장음표시 사용
191쪽
t IzΕR 1,RIuus thacen uocant quo fauos extremos interse conglutinat, quod est aliud melius propoli. Ex quibus omnibus satis monoratu estArabusandaraca utpotegummi, a Gracorum,quod metallil est, plurimiι deerre. Denis nescire nostrae aetatis medicos, quid sit hoc genus medicaminis quo hodie pro sandaraca utuntur. Si etenim Iuniper simi est,nullas,utpote inutile,in medicines uires habebit. sin uernigo,qua Erithace Graeci nominat,erit,eas certe uires quas illi uel Graeci uel Arabes tribuu minime obtinebit. Suo itas, errori renuncient,uelialtem a sandaraea abstineant,donec uera cir metuclica reperta fuerit dquod Georgii Agricolae opera mox futurum steramus. Saccharii antiquorum a vulgari hoc nostro, quod nunc voce parum deflexa barbaro vocabulo Tuccarum appellamus, esse diuersum,&ὲ Sale Indo, contra Getilem & Herculanum, nihil differre. CAPYT XXXV. Ε alicui nominum sfusio imponat, avia Saccharsimaduertendu per saccham antiquorum qitqu V nos intelligere rem illa quaepab hoc nomi ne a Diosc. Galeno,Plinio,ac aliis eiusde
192쪽
Sacchar, ut uocant, quod ex India atque Foesici Arabia, convehitur, in calamis,ut aiunt,concrescit. Est uero σipsium mellis flectes. Hunc Paulus etiam equitur, et mel esse sacchar e Felici Arabia portatum ait. Plinius quos siue Ia. cap.8. a iam dictis nihil uariat, in hunc modum scribens: Saccharon et Arabia fert laudatius India. Est autem mel in harundinibus collectum,gummiu modo candidum,dentibus fragile. Amplissimum nucis auellanae magnitudine ad medicinae latum usum. Quibus sybscribit etiam Alexander Aphrodisieus lib. 2. proble. 74 an eum sententiam scribens:Quod Sacchar Indi a petan mellis coagulum es ole cogente rores, uerten-.' tri, ad mellis dulcedinem, quod idem in monte etiam Iιbuno feri certum est. Fit Sacchar id proximum salis globulis candidum,fragile: uim quoque tergendi Ir purgadi melli similem habet. Ex quibus sane uerbis euidentisiimum sit,saccharsi antiquom nihil aliud esse quam me lis speciem,adeos eadem sane est materia mellis apum,
Mannae,et Sacchari, ita ut parum admodum,aut nihil, quemadmodum ex Alex. Ap rodisiei dictis colligitur, a nunc uocata Arabum Manna disserat Saccharum. Si u ro di ferunt,in hoc plane differre uidentur, quod Man'na seupra alias plantas, γ' aliquando seupra petras, M'riis in regionibus reperitur. Saccharum autem in Felicitantu Arabia cr India in arundinibus, maioribus frustis, maiorique duritia, ob uehementiores illic solis r di s
193쪽
rios, aptioraque ad id tolerandum arundinum folia, coagulatur. Hinc sit quod non perinde ut Manna aluum leniat quando π inter uocataό hodie Munnas, hae magis pubducere aluum uidentur, qμα sunt liqμabiliores. sat his, si Caeterum diuersam esse Saccharum antiquorum ab eo antiquor is quod hodie Uuccarum appellant, satis patebit, ubi quid a ZAc metuccarum ite licauerιmus. Est itaque χuccarum no- -ie ν Drum quo hoc tempore utimur, succus aproprij generis 'planta bene contrita expressus, calore ignis plus minus ne exco S,coactus, σ defaecatus. In ruccam uero toto candidius ac durius euadit,quanto plus concoctionis defaecationi questustinuerit. Proinde primum plantam arundini similem excoquunt, deindeflava parasiecerantur, σ et Accarum existit. Hoc iterum coqui potest,atque ita candidius fit cr concretius. Quod si tertio coquatur,maxima in eo Cr candoris σ densitatis ita cessio. Quartum CP quintum quoque concoqui siole do- raccara nec specie alumini cisiilis fere transluceat, hocque ge- cui M. nin Candidum, seu ut hodie loquuntur, Candum atque Taber esi barbaris uocabulis, nominant.Proinde ut Iim Saccharum quod ex Ingia σForbes Arabia defer batur, uapte natura, quia sic nimia solis excandescentia obduruerat, candidum erat, Wr dicebatur: ita nosticum χuccarum Cadi res fallitia est, ex zuccaro qμa' iter uel quinquies excocto,maioris quaesius faciendivoriaperseplasiarios Venetos confecta. Hi harundines tiam immittunt,ut supra has uideri psit conglobatum. Gosipio denique inuoluunt,ut naui ex orientalibus regionibus ad ectum putetur. Esse autem plantam quav-dam unde χuccam exprimatur,abunde testatur ea quae scribit Manardus noster mmense er eruditionis et orax iij perientia dos.
194쪽
PARADOXORUM MEDICINAE perientiae uir,libro δειarumEpistolarum med cinalium
secundo,st sicilicet a Lusitanis σ Siculis cognouisse pi a
tam aqua Zuccaru exprimitur,sumectis locis proprio femine seri, exteriore quidem δecie arundinι magnae similem nterioresiubstantia ualde disiimilem Pulpsam enim esse,grauem, mollem,o pucci plenam, quum arundo sit econtrario leuis,dura, π uac a. Ex quibus omnibus apertius fit, quam ut iteru in dubiu hocari debeat, antiquoru saccbaru a ZAccaro nostiro esse omnino diueri uim. Antiqui enim sacchari materia mel ac ros existit, noui autem Zuccari plantae succus: quae certe ita distant, ut planta ab aqua. Accedit quod forma utrorunque etia diuersa sit. Diosicorides enim ac alii ueteres fusi saccharum quoad consi entiam ac concretiove salis modo dentibim fragile dicunt. Plimus gummi instar candidum esse etiam scribit. Nostrum contra pri quam e coquatnr, colore potius nigricans π subflauum, qμam
candidum existit: nec dentibus perfringitur sed persi ctum deglutitus r. Efficiens quoque nostra primum est forma ipsa plantae, secundum artifex calore ignis coquenso defaecans,oe' demum in hanc quam videmus metae formam in ligneis quibusdam usculis deducens. Veterum uero saccharum noctis primo frigus agglutinat. dehinc puperueniens solis calor obdurat. Nosti um in-μper Zuccarum plantae pulpa, in Siciliae G' Canariae insulis,continet, effigie tantum arundini similis. Hinς Cadamustus venetus capitesten uernauigationissa charca ha rundineta in Medera infula Cunariae proxima esse scribit,no quod arundines sint Zd quod illarum steciem effigiemue prae se ferant. Verba eius haec sisnt: QSniam te haec insula frequetioribus irrigatur M
195쪽
MBER PRIMUS.n dus memorarus princensacchareu harundinetum' ibi plurari iusii ex quo sacchari quamplurimum legit.
Inde ueniuntscitisma Sacchara toto orbepraecipua rimae de monis,necnon mixta,s' quantum ex aliorum relatu colligere potui, indies meliora Saccharasserunt, quoniam ea insula temperie coeli meliore Sacchum suapte natura gignit: nam ea qualitas est plagae istius quae
pri Cr Siciliae. Animaduertendum autem quod dicat Sacchara primae decoctionis, quibus uerbis iterum innuit Zuccarum hoc quod ex Medera a fertur non ebetisse,nisiper decoctionem. Antiquorum uero in India et Arabia tantum Faelici in arundinibu Midarum foliis gignitur. Hoc ad medicinae tantum usum,ut ex Plinio didicimu accommodabaturinos,u autem ad dapes Aua-ussimas faciendas adaptatur, adeo ut nussum magni' cum iam depAlum quod non multosic Euccaro conil tum. Nam qui hoc tempore Principum ac potentiorum μηt αρχιμαγειροι uel coqui,i taprouerbium,nu iam ferculsi corrumpi Euccaro existimat. Porro utrius
macho utite: nostrumpectoripotius quam uetriculo a comdiam experimur. Antiquorum denique Galeno' uri Paulo testibus,ου δεψὼδεGhoc est,sitim non afferres: cari visi. nostrum autem non minorem sitim,quam metipsum ex- bus conseritat. Cum itaque antiquorum π nostrum saccharum mutW
non silum materia, seta π forma, efficiente, loco,uiri bubus, uariet, quis tapraefracte cotentiosus erit,utposthac no differre dicat Insupersccbaru antiquoru a sale sae argis 'ut Avicennae enarratores Fomniam no differre. a sale In
196쪽
PARADOXORUM MEDICINAE ostendit in primis antiquisiimus medicinae striptor Amchigenes, id salem Indicum, G harundineam metu caus. Paulus quoque Aegineta lib.2 cap. S . ex Archigenis autoritate Salem Indicum no diverbum esse a sac- charo innuit,dum ad serum linguam plurimum com
ferre scribit, id quod omnium maxime descriptio eius indicat qua istic ponit, ita dices: αλς ο ἰνδικος soloebi is συμ ril ρμιος τω ν α λὶ, γ σἐ , μι λιτ δεις. id est: sul Indicus colore quidem concretione communi sali nihil disside gustu autem me
laus. Quibus utique uerbis euidenter admodum ostendit, Sadem Indum, suandoquidem mellis instar g umti dulce appareat, a saccharo antiquorum,quod et seu
si ita σgustu suisimile est, nihil distare. Paulum so
steritate linguae febricitantium, i inter caetera sichcribit: Aut teneat in ore suo salem qui fortatur de India, est in colore salis, oe' dulcedine mellis. Et humat de eo secundum quod dixit Arabigenes, quantitatem fabae unius. Quid multis opus est uerbul manifestum estu teres, Graecos potismum, Saccharum appellasse Salem Indum,quod sicilicet sua concretione sali mile est,cadoremque ac friabilem in eo siccitatem, σ cum dila retur humore aliquo liquefactionem,instarsalis,senderet. Plura in puis epigosis ea de re Manardus noster habet.
Memithe Arabit neq; esse Chelidonium nequePapauer cornutum,ut medici nostri s culi putant ,sed id potius quod Dioscorides αalii veterea. Glaucium appellant. R P
197쪽
Ariade Memit nosti aetatis meditam ess variae de V sientelia. Quidam enim sunt qui Chelidonium Memitheesse interpretantur, in quorum albo Gera I se sis Cremonensis, σ alij quidam existunt.Sunt nonnulli qui Papauer cornutum, Graeci μηκωνα κε cyx tentia. uocant,esse contendant. Hoc modo quoties nobis olim Raetem praelegerat,Vuolpha in Peisrus, magni tum no
minis messicus,interpretatus est. Verum ex aequo omnes
deceptos fisisse notius pene esse puto quam ut demon'atione egeat.Primae enim sectae medicos Chelidonium es 31 lib. se existimante usos fuissee missatis liquot, quod in con m est Chefessit apud omnes Arabes, Memithon temporameto suo si Querum esse irigidam.Ita Avicenna cisp.ΡΙ. Cano. 2. Memines naturam frigidam Cr siccam in primo ordine esse statuit . Serapion quoque haud aliter quam Aiacenna cap. ar fui libri de temperamentis simplicia,ex Galem a toritate Memithen frigidam esse asperi Quem cr Aben res equitur, illam in primo caliditatis ordine collocas.
Ra es quoque in libro tuo desimi med. frigidam esse dicens.Si itaque uerum est,ut e mane, Memithen esse frit dum eri non potest ut sit Chelidonium, quod calidae s cultati teste Galeno libro octauo de simplic.medi facu. exstit. Is enim de illi ita scribit: γελιά νιορ ρυχJκuo m D θ0μης δ αμεως. quod est Chelidonium extergentis ue menter'calidae facultatis est. Galenosῖ cribit Paulus in sieptimo, calidum esse s cundum tertium a medio excessium dicens.Inter Arabes R es quoque calidum esse docet. Proinde errasse Gerardum er ei equaces satis lique Seducti autem siunt nominum Me te ac Memire inivitute,quorum hoc Ara-
198쪽
PAR ADOXORUM MEDICINAE his Chelidoniu,illiud uero Glaucium significat.Vel quia descriptio Memithe apud Auicennam'Serapionem in pleraque cu Chelidonj maioris descriptione conueniat, ueluti est succus crocei coloris, cum amaritudine aliqua, odoris grauitate,haec nanque ingula Clelidonis su Ne the co insunt. Alteriusfectae asseclas Memithen Papauer commmest D 1itatum esse asperentium anos esse ab nde innotescet,ubi p primum quae Graecis'Latinis herba sit quam Arabes Memithen appellant, demonD auerimus. Est autem Grae,ibri δὲ cis Memithe nihil aliud quam Glaucium, id quod uisisso e O descriptio satis indicat . Serapion loco antea citato Latini, Memithen iis uerbis depingit: Memine est succus se Claucium Melusiam nominis, quae est similis in foliis suis herbae l'eciei papaueris dissi ceratidis,id est, cornuti, nisi quia est in ea humiditas adhaeres manμt, CTest propinqua terrae, Gr habetgrauem odorem, π habet multum βαλ eolor pucci eius est similis colori croci. Quae sane d scriptio per omnia cu notificatione Glaucij, quae est apud
Disoridem libro tertio cap. 92.conueni Ea autem to
amariora. Praeterea descriptio Memithes apud Auicennam etiam satis indicat,Glaucium nihil a Memithe diseferre . Nam quae de Memithe Avicenna scribit,ea quoque de Glaucio calenus tradit. Avicennae siquidem haec
199쪽
.. LIBER PRIMUS. 8 e Memithesententia est: In ipsa est amaritudo Iu fantia aquea'terrea, non est uehemens sed cui lacunarum. Stypticitatem habet multum, Manat eompeiam non fortem. Galeni autem libro siexto simplic. de GMucio illa:η κρουσις αὐτ--υδατωδους γε 'δους ἡσίας, - . scire H αμφοῖν, ουμκδα κρως,α ' 1 τας ως υ δεωρ κρἈραορ Γύσει με cῖνος α ιδια---ιυχει Θ*- ου ς ω εμονορ Dυσιπiλω ποῖλάκις οὐ γε μου --. id est: Missura eius composita est ex a-quea terreaque ustantia, utraquesane frigida, uerum sonssumme,sed ceu aqua fontana. Adstringit cum quo-'dam fastidio tum adeo manifesterefrigerat,u6ὸlumsepe eo petita,utique lualentia non fuerint,curet. Quid multis opus' Quae in Serapione paulo supra dicta,m G leni γ' Discoridis flententia siequuntur, euidentissime docent Memithen cum Glaucio eandem esse, ita ut nemo plane se nisissensu communi destitutus 'eri qui non uideat nem esse quod dicimus. Caeterum si Memithe Gluuinciam est, feri non potest, ut Papauer cornutum, quae di Mersa a Glaucis herba est,existat. Et mirum certe hactenus nihil profecisse Diosior idem,qui libro A.cap. 6o. e rorem hunc, utpote sc lo etiam suo multorum animis insedentem, explosium cupiens, de Papauere cornutosic
Glaucium ex hoc Papaueris genere feri existimantes. Plinius quoque errorem hunc idro uigesimo cap. I9.indicauit, dum post comuli papaueris norificationem
200쪽
PARADOXORUM MEDICINAE ira inquit: Quidam hoc genus Glauciam uocant. Elposseum Hermolaus in suo Corollario cap. 99. ita scribens: Hinc temperatur coibrium, quod medici Diaglaucium
uocant,in quod recentiores Papauere cornuto utuntur,
aut etiam Chelidonio maiore,ut nihil profecerit Diosc ridis attestatio in mentione Papaueris illius, cum ab quin magno periculo hac parte hallucinentur,quod Chelidoni, G Papaueris eiis natura erodendo sit, Glaucii multo mitior, π refrigerando fere.Propterea coibrium ex illo iumentorum ocula; adhiberi solet, ex Glaucio h manis. Proinde icubi posthac in Arabis Memithes menuis incidat medici non Chelidoniam maius, aut cornutu
pauer d Glaucium potius intelligant.' Herba Lichenen Graecis dictam, platearium praeter omnem rationem Hepatica,quasi hepati conferat, nominare, quando id nominis Eupatorio potius veterii testimonio coueniat
Latearius herbam Hepatica ita pingit: Hepatica est herba cresces in aquosis σι pidosis, habet folia minuta, terrae lapidibusque adbaerentia. Et dicitur Hep rica, quia praecipue est hepatis iuuat tua. Platearium secutus est Pandectarius G alij quidam, qui hanc herbam contra uenis hepatisique ualere obsti uniones,eiusq; morbos omnes dixerunt. Quantum uero ea in
re decepti sunt pulchre monstrabimus,ubi primum herebam Impatica Serapioni, Plateario, oe' aliis die iam, ab ea quam Dioscorides Galenus,Plinius, atque a j I ira nen nominan diuersam non esse ostenderimus. Minime Noa Iea αδ tem differre inter se Lichenen Cr Hetaticum utrius