장음표시 사용
211쪽
Liber Tertius. 7 92ti selent epilepti ei, ea vero iam peracta, veluti sopor
quidam illos occupat. Remal Cnt enim tune non modo sensibus, ut anteaysed omni etiam motu destia tuti, immo emquam emomi aliquotςmporis spatio . videntur. De hoc sopore intelligendus PauluS, qui Lib.1.e.,. earum inter, atque lethargum distrimina ponens, Varus, ait, at quot vilis affectibus superuenit, febriu, e empli gratia, 'accessionibus. comitial ibus . Nisi de earo fortasse loquatur Paulum , quo inulti e comitialibus infestari solerit, priusquam ab accessione tententur V idi enim de ego nuper Vel tiis quadrimum puellum Bononiensem ait somno adeo op , prestum , ut immobilis, insensitisque per binos fert
dies exi perit,pro cuius curationo vix remedia excogitare aggredior , dum repenrFiq comitialem demigrat assectum , a quo etiam vitali aura priuatus inte-xijt. Quidquid at lcm Paulas intelligat, pro indubi-- taeo habendusari ostiirpi cis, inu .llione peracta, sep rori, conting r grauiorem qiijaeni his, quibus peressentiam affectio otra; e st, len ionem v cro , t u ibuseu piquep r c sensiun eu en it. Vnde iuremerito Auiμ' P u cenna, prauar o lepsiae notas reserens, hic profere verba. Signa vero eius, quaeprauior est, sundidi ruc'leas xnhelitust, δε prolixitas assitationii, deinde longitudo quietis post ipsum : v, per longam quietemqdid, GU --, aliud intellexit 'rabum medicorum
plicae exacemationis eoneusfluum motum patientes
inuetditriton alia'; puto, ratiotio, quam longus, &prosimdmira inhvs Hos, qui nimium vigilarunt.'ac diutius pori dera, &labotos pertulerunti. Ideo nam olithos bcesipat Emnus, ut qui 'iritus cim vigilist, retin laboribus suerint defessi, ac resciis', refician
212쪽
tur, denuoque regenerentur. Galenus enim vigialiae comparadat e pilepsiam , in qua etiam vehementissimo motu defatigantur aegrotantes . Vettim dicet aliquis perperam Avicennam longam quietem si peream soporem intelligit inter pravas epilepsiae notis collocasse. nam Qui sopor prae longa vigilia, aut labore exspii ituum aefatigatione, resolutioneo originem habet, qualem etiam comitialibus superuenire existimandum est, suauis admodum de nat rae perquam gratus esse consueuit: quae autem naturae grata sunt, eadem & utilia, tantum abest, ut maius ex illis naturae periculum impendat. Dic rem ego idcirco Avicennam velle quietem longam, aut soporem esse prauae comitialis accessionis nota, quia vehementem praecessiste i nsultum significat, ut patientes non nisi post longum tempus ad se redire,& propriis uti functionibus valeant, amissis viribus, de iritibus resecti. Duo remanent discutienda, ut. nostra intentio in hodierna lectione ab Iuatur. Vnum, an in paralysim finiatur epilJsia et Alterum, quo extrudatur materia tam horrifici symptomatis caussa. Quod ad primum attinet, in dubium ea de caussa vocatur, quia Galenus in hoc non modo mulcennae , sed etiam, quod magis refert, sibi ipsi co ..ia loeas. trariari Videtur. Si quidem, apoplexis,docens, epu' lepsiae, soporis,& cathochi differentias, tradit epilopsiam ab apoplexia differre, quod haec in paralysim
finitur, illa vero non item. oppositam vero sente z, 'tiam tueri visus est, dum ita loquitur. Nam quod eas, quae apoplexia,vel epilepsia ad aliquam ex non praecipuis partem struunt , paralyses, idest resoluti nes, Hippocrates ita appellet, est demonstratum. Interdum quoque & facta absque conuulsione epi- Q lepsia
213쪽
lapsia nonnullis morbus in partis resolutionem finiuit, qui parapimia vocatur. Quod enim hoc in loco legendum sit epilepsia, non apoplexia , quemadmO
dum textus omnes praeses erunt , scriptum reliquit Mercurialis, ea sorsitan de caum , quta sine conuul- is Praele'sione apoplexia fit, & quia sere semper, non inter- ' i .
dum in paralysim degenerat. Aliquando putem epi- lepsiam absque conuulsione apparere demon it ratum a nobis est in superioribus. Patet ergo sibi non constare Galenum, per quem finiri, & non finiri in paralysim haec affectio posse videtur. Insuper Aui-pra. trae. s.cenna manifeste scribit epilapsiam in paralysim desi- nere hisce verbis: Et quemadmodum apoplexia vertitur ad paralysim, ita plurimum epilepsia conuertitur ad paralysim. Et multoties, addit, resoluitur epit psia ad paralysim, & ad melancholiam . Pro controuersia hac dirimenda responderunt aliqui in Avicennae verba mendum irrepsisse,& ubi multoties, rup nendum aliquoties. Sic enim Galenum Avicennarposse conciliari existimant. Mercurialis, cuiuSnu Loeo eii.
Iter facta est mentio, & quem semper ego, ob singuarem eius eruditionem, magni seci, duplicem dari epilepsiam refert, unam quidem sine conuulsione, alteram vero cum conuulsione, atque illam in para lysim posse finiri, hanc vero non item. Cuius tamen viri sententia ea de caussa mihi non undequaque satisfacit, quia epilepsia, quae sine co n uulsione aegrotantes invadit, non ab humore pituitoso frigido,& craΩso cerebri ventres obstruente, sed a blando potius vapore a ventriculo in cerebrum elato, aut etiam ab humore, qui tamen adeo paucus existat,ut,quem as. modum legitimam non parit epilepsiam, ita nec ullo pacto paralysim inducere valeat. nam quantum spe
214쪽
ctat ad Galeni locum paulo supra allatum , i sid
tur affirmare epilepsiam, quae conuulsione carcat, in paralysim quando ue finiri, puto ego illum non cointinere mendum, si aliqua in parte correctionem expostulat, ubi interdum est, reponendum plerumque, aut multoties; iuxta iplius Galeni mentem, qui l
.d. I ..f. alibi diXit. Solutae amplexue creberrime succedit ' paralysis. Vera nanque caussa, ob quam nou. sic in 'paralysim terminatur epiIepta,veluti apoplexia,cut tamen utraque passio communem habeat unum , eundem litae humorem, nulla certe quidem esse potest , quam conuulfiua cerebri motio, dian noxium humorem a se protrudere nititur et Eo squidem in
tu, & est alterum quaesitum, humor comitialis morbi caussa ad nares, & ad palatum expellitur. Vnde non semel obse ruaui ex epilepticorum ore pituitam mul-- tam, erassam,& stigidam excerni,quam si in longum. trahas, veluti filu ipsius multitudinem deduces. Stcsetor praeterca, qui ingens aliquando in ij ide persenti-itur,non ne clare ostendit illius humoris parte in thoracc,& per oesphagum inventricu u delabi ξ Vt hinc pateat, quam leuis, inanisque sit illa Feruet ij ratio , qua conatur probare apoplex iam δε epilepsiam haudeo nomine.differre, quia lim ex non integra Ob-ἰ structione ventriculorum illa vero ex omnimoda creatur. Inquit enim , si haec foret caussa, in Oiscussione paroxisini succederet ei paralysis, vehiti succedit apoplexis . linandoquidum asicram ego idcirco paralysim attonito moetbo superuenire, qu niam cerebri venthes in eo assectu integra obstructione , clusionEve laboranti ac tota eiusdem membri substantia vchementor opprimitur: Ex qua re fit, ut obstruentem materiam insita virtus non modo Vndequa-
215쪽
de quaque excutere, sicuti in epilepsia fieri cernitur, sed ne contra insurgere queat. quod maxime accidit forti a poplexia correptis: in his vero, qui non adeo fori borant , ad alteriam natus, quod est spinalis me ita initium, a cerebro ipso. materia, quamuis dcbilius, excutitur: unde paralysis. Quamobrem de apoplexia loquens Rhalis; Cum alicui, ait, ob summam spirandi difficultatem sipuma ab ore prorumpit, nullis remedijs ipsi subheniri potest: vertim si leniterst ertit, I liberius arser respirat, morbus leu ior,& mitior exist it. Et praesens quidem affectus, aut mox oppretium suffocationis modo iugulat, perim lique, aut noxio humore e corebro in neruos delapsio, in illorum resolutionem desinit. His ita disputatis conci dendum mea sententia, in paralysimi nunquam terminari epilepsiam, que talis vere existat,hoc est, quq ex adeo magna ventriculorum obstructione n6 pe deat, ut ad amplexiae naturim potius acccdat,in quapropterea leuis fiat conuulsuus motus, humoris multitudine pene obruta expultrice lacultate. Iti huiusmodi enim epilepsia apparere quandodue posse res Iutionem, neque ipse negauerim: Et hoc sensu, arbitror, dixit Avicenna in paralysim morbum comi talem finiri: Ouo nariter si Mercurialis respexit,
216쪽
δε Ciurus hodie mane de comitialium proin
gnostico, exordiendum mihi esse duxi a prognostico in genere, an videlicet cpi-leptica passio curatu onansno contumax existiman- .da sit, deinceps ad prognosticum iam praesentis a cessionis , eiusque differentiarum sermoncm conuertam. Fuit medicorum quorundam opinio epialepsiam medicinalibus avxilijs profliῖari opta quam posse, cuius rei gratia Herculeum morbum vocari contendunt,quia Unimum ut uercules si uictus sititia se perhibetur,ita hic nulla medicorum ope tolli,euita cive queat. Horum hominum sententia consuma ri ex eo posse videtur, quod si an tu vigcsin um quintum annum alicui haec affectio conting it , sola aetatis mutatione curatur, sitis insanabilis euadit, v cIέ- ti scriptum reliquit Hippocrates. Celsus piaeterca id genus mali longum esse dicit, usque ad mortis diem,& vitae non periculosum interdum yamen cum re- ens est, hominem consumere,& pe id si non re media subst terint, in pueris vent xi , in puellisi nenstruorum initium auferre Uuxta illud ab Hippocrate prolatum : Morbi, huphon finierint maribus in pubertate, Aminis cum menstrua erumpunt, consenescere consueuerunt. Epilepsiam tamen expugnari posse non minus, quam alis morbi existimo, quorum
origo ab his caussis pendet, a quibus & hunc ipsum induci supra satis abundeprobauimus. Quod la quispiam obiRiat curam esse perdissicilem, concedam,
217쪽
hoc , ardua enim valde est eius curatio ς Ucrum rei dissicistas minime arguit rei impossibilitatem ut omnis epilepsia prorsus insanabilis Cenienda sit. Plures enim visi sunt epileptici, qui diutius graui hoc symptonante detenti fuere, in integram sanitatem rest tuti. Hippocrates tradit esse quidem ep lepsiam cu- 2, 't. t iam colitomacem, kd cum iam aetatem adepta fuci. rit Ibit iuristi suas egerit radces. Tunc enim haud am- his curari affirmat,quoniam cerebrum a pituita eroditur, &colliquatur . id vero quod colliquatur aqua fit. & soris cerebrum ambit, &circum alluit, propter q: Dequentius, ac facilius a morbo hoc prehenduntur . diuturnus vero idcirco morbus est, quia id, quod influit venis, tenue est prae multitudine,&st inra superatur a languine, Scalescit .i Sed nec ista uniuersam dubitandi occasionem adimunt, quando nemini non patet initium veneris in pueris, menstritorum in puellis morbum posse auferre. Id enim 'femporis ost', 'quod Hippocrates ante pubertatem e tabes. Vnde orta est controuersia, an puerulorum pilepsia curatione indiscat, vel ne . hac enim in remitu me conuenire videntur vetusti medici. Qua doquidem Hippocrates primum videtur spem omnlem liberi titulis puerorum ab huiuscemodi affecti
immi, set strentis mutatione collocare. . nam aetatis imminuuntur crasti humores, extenuan--, & exiccantur. & ideo euuat morbus . ccedente . etiam aliqua in victu correctione: adolescetes enim, di iuuenes non sunt adeo voraces, ut pueri. Paulus V Ia.13.
insupes infantibus epilepticis totam curatione aper.eremterdaeit, qui victum solummodo conuenientem p rescribit, expectans&ipsematis mutationem. Ita enim scripsit. Quod si laborans fuerit etiamnum in fans s
218쪽
sans, nihil oportet circa illum facere. Etenim aetate mutata ad biliosus ,&aridius,& victu ad tempera sisy φ tius, sua: sponte plerunque passio cessat, AetiuS. a men indistincte puetos omnes curare praecipit,&se nes pariter, vitatis euacuationibus per m dicamen ta , sed usu clysterum , gargarismatum, errhmorum, frictionum, & sinapismorum. Celsus quoque. COR cedit in pueris curationem. Sed cum Cum, inquit, remedia non sustulerunt: in pueris venexis, in pue, 6 esia see.ia lis menstruorum initium tollit. Controuersiam direm it Galenus per haec ipsa verba. Fit autem & oberrata haec eadem palsio pueris,medicprum curati ne indigens . cum vero ob humorem fit,inti intcs statim invadit, desinitque aetatis conuellione, cum ni hil nos fecerimus . quapropter quibuscunque pueriS non a prima statim aetate , cum adhuc sint infantuli,
sed in progressia incepit, proculdubio ob peccata Inuictus ratione commissa,aut ob aliam quampiam ex ternam caussam exortus est . in quibus artatis mutartionem pectare non expedit, sed factu moibosum affectum in ipsis curare.' Ex his Galeni verbis mansefeste constat, quae illius sit de hac re sententia. Vbi illud unum mihi non undequaque probatur, epile' Psiam, quae puerulis adueniat, opera medici non ergere, sed sua sponte cessare ; cum puerulos infinit haec astin io perdat,& medicorum auxilio quamp at res liberentur. quod si perdurant, non semper aetatis mutatione sanantur, sed aliqui perstant,& comm riuntur, ut Hippocrates affirmat. Dicamus igitur noomnibus ab aetate pubere expectandam sanationem
eiusmodi affectus, neque enim id γ est , sippocr ne ii sed quandoque ad medica 3Multa confugiendum, habita tamen ratione instintilla aetatas,quae graui0ra me
219쪽
silum de ijs, qui ex errore in victus ratione, aut alia externa caussa in id genus mali inciderunt, verum quoque de puerulis recenter in lucem editis, etiam si ex parentum semine illud contraxerint. Est enim& hie morbus haereditarius, ut paulo inserius sum
stentariis. Quod vero addit ibidem Hippocr. de his, qui vigintiquinque annorum sunt, non eum habet
sensem, quem vulgares medici exiitimant. Ampi etenda nanque potius in altera lectio, quam GaI ri us ipse affert, quae eiusnodi est. Quibus vero fit via gesimoquinto anno epilepsia, fere commoritur, ad uerbio sere idem quod magna ex parte significante. lEκ quibus omnibus concludi posse videtur, nullum epilepticum morbum esse prorsus curam impossibi Iem . nam & qui ultra vigesimum quintum annum protrahitur, licet maiori ex parte praesidijs medicis re nitatur,vtpotc qui altius fiundameta iecerit, quan doque tamen debellatur. Vidit rem hanc Paulus in
his verb S. Nam si non pubertate, vel menstruorum 'Τ' initio, vel puerperio solutus fuerit, vel si post hoc te-pus remanserit,ispe, inquit, usque ad mortis diem iptoi gatur, nisi congruat nedici curationem fum istis eurus. Ad prognosticum accessionis disserent in te accedamus. Quicunque igitur accessionis initio multum commouentur, diuque perseu rant, post ea vero ab agitatione cessant, neque tamen
re uantur, sed potius sterior, & alia apoplexiae accia rdentia superueniunt, iam in par isno mori est periculosum . deiectae nanque sunt virm pugnando. IInsuper ii crebrius repetit accessio, caussam perm inentem este demonstrat,sicque posse epilepticum ii terimere: idque eo magis, si ea adsint grauiora s-- ἰ
220쪽
ptomata, quae at nobis suprλ luere narrata . nam quae magnitudinem morbi significant , eadem & mortem coindicant. Eiulinodi cpileplia velocis admodum motus est , & proinde vitium acutum . Vnde per Pe cxitum non modo cito habet,led etiam patientem iugulat, paroxismorum frequentia, ct symptomatum Veliemunt lar Uequo genere pilepsiae intelligendi' sunt Galenus, &Avicenna, quot: es acutum morbucsse teliantur. Contra, quibus raro contingit acces sio , N. ab ea quamprimum resipiscunt, cuin tympi matum imbecillitate, ita ut etiam ab inuasione liberi verecundentur, hi minime omnium periclitantur . Horum hominum epilc plia tardi motus est, & chmunica, de qua Cellus loquitur, cum dicit, morbu hunc longum esse usque ad mortis diem, & vitae non peri culosum. Dissicillime epilepsia vincitur, quae in ca pite per essentiam generatur, quippe qua ., Ruicenna auctore, fundatur super debilitate digestionis in cerebro . Per consensum vero ab alijs internis partibus Orta, praesertim vero a manibus, pedibusque maxime sanari potest. A melancholia factum comitiale sym-Ptoma, caeteris paribus, semper est periculosius eo, cuius caussa sit pituita. Nam humor ille in capite peccans, maiorem arguit recessiim a naturali statu. Cerebrum enim cum propria natura frigidum sit humidum, leui de caussa similem qualitate humoresia lille ea . qualis pituitosus est, coad ceruabit. Immo ab Hirpocrate sedes,& metropolis stigidi,& glutinosi cer
brum vocatur. Melancholicum autem humorem cc brum, nisi ex vehementi caussa, non congerit.
Quare qui melancholiae vitio epileptici evadunt, P riculosius aegrotant ijs, qui ex pituita hoc pariter morbo laborant. Quartana febre detenti, cpilepsia non