Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

81쪽

Iain publici muneris aut consilii partenὶ atti gerit, de summis Rerumpublicarum moderatoribus sententiam ferreiquid autem ineptius, tquam eos qui nunquam acies viderunt: impe itatorum olfensiones inter ipsos Sc victorias disceptarer nam is qui Henrici bella cum Ca-xolo V. Imperatore gesta complexus est eius nomen praetereo Iudicem utriusque se serens, tot ac tantis laudibus Regem cumulauit, vel potius obruit , ut eas laudes ne ipse quidem iHenricus sine fastidio ferre posset: Carolunt ivero quasi sceleratum & ignavum hominem contumeliis omnibus lacerat, nec intelligit vix bonus eiusmodi conuitia in suum principem xedundam, cui turpe sit cum tali hoste bellum gerere; turpius ab eo vinci; assinitatem vero lcontrahere turpissimum: quare nec bonus hi- storicus, & iniquus iudex omnium suffragiis existimatur. non minus audacter Iouius qui Selimi & Ismaelis sophi ; tum etiam Caroli Quinti & Pauli Pontilicis max. atque aliorum principum odiosas comparationes suo iudicio metitur: his ego Xenophontem,Thucydidem, Tranquillum, Caesarem, Guicci ardinum, Steidanum oppono, qui raro admodum, nec ni stoblique ac prudenter iudicium ferunt. Caesar quidem bellicis laudibus abundans , & optimus artis imperatoriar magister, suo quodammodo iure de re militari sententiam ferre po tuit:nec Vereri debuit reprehepsiones imperi-

82쪽

inoruncillud tamen valde pruden ter .ac.modem ate facit cum enim P Sylla victoriam adipis ei Potuisse diceretur, si Pompeianos insecutus instet hele Cariar: Eius consiliunia eprehenden-- -dum non videturn aliae enim sunt legati partes iniqueimperatoris; alter omnia agere ad praescriptum;alter libere adsummam rerum con- sinere debet. cumitem Pompeius in acie Pharsalieaunilitem consistere, non progredi; hostem excipere,non lacessere iussisset.Quod no- s, inquit Caesar, nulla ratione factum videtur,pmplexea quod est qua dam animi incitaetro atque alacritas naturaliter omnibus innata. Mae studio pugnae incenditur, hanc non re- Himere , sed augere imperatores debent. heicnon flatum armis,sed etiam arte belli gerendi cum Pompeio cointendit. nondesunt exempla, quae Caesaris testimonium confirmare possint, Itque inprimis Epaminondae victoria contra Lacedaemonios: sed ut sint innumerabilia, quidaeam ineptum , quam si Phormio aliquis, qui castra nunquam viderit, de talibus viris quasi arbiter datus sententiam ferat 3 vel homo de schola. Lycurgi ac Solonis sapientissimorum. Rei publicae. moderatorum leges emendare Velita quod quidem cum fecisset Aristoteles. in multorum offensionem incurrit: S. a Polybio tacite, a Plutarcho aperte reprehensus est. quam sapi en ter, nescio: illud tantum de rebus Parum sibi ςQ'pertis opinari,lubricum ; iud

cadae,

83쪽

care, periculosum videri. atque in eo ipso Vives Caroli V.praeceptor Cominium reprehendit, quod saepius ab historia proposita digrediatur deque principum moribus ac virtut abus, atque omnino de beata vita philosophorum in modum disputet. is tamen aliter atque Viues omne tempus in Republica gerenda,aut 'in bellis, aut in maximis legationibus obeun- dis consumserat, ut recte,si quis alius,iudicium lferre potuerit. quod si iusta reprehen sio est. praestabilius sit historico narratione proposita 'timide iudicare, vel assensionem omnino cohibere. Acin contrariam sententiam me Polybii auctoritas abducit is enim pyopterea Phylarchum reprehendit,quod debitas cuique Iai des omisisset,ac praecipuam annalium utilitatem esse putat, ut boni laudibus sui similium ad virtutem inflammari;&elerati vituperatione, & infamia terreri possint. quam rationem aeacitus de Procopius amplectuntur; &graui simi quique scriptores de re proposita se' tentiam ferunt: quin etiam Agathias quod miror 'nudam historiam, vetulam nugis similem sibi videri scribit. sed is auctor non tanti est apud me,ut ejus oratione persuaderi possim: praesertim cum Ciceronis grauissimo testimonio Caelsar omnes historicos superasse videatur: ol, id ipsum, quod eius historia nuda, simplex, recta equasi omnibus detractis ornamentis unicuique iudicanda proponatur. consimilis est hi l

84쪽

folia Xenophontis, quam Thucididi connectit,in qua nullum suum iudicium interponit nusquam digreditur, nulla orationis adhibet ornamenta A quoniam pleriq; bonorum laudes ac vituperationes maloru ad historiae fructu pertinere putant,Verius ac melius a philosopliis, quoru illud praecipue munus est, quani ab historicis fieri poterit,quanquam plus satis vituperat Neronem,qui iustissimos quo': viros,praeceptorem tuas. Uxores, fratrem Britanarcu. matre deniq; in ter feci ila narrat. quae omni ranquillus dure, simpliciter ac sine ulla verborum amplificatione scribit. Appianus vero eum libri darem scripsit matrem, fratre tres filios impuberes, totidemq, filias interfecisse,subiicit: Sanguinolentus & crudelis iacmnes fuit. superioribus fidem non minus detraxit,quam Iouius,qui oratione longa Selimi rorum principis crudelitate S omnes cum summa contumelia verborum amplificauit mihi satis ad aeternam sui nominis labem , &cundem credibilius videretur simpliciter nar-xate tres ab eo Bassas summa fide & assinitate sibi coniunctos, tuos fratres, quinque fratrum filios ac parentem senio fractum ab eo necatos,quam orat is in modum, quod minime

Ustoricum decet, tristoriam amplificare, quae legentibus falsa,vel suspecta videatur. Atque

haec cum bona eorum venia dicta sint,quia nu-

Uittitia nih)l magis insipidum esse putant.

85쪽

neque enim magnorum virorum de rebus gestis iudicia reprehendo, si modo tales sunt, qui recte iudicium ferre possint. invi bana disciplina laudatur Dionysius Halicarnasseus, Plutarchus, Liuius, Zonaras, Dio, Appianus: in militari, Caesar, Paterculus innam ianus, FrossardusPHircius, Bellatus: in utraque Xenophon. Poly- bius, Thucydides, Tacitus, Conranius, Guic - Ciardinus in principum arcanis & aulica vita, Tranquillus, Lampridius, Spartianus, Sicida- nus, Machi avellus. in moribus populorum regionum varietate, Diodorus, Mela, Strabo, Leo Aser, Boemus, Alua resius in religione. Philo, Iosippus, Eusebius, Theodoritus, Socrates, Sozomenus, Nicephorus.Calistus, Orosita Stilonius Gregor ius Turonesis, Abbas, Urspe ensis, Gulielmus Episcopus Tyri, Antonius lorentinus, tum etiam historiae Magdeburgi- cae scriptores. Sed ut optime ab antiquis, Ne tor vltra crepidam , ita nec Polybii de religionibus, nec Eusebii de re militari iudicia proba- xe possum. Haec in uniuersum de historicis. lNunc optimi cuiusque delectum adhibeamus. meliores quia em iis quos habemus sperare ament m optare, sceleris esse videatur nec eortii studia valde utilia duco, qui sita fingunt ideam historici consummati, qualis nemo fuerit Vnquam, nec vero esse possic: eos autem quos in manibus terimus, o inlidunt. quis o nim dubG l

86쪽

intelligens, disertus, & quasi vitae communia ac priuata, omniumque rerum magnarum scientia instructus esse debeat ineptius tamen qui nihil in historia praeter eloquentiam, aut ficta Sconciones, aut egressiones iucunda6 admirantur sic enim statuo fieri Mullo modo posse, ut, qui alvoluptatem, idem quoq, ad rei veritatem seribat, quod in Herodoto reprehendunt Thucydides, Plutarchus ac Diodorus: miror tamen hunc unum historiae parentem a Cicero ne appellari, quem omnis antiquitas mendacii coargirit nullisse est onim mendacis historici maius Argumentula quam ab omnibus scri-ytoribus aperte consulari; neque tamen Omiai no reiiciendum puto. est enim in eo praeter eloquentiam &suauitatis Ionicae lepores plurima vetustatisi imago: multa quoq; in posterioribus libris verissime abeo scripta memorantur. Optimi vero scriptoris indicium est ab omnibus, probari; eo praesertim tempore, quo vigent ii, cui rebus gestis interfuerunt. in quo genera sub topinor, Thucydides,Salustius, Xenophon, Cominius,Guicci ardinus, Caesar, Steidanus . naquod Athenienses querebantur Thucydidem multa in gratiam Lacedaemoniorum scripsit te, magnum veri scriptoris testimonium tulerit . cum enim Atheniensis fuerit non Lacedat mo- nius.&legationes in bello Peloponnesiaco ac Paeteturas obierit, magnisque opibus & regia ope clarus extiterit. tum etiam res ipsas vetue

87쪽

e specula viderit;& magnis sum btibus inget

sos exploratores ad inquirenda rei veritatem aluerit. postrento spirantibus iis, qui rebus interfuerast sua scripta in libera ciuitate iudicada proposuerit , quis eius historiae fidem eleuaretξneque vero Lacedaemoniis ita fauit, ut suorum ciuiu renitus obliuisceretur a quibus tametsi erat in exilium relegatus cum historiam

scriberet, sui tamen exilii auctorem atq; aduersalium Onnium maximum Periclem, non modo a calumniis vindicauit, sed etiam tantis laudibus mortuum cumulauit, ut cius interitu Rem publicam interituram veristinae auguraretur. Concionum tame apparatum tacite reprehendit Diodorus . eadem reprehelione utitur Trogiis Pompeius ut est apud Iultimum γaduersus Liuium de Salustium , quod directas& obliquas conciones operi suo inserendo, historiar modum excesserint. Nihil est enim, ut ait Cicero, in historia pura & illustri breuitate dulcius. sin conciones de Liuio detraxeris, exagua fragmenta restabunt, quae causa Caligulam impulit, ut scripta Liuii &imagines de bibliothecis omnibus prope amoueret. idque magis mirum bebet videri, cum libro uno &quadragesimo testatum reliquerit, se nihil pra ter historias Romanorum scribere decreuisse. De Sallustio quod eius omnia scripta fere intercideruntinon ita facile iudicari potest. ex iis tamen quae habemus, integerrimum scit plo-a enix

88쪽

rem,& rerum magnarum usu praeditum suisse constat. ut enim Iugurthinum bellum verius scriberet. in Africam usque nauigauit. libere tamen de rebus uidicat. quid enim liberius est quam in uno Caesare & Catone Romanorum omnium illius aetatis collocare virtutem 3 At Thucidi des Periclem; Sleidanus Franciscum regem, ducem saxonum . Bellatum , Alasco nem verissimis ac propriis laudibus extulerant comparationis tamen odiosas reiecerunt.

ae si quid est, quod cuiquam infamiam afferat,

necestariis confirmanrargumen iis, aut obliq;xumoribus acceptum ferun hoc Vero commune illis est cum Guicci ardino, Plutarcho, Mac auello, Tacito, ut multa multorum co-silia fraudesque quantumuis occultas in clarissimam lucem proferant. fuat enim Steidanus Francise i regis interpres, &pro sua Republ. legatione larpissime suscepit. cum autem praecipue de religioni b. ut erat pius ac religio sias scribere proposuisset, no modo conciones directas & obliquas, sed etiam libros utrinque de religione scriptos,qua breuitate potuit co-

sexus est: id quod multis fastidium parit. sed

homini antiquitatis ac rerum magnarum aui do nihil debet molestum videri,est enim in nostris scriptoribus, Annonio inquam, Monstre-lero Frossardo, Carterio magna sartago verum lauissimarum,in quibus tamen latet antiqui talis ac vetustatis imago non penitus coute -

89쪽

mnenda: qua no reperias apud Aemyllum, qui profitetur se multa praetermisisse, quae alii prodiderunt. eiusmodi est etiam historia Leonis

R. fri, Alaraxesi M. Gazi,qui minima, modio-.cria, minima complectitantur, infinitaque re-xum varietate aures hominum curiosorum e plere possunt. sed haec rarius in Graecis aut La-.tinis, qui duntaxat urbanam aut militarem disciplii Iam tractat,& quae memorabili casu quodam contigea Mint apud Liuium Capitolii de- fa, ratio in bello sociali. apud Tacitum ita ce-cli mi illud quod duodecim Vrbis regiones absum fit. intexituri tamen prodigia plane inςredibilia narrant, non modo infimi, Verumetiam

clari mini quinque scriptores:vt Caesar ipse, qui bello ciuiliTralibus statuas sudasse scribit; vir

alio qui Deorum & hominum contemptor. sed in eo Oenere Liuius nimis religiose dicam, an superstitiose omnes superauit. nihil enim frequentius, quam.boues loquutos. stipiones ax-iisse, statuas si dame, quod pluuio coelo freque

ter accidit: Deum Annibasi apparuisse, insan tem semestrem triumphum clamasse , ut nono merito Polybius eiusmodi scriptores Tragoedos appellarit; qui cum Annibalem e fale- is expedire iasi possent, Deos e machina P d.im accirent.quanquam Polypius ae religionibus nefarie scri ipsi t. illi venia di i oves quod superstitione praestat. quam impietate obliga-

inuam quam nubam habe re telisionem.

90쪽

ust etiam Liuius aliquato copiosior in laudi alienis. cum enim P. Sempronium ciuibus omnibus antetulisset fin quo reli inris in iuria fieri videtur omin ibus humanis a natura formnas; bonis congestis instructum fuisse tradit. nec eo coaetentus sing ita copiose an Plificata generis splendine, opibus, eloquentia, s ma, a tare, antri ii magnitudine, disciplina militari. Furium vero Camillum, in casum usque; Ahicanum supra coelum tollit: Vt mirum videri nodebeat, si Aligustus Pompeianum appellauit: ouod in Pompeio laudando satietate ita exple-- non potussieta at in reprehensionibus parcus est & grauis. ut citin M. Livius &C. Claudius an te celisuram se mutuis accusationibus impetereurybla ille, ut foedum certamen inquinandi famam alterius cum suae famae dispendio faetiim est, idem alibi de ah tiqua plebis in

patricios reuerentia; Hanc modestiam, inquit, animique altitudinem ubi nunc in uno inti noris, quartum uniuersi populi fuit3 & de Cai uino Caintano, Improbum non . sed ad extremum perditum, qui mali et incolumi, quam euersa patria dominari .est autem quod in Liuio miremur dicendi varietatem, interdum vald copiosus est, interdum vero cocissis. nam prioribus decem libris CDLX. annos ab V.C. COH Priendit. altera decade LXXIV. rexti a XVIII asi serio ad historiam agere deretur, reliqu Stumiibris CACII. annos cor