Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

241쪽

ditur,& iurisdictio minimis quibusque in non l pertinent igitur ad summum imperium. itaq; in ulla pars est ex his tribus,in qua imperii sun ma maiestas elucere possit, praeterquam in ma- lgistratuum creatione, quae solius principis est, luel populi vel optimatum pio ciuitatis cuiusq;

statu, ac multo magis ad summum imperiam pertinet, leges iubere ac tollere. bellum india cere ac si Πι e, extremum ius prouocation i - vita deniq; ac praemiorum potestatem habere.

quod si demus Aristotelem noluisse fure1-mum imperium, sed Reipublicae administxα-- tionem significare: illud quoque fatendum e-iri tinusquam imperium summum ab eo definiri, nec omnino Reipublicae statum Z quia status in summo imperio versaturi gubernatio vero ipsa Reipublicae,quae longe lateq; patet, breuius fortasse &commodius, secretis,edictis,di exsecutione definietur. quartum nihil esu de his

trib. omnia Reipublicae munera, imperia magistratus, honores continentur. verbi gratia , Senatus bellum decernit 'prineeps edicit: mili- i tes eXequuntur. in iudiciis decernunt etiam. lpriuati iudices & arbitri, iubent magistratus,e 'li Ut ur apparitore iniue saepe fiunt ala v-no Seodem. curn decernant & edicant magistratus: non possunt edicta, quae Latini tu si a, ct imperia vocant, li κυε ον significare:multo minus decreta vel executio-

242쪽

M ET HO nu s HasT on. 223ha sint, certiora principia,si modo fieri potest

ac magis explorata,quam quae hactenus allata sint,quaeramus. Sic igitur statuo, familiam aut

Ilogium Reipublicae veram imaginem esse& quemadmodum in unius hominis istitudine tanilia consistere nequit ita nec Respubliaca in una familia, vel in uno collegio. quod si plures iisdem tectis contineantur, nec tamen inter alteri pareat aut im peret, nec unus omnibus, nec singulis pauci, nec singulis uniuersi, non poterat familia vel collegium sibi constare; quod non aliter quam imperio domestico

Setinetur. conrra vero si plures, puta ViX, uxor,

liberi,serui,aut plures collegae eiusdem impe-xio priuato, ac domestica potestate retineantur, familiam atat collegium eisiciunt: modo tres in collegio personae fuerint, ut Neratio placerim t.Neratim s. de Verb. signisic. &in fa- anilia tres personet cum matres amilias imperio patrisfamilias subiiciantur: ut voluit Vlpian. in Getestatio de verb. signi sic. si eius verbaru puleii oratione colungamus. is enim quiniecim Personas, populum constitiaere scribitoici est quinq; collegia vel πρsfamilias: sic enim milia quinq; personas, collegium tres com Plectet ur tres ergo pluresue familiae, aut quin Sue pluraue collegia Rempublicam constitulant, si legitima imperii potestate sin vi coniu- antur di familiae, vel collegia a se liuiice di

243쪽

ἀνασκύα debet, non Respublica vocari. nee re- fert utrum eodem in loco familiae coeant: andi locis ac sedibus seiungantur. non aliter atque semilia d citur eadem, tarei etsi platerfamilias lseorsum a liberis seritis, aut hi ae set inuicem locorum intervallo distant; modo patrissem lias imperio legitimo ac moderato coniundigatur. moderatum dixi, quia hoc maxime adiuefert familia a Republica, quod haec summum& publicum, illa modexatum & priuatum in perium habet. ita quoque Respublica dicetur eadem ex pluribus confata: familiis , etiam ilocis ac sedibus ast inuicem diuellamur, mo- ido sint in eiusdem imperii tutela : siue unus imperet milibus , siue singuli si uniuersi, siue pauci uniuersis. Ex quo illud effcitur , .ut Resi lpublica nihil aliud sit quam familiarum aut collegiorum sub unum & idem imperium sub

tecta multitudo: ciuis autem qui communi libertate fruitur, ac imperil tutela. nam quod Tuldius Rempublicam definit,hominum muntitudinem bene vivendi causa sectatam:finerra quidem optimum Ignificat, non Reipublica vim & naturam; haec enim definitio, pertirim etiam ad coetus Pythagoreorum, & eorum Uri bene vive' di causa simul coeunt: non tamen Respublicae dici possunt sine magna Reipublicae & collegii confusione. praeterea scelerato' xum quoque familiae sunt, non minris quam Viroxum bonorum; quia non minus homo est

244쪽

celeratus quam bonus: idem quoque de Republica, iudicandum relinquitur. quis enimo ubitat, quin maxima quaeque imperia sint a latronibus vi constituta3 Haec igitur Reipubliacae definitio a nobis allata, pertinet ad vicos,

urbes, civi tates, &principatus, quant uuis laid pateant, modo eiusdem imperio coerceantur. ne', enim locorum angustiis, vel amplitudine Reipublica describi tur: ut neq; magis animal est elephas quam formica, cum utique mouendi, ac sentiendi vis insit: ita no minus Respub. dici debet Rhagusia vel Geneua, quarum do minatus pene moenib. ipsis concluditur, quam Tartarorum imperia, quae iisdem regionibus quibus solis cursus definiuntur. itaque absurdum est quod Aristoteles ait nimis magnam multitudinem hominum, quanta fuit Babylone, gentem esse, non Rempublicam. at nulluest imperium commune gentium inter ipsas, neq; vero lex ulla: Babylonia autem non solum iisdem imperiis, magistratibus, ac legibus, sed etiam moenibus continebantur. quid igitur Respublica nisi hocest; obscurius tamen vide tur quod Cicero alicubi Rempubl. definit, coetum multitudinis iuris consensu & utilitatis communione societatum: quod quidem si admittatur, non satis erit ciues eodem impe-Mo, nisi legibus iisdem simul deuinciantur. sed absurdum sit imperaum Turcarum, quod populos habet nulla iuris societate sibi cohaeren-zeS,Re .n publicani non esse, cum iisdem magi-

245쪽

stiatibus Ze imperiis, simul coniungantur. erit . Iautem Respublica vel anarchia: no hoc; illud igitur. Ex qu o sequitur Rempublicam eodem

imperio definiri: ciuitate imperio ac iure οῦ Vr bem autem, que non solum imperiis ac legi - bus, vexum etiam moenibus iisdem suos cines. amplectatur. itaque urbs vicos: civitas Pagos νώ interdum etiam urbes & oppida modo uixis. societate coniunct/; principatus siue dynastia, utamur hoc verbo, plures ciuitates; Reipubli-ι ea deniq; veluti genus haec omnia comple ti-tur. sic n. Caesar; Omnis, inquit, ciuitas Hel ' u in quatuor pagos diuisa est, d Cicer alculum municipium Romana ciuitate. conti

nexi dixit; aliter quam sartolus, qui ciuitatem muris definiit, in l. urbis appellatio. de xzrum di verborum significatiqne. & ad legem. municipale, municipem genus ciuis appellλ- ti

vit, nec ratione, nec auctoritate curiisqua ad-

ductus. Nam Censorinus apud Appianum in Labyco respondit legatis Carthaginensium, se

Vi bem quidem Carthaginis deleturum: ciuitatem vero Carthaginis ac ciues suis legibus ute-tes, id quod Romani promiserant, relicturuis nec ciuitatem ipsam in muris aut area Consi- isere. quemadmodum igitur maior est Corum. coniunctio, qui sunt eius de vici, quam Vi bis ita maior est eorum propinquitas, qui furit e iusdem urbis quam ciuitatii: quod non modo .

imperia, iudicia, Ieges, instituta ciuibus in rex s

246쪽

D communia, verumetiam urbis ipsius tutela. forum fana, porticus, viae. tbearra, sacrificia, multaeque cum multis amicitiae rationesque communes sint. ut cum Romana Respublica ex Albanorum tribus omnino millibus coaluisset in eodem agello, primum Antemnates,

Camerinos, Crustuminos, Sabinos, post etian Albanos victos parti m eadem ciuitate: partim iisdem agris & moenibus excepito cum autem Tusculanos, AEquos, Volscos, Hernicos, bello fregi sset, no in urbem aut agrum Romana propter loci angustias, sed tamen in Rempu- icam admisit, & saluis eoru legibus, honores & magistratus capere voluit. qui ciues eodem quo alii nomine, proprio municipes: incolae autem agri Romani vexius Quirites di cebantur, quoru fuit coditio melior. hinc illa M. Scauri vox ad auum Ciceronis, quod Arpi- ni quam Romae vivere mallet; Vtinam M. Cicero isto animo atque Virtute in summa Rep blica, quam in municipali vivere maluisses tru- ius nepos orator, non modo in vi be domicilium quaesiit. sed etiam domum quinquaginta millibus aureorum aestimatam: ninilomi-

- . .

nus tamen nouus homo, dc peregrinus est ab aduersariis appellatus: nouus quidem ; quod imas in sua gente honores esset adeptus : fi lius nobilis , quia patre nouum habuit: ille peregrinus contumeliose dictus, quod Arpini es- si , Π.n in agro Romano natus. Ex quo ex istic

247쪽

illud, varie ciues a Latinis Vsurpari, ac ciues: ivrba nos meliori. conditione sitisse quai ciues

coloniarum 3 quia tametsi legibus, moribus, α impexiis iisdem. uterentur, non tamen. iisdeian agris & urbe, a qua lux Imperii & immunita-

ins quaerebantur: Iesa vero municipia deterio . M ostim fuerunt conditione, quam. coloniae,rropter generis ac sanguinis Romani dignita tem. nam pro beneficio. datum est municipiis. his coloniaru usque ad Tiberii, tempora,. quia bas muni pia repudiarunt, ultro ius illud, ac suis legibus ac morib. quam Romanis Vtimaluerunt, ut est apud GelIium. itaque ciues qui dem fuerunt eiusdem Reipublicae, non tam leiusdem ciuitatis: siqigitur interpretari debemus legem Iuliam, qua Romani bello sociali

iuitatem omnib.. ciis commvn Icarunt non .

uodant oues non essent, cum omnes .itiae

imperiis tenerentur, sed ab honor si petitione. arcebantur, postea ius illud Italis omni b. dari coepit. deinde coloniaci quas Vlpianus comple-Tus est. lni titulo de centibus ius It licum. h - buerunt: reliqui populi partim vectigale .fue rlunt, qui a Plinio edunierantur, tametsi altu alii paulo momento concessum est partim li- hex qui suae Respublicae dignitatem tueban-tyr Vr apud.nos, Albii, Meldi, Bituriges, San rones Tarbelli, Arverni, Nermi, Verunni, VI-hai'ectetes: apud Graecras, Athenienses, La - .damaoti, Thessalon censes post etia sola Ain

248쪽

a i a beneficio Nerois partim liberi ac foederati

qui iure ciuitatis honorario fruebatur. ut Massilienses, Hedui, Miemi, Carnutant; no tamen revera cives, quia Romanorum imperio non. tenebantur; cum scilicet integro rure libertatis ac immunitatis fruerentur. Asiatis, inquit

Seneca, Rhodiis & plerisque Urbibus claris ius antegrum libertatemq; cum immunitate red- diderat Roma, ipsa tributum spadonibus M. Rntonii pendebat. & Plinius lio. IO. epist. 6.familiari suo AEgyptio, ciuitatem Alexandrinari Romanam impetrauit. quod igitur , Liuius rib. a . scribit, eos qui Puteolos, Salernum, &Buxentum deducti fuerant coloni, cum se pro

ciuit . ferrent,iudicaros a Senatu no esse ciues:

hoc pertinet ad ius suffragiorum, di honorum petitionem, quo nihil maius ac melius ciui da-xi poterat: no quod ciues no essent; alioqui peregrinos suisse late iidu sit. quod etia Boetius

ad Cicerone tradit, ciues Romanos media capitis diminutione pati. cu in colonias Latinas deducerentur, &ciuitate amittere: hoc est ius suffragiorum, domiciliti, sacra, tributum: Ius autem honorum, magistratuum , ordinis, ne ortam, dominii, mancipi. tectamentorum, c5Mubiorum κonsequebantur municipes S coloni, sed alius alio plus. quod si aequo iure omnes uterentur, nemo citus haberetur, nisi qui ingenuus Romae natus esset. ac ubique apud Liuiu Malios scriptores ciues etiam appellau-

249쪽

lux,qui habuerunt ius Quiritium, quod mulcis

deterius erat. vel et iam municipium , vel ius Latii, veI coloniarrem Latinarum; quae Romanis coloniis iure inferiores erant: vel j iis Italicum , quod item duplex exa t ire Italia & prouinciis, ut planum fit in titulo De censibus. j quod si appellatio ciuis in omnes valet, falsae lestilla definitio, quae ciues omnes honoribus,su fisagi is, con siliis, iudiciis, ac tributorum immunitate metitur, praesertim eum lex Iuria de ciuitate sociis omnibus ciuitiitein dederit: tum etiam lex Antonini Pii de statu hominum his verbis concepta; In orbe Romano qui sunt, ciues sint Romani: no modo sociis, sed

prouinciis omnibus ciuitate communicarit: neque tamen prouinei ales Italis, nec Itali is praefecturas municipibus, nec municipes Ita Ios Latinis, nec Latinos municipes colonis Latinis, nec Latinas colonias Romanis Colonis, necRomanas coloniasQui ritibus,necrarii-xites Romanis aequauit, ut falso pleriq; putarit. Cur enim ius Romanum, Italicum & munic l, pale, Liris consulti tam accurate interpret rentur3 na Scaruola, Papinianus, Paulus, Hez-mogenianus, Marcellus, Modestinus, Boxu

runt post Antoninum Pium, qui hanc legem tulit. fallitur enim Onuplirius, qui lata Pata

ab Antonino Caracalla, ut planum fit ex Ai thent. lxxviii. praeterea falsum esset quod oso s ibit, Alexandrinis a Seuero concessui Q sse,

250쪽

ut Senatores fieri possent. quid igitur, dicet aliquis, lege Iulia sociis datum est, si iam libertate de impexit tutela seuerentur; cur pro ciuitate adipiscenda tan diu bella gesserunt3 hoc scilicet, ut honores petere, ac suffragiu in comitiis ferre possent. hoc ius Romanae ciuitatis appellabant optimii: aliis honores petere non tamen suffragium ferre licuit: aliis neutru, sed tamen iure priuato Romanoru utebatur, quo alii carebant, liberi tamen a vectigalibus erat.alioru alia iura sunt a Iurisco sultis explicaxa,quae longa esset perce sere: lege vero Antonina, prouinciales quoq; omnes Roma gen uis nobilitatem adepti sunt, sie enim Iustinianus scribit: ut pollea magistratus parem in cos iurisdictione haberent. cum antea ciuis libera prouocatio praesidi omnem adimeret cognitionem. cum enim D. Paulus, cuius paterius ciuitatis emerat, in capitali causa Caesarem appellasset, tu Foelix striae praeses; Poterat, inquit, hic homo liberari, nisi appetasset Cesare. ει Plinius seeudus ad Traianum scribens de christianis; Qui ciues erant annotaui in urbe mittendos.neque solu in Republ. Romana, sed rubim discrimen illud ciuium reperiemus. R Hae quidem in iisdem moenibus fuerunt patri-aeli, equites, plebei. apud Qeteres AEgyptios sa cerdotes, milites, opifices, ut strabit Diod os: apud maiores nostros, Druidae, equites, amicoIae; nunc sacerdotes, nobiles, plebei: a-