장음표시 사용
161쪽
dicis harundinibus exiens. Alterum infectivum dictu, est ueluti fos purpurae innatans cortinis,quem detras res artificessiccat. Inter Latinos autem Plinius lib.M. c. 6. de Indico haud aliter quam Dioscorides si ibi dices: Ab hoc maxima autorita3 Indico. Ex India uenit harudinum stuma adhaerescente limo,cu teritur nurum.At in diluendo mixturum purpurae caeruleique mirabilem reddit. Alterum genus eiuό in purpurariis cificinis in
natans cortinis. Ita ut nemo non videat Latinorum etia
1ndissi a Nil stu Istide esse ualde diuersum. Denique nopesedia habuisse Pandectariu Isatim herbam uel hinc etiam stiri potest, quod is Ostide nam ita corrupte pro
ΓΛm sciat: quando in confesse iis Saponariam herbam i iubab Isatiae esse aliam, nimirum eam quam Graeci Stru thion, Latini uero radiculam seu Lanariam,eo quod illa fullones in purgandis lanis utuntur, nominant. Quid multaeomuribus persticuum est Isatim Arabibus non satis cognitum fuisse,id quod σ ante nos indicauit Nicolaus Leonicenus,uir multa eruditione, CP exquisito iudicio praeditus, quem eo magis laududum existimamus, quod primus fuerit qui medrcorum errata incessere, ac mundo prodere tentaverit.
162쪽
PARADONORVM MEDICINAEIuiubas & Sebesten fructus , quos Graeci pariter atque Latini Serica & Myxas vocant, ad usus medicos,c5tra Avicennam & uniuersam Arabum scholam inutiles esse.
l viubas esse fructus quos Graeci seris i
π Latini Ziqiphae nominant,notiuaesi quam ut demonstratione opus habeat. gnus enim Serapion idipsim abii do et,qlii cap. 87. illas Zoaietes corrupto saue uocabulo pro Zfetipha, uocari ait alenums in b. de alimentis de iis scribentem citat, quod pauci sint nutrimenti, π digestionis durae: id quod facit tib secundo de Sericis agens,ut paulo post uadebimuS. Caeterum Iubas ad uarιos usius in uniuersum Arabes omnes accommodant,quemadmodum liquot ex cap. 37I. fecundi Canonis Aurcennae,ubι ita de iis siribit: Conferunt acuitati sanguinis candilectori et pulmoni. Et existimat quidam quod conferunt dolori renum G vesicae. Avicennae substribunt Abenrois π Raetes .is tamen parum tiam clarificare sanguinem d quod π uno omnes ore hodie fatentur medici,addit. Falsos autem esse Arabes in primis testatur Galenus libro fecundo de alimentoru
phis , facμltatibus,in hanc sententiam de Sericis scribei: ὐδὲ
163쪽
LIBER PRIMVs. go Nam ab in silentibus CZ effrenatis pueris ac muliere lis cibo duntaxat appetuntur.Imbecilliter nutriunt, σdissiculter concoquuntur,cumque hocstomacho inutilia sunt.sta ipsasicilicet exiguum etiam corporibuS dant alimentum. Quisus utique uerbis in uniuersum Arabum de Iutubis placitu damnat, quod neque ad tuendam sanitatem, neque morbos profligandos, ultam eorum esse posse usium expertus si adeo ut Arabum post Galenum medica tractatium experimentum nobis obiici no queat. si enim Galenus,diligentissmin omni m medica mare' explod me facultatis explorator, nihil in iis quod uel ad sa- iuri
nitatem tuendum,aut morbos curados condureret, ex
plorari potuit, non est cur credamus Arabes idipsum Ainuenis, qui ne umbra quidem Galeni, quantum ad Gruditionis Cr ingenii acrimoniam at e per picacita' tu sitem attinre,assecuti seunt. Galenosiubscribit Plinius, non acrimo. ille naturalis historiae scriptorsed huic posterior, Val imporianus messicus uocatu libro A. de re med.cap. 46. de '.
zitiphis dicens: Z pha modicum cibum corpori prinfant,licet illis saporis nonnuda gratia lenocinetur.Η bent tamen plurima incommoda, aegre cocoquutitur,sAtim accendunt, praea sunt stomachum, disicissimum reddunt officium uentris. Uuinctiam Avicenna ipse capite iam citato Galeni sententiam probat, CP seuam cerrime danat, suos sese iugulat gladio,inquies: Sermo quidem in eis bρnus est ille que dixit Galenus: non reperi Iulabas in conseruanda sanitate, CT remouenda aegritudine aliquid operantes, sed reperi eas dissicilis digestionis, Er pauci nutrimenti. Praeterea ex iam dictis per=icuust insigniter falli iuniores medicos, Rim imitantes,Iulubra ad puri Padu sanguine euat illi loqui7tur,
164쪽
PARA DONORVM MEDICINAE ad sanguinis mAridi sicutionem, passim adhibentes,cum μ' ' tamen feri non post, quandoquidem uentriculo inali' Izais,' ' les' dissic sterqAe concoquantur, uisanguinem purificent .crasitorem certe multo quam antea sucrint re tavi, tantum abest ut puriorem faceres sint. Id quod serum es Avicennae etiam illorum Principis testim nio conuincemus, qui ita in capite de Iutubis inquit: Ingrosunt sangμinem, G ipsum uiscoseumfaciunt. Et illorum existimatio,qui putant quod ιpsae clarificent singuinem σ laventeum,est exi imatio corrupta,ad qua ego nou declino, nutrimentum earum G digestio sunt difficilia. Quid persiuperos oro his uerbis apertiust ita ut mirari satis non posiim,quifacilum sit ut connive tibus oculis hunc locum pertransierint, cum tamen assidue Avicennam, prae illo omnibus aliis contemptis autoribus,in manibus habuerint. Manifestismum itaque est errare in uniuersium A nubes quod Iutubae fructui a' liquem esse iη medicinis usium docent, quem tamen con-Nο--ro stat neque in bona neque aduersi ualetudine quicquam
es, ta 'μ mi tribμμη foliis, dici Cr cortici potius eius aseries , i. boris Diubas ferentis conueniunt, ut est mitigaretus biseuda e- sim,s' ad uesicae dolores prodesse.Tsis eius rei Plinius rant, Ara illi Valerianus est, da libro paulo ante citato in huc mo- .ci pcrpe scribit: Folia tamen ipsa contrita cr impositastione'ticos et isdropicos adiuuare certissimu 6P.Radicis σνὲθ b. cmici eade inus habetur, quoru siuccus ex melle Nontui min mitiga cu mero mixtus iecori medetur, uesicari leudum leuat urina largiori. Veru hic nobis aduersatur Mon-Ρm' - tuas,ac sila temeritate pulchre dit,relluris ratione
165쪽
LIBER PRIMVs. ut liquet de Persica planta in Aegγptum translata: atqueadeo in Galaui patria Iulabas Ira zizipha usui medico inutilia fuisse aretur, nosti as autem hodie salutares. Quomodo enim in Pergamo tarum inutiles fuisse I iubas aserere potes Montuus, quasi illicsolum eZ nusquam alibi medicinam professussit Galenus, quum tamexonstet issum uaria perlustra se loca, Gr in Italia etiam,
Roma nimirum ciuitate omnium tum maxima, aegrotis
curandis operam dedisse' Quare easdem quas Monmus, ipsie etiam agnouit Iutubas,illasque iuste utpote inutiles expertus, damnauit. Et ne id transi mus, merito accidit Momo ut dum Arabes seuos ab errore uindicare nititur, ipse in errorem alium incideret, ut rectesibi illud occini positi'. την ΗρυζAνD φυγὼν, τ ι σκυMη M.έπεσε. neque enim Persica planta,ut ille puta in Aegγ- Per Paptum translata pristinas interficiendi uires amisit,sed dissert Persea potius,quga Persica arbore diuersa est. Testis est y si 'Discorides,qui seorsim de utraque sicibit, id quod Gale. etiam facit. Libro enim septimo de simpl. medic. Dcali.
de Persica agi in octauo autem de Persica: π in libro 2. de alimentorum facultatibus iterum seorsim de utraque tractat. Quod uero Persea fuerit quae in Aeg tum traf presta lauta uires amiserit, testaηtur quae sicribit Dioscorides si Ag ριώ
μιον γενέος. quod est Prodiderunt quidam hanc arborem in perside letalem esse, translatamque in Aegyptum mutata natura edendo fac iam esse. Et Gale. lib. 2. ali. fac. dices:ῶδον D m, v cpυγν es αλ. ἱανδρο*e,
166쪽
ipsa etiam magnου arborisus est annumeranda.Τradunt huius apud Persas fructum tantae perniciei esse,ut edentes tuerimat. In Aegnium uero translatum in sculentum mitescere, π pirorum malorumque modo, cu qi Abus σ ma itudine conuenit,situri.Ita ut nemo no uia deat impudenter hoc loco hallucinatum se Montuum.1.um. -- esten fructum sermonem uertamus,quem cem Graeci, tam est Myram Graeciό σ Latinis dictam esse: id euim M. ιn primis Axisenna iacet,qui Sebesten alio nomine Multeita dici cap. 6 6. fecundi Canonis scribit: quam sane dictionem corruptam ese ac barbaram manifessum est acpro ista maea potius legendum. Imram uero ru-hum esse arboris estitur paulus libro septimo de eo ita scribens: Myra arboris cuiusdam fructuε est prunis quidem longe minor. Et cum omnibus in confesse sit silesten a maea non disserre, mihi tempus in eius rei probatione caerendum non esse censeo: ad huius itaque uri res explicandas destendamus . Huic autem eas Avicenna loco citato asscribit: Sunt, inquit, quasi temperatae, sunt lenitivae, leniunt enim pectus σguttur,sedant*sebseia tim,leniunt uentrem.In quibus uerbis primo falsium ea μ πψri quod sicribit esse temperatus,cum tamen Abenrou calida hunc fructum in primo ordine, cr in secundo humidum esse statuat, pariter ut ille errans, est enim potius frigi,sὸιυὶ ἡ - σsi M. Fallμm denique quod uentrem lenire ait, ωὸD. M eundem enim adstringunt uerilis qua ubducunt. Cu-
167쪽
LIBER PRIMUS. Caius rei grauis CV minime contemnendus testis est Plinius iste Medicus, qui libro quarto cap. Sy. de Myra in eam entetiam scribit .Hoc genus manifeste se licae uirtutis apparet G frigidae,quamuis plurima illi de frigore siccitas decoquat. Verum π ardores febricitantium extinguit, ore compressum, σsitim mitigat, π in cibo sumptustoma bum erigit olutioni uetris obsistit. Quinetiam Raetes huic non alias tribuit facultates, nisi quod guttur acpectus leniat. Proinde uideant Medici no miseculi qua rationeste defendant,quoil eclimasiue ut illi FGrma loquuntur,electuarium de Sebeben ad aluum pubducen- δε dam exhibere audentiquando ex Plini, sententia uentris subductioni potius obsistant . Hic suam ac aliorum suo'rundam nobis experientiam obtrudit Montun, quos MontuM
Uu π quotidi πη experientia comprobast dicit Sebe' experien seu κentrem lenire . sed miror qua fronte nobis rape- tiam Obi rientium obiicere queat, cum nullus issorum sit qui Sebe pensetis expertus sit. Nemo enim nescit ut in Pharmή-
corumBntnetis multas variarum medicinarum myri
das, imo Indiam aliqrando totum, Aethiopiam, Arabia,c illis ex treme Garamantis coniungatis, adeo uin
Hatis penitus cui prae altera facultus illa quam optatis debeatur. Vinc no est ut de experienti. gloriari possitis, tot inter se coniunctissimplicibus, ut utri haec uelabasa cultu tribuenda sit ignoretis, atque adeo ne siemel quidem quicqua probe experti sitis . Alia certe est medic
mentorum facultates inueniendi ratio a Galeno nobis tradita, quam ipsi nunquam attentastis proinde non est cur posthac uobιs temere illam arrogetis. Nullo enim
plane iudicio adhibito, quod quisquebcribit, utcunque
etia a uero aberre sequimini, et mordicus etia arripitis
168쪽
pARADOXORUM MEDICINAE Desinite ergo qui aetatem iactatis,necdum tamen ueram experientiam assecuti estis,elato seupercilio uobu arrogaret a quo tantum abestis quam qui longissime. Nostrae aetatis medicos herbam veteribus Pedem corvinum appellatam, ob ambiguam do illa Avicennae sententia, a nostra sic hodie vocata esse diuersam prorsus ignorare.. CAP. XXVIII.
T ignorasse Avicenam pede corvinum; alis V que errandi occasionem praebuissee dicamus, Amb; a ambigua eius de hac herba sententia facit. Amc irae capite quidem s67. fecundi Canonis, de sede corvino de Pede tu hunc modum disserit: Radia huius herbae cum deco- ' ' se quitur confert solutioni antiquae. Et dixerunt Paulus σν confert colicae, CT eficit operationem Hermo' daemiorum absque nocumento . Et Fen . 22. Canonis 3.tract. 2. capite octauo in podagrae curatione iterum
ex Pauli sententia ita secribit: Et dixerunt quidam quod Pedi coriano inest operatio Hermoda 'lorum, CP non est eius nocerestomacho In quibus utique uerbis uerum est quod radicem Pedis corvini decoctum Jlutioni anti quae conferre docet, eum enim facultatem ueteres uno Cφr mpQ omnes oresuo Coronopodi, hoc est, Pedi cornicis, inesse . in D 'i' testantur. Primum aute omnium Discorides lib secu cap .H7. Coronopoda hoc passo desicribens: κορω ο ri e risi ιηκες βο πιον κατασ-ἐSρωμ ένον, κατε Moc σμιένον τα φυMα
oblonga herbula est per terra rata is foliis.Idonea
169쪽
LIBER PRIMUL est esui olerum modo cocta. Radicem habet tensim, adstringentem,mansam coeliacis conferentem. GH. quoque libro heptimo de simpl. medic facul. idem tradit,dicens: κορωνοπι βος η ριζα Ταπρο τω κοιλιακους ω - λῶν εο ομένη. quod est: Coronopodis radix caritam prodesse creditur manducata. Cui Paulus quoque lib. I. subsicribis,s Plinius lib. 22. cap. I9. iis verbis: Coron sis oblonga herba est cum fissuris. Seritur interim, quoniam radix praeclarefacit curuacis in cinere tosta. Caete- p., re rum falsum est quod Avicenna ex Pauli sententia Pedem cis colico corvinsi colicae conferre scribit, nusquam enim id dixis dothri nisse Paulin quod siciam, senditur. Error autem iste ex δε- pranato codice ortus esse potest, quale Albanus Torinus etiam Cr Ioannes Guinterius habuisse uidentur, dum
Coronopoda ad colicos dolores conducere apud Paulum transtulit, cum ex Galeni uerbis paulo ante citatis euia
dentissimum sit, non colicis sed coeliacis prodesse Coro-poda. Falsismum praeterea est quod Coruinii pedem es P eicer
scere operationem Hermoda lorum sine nocumento cis ob ait Avicenna cum enim Hermodactylorum radici mira in cienda aluo uis sit, Pes alitem cornicis adstringentem modisAD
potius facultatem, ut iam ostendimus, habeat, feri non lorum potest ut eodem operationes efficere queant. Hermoda- Eblos uero in cienda aluo esse efficaces testatur libros ptimo Paulus, in eam sententiam scribens: Hermodu-Aγli radix purgandi ui praedita est, tum per seipsam, tum decoctum eius. Aeque falsum est quod ex Pauli siententia affert Avicenna, Pedem corvinum hermodagriorum habere operationem, CV non nocere stomacho:
nullibi enim hoc dixisse Paulum certum est. Errat itaque toto coelo Avicenna, quod Pedi corvino herbae tribuit δέ '
170쪽
ῶ rei /t uino,dicta Pauli autoritate tribuetam erat.Is enim lib.
--ό, tertio cap 7 .ita inquit: Sed ex Coronopodeconfectioneta liborem asperuit Alexander, quam eam quae it ex Heresistit iri, modactylo, hi quae eandem euacuationem esicrat, σπιbuendum que dolorem mitiget, cum hoc quod nihil obest stom Dat. no . Utri que autem confectionis descriptiones sciresigesideras, Paulum istas tradentem in septimo consulito. Ex his igitur omnibus prosatum satis arbitror Avicennam herbam Coronopoda,hoc est,Cornicis pedem uel ribus nominatam ignorasse: nisi enim ignorasset, nun quam tam ambigua, imo pugnantia etiam de huius uiriabus tradidisset, Ambigua autem eius desicriptime factsi
est,ut nec hodie Coruini pedis rectam notitiam haseant medici. Herba enim illa qua nostici temporis medici P Fes remk dem cominum appellant, longe alia est ab ea quam v sm mseri teres eodem nomine uocarunt:id quod non intelligentes DNρτη. quidam, mirum in modum decepti sunt. Haudenim alia ter quam Paulus herbam olim Pedem cornicis uocatum
ad podagrica medicamenta adhibuit, ita re illi hodie ictiae , sic appellatam admiscere non ueriti punt. Hinc Leonis vim nus exquiri iudici, uir, medicum se quendam nouisse
tradi qui ex radice Pedis corvini, nonnullis aliis additis, pillulas conficeresolitus erat, ea ue podagra ctis deuorandus, non sine maximo eorum qui accepere periculo,propιnabat.Nec a tam periculoso medicamento medicus isse abstinuit, donec per Leonicenum de errore conuictus fuit. Ηerba autem quae hodie ab officiniae , re-- σ herbariis P es cominus appetiatur, ea esse uideturmia Ranu quae olim Graecis βαξαχιον, Latinis uero Ranuncu- Oiliu es tu quod inter eiusfrutices frequentes inueniantur r