Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

101쪽

quo modo punire:hoc vero planius intelligitnae ex ipso Halicam asseo, qui maritum τῆ μ έθουστης -κ υσυ sume scribit adulterii te

ebrietatis causa.quibus erbis ius viis ae necis

tribuitur. quanqua mitius agi. & a propinquis ultra lucentesimu lapidem relegari adulteras consueuisse scribit.Tacitus libro secundo, idePlutarchus ae Strabo Parthos aeque ac Lacedor

monios mutuas uxores amicis dare consueuisse aiunt: sed e Im morem non tulit opinor sileritas -Romanorum. neque Appiano idem

quoque de Romanis sexrbenti assentior, eum in eorum and uitate saepissime o pendat. NaIibro secundo bellorum ciuilium scribit, Cae- avem cum Marcello in senatu dissentientempladii capulis manum admouisse, ac minitat . etem senatui dixisse Nisi dederitis, Lic dabit rquae vorba sunt Antonii, cum eo tempore Car--sar esset in Gallia. ident P. Clodium cum Cal- hurnia Caesaris stupri commerc nina habui sse, Sin sacris bonae Deae deprehensum tradit,qQ ς ad Polia peium pertinent, fuit aute AegyptiuS: postea Romae Aurolio principe forensium Cari- sax8m actor, ut ipse in Libyco profitetur. Vnus est tamen ex omnibus historicis qui Roman Tum prouincias, opes, exercitus, totiusq; -- perii descriptionem ad intuendii velut in sol iecta tabula proponit Strabo quidem, Plinius ac Rufus prouincias attigerunt opes omiseriit. enim in Libyco Appianusu Habent. ira iri Romani

102쪽

'Mani equitum quadraginta, peditum du

centa millia: axinorum vana duplo maiorem; R in nauium duo millia o triremes mille'. Mirilueremes quingentas: armamenta naua- R illo plura, praetor octoginta naues aurear 'pye ac prora insignes. ad iraec treceirtos ele anie , dc curruum armatorum duo millia,

tale tuorum vero in theseuxis Aegypti quatuor in traginta millia: sed magnam eiusdidiorigi artem amisimus. Nam Siculus, Macedonicus. Hiberius,& Chartaginensis desiderantur. Rivae haec Dionis Catili opera sarciri poterant, ost maior esset huius, quam illius iactura tametsi Tiphlalinus in epitomen quae potuit con aecit. cum e moto totum tempus in Republica gerenda consumserit, ac per omnesi dorum gradus bis d Consulatum euestiis, deinde proconsul facius, prouincias summas in laudo gubernarit, in gnam denique bo-siarum artium selemiam cum usu coniunxe-tit, quis dubitet eum in ter optimos scriptores ere' prosecto comitiorum ac mavistratuu manorum, totiusque publici iuris discipli-ῖὸν accurate collegit. principam vero consecraz0lles & -λώσεις unus tradidit;& ea, quae Tacitus imperii arcana vocat,pene soluS euul-S L fuit enim publici consilii diligens inda- sator. videtur tamen ubique partes Caesaris adneias Pompeium; & Antonii aduersius Cicedat opera tueri voluisse.illa vero por-

103쪽

tenta quae in acie Marcomanorum coni serui. 'Arnulpho Aegyptio, non Christianis tribuit. contra quam Tertullianus, Eusebius,Orosius, Iustinus, Paulus Diaconus, ac Marcus pse Aurelius in suis ad senatum literis testantur. Sunt qui Diodorum superioribus conferendum, ple-4 xique anteferendum putant: non video tame quid in eo tantopere admirentur: siue dicendi

genus, quo nihil magis vulgare dici potest, siuexationem historiarum spectent. rectd quidem l& ordi e proponit ea quae initio cuiusq; libxi dicturus est, seque ipsum breuiter colligit. Vt videre est initio primi libri, ubi totum opus in 'libros XL. partitur. sex prioribus tempus Omne complectitur ante bellu Troianum undecim sequentibus a bello Troiano ad Alexandxi mortem, reliqui XXIV. ab Alexandro Vsq; ad bellum Gallicum. quod quidem tempus annos centum ac triginta supra mille comprehendit ; praeterea quae fabulosi veteres appe lant ante bellum Troianum ex quo ad Hexaclidarum reditum annos supputat XC. secutia SApollodorum. hinc usque ad primam OlYIH-piadem CCCXXVIII. a prima Olympiade ad bellum Gallicu DCCXXX. haec diligenteae it lustrium quoq; philosophorum, historicorum

ac poetarum aerates solus e veteribus ad historiam adiunxit. Vt libro decimoquarto scribit Ctesiam a Nino historiarum initia duxisse, A chiante Ly siade,huius etiam libros sex Assyxia-

104쪽

aeum totidem Persicarum rerum, in quibus ab Herodoto ubiq; sere d i ssen serat, in unum collegit, Nam Plutarchus, Pausanias, Athenaeus, 3c Graeci fere, omnes auctoritate Ctesiae utuntur quanqua eius epito me habemus. Thucydide vero initiu historiam fecisse tradit Archonte

Charite, furio,& M. Papyrio Cossi Ephorum

ab Heraclidarum reditu ad Perinthi expugnarronem: Theopompum ab anno primo Philippi lacedoniae rogis, Archonte Calimede, Obmpiade quinta Scentesima Cn. Genutio XL. Aemilio Cost Aed quod Diodorus in Theopompo repreliendit, idem in Diodoro coargui potest. ait enim ex libris octo & quinquaginta, quinque esse oriam dubia sit fides: ita ex libris XL . Diodori quorum vix duodecim in te. gros habemus, quinq; priores pene ex fabulis consati videntur, ut Viues,nihil eo scriptore nugacius esse putet. tametsi primus est inter Graecos qui Plinii iudicio nugari desiit. cum vero νniuersitatis historiam scribere proposuisset, totus est tamen in historia Graecorum :quinetiam prolixior est in unius Philippi Lacedaemonii cocione Laconicae breuitatis,& su arin Thucydidem reprehensionis oblitus) quam in historia belloru, quae per Italiam gesta sunt

annis fere trecentis. cum tamen longa digres ne de peste Atheniensium&eius causis di GPuter. omitto quam absurda sit eius interpre- bo de anno Lunari, cum homines annot

105쪽

mille ducentos aliquando vixisse crederentur: quasi non his quoque temporibus hanc aetatem multi superarent. sed cu annos XX X in historia scribenda & regionibus obeundis saecon sumfisse fateatur, Grox quur Italiae finitimet historias adeo negligenter tractarit:pretisreim cum florenteRomanorum imperio, id est, Caesare Dictatore, claruerit: Ram si quis Liuius

ac Dionysium cum Diodoro comparer, ubique sere in Romanorum antiquitate discrepantes iudicabit: maxime in ratione Fastorum & Ohympiadum, in quibus fispissimῆ labitur.idq;

έortassis imperitia linguae Latinae contigille puto, quo minus stripta Romanorii diligetius

inquireret, argumento est quod ubiq; pro Furio scribit, quasi Graeca vox esset ideri P Ancum Horatium pro Marco:Sp. Manlii, pro Melio :Laistucam,pro Luctatio: Txigeminum pro Tricosto. quod ut librarioru vitio tribuetur sic enim opinor) non tame potest in Con- , sulibus, Decemuiris, ac Tribunis militum co-sulari potestate eadem excusatio habere locsi; in quibus enumerandis modo tres modo qua- , tuor omittit, totamque Fastorum Consularium rationem consuridie. sed haec Caroli si- ,

gonii & Onuphrii panuinii studiis ac lab efacile possime emendari, uterque profecto in Romanorum antiquitatibus explicadis summam ingenii laudem est adeptus, In quo ge- . ere magnum etiam Coaenesius Tacitusmobia ,

106쪽

attulit adiumentum. cum enim a Tiberio usq; ad Neruam unius seculi res gestas conscripserit omnia maxima, mediocria, minima studiose persecutus est. libro quarto profitetur se nec bella nec urbium expugnationes , nec su-sos oercitus, nec certamina. plebis & optima

tum narrare, suumq; laborem inglorium fore; non tamen inutilem. & paulo post: Nos tam a iussa, continuas accusationes. fallaces amici tias, perniciem innocentium , &easdem exitu caulas coniungimus, quanquam omnia bella, quae illis temporibus contigerunt, & quibus inre interfuit aut praefuit, itudiose describit. nec post Actiaca victoria ullus est historicus qui militate aut forensem rationem copiosius tractam. fomitenim diutissime in militari xxbanaque disciplina, & proconsul Germaniam

inferiorem obtinuit , quo tempςre Germanorum mores, instituta, ritus tanta diligentia perscripsit, ut uni Tacito suam antiquitatem Germani acceptam ferati est etiam gloria maiore dignus, quod Tacitus Augustus, qui ob summam sapientiam magna consensione Senatus ac legionum Imperator creatus est, ad hunc suae stirpis originem detulit , eiusque libris bibliothecas omnes copleuit: tametsi eis ficere non potuit ut integrum haberemus. est autem oratio Taciti mirum in modum arsutae prudentiae plena. argumento sit illud, Procliuiua est iniuriae quam beneficio vicem e.

107쪽

oluere: quia gratia oneri ; vitium in quaestu habetur. quid autem de Seiano breuius & acerbius dici potuit, quam eius voluntatem n Gnisi scelere quaeri potuisseῖ aut de Poppaea,ma- ritos & adulteros non distinxisse, sed vude utilitas ostenderetur,illuc libidinem transtulisse' Vitellii stuporem , libidinem, temulentiam,' crudelitatem acerbe insectatur. sed nihil acerbe dici potest in eum qui praeter naturae vitia, que in eo maxima fuerunt, legem Incestus ac nuptias auunculi cum Qxoris tilia Senatui persuasit. idem cum inter cadauera caesorum ciuium iter haberet, nec quisquam praeter eum reterrimum odorem ferre posse, palam dixit; Bene olere intersectum hostem, melius ciuem.

Si de legibus &Republica sententiam Taciti exquirimus, quid grauius dici potest quam o-II, ne magnum exemplum habere aliquid ex iniquo , quod contra singulos utilitate publica rependitur Z Plato paulo aliter; Hydrae caput cos amputare , qui de legibus omnia incommoda detrahi posse opinantur. si forenses ac senatorias artes, si antiquitatem non Romanorum modo, sed aliorum quoq; populorum quaerimus, nusquam uberior seges. Vt cum de foederibus apud Armenios sanciendis agit: Mos est, inquit. regi b. implicare dextras, pollicesque m lsr se vincire, nodoq; persti ingere; rit ox ubi sanguis in artus extremo se effutierit.

levi ictu cruorem eliciunt, atq; inuicem lambunt

108쪽

hunt. id scedus arcanum habetur, qua si mutuo cruore sacratum . quid multa3 nullus profecto historicus magistratui ac iudici utilior videtur. sed me lacerat & conficit quorundam repre- Iesio,quae refutatione minus egeret, nisi aucto ritate plurimum valeret: nam ausus est Alciatus historia illam plane diuinam senticeta vocare,in ea epistola qua ad Iouiu scripsit& quidem pro ex aspexit dicendi genus ab iis repudiari solet, qui leuiores Gramati corii nugas

malunt,quam grauissimas eorum narrationes,

qui totum Vitae suae tempus in Republica gerenda con su in serunt. quai quam non video cur Alciatus tantum virum contemnere; a plede eloquetia triumphare debeatmisi quod De cius illum ex albo Iurisconsultorum eximens Ciceronianum vocavit: non aliter ac Hieronymus qui se an teChristi tribunal verberibus caesum scrjpsit,quod Ciceronianus esset,no Christianus,sed hic verberibus; ille contumelia nullo suo merito assectus est extra iocuna. Budaeus acerbe Tacitum scriptorem omnium sceleratissimum appellauit: quod nonnihil aduersus Christianos scripsit.quae ratio fecit, Opinor, Vt eum Tertullianus mendacissimum, Orosius adulatorem appellaret. sed quemadmodum

Marcellus i. C. meretricem turpiter facere reii ondit, quod sit meretrix; no tamen turpiter accipere cum sit meretrix: ira quoq, impie fe-

six Tacitur, quod non tuerit Christianus. sed

109쪽

non impie aduersiis nos scripsit, cum gentit superstitione obligareturi ego vero impia iudicarem nisi quamcunq: religionem vera iudica

ret, non eam quoq; tueri & contrarias euertere conaretur. cum enim Christiani & Hebraei

quasi venefici,& omnibus sceleribus ae stupris infames ad upplicia quotidie raperentur,qais

historicus a verborum contumeliis abstineret quod si excusationem meretur ignoratia, PIO- fecto excusandus estTacitus, qui Iudetos ab Ida monteCretensium quasi Idaeos deducit: ut Nia colaus Damascenus, qui Hierosolyma- quasi Αροσυλοι. me τό- συλειν dici putat. Hoc

igitur si scelus est, multo maiori i celere obligaretur Vlpianus , qui septem libros de Torquendis Christianis, non ad historiae togniti nem, sed ad suppliciorum acerbitatem scripsit sceleratus quoque Tranquillus ubi agit de

Christianis . cuius tamen historiae latopere lau datur, ut a qui rerum aestimatores nihil unqua, accuratius ab ullo historico scriptum fateantur. Non placet quibusdam quod laeuissima. quaeque persequitur α sed in principum dictis. α factis, nihil leue,nihil paruum videri debet; propterea quod in Vulgus manant & principiseaemplo mores populi semper reguntur. hoc fortassis improbari porest, quod foedissimas quasque principum libidines nimis studiose: Consectatur, quas Cornelius Tacitus omisi sta in eo genere longe a Lampridio superat r.

i ta enim.

110쪽

7s enim tot portenta nouarum voIuptatum ab Heliogabalo inuecta describit, ut non magis ca narrare, quam unicurque ad imitandum, Proponere Videatur, uterque tamen in intima principum aula educatus est; Praesertim ver

Tranquillus, qui Adriano fuit ab epistolis , ex eoque statu depulsus, quod cum Imperatoris uxore familiarius egi sie serebatur,quam decuτaulleae con siletudirris postularet. na qui consequetita Imperatorsi vitas ordine scripserui,sci licet Dio, Spartianus, Capitolinus, Herodi nus, Trebellius, Vopiscus, Eutropius,Lampridius, Volcatius, Ammianus Pomponius, Larin

da quo Tranquillus: idque ingenue Vopilauq

confitetur, cum Tranquillum emendatissima scriptorem appellati ac merito. sic enim scribit ut nec dignitate cu iusquam,nec vitiis,nec ulla omnino perturbati ne commoueri videχtur. Caligula virtutes animi & corporis tantas initio con tigisse scribit, ut nemini maiores: iusde tot ac tanta vitia, quae postea con secuta sint, comemorat,vi nullu in natura mostru fidius hiisse videatur ide Neronis laudabile quinquennium praedicauit. Claudium adeo stupidum fuisse scribit, ut illum pro tribunali sedetem leues causidici stultum appellarent. eiusdem nobile iudicium illud commemora sis aetnaeui filium non agnoscentem, dubia ulaque gumentorum fide, indicto matrimonia