prout id nritavi ex ipso Doctore Subtili , euius dominae expositionibus sunt dumtaxat expedienda. so Motus igitur pluribus in loeis, adhue videndus infra , aliquibus doctrinis solutib nem adaptat , de ad primum id prae Uenit inquast. r o. Post. in quast. s o. in s s. dc alibi. Inquestergo ro ait, quod cognitio nostra a posteriori est simplieiter ab effectibus ad ea ii fas, quia effectus sunt notiores sensuit sed tamen dum dicitur , quod nostra cognitio est
notioribus ad minus nota, notiora nobis
possunt intelligi dupliciter . Uno modo di.
cuntur nobis notiora , quae sunt nobis notiora seeundum intellectum,coni parando unameost nitionem intellectualem ad aliam; quomodo principia prima sunt nobis notiora , Zeis o modo nostra eognitio simplieitet est a nobis notioribus. Alio modo dicuntur nobis notiora, quae sunt notiora sensui: & isto modo seientia nostra non est simplieiter in is notioribus i seientia enim , quae est per effectus, non est simpliciter latentia, Sc propter quid , sed ieeundum quid ,& sola. His
ita, deinde Seotus in quali. ys . praeverrit, quod iuxta esse notius quoad nos in primo sensu, omnis demonstratio videtur ineipi, quia si effectui,& aee identia non forent, nil profecto nostet intellectus at discursationem elevaretur a quia ex quo possem ego seire, quod homo erat animal, si non sentireti ex quo etiam, quod erat rationale, si aliquos mentis affectus nori derivaret / ex quo tandem , quod erat risibi Ie , & flebile , si nee risum, nee fletum unquam eliceret ' ex nullo,
prosecto possem et quia principia non sunt sensui nota , 8c quod sensui non est notum,
ab intellectu non est aanitum. Ergo ex hoc, quod homo sentit, infert Scotus demonstratur , quod homo est animal, & per hoe,quod
ratiocinat,demonstratur,quod est rationalis,& ita per accidentia,cognitione,& demoniat ratione quia , devenὲmus in cognitionem
quodquid est. s t Respondentes igitur ad primum,dieendum est cum Moto in Φ. s s. f. ad ρνι mam rationem, quod quodquμι de igno eo sie notum per aliquod notius , etsi notius quoad nos,utpotet per se effectus. Et ad illud, quod scilieet notius, utpote principium, sciretur per minus notum , utpote per effectum, dieit Scotus : Non tamen oportet , quod omne quodqued fiat notius per ais quod natius sim ριι citer. Dicimus itaque, quod in his notio nibus non est attendendus intellectus ablois lute , Ze prout est constitutus erectus in pura,& in independenti primoria principiorum elevatione; sic enitii notior est principiorum
cognitio , di implicae , quod sub illa sphcera consideratus possit intellectus de illis primis
veris notior reddi, eum illa tunc sint per se nota, de per se notum ineapax sit ulterioris noscibi l itatis: se enim recte dicebat Seo rus , quod notio prine ipiorum eo parata ad notionem posteriorum est simpliciter notior, & additum in illo esse noti uri repugnare. Aliter enim est considerandus inte Ialectus ; debet enim considerari prout versus ad sensum , & prout obiecta cognoscenda, & demonstranda eomparantur, ut depenis dentia ab illis effectibuς , quorum imperfectiori , dc elevatiori sphera lunt eausa et sie enim priora vera , sunt posteriora cogni- ς quo pacto non ineonvenit , quod prima principia demonstrentur per entitates seeuniadas, quia sic prima prine ipia non sunt notiora, sed minus nota ἔ quare semper salvatur, quod notius non fiat notum per mit us notum , eo quod sub illa comparaticine nil sit notius quam effectus, quin ad demonstrandam quidditatem possit tune aliquod medium notius inueniri r unde dicebat Scotus , non oportere , quod omne quod quιd fiat notius per aliquoa notius simplrciter. s et Dices, quod unquam ex praefata e politione vitari potest regressus rationis , qui non minus debet vitati,quam naturae. Prob. regressum rarionis ex eo , quod non possit demonstrari per effectum , v. g. per risbile,
quidditatem conuenire causae, V. g. ratio
539쪽
ipsum risibile v. g. eonveniri homini i idem
philosopha circa quaeeumque alia , inqlubus detur ratio causae, & effectus sed nequit demonstrari ipsum risibile convenire homini nisi per rationaler ergo nequit demon Itrari rationale eonvenire licimini per risibile, nisi demonstretur ipsum risibile conυer ire homini per rationale : qui modus eo ne ludendi υidetur ineptus, prout in circulo vitiosus:& similiter demonstratio quia inepta ,& vitiosa
s 3 Respondendum est ex ipsa doctrina
Scoti tam superius adducta, quam expressius ab ipso praeventa pro solutione textus Aristoteli ei in ' s o. Poster .fer. 1nsne, ubi Scotos relinquit haec verba: Da eitur c7.od de subiecto praecognoscι tur quid est, etsi est,non complete, sed pracagnoscitur esse notum Per Rr3nςFra accidentalia . ct esse isto modo non demonstratur Use , sed demonstratur esse notum per
Haec ipse , ex quibus , & ex supra ductis , sequentem ordinem , ut retinendum adaptabi
s Dicimus ergo quae supra , & ab illine
ultimis positis, hine primo incipientes, resol. vi mus , quod per accidentia inseruntur prin. et pia; est enim philosophicum axioma, quod
propter effectus venerentur eausae. Et ratio
est:quia sie est ascendendum ab ultimis,sicuti deseendendum a primis: quare sic oti a primo
esse naturae incipimus ab anima cidem phil sopba in quocumque entea descendimus ad potentias ,& terminamus in actibus: sie viee versa ab actibus per cognitionem nostramvsque ad animasti eam radieem properam ιibi enim debet inei pere noster im Iaersectus ordo rationis , ubi clauditur noster orado naturae. Deinde sicuti ordo pranei piorum incipit a discursu , & terminatur a sensu , ita vi exercitium rationis incipiat a sensu,& terminetur discursu: sie ordo obieetorum a principiis examinandus , debet cirra obiectum , seu subiectum, euius notitia esteo mparanda, inci pere ab ultimis illius, utpote . sensibilibus, & accidentalibus, .R. a risu dee. in homine, & terminari complere: a primi, i n substantia,utpote , rationali;quo pa ct se quoad se , de quoad nos proportionantur potentiae: sicuti quoad se ,& quoad nos proportionantur obiecta. s s Ineipimus ergo per risum,ex quo actu experto in pluribus singularibus unius similis
naturae ,& deinde circa reliquos repugnanistiam non attingentes existimo etenim non requiri ad conceptum vniversalam alicuius
praedicati, ut e posteriori sermati , quod de
omnibus individuis reliqua tu specierum sciam ut d 'terminat ε tale praedicatum repugnare,& sie scire oppositum ς alias, non possemus definire hominem , quin sciremus Omnium speeterum definitiones , ut de humana definitione haberemus specialem notitiam infer mus ex risu risibilitatem, de ex risu uniis versali , υniversalem risibilitatem. Deinde extrinsece demonstrata risibilitate per risu m, inquirimus risibilitatis causam ;& sic uiati inquirentes naturam risus , eius immedia tam causa in invenimus in risibili: se inquirentes naturam risibi lis , eius immediatam caulam invenimus in rationali; ita ut deveniamuε ad speciem per notitiam propriet ancoeeιatir , veluti devenimus ad proprietatem specialem per notitiam Oeeι alis actus proprietatis specificae Vnde inseres, quod sicuti risibile demonstratur , quia rident, se rationale animal demonstratur, quia ri bile . etsi mediate quia ridens.s 6 Ulterius inquiritur causa animalis rationalis , & non in ψenitur a sed illis principibrecte penetratis , per se nolet bilia obiieiunis tuit quare intellectus quiescit, veluti in pri
mis veris , nullam supra ipsa cen a priori
priorem causam cognoscens , sed imo ipsa esse primam causam, & rad cem omnium e rum, quae prius cognovit conse biliter , per quae ad primi veri cognitionem ascen dit Tunc igitur intellectus de homine situ.
pliciter, & quidditati ε informatus, solidius
discurrit , eum discurrat ex priori, dum antpex posterior, ex quid ditate , Se essentia, dum ante ex accidenti, de proprietate: nee non pereausam, & radieem, dum ante per effectiam, ramos, de solia.
s 7 Demonstrat igitur risibile per illud
rationale quod non est illud idem,eum tunc complete non perpenderetue, vi subtiliter praeveniebat Seotu animal,quod demostra ψerat per risibile ; sed tamen non sequitur vitiosus circulus, uia non descendit per eadem viam, sed per diversam,ripotε securiorem,&expressiore; uare non debet dici, quod detur
regressus idem , dum per rationalem viam devenit ad nstitiam risoalem l quia antea, non habuit de risibili illam notitiam, quam deinceps habet per rationale, cum per ratio natis notitiam persectius,& solidius de risibili comparet cognitionem , ut pcite persectissimam scientiam. Diversias viarum patet;quia patet divet sta mediorum, per quae intellectus scientificos passus demonstrat: nam in eursu unius demonstrationis, erat medium risus
540쪽
De Demonstratione, s eius principiys. su
ad risibile, Ze risibile ad rationale, eursus vero alterius,medium ad risibile erat rationale, in ad risum risibile: ergre. Percipe igitur distinctionem in viis elare, & Iecure deambulandis , eum una sit via se clara , quod sit perte nata, secus altera: ergo Re .s 8 Nune attende ad illa Scori Uerba, in quibus claram praedictorum expositionem invenies. Et si enim a posteriori demonstretur esse quid ditati. um subiecti scientiar i ita tamen, quod modo praedicto, non debeat diei, quod demonstretur este quidditativum abso
Iute , & si mplieiter a sed ita , quod demoniatretur , esse notum , seu noscι bιle ster aecidentalia Principia. Demonstratur enim illud est , prout est noscibile per illa media accidentalia: quo exprimitur, quod solum demonstretur , in quantum ab illit mediis potest esse notum, & dependens ς & sie, inquantum illa media ponunt esse principiar quare nunquam simpliciter per illa eognose itur , sie uti deinde eognoscitur ex suorum
terminorum penetratione. Propter hoc enim
Motus dicebat ibi, quod notitia si biectip rilla media erat in completa, cum intrinseeό
subiectum solum compleatur per quidditatis principia : sieque usque dum subiecti notitia,
nee non notitia omnium sub ipso contentorum, non sit propter quid ipsius , completό non e et noscetur , nee aliquid de ipso de monstrabitur, de tametsi ipsum demonstre. tur, non demonstrabitur absolute, sed proue sub sensibili, δι posterioristita consideratione est nostibile r quomodo quidditas inesse absoluta, At completo intacta percipitur, ut deinde ipsa absolutet , dc in se penetrata, per vim persectam noscatur ex se, δc sit eompIe- tum principium , ut augeatur vis medij ad
cognitionem demonstrativam caeterorum. Haee nota dc nimis.
sy Cirea seeundam dissicultatem , etiam dissiciliε invenitur intelligentia, ut proliant
rationes in eodem I. R. pro quarum discreto examine sequentem subart.
εο π E hoe, Se eons milibus punctis I plura Seotus subtiliter movet; qui eius doctrinae esse pleis ne eonscius voluerit, illum videat in qου- . . Poster. in K. in I A. in 9. 3n s o. in s . ins s .ct iη s 6. Ex quibus omnibus Scoti quae tionibus praesentis diffieultatis expositionem complere intendemus. Et lieet haee difficultas ex maiori parte uideatur spectare ad quaesitiones de demonstratione propter quid;tamen quia di mei liorem habet conceptum , placuit post i lias de ea agere hine. 61 In primis enim certum est,quod ant quam passio concludatur, debeat cogno sed tum propter principalem rationem supta sormatam:tum , quia passio ponitur ut primus terminus in maiori, antequam de subiecto eo ludatur , dc terminus in maiori praedicatus de subiecto , cognitus debet esset mi de ait Motus in qu . . Poster. in conclusione prae dieatur passio de subiecto r ergo ad cognos. eendum conclusionem,ciportet praecognoscere dignitatem , puta esse eomplexum princiis piorum in praemissis passionem, de subieetum. Similiter, nee non in q. 6. g.ad quaio nem , haec resolvit: Necesse tamen est depassione Pracognoscere quid est , quod signifieatur per nomen. Dat rationem 3 quia depaiasione oportet aliqualem cognitionem habere ante conelusionem , eum sit principium integrans cones usionem,nam ex passione,& suta iecto fir eo ne lusio in demonsti alione , ut prius habitum est ; sed de ea non praecogis
noscitur quia est , nee quid est simpliei
ter e ergo de ea necessari6 praecognostiatur quid est , quod significatur per no
6: Quod de passione possit praeeo noso ei, quod sigmficatur per nomen, philosophi. eis exemplis iuxta Philosoph. phrasim suadet Scotus inquast. S. Puer enim inquit ipse cognoscit , quid significatur per equum,
Ac tamen non eognoscit quid ditatem simplieiter equi. Similiter de non ente cog nosse imus, quid signifieatur per nomen, de tamen non cognoscimus,q dest simpliciter,