장음표시 사용
381쪽
Assirmatur, quia etiam privatis a iuramento 'rece dere , accedente absolutione Principis , licet : euius rei rationem dat Grotius L. 2. c. II. f. 2o. Prin ceps autem his casibus jure privatorum utitur. Hactenus igitur ius aliis quaesitum non est, utpote lege sublatum; adeoque Princeps solutus est obligatione juxta ex causas id enim supponitur. n. 8. Denique id quoque juris naturalis est, quod Princeps id. quod ut privatus promisiit; debitori veIob utilitatem publicam, vel in poenam auferre , ad eoque hoc modo solutione se liberare possit ε3. CD XII. Pacisci non possunt 'I. qui usum rationis per tum non habent ; ut infantes , furi si & summe ebrii ': a. qui ab esieno arbitrio dependent, ut servi 'ν; hi enim non civiliter obligantur , i. e. aestio eis, aut contra eos , ex pacto nullo datur, sed tantum obligantur naturaliter, f. I33.
Idem dieendum de filiis familias It 3. sq. J g. CDXXIII. Promitti potest omnibus hominibus, qui iudicium habent ; adeoque etiam a minori-hus , I b J filiisfarri & servisi. qui 'vem. patri , ae domino acquirunt . ), .s e a latroni, piratae , f&praedoni , sdJ tyranno , e se itis rebellibus
382쪽
Ratio in aprico est, quia his personis, qua tyrannis, praedonibus, re ilibus, &e. fides data est; eo Ela enim voluntas etiam est voluntas a . Non vero promitti potest i infantibus, & impuberibus ; nec k furiosis, & mente captis . .nisi xutoris, vel curatoris auctoritas accedat. g. CD XXIV. Objectum pactorum sunt ras , σDicta . . Primo ergo de omnibus REBUS pacta valent , rae in iure disponentium sunt, vel saltem essa pocant ε; adeoque spes quoque , & perieulum φ objectum pactorum esse possunt. n. I. Hinc facile constar. ludos sortunae cum quibus cognationem habent sponsiones 4 , Lotterien ,&e. , naturali iure licitos esse . Uterque enim l βeatium disponit de suo iure; eam enim legem rei suae dicunt, ut victori certa summa , vel res prete. stetur. Nihil igitur iniquitatis negotium hoc prae se seri r pemini fit iniuria ; nemini invito jus aufertur ε, Inre Romano ex utilitate publiea , & ne eivessa a temere iactent, constitutum est , ne actio tali victori detur ' : immo aleae causa solutum condiei potest f; & graves quoque poens tum in colluseres, sum in receptatores statutae sunt r. in n. a. Sed de re aliena pacta valent . : nam etsi
383쪽
3i a tus Prorem. XII. L ib. IV. Cap. II.
promissa tradi non possint, promissor tamen ex pactoe obligatur ad prestandum id, quod interest ν. 5 13. CDXXV. Ad objectum pactorum quoque pertinent FACTA, modo possibilia, & non turpia snt kaNam unusquisiiue suarum actionum est arbiter , adeoque pro lubitu de iis disponere potestά in. D Non ergo valet promissio facti , quod -- possibile est, i. e. quod non est in naturali potestate proMittentis i. n. a. Neque pactum de facto , quod turpe , σLoe naturali prohibisum es , subsistit M ; indeque
non valet promissio de homine occidendo , de ad ut terio, furto &c. committendo . : factum enim hoc in nostra potestate non est , adeoque moraliter essimpossibile . Et, hoc est quod JCti aiunt, ea, qua contra Bonos mores sunt, nee facere nos posse crede
Aliud est si causa saltem , propter quam aliquid
promittitur, turpis sit e va g. si quis Cato Ioo. promittit, si Seium occiderit. In hoc pacto duo sent r ιr promissio I . : sb eausa illiris protrsimonis , factum , nimirum , homicidii; illa licita est, haee iulicita . Si Proinde Cains hominem oecidit , scelus committit , & ideo punitur .' at quia fidem datam implevit actio ex pacto ei datur P. Sane Inda me retriei mercedem promissam misit, & hoe iacto vi latae fidei notam aufugi sse arbitratus est . Atque eneadem rationa ICti id, quod praedoni vi , & metu promissum est, validum esse judicarunt , quia pr 'mittens ita voluit : at propter vim actionem , . Vel
384쪽
e kceptionem, quod metus causa , ei deterunt , qua Delotium, quod ipso iure subsistit, rescindunt. qHinc jam constat ratio: cur iure Romano subsistat
negotium , se quis aliquid plomist, vel dedit οἷ turpem ; vel intusam causan . Quod adeo verum est, ut si utriusque, vel soliuet dantis est turpitudo, nec condictio regulariter detur ν. Si solius accipientis est turpitudo condictio quidem datur danti , ; sed ex eo ipso sequitur , negotium iure subsistere; si enim nullum esset negotium, dans jure dominii diem vindicaret ; nec opus esset condictione, utpote quae nunquam domino datur, sed ei, qui dominus esse desit r. n. 3. Caeterum, an factum tertii promitti possit , examinavimus. s. 413.
l. CCCCXXVI. Effectus pacti Iutuitu e us , eui
promittitur, est ACTIO. Cum enim promittens sui voluntate ius in eum transtulerit, adeoque ei aliquid debeat; necessario sequitur, actionem inde oriri, i. e.
jus persequendi id, quod debetur. Adeo ut si RES promi ssa sit , creditor praecise ad
eam tradendam agere possit . Non tamen hae promissione dominium in creditorem transserIur , uti
existimat Grotius. Vid. g. 298. n. 9. Unde constat, eum, qui rem promisit , dominum rei manere, indeque eam pro lubitu alienare posse et adeo ut is, in quem alienatio fit, dominus rei constituatur; nee ei, cui res promissa est, vindicatio contra possessorem detur. n. I. valet igitur talis alienatio rei alii promissie, a) etsi debitor metu litis suturae, adeoque evitan di judicii causa, eam alienet, eaque intentione , ut
385쪽
duriorem actoris causam reddat ; nam iure suo utitur e rem suam alienat . Iure Romano is , cuius causa durior facta eli , ituitur in integrum , ad eum effectum , ut creditor , cui promissa est , agere contra debitorem possiit ad ρmpe id, quod interest rem alienatam non esse . . b Etsi lis iam coepta ; & actio de re illa contra debitorem mota fit: alienans enim de re sua disponit s at hoc casi,ure Romano alienatio nulla declaratur. & non tan-xum continuatur actio contra alienantem, ac si posisideret; sed & vinditari res ab emtore potest , aqvterque punitur, nisi emtor rem litjgiosam silaum raverit o . e) Etsi in iraudem creditorqm alien diverit : naturali enim ratione debitor est dominus rei suae, adeoque pro lubitu de ea disponere pot*st; ne que creditoribus fit iniuria, quia debitor suo igre utitur . Hine nec iure Romano bgne tum aliqgo creditoribus datur, ob alienatioquin in fraudem cre clitorum factam, nisi is, in quem nt, ς- scius sit fraudis, & laesio inde vere ieeuxa sit ae . Huqeasu creditoribus permittitur , ut contra eum agere possint, in quem alienatio iacta est; quae actia Voca
Equidem naturali quoque iure ρctio sompetit couqera fraudis conscios, ad id, quod interest, quia secto; suo illicito locupletiores fiunt mea iactura , vel sal rem ius meum laedunt . At haed inici est rson 'lis , scit. ex dolo : quod iure Romano mu tum
Neque obstat, quod obligatio etsi personam GJ-
tem respiciat, boa Meiat , quod aes alienum dehi toris patrimonio inhaereat, A ejus parrimonio debe xtur, adeoque creditori ius aliquod in re competere
386쪽
patrimonium asticiat, & aes alienum bonis debitoris inhaereat; aliud, an res, quae in patrimonio sunt , nuda promissione eius esse desinant R Hoc negatur di hine salva obligatiope res promissae alienari possunt , & patrimonium subsistit; licet nulla res sub eo contineatur. Sane, non saltem promissioni νei proprium est, ut obIigatio inhaereat patrimonio , sed & idem obtinet in promissionibus fasti, neque tamen ex tali promissione ius in re oritur . '' n. a. In obligatione FACIENDI naturali ratione non factum ipsum est in obligatione, quia id a hersona separari nequit, sed utilitas saltem facti , eius. Me aeui matio; quod egregie probat PARENS . . In his obligationibus obtinet regula , quod secisse
videatur , per quem non stat quo minus fiat ι . Quando vero per aliquem stare videatur , alibi ex-
n. 3. Actio ex pacto etiam datur haeredibus, quia hi in oninia iure' de iuncti succedunt, & eum patrimonio ι lancti etiam actiones in eos transeunt. Utiecontrario 'haeredes quoque. obligantur, quia succedunt in patrimonium defuncti, sub quo etiam continetur
ε. CPXXVII. Efflus pacti intuitu promittentis, uu debitoris, est quod is obligetur . OBLIGATIO.
autem est vinculum iuris , quo quis necessitate adstringitur ad faciendum, vel praestandum id , quod debet, L e. ad transferendum jus, quod sua disposi'tione alterius esse voluit. Super. q. 7r3. g. CD XXVIII. Finitur obligatio, quae expromisiis oritur , I. solutione : a. remissione debiti; 3. --tatione debitoris, vel creditoris, dissensu utrius
387쪽
que; I. revocatione; vel renunciatione unius, quin ties , persecto utrinque contractu , ius in alterum vel plane non translatum , vel translatum finitum est; d. poenitentia, si, nimirum , nondum perfecto utrinque contractu, is , qui a sua parte implevit . recedit; . confusione; 8. compens,ione; 9. interitu rei, vel speciei promissae I IO. deficiente eonditione; II. morte, si pactum est personale ; Ia . si impossibilis sit praestatio; ri. dispositione legis, quae vel in poenam, vel ob utilitatem publicam, iussu ditis quaesitum auferre potest . De quibus modis mniendi late actum est supra c. r. f. Ioc Non vero iure naturae finitur obligatio , quae ex pacto oritur 1 q. praescriptione , ut ut immemoriali Phec II. praetextu doli, etiam eausa dantis; nec I 6. propter accedentem vim , ae metum ς nec I7. ob ignorantiam iuris naturae, Uid. d. f. Io. ; nec I 8. per cessionem bonorum , quae merum benectium est auris Romani.
Da pactis legitim1 . f. CDxXIX. Iure ei stili tertσm ess ex pactis . nudis nullam actionem datam esse , quia sine causa promissum est. gr 36. seq. JRomani legislatores pacta quaedam excepetunt, atque ex eis actionem dedere; eaque PACTA dteum tur LEGITIMA sea vestita. β. CDXXX. Atque hue pertinet I. TRANSΑ-CTIO, quae est conventio, qna res dubia dato ali ἀ quo, aliquo retento vel promisso. deciditur Iure civili ex tali pacto nulla dabatur actio fι quia
388쪽
De obligatione Personae. 3I7 quia causa non subest , utpote quae supponitur es.
dubia , unde nec inter contractus nominatos, nec inter in nominatos recenseri potuit
Necesse igitur ad producendam actionem fuit , ut stipulatio accederet g ; tunc enim ς x tali transactione dabatur actio ex stipulatu. Cum tamen dubium manet, an causa sebsit , an non, adeoque incertum si, quale sit negotium,s an scilicet si contractus in nominatus , an n dum pa ctum J ideo utilis aflio , quae praescriptis verbis rem gesam demonstret , datur . Eam enim toties largiuntur ICti Romani , quoties non constat , qualest negotium Simile exemplum est in precario i expromisso enim igit itidem actio nulla dabatur jure
civili a ; sed propter bonam fidem JCti condictionem incerti, seu praescriptii verbis , quae ex bona fide ori
tur, dedere l. Unde constat, iure civili transactionem nulla ratione ad contractus in nominatos referri posse ; etsi diffinitant doctores omnes
3 CDXXXI. II. Ad pacta legitima quoque pertinet PACTUM DE DONANDO M : quando, scilicet, donum aliquod alteri ex mera libera litate proinmittitur . Hop pactum iure civili non producebat actionem , nisi stipulatio, vel traditio accesserit ; Justinianus demum acti opero ex nudo pacto donationis dedit . Donatio aliquando mortis causa fit , cum quis L. memor mortis nullo licet periculo . , a. ita alii do, Dat, ut se m gis, quam dodatarium , hunc, quambaerq
389쪽
haeredem habere malit p. At iure Romano quaedam solemnitas ibi requiritur φ.
dem inter patia legitima reserri solet at id generatim verum non estiDistinguunt enim leges Romanae inter dotem a patre promissam, & inter earn quae a matre vel extraneo promittitur . Si patre dotem promittit, omnino amo inde datur nimirum ψex stipulatu quae rei uxoriae actioni inest ) . .' p ter enim tenetur dotare filiam ς adeoque hactenus causa subest, eoque verus hic est eontractus. Si mateν, vel extraneus dotem promittunt tindo pacto , nulla olim exinde cabatur actio; causa enim nulla suberat; cur promitteretur, cum illi dotare non tenerentur . At Iustinianus demum actionem ex hoc pacto dedit adeoque hactenus promissio dotis est
non accedente sti latione , rure Romano non deinhentur , etsi nudo pacto promissae sint. At si meunia eredita a civitate sumatur ; etiam nudo pacto promissae debentur
3. CDXXXIV. V. Si quis pecuniam quam i se, ves alius Titio debet, se soluturum nudo pacto promittit, jure civili mella inde actio dabatur . At fraetor ex tali eonstituto actionem dedit DE COMINITUTA PECUNIA. v.
390쪽
Da ονigine disserentiae inter Pacta , o Contractas. f. CDXXXV. IURE naturali nulla differenti est inter pacta, & contractus; quoad effectum oblitationis ; at te quae in utrisque ex eodem principio sequitur: nimirum , quod is ,' qui pacto , seu εontractu ius aliquod alii condedit, & in eum transfert , ex regula iustitiae generali tribuere id debeat ei, in quem ins eonsensu illo translatum est. Optime Iam Consultus: eonsentientes in aliquam rem , consensi obligari necessario ex voluntate nostrademvr
,. CDXXXVI. ICti Romani distinxerunt inter
pacta , quae sine ulla eausa , vel praecedente , MI praesenti , vel futura ineuntur; & inter ea pacta , quae ob causam fiunt , quae synallagma continent , i, ed ubi quis ideo se obligat , vel squia aliquid datum , vel factum est ab altero vel quia vicissim aliquid praestare debet. , n. II Priora pacta Iuris Consultis Romanis bonis moribus contrariari videbantur r neque enim civi bus temere sua iactare permitti debere , eledebant quia non tam animo deliberato ς quam praeeipitato consilio promisisse censebantur M; adeoque nullam i de obligationem erviIem nasci debere statuebant . . Atque talia pacta nuda vocabant φ . . n. x. Hinc nec ex stipulatione obligatis jores Ro