장음표시 사용
351쪽
acta est adeoque ad quem damnum, detrimentum ἀve casu in re datum, pertineant i . Casus est eventus, qui nulla humana providentia praecaveri potuit x. CCCLXXXVIII. Casus in genere nocet I. rei domino; praeterea a. ei, qui jus in illa re habuit ; re a. ei qui actionem personalem ad rem ceria. eam petendam habet c.
f. CCCLXXXIX. Primo igitur res perit domino, adeoque solius domini periculo res est . Sane, contradictio est, dominium retinere in re , quae periit ; & facultatem sibi arrogare pro lubitu disponendi de re, quae elle desiit. Idque verum est, etsi apud alium perierit . Sane, domino hactenus actio contra possessorem, apud quem periit, nulla competit et sed possessor liberatur rei interitu si . Non ergo casum praestat de possitarius , pr eatio pollidens 4 , mandatarius ε , commodatarius f , possessor pignoris L, conductor Φ, maritus ratione dc tis tutor negotiorum gestor i , socius m aec piens
352쪽
De Obligatione Personae. 28Ιe piens in contractu aestimatorio is , haeres, si res legata periit o. Excipe, I. si culpa possessoris interve-1 Dii P : a. si in mora sit posset lor rem restituendi domino .: 3. si possessor pacto recipit periculum V , . quod etiam factum videtur si accipiens in aestimatorio contractu rogavit, ut aestimatores detur Φ.
Quaeritur,ad quem periculum fructuum pertineat PRes p. ad eum, qui ius fructus illos percipiendi ha - . bet; adeoque regulariter a ad domicum , & b
D sui ructuarium . Idque verum est , etsi fructus per: casum insolitum pereant quod tamen legibus Ro' manis mutatum est . g. CCCXC. Secundo, non tantum res perit d. . mino quoad dominium , sed,& interitu rei tolluntur, omnia jura, quae rei cohaerent o adeoque perit his , , qui ius in re habent. Equidem alibi dictum est, iure naturae extra dominium aliud ius in re non dari: at postquam iure Romano alia quaedam iura in re constituta sunt necessario inde sequitur, I. servitutes quoque interitu rei extingui , adeoque quoad haec jura in re periculum esse ejus , cui servitutis in re competit ; sed & a. Emphyleusin interire V, ius sun
rit et , qui actionem personalem habet ad certam, rem petendam x t non si de quantitate agitur . Ratio naturalis haec est, quod creditor frustra petat rem, quae casu periit, adeoque non amplius existit.. Ne-
353쪽
282 Dissert.Promm. XII. Lib. V. p.Iaee I. VI. Neque obstat, personam obligatam esse , non rem ipdeoque obligationem manere. Resp. persona obligata eli ad rem precise praestaniam ς si ergo casu periit, impossibilis est praestatio, & sic jus agendi creditoris extinguitur. Hinc iam generalis regula est , in omnibus negotiis , ubi quis certam rem dare prinmisit, debitorem liberari rei interitu adeoque omne detrimentum , & periculum esse creditoris , eiusque ius agendi extingui. Exceptiones videbimus f. seq. g. CCCXCII. Ex his principiis facile deciduntur
omnes disticultates, quae in iure Romano circa pra stationem casus occurrunt. Nam hinc I. iam apparet, cur in emtione vendi Iione, si perfectum est ne gotium persectum autem est, ex quo constat, quid
quale, & quantum venditum si omne periculum rei sit emtoris, etiam ante traditionem a. n. I. Ratio naturalis in aprico est; cum enim pedi, secta emtione ius emtori competat rem illam petendi , iacile constat; actionem inanem esse re perdita , nec exigi posse rem, quae non existit , debitor ergo rei certae liberatur rei interitu . Idque adeo verum est, ut emptor pretium rei deperditae venditori solvere teneatur, ac si rem tradidisset . Neque obstat,
venditorem ante traditionem manere rei dominum, rem autem perire domino. Resp. verum hoc .est quoad dominium: sed praeterea quoque res perit et , qui jus habet eam petendit adeoque di emtori. n. a. Aliud autem obtinet, & periculum venditoris est, I. si non constat, quid, quale, & quantum venditum sit; uti s venditio facta est ad mensuram, vel probationem , vel si non res certa, sed quantita
354쪽
De Obligat Ione Personae. 283 vendita est e Idem quoque diceudum , a. s genus
venditum species autem demoni rata non eli e 2. livenditoris dolo, vel culpa casas extitit g ; quo etiam pertinet, si est in mora tradendi .: vel si res periit ex precedenti vitio 3: item si venditor cedere alti tres emtori non potest, quibus hic rem, quae casu periit , consequi posset Si venditor speciali pacto casum recepit , non si nudam custodiam promisit . . . . NB. Casum, i, e. rem Vere periisse , probat is iqui eum allegat: culpam vero is , qui alteri eam imputat , adeoque in ea se fundat is . . f g. CCCXCHI, Hinc a. apparet, quatenus Ius
manum circa praeflationem casus in locatione conductione conveniat cum jure naturae. Variae autem quaesiones hic occurrunt : vel enim agitur de periculosei locatae, vel de periculo operae locatae, vel de peric Ια operis locati . . . n. I. Si res locara perit , locatorii eli periculum, quia rei dominus est O ; adeo ut re sublata conductormercedem praestare non teneatur , quippe quam pro
usu rei promisit, nisi pro rata temporis , quo usus est con ustor pq MSi perit antequam res locata tradit lat , conaucto ris quoque periculum est, hactenus ut actio ad rem illam petendam tollatur; adeo ut nec ad id , quod interest, agere possit . . o Regula autem illa patitur exceptionem . I. u Ies e d. Lib. 8 F. per. & eomni e in L 34. Laut. P 3 3. D Pr, redi di vom, kr a S, 3. D i d
355쪽
vel locatoris', vel conductoris culpa perierit st , vel lalteruter causa sit damni dati tunc enim priori casu periculum est conductoris . posteriori elisu locat ris, nisi aliter convenerit n. a. Si fructus rei locatae pereunt, v. g. per grandinem , per sterilitatem, per uredinem, per locustas,&e. periculum est concluctoris, quia dominus est seminis . . Idque verum est, etsi damnum sit immodi- eum. Eadem enim ratio subsistit e nec iniquitas subest, quia vicissim commodum reliquorum annorum , etsi immodicum, lucratur. secus, ac iure Romano , ubi si omnes fructus ea-su pereunt, pro rata merces remittitur , ratione ta men habita praecedentium , & sequentium annorum,. ita ut ubertas reliquorum annorum com pe n seru rcum
sterilitate anni praesentis v. At idem jur Romanum aliud statuit, r. si casus ille non est extra consuetudinem v : a. si culpa conductoris concurrit ; uti s exercitu transeunte domum deseruit η: 3. si partiarius
est socius 1: 4. s pacto casum in se recepit x t s. si
ex vitio rei locatae oritur; uti si raucis , aut herbis segetes corruptae fuerint : 6. si non omnes fructus perierint, sed super paucitate conductor queritur ι. Bene autem notandum est , . aestimationem damni
fieri iuxta pretium in contraetu scilicet in diem Anishl statutum; non vero juxta. pretium prae sens nach dem Marsigangigem Pres Queri autem solet, cujus sit periculum pecudum pDili inguendum jure naturali est, an pecudes sint lo
356쪽
Catoris, ita ut earum usus saltem conductori locetur, an vero sint conductoris propriae . Priori casu dominium pecudum perit locatori, indeque conductor pro rata temporis, quo usus non est, pensionem detrahit; nam pro usu quoque pecudum pentionem solvit: ubi tamen merito attendendae sunt exceptiones I. 2. 3. q. ante allegatae. Poyteriori casu omne periculum est conductoris, utpote domini ; neque enim aequitati convenit, ut locator , qui nec ius in illas pecudes habet, nec utilitatem inde percipit' 'nam conductor, cui pecudes propriae sunt , ideo minorem pensionem solvit ), damnum casu datum resarcii e teneatur domino ς. Propriae autem videntur factae conductoris sit istimato ei datur; qui contractus sesidae
N. 7. Si opera locata est , eaque praestari potest , distinguendum est , an per conductorem , an per locatorem stet. Priori casu integra merces praestari locatori operae debet, quia is paratus est praestare , &interim operas aliis locare non potest . Secus igitur si ex opera sua aliunde utilitatem perc perit γ. Posteriori casu , si locator operae, v. g. Ob morbum , ob capti, itatem, &c. impeditur, quo minus Operas praestare possit , eius est periculum ; ipse causa est , quod stare promissis non possit , indeque mercedem promissam exigere nequit : quin acceptam restituere . tenetur Κ ' sed contra eum agi ad id , quod interest, nequit is . n. q. Si opus conficiendum locatum est, distinguendum , au materia a locatore operis data pereat , suopus consectum . Si materia perit, quae reddi debebat in eadem specie, ea perit domino materiae: nisi
357쪽
I. culpa concurrat ir vel 2. aurum ei datum sit, ut in eodem genere restituatur: quia aestimato data est materia, & conductor operis dominus fit materiae, cui proinde materia illa perii h . Si vero opus ipsum interit, periculum est ejus, qui opus faciendum conduxit, id est opificis donec vel approbatum , vel ad mensuratum sit si scilicet ad pedes; vel ad mensuram opus praestari debet ': nisi, a per locat, rem stet, quo minus approbetur a s modo tale, opus sit u probari debeat q: vel b vi majori pereat et vel ce) casus vitio soli, vel rei accidat , non vitio
operis q. 3. CCCXCIV. Denique ex praemissis apparet rario , cur in contractibus in nominatis, si ego tibi scyphum dedi, ut Stichum redderes, hic.Stichus meo stpericulo r; adeo ut eo mortuo ante traditionem, mi ni pereat. Jus enim petendi Stichum cum ejus persona exstinguitur. At ego condicere scyphum possum i ausa quippe data, at non secuta ει
De Mora ιι CCCXCV. OBLIGATIO, quae ex mora alte-lius oritur, itidem est ex delicto. veli quasi delicto. MORA enim est injusta rei praestandae, vel faciendae dilatio ,: si nimitum debitor dolo , vel culpa non solvis, vel non facit quod praestare , vel facere tene
Causa huius obligationis naturalis haec est , qnod
358쪽
debitor facto hoc illicito causa sit damni, quod ex ejus mora mihi contingit I ius meum fallo alterius culposo diminutum est , quod ex praecepto generalinaturae reparare , id est ius suum euique tribuere te
S. CCCXCU1. An vero interpellatio requiritur
Resp. -ι eertum tempus praestationi, aut facto pro seriptum est ; & tune non opus est interpellatione. Atque hoe est, quod Iuris Consulti Romani aiunt , diem interpellare pro nomine. Quod etiam contingit adiecta conditione ; nam ea existente , eonsensa pat-tium definitum est tempus ι Vel certum tempus praescriptum non est tune debitor non est in mora
debendi , nisi interpellatus si I : etsi una saltem ubee κ, & privatim. f. CCCXCVII. Effectus huius obligationis est, T.
vi perpetuetur obligatio, ita ut debitor rei interitu non liberetur ; nam omne periculum rei transfertur in debitorem , si creditor a sta parte fidem implevit ι:2. quod ad fructus perceptos teneatur : D ad percipiendos; nec non 4. ad omne id, quod interest , id est ad luerum eessans, & ad damnum emergens , a' deoque & ad usuras. Non antem hie intelliguntus usurae ex pacto debitae , nee illae, quas quis actu percepit ; illas enim ex consensu, has ex quasi contractu restituere tenetur, quia locupletior si mea iactura .' sed usurae , quas non pereepit , at quas dominus pecuniae percipere potuisset; adeoque quae debentur tanquam lucrum ces
f. CCCXCvIII. Finitor mora oblatione reali , quis res debita in potestate creditoris constituitur, qui
359쪽
188 Dis. Pr em. XIVLib.V.Capae LVII. rem acceptare recusat; modo debitor post oblationem pecunia illa nsus non sit: si enim usis est , tenetur ex quasi contractu , quia locupletior.factus est ex re aliena. Hinc Iuris Consulti Romani , ad evitandas omnes lites, iudicialem requirunt depositionem ε.
Da vera origine i ris, quod ex Persona Promissione, seu pasto , ac Contractu oritur.
s. CCCXCIX. V XPOSUIMUS capite praeceden-
C. ti causam obligationis personae in genere, sequuntur iam singulae species ' & initium faciemus a iure, quod ex PROMISSIONE oritur. Cum ex ratione naturali cpnstet , Deum ius aIL quod nobis concessisse in res, & actiones nostras eadem ratio naturalis dictat, unicuique quoque facult tem concessam esse de rebuς, & action: bus suis prolubitu disponendis, adeoque & jus illud sua voluntate in alium transferendi. 3. CD. Si proinde quis ita disponit, ut iust, quod in res, & actiones suas habet , i e. utilit tem rei suae , vel actionis, in alium transferat , eo ipso incipit esse itis alterius ὰ, desinitque esse in patrimonio promittendis, & transit in patrimonium ejus, cui promittitur: prior plus suo, & aes alienum in bonis suis habet, posterior minus suo habet; & id , quod alter debet, aes creditoris vocatur. g. CDI. Hoc posito, necessario a parte eius , qui promisit, id est ius suum. in alium transtulit se sequi
tur e vid. jus meum eontrov. tit. de Actis emt' et I. d Giot, i. i. c. 39- I. n. Ia & l. 3. c. I 84
360쪽
De Obi gat oue Persitie . 28sttur obligatis , seu necessitas faciendi, vel praestandi id, quod promisit ; quia ex regula naturae generali ius suum
cuique tribuere tenetur. Atque haec obligatio naturalis consensu omnium gentium, etiam maxime barbararum, firmatur, utpote quibus nihil sanctius est fide unde apud Graecos, & Romanos, fides pro Dea culta fuit. CICERO fidem dixit vinculum generis humani f: SENECA sanctissimum humani pectoris bonum g : QUINTILIANUS supremum rerum humanarum Vinculum .: CICERO fundamentum justitiae : HORATIUS iustitiae sororem R. Fide sublata commercium tolli, ait ARISTOTELES, quod est inter homines, i ; & CICERO tradit, nefarium esse fidem frangere , quae continet vitam m: quod plenius alibi ill stratum est η . Hinc regula in iure Romano traditur quod consentientes in aliquam rem , consensu obligari necessiario ex voluntate nostra videamur Atque hanc obligarionem circa promissa ICti Romani ex aequitate naturali deducunt: quia nihil tam fidei humanae congruum est , quam pacta conventa servarἱρ ,
quia grave est fidem fallere j . Atque haec obligandi ratio aeque in pactis, quae
JCti Romani nuda vocant, ac in contraelibus obtinet. Cur vero legislatores Romanorum saltem ex contractibias actionem dederint, non ex pactis nudis, eius rationem infra indagabimus. CDII. Pactum est duorum, vel plurium; in idem placitum consensus . Sanu. de Cocceii I. .ad Grol. T g CDII Li