장음표시 사용
411쪽
delicto suo , communia sunt ,' vel omnium nego. tiationum , qua sol ea, quae quaestus causa fiunt ν :vel PARTICULARIS, quae certarum rerum , vel negotiationum est y eaque tu dubio contracta vide.
ρ CDLVII Causa huius contractus ex iure gentium oritur : Socii enim, qui de luero , & damno invicem communicando paciscuntur, de suo iure disponunt, nimirum, de utilitate se ae rei, vel operae in alium transferenda . Ex hac dispositione cuique sociorum jus quaesitum est, quod alter alterii tribue
S. CDLVIII. Partes lucri, & damni , dependent
ex consensu partium: prout enim partes de suo iure disponunt, ita ius est y adeoque partes possunt esse in squales v. Si socii ita paciscuntur, ut alteν nullam tueri, sed solum damni partem habeat is , vel donationis causa societatem ineunt , , valet quidem pactum jure naturae, secus, ac iure Romano ) ; sed tunc non est ei etas L. f. CD LIX. ius societatis est, obligatio communieandi lucrum , & damnum : unde datur actio sociis, eorumque haeredibus, contra socios, eorumque haeredes, ad id, quod socii ratione societatis sibi imuicem praestare tenentur. Praeterea ex serietate omnis causa, & culpa praestari debet . Iure Romano causa petitur actione ex ipso comtractu, & eulpa saltem levis praestatur. f. CD LX. Finitur societas , I. morte unius Θε
412쪽
Dis Obligatione Personae. q4 t
f. CDLXL CONTRACTUS UERBALIS sti
putatio dicitur: & est eorum , quae rogata sunt i , inter praesentes h , in continenti , ob causam k , verbis i , facta repromissio m . n. I. Causa stipulationis, quoad consensum, est ex ipso iure naturae s nam ex eo, quod alter rogat, a ter respondet , obligatio iure naturae oritur propter eonsensum , etsi nulla causa prtecesserit at quoad formam est meri iuris civilis. Adeoque ex iure Romano est, quod verba requirantur , quod responsio debeat fieri in continenti, quod causa praecedens requiratur , quod inter prς sentes fieri debeat &e. &quod his sblennibus defieientibus stipulatio nec in vim
pacti valeat . . n. a. Ratio inventae stipulationis fuit, quod i. jure Romano ex nudo pacto nulla data suerit actio, quia noluere leges , ut cives temere sua jactent ι uti iactate videbantur , si sine causa promitterent p: Σ. quod nec dissolvi potuerit civilis obligatio per nudum pactum : nec 3. contractus civilis nudo pacto
potuerit transformari in alium contractum, ad eum
effectum , ut tolleretur obligatio ipso iure: quia iiDdem demum modis aliquid dissolvitur, quibus contrahitur . Obligatio igitur civilis non nisi per obligati nem civilem dissolvi potuit. Legislatores Romani rigorem juris antiqui varie
413쪽
tuerunt raxime primi membri , ut si verbis solennibus id, quod nudo pacto promissum erat, confirmaretur , etiam obligatio civilis inde oriretur , nimbram , actio ex stipulatu: adeoque ad essentiam stipulationis requisivere, ut causi praecesserit d. 3, 436. Non enim temere videbatur suum jactare , qui deliberato animo fidem datam interam confirmat: iam etaim cauta subesse putabadus , nimirum , pactum
Et cum quoad secundum, o pertium membrum iisdem demum modis quid dissolvatus , quibus co trahitur, spon te sequitur , accedente stipulavone , i. e. contractu verbali, priorem obligationem civilem iam per aliam, obligationem eruilem, id est per verborum obligationem, ipso jure dissolvi , vel in aliam civilem transformari posse. n. 3 Species stipulationis sunt, I. eorrealis OMSgatis , a. fideisssic, φ. novatis, delegatio, Φ. μεγpillatio ; de quibus singulis suis locis agemus.
f. CD LXII. LITTERARUM OBRIGATIO
est contractus nominatus , quo quis litteris pecuniam , vel rem, quam se uel alium ν, accepisse confessus est , adhibitis: verbis solennibus restituere promittit .m I. Causa huius obligationis quatenus ex conΦsensu oritur, aeque, ac stipulatio , est ex iure naturae : debitor de suo jure di sponit promittendo ; ipse
enim declarat, se debere, se alteri obligatum, ade que ius alii sua voluntate quaesitum esse. Idque iure gentium verum est, five causa, propter quam cautio scribitur, praecesserit, sive non: statur enim promisi soni debitoris.
414쪽
n. a. At forma est ex iure civili : hinc r. requiritur debitum praecedens, quod cautione , seu litterarum obligatione firmatur , unde cautio dicitur 2. Requiritur ut litteris scribatur ea utio ; adeoque locum nabet, ubi qum non potes . , forte sit inter absentes, vel cum muto negotium sit . q. Requiritur certa, o solennis formula , tum interrogandi , tum respondendi , quam ex . Theophilo alio modo Gothostedus exhibet, alia modo Hei neccius u . Sed& 4. speciale hoc constitutum est iure Romano , ut confessio sola acceptae pecuniae , scriptis facta , non probet debitum, sed debitor opponere possit , non numeratam esse pecuniam V. Secus si causa expressa I, vel semel agnita est x. n. a. Ratio introductae litterarum obligationis eadem est, quae stipulationi causam dedit : nimirum , I. ut ex nudo pacto , per litterarum obligationem confirmato, detur actio: a. ut prior obligatio civilis per talem obligationem litterarum ipso jure tollatur, vel 3. in aliam civilem obligationem transformetur.
Nam inter ιitterarum obligationem , verborum obligationem , nihil interest , nisi quod haec obligatio verbis inter praesentes, illa literi , adeoque inter a sentes, qui quaerere inter se non possiant , constituatur. Utrobique autem verba solennia ρ ; & NB causa praecedens ς, requiritur. Actio , quae ex hac litterarum obligatione datur , vocatur condictio exscriptura
415쪽
n. a. Hinc iam apparet , I. liιterarum obligaiknem differre ab obligatione chirographario , quae tantum pactum nudum infert: 21 eam reserri uon posse ad solam novationem. Etsi enim formula , quam Theophilus affert , indigitet , per litterarum obligationem dissolvi priorem obligationem , & in aliam transformari , id tamen exempli saltem causa fit rprincipalis eius effectus est, ut actio ex tali litterarum obligatione, si causa praecessit, detur a. n. q. Differt quoque a consituro, quod causa quidem praecedentem requirit, sed verbis solennibus ibi opus non est f. Neque per constitutum obligatio civilis dissolvitur, nee haec in aliam transformari potest: id enim saltem per verborum , & litterarum obligationem efficitur.
De Contractibus innominatis. g. CD LXIII. OMNES reliqui contractus , qui certum nomen non habent , ICtis Romanis dicuntur contra ius innominati s & referri possunt ad 'qua
Contractus B ut des est , quo res datur , ut illa ipsa , vel tota, vel pro parte et sola , vel cum aliare, reddatur. Do ut facias est, quo res datur , ut accipiens aliquid faciat. Facio ut des , quo aliquid facio, ut alter mihi aliquid det . Facio ut facias , quo factum praestatur , ut in eius compensationem fiat aliud k.
416쪽
n. I. Aetio, quae ex his negotiis naturalibus d tur , certum nomen non habet, sed vel juxta praescripta verba disponentium instituitur , unde actio
praefixiptis verbis dicitur ι ; vel iuxta expositionem facti, quod iudici proponitur : unde utilio in fasium
υocati solet m. Hiae si dubium sit, an afilio nominata, vel quaenam competat, I Cti Romani hanc naturalem actionem de praescrjtis verbis dare solent. n. a. Atque haec ratio est, cur allio aestimator a ,& permutatio, a JCtis Romanis inter contractus in-
Nam aestimatorius contractus est , quo res certo praetio aestimata datur vendenda ρ. Dubium hic suit , an negotium hoc esset venditis quia res alii pro certo pretio Vendenda traditur an vero locatio , o condustio operae, quia operam de re vendenda vel locat se, vel conduxisse partes videntur.
Ne igitur cavillandi occasio detur , ICti actionem quidem praescriptis verbis dederunt, sed cum qualitate Uimatoriae. Cuius effectus est, ut sit bqnae fidei contra Stus, aeque , ac ille, quibus similis est j.
n. q. Quaeri solet, an per hunc contractum aestimarorium transferatur dominium in eum , . qui rem vendendam aestimato accepit, ad eum effectum , ut periculum rei in accipientem transeat P Recte id negat Ulpianus . Sane, is, qui alii rem dat ut pro certo pretio eam Vendat , non habet animum tran s. serendi dominii antequam vendita , & tradita sit . Hinc accipiens liberatur si rem ipsam , etiam corru
ptam , sne eius dolo , & eulpa 3 restituit r; quod
verum non esset si is dominus factus suisset, adeoque periculum ad eum pertineret . .
417쪽
Certum igitur est, per selam aestimationem peri ieulum in accipientem non transire a.
Neque obstat assertum ejassem Ulpiani , aestim timem periculum eius facere, qui fuse l. Resp. D, serte loquitur de casu, ubi quis fuscapit se prassiturum astimationem . Quo casu omnino verum est , reae malo data omne periculum praesa-- a3 M, qui aestimationem se praestaturum recepit e quae sint verba
At bene notandum est , ecipientem hoc casu perieulum suscipere, adeoque easum omnem Praestare ,
non vi dominii , quia accipiens liberatur si rem incorruptam reddit u quod verum non esse , diximus , si dominus factus esset sed ex , qui ultro qstimationem praestaniam suscepit
Atque hac ratione antinomia inter duas 'has ejusdem Ulpiani leges, quae adeo iuris interpretes vexavit , sponte sua evanescit n. 3. Permutatia; est , quando re euiuscunque generis datur , ut pro alia accipiens vicissim det rem aliam, sive eiusdem, sive diversi generis η. Hic iterum dubium fuit, anne sit ver emtio ven
ditio , adeoque contractus n.minatus. Verum, cum T. eo casu non constaret, quis sit emtor, quis ven dilox : a. quaenam mera , quod pretium : 3. emtionudo. consensu consistat; permutatia a datione incipiat, &c. ideo reeeptum tandem est, hine non esse Venditionem , utpote quae pecuniam numeratam re quirit, & nudo consensu constat, sedeontractum in vominatum Quia tamen permuta/is ante inve
418쪽
tam petuniam numeratam ab emtione venditionet non differebat s ea autem inventa , vera venditiation esset: actio naturalis de praescriptis verbis inde data est, eum qualitate de rerum permutatione. Cuius effectus est , ut imitetur naturam eju corura'ctus, i. e. reseratur inter negotia bonae fidei . At merito quaeritur, quomodo permutatio differat ab articulo do ut des 8 Respi Quidam antiquorum Ctorum rerum permusatiouem ella ipsim emtio. ens venditionem, adeoque contractum 'nominarum , si tuerupi - . Sane, Sabinus, & Cassius etiam in alia Te, ratra pecuniam numeratam , pretivm ςossistere posse, existimarunt φ. At Proculus, aliique, permu- ationem rerum propriam esse contractus speciem , avred;tione diversam, credideruηt ; ae rationes dis, ferentiae plurimas allega Verunt . . Uulgo autem notum est, apud Romanos, quoties incenum esse; quale negotium sit , ςivilem incerti actionem dari, i. e. praescriptis verbis: atque qaudem Imperatores hoc quoque casu dederunt i Cum vero permutatio vicina esset ςmtioni O, immo a quibusdam pro ipsa emtione v eoditione haberetur , Noprium nomen huic negotio imposuetunt λ , I uti. in ςontractu aestimatorio dederunt actionem aestimatoriam de praescriptis ver/is i , ita, in contractu permutatorio actionem permutatoriam M. praescriptis verbis dari voluerunt m ἀ
419쪽
Haec igitur actio sequitur naturam actionis emtivenditi ', indeque est bonae fidei . Differt ergo permutatio ab articulo do ut des , quod illa proprium nomen habet, & speetale actionis nomen ; & quod actio, quae ex hoc negotio oritur , sit bonae fidei.
De Aeeessionibus Conυentionum . ub; de iureiurando . de Piguoribus , de Correis, de Fideiussoribus , ae Obsidibus, item de Conditione , Modo , σ Die,
I quando addi solent cautiones, ut eo magis firma maneant. Cautio autem illa fit vel adiectione rei religiosae , id est jurejurando; vel datione rei, quod fit per pignus , & h othecam : vel interventu personae extra Reae, quae vel ut principalis accedit, ut eorret , Velut minus principalis, quo pertinent fideiussores, obs-ris, s guaraulae. De guarantis in libro septimo speciali capite age
g. CDLXV. Omnes hae accessiones valent ex dispositione eorum , qui ius paciscendi habent : is enim, qui iuramento fidem datam confirmat , qui securitatis causa pignust tradit , qui obligationem alterius in se recipit , vel in solidum, via fidei ubendo pro alio, vel mandando ut solvat , vel obsidem sedando, vel guarantiam promittendo ; de jure suo di sponit , illudque voluntate sua in alium transfert ,
420쪽
adeoque alteri tribuere hoc ius, quod alienum est tenetur. Quod in singulis speciebus plenius demonstrabimus.
Dι Iurejurando. g. CDLXVI. GROTIUS ab omni aevo, Rapud omnes bentes, magnam vim iurisiurandi fuisse, asserit ν ς unde perjurium monstrosum peccatum dicitur ' .
g. CDLXVII. Iusiurandum quibusdam dicitur quasi Iovis iurandum ; nam jus a Jove dici , sunt qui asserunt. Rectius videtur dici, quasi ius, quod jurandum, id est iurando confirmandum est. f. CXLXVIII. Jusiurandum est assertio religiosa ad id, quod vel promittitur , vel asseritur , confirmandum adhibita ν. Fieri ergo illa assertio potest , non tantum per Deum, sed & per quamvis aliam rem , quae nobis sancta est , ; etiam per creaturas, &e. - , non per deastros : etsi recipi ab alio, cui Idola sacra sunt , tale iuramentum possitis , quia Deus etiam talia punire solet v. f. CD LXIX. Cautio autem haec in eo consistit , qnod iurans deterreri soleat a violatione fidei datae , per mala, quae in casum periurii sequi solent . Ita enim I. is, qui per Deum iurat, idem autem est f per coelum, per terram, per templum , quis ju