Ioannis Bodini... Methodus ad facilem historiarum cognitionem

261쪽

qui prehensionis iure cami. itaq; in' omnibus fere ciuitatib. cram prehensio inrnimis quibus

q; magistratibus permissa est. etiam iis qui vocandi ius non hab*nt, yt Tribuniv plebis; tas'etia potestare inpius abuterenturi de in ius vocaret. apud Venetos, Triιubviri, aduocatores sonitu prehensi e & accusatione diaberit. . . Vocatione non habenti apud nos omnibus momodo iudicibus, sed etiam iis quosi castelli commissarios vocant, prehensio tributa, est . . mi tamen a urisdictione deserunturi quii plum habent imperii. etiam vocare, di mulctam irrogare postula r pro modo suae potestatis ,γetuen e iurisdictionis causa uae alioquidnamses

, etiam mulctare possunt iudices ii qui iuris

dictonem habent minimam,quam pri ar- 'Mami vocamuS. aliis mulctae maior permitti- .

tur: quibusdam verberum potestas; non nullis etia quaestio. extremu est cuni gladii ius dxibuitur, in quo merum imperium potiterit C Iurisconsulti, quia nihil inagistratui unalus tribui potest, nisi summuni limperium accedat, 1d est itae ius necis, quod versatur in sum costra leges clem otia vel acerbit ridi yria sinac e v,luidum axuan Reu

262쪽

cum habent . igitur imperia magistratuum, 'gladii potestate aci prehensione, quasi sinibus extremis continentur: quae siepe x tionem habent a iurisdictione diuisam. haec enim uersatur in decretis, imperium in edictis. Itaq; videmus priuatos iudices & legat os magistratuum decernere ac iudicare; rnagistratus ipsos imp rare Sc exequi. cum raro ius dicant, ira curia siperiores apud nos decernunt' princeps ipse iubet. Et quonia Varo quibtisdam magistrati-

bus tribuit prelientione de viatorem non nullis vocationem de lictorem: aliis neutrum, videtur eos etiam magistratus appellare, oui imperio earent: vr Aediles & Quaestores: quod appellatione communi, non propria fieri pu to. quis enim magistratum vocet , qui & ministro caret, nec quicquam imperare potest id quidem muneribus & honoribus tribuatur, imperio non item. atque in eo Carolus Sigonius, & N. Gruchius falluntur, quod cx Opinione Festi, potestatem illis, non imperium tribui pucanc. neque enim Grammaticoru regulis illaec metienda sunt , sed Iurisconsultoru qui potestateria imperio aequalem. interdum maiore faciunt. Potestatis Verbo, inquit pau-ὶu l. C. imperium in magistratii significatur. proconsul vero qui pleniminam iurisdictione sic enim Vlpianus de omnium arcanorum magistxa tuum impetia solus habet. potestas nix sconsultis appellaturi in Ion rei vim; de . Q ν

263쪽

iurisdictione. sic usurpauit Alexander Augu- sius apud Lampridium; Non patiar, inquit,

mercatore, potestatum . itaque cum edicti ve bis caueretur, ne in ius vocare liceret Consi te, Praetore, caeterosque qui imperiit potesta temite habent, extrema verba de prouincialiabus magistratibus intelliguntur; alioqui si vexum esset quod illi aiunt, non licuisset Aediles& Quaestores in ius vocare, contra quam Vasero scribit, & Valerius Max. comprobat exemplis. caruerunt igitur potestate ac imperi ametsi Aediles Praetoriae iurisdictionis parte usurpawnt, ut est apud Iustinianu in Instituti Falsum illud quoque, Censores potestatem habuisse. imperio caruisse, ut Sigonius scripsit. at vocationem habuerunt viritim; igitur prehensionem ex rogula Varronis. haec autem ad imperium pertinent. nari. quo iure edicta pro

posuistet s edicta vero magistratuu iussa Latini vocant θ quae videmus apud Livium lib. xl. x t i i L apud Zonaram ii. a. quo iure Sena tores & Equites in ordinem Looptassent, aut le- gedo praeteriissent; ciues ad censunsvocassent,p gnora cepissent, senatum habuissem populuvniuersum ad histrum coegissent,nisi imperiit, vocationem, prehensionem haberent. na Va ro libro quinto de lingua Latina negat Praeto- 'ri exercitum urbanum conuocare licere, G sol i, Cotuli, Intellegi, Dictatori licere . ia vexo absurdum videatur, Tribunos pleb. qui in

264쪽

nores magistratus vocantur, imperium habuisse; Cen fores autem magistratus maiores, &qui maioribus auspiciis creabantur, imperiocaxuisse. Quod autem Aristoteles etiam iudicandi & con illii capiendi iure magistratum definit, nihil ad imperium. nam qui Reipublicae con silio praesunt, decernendi quidem, no imperandi ius habent: priuati vero iudices aepontifices, iudicare ac decernere,no imperare possunt. nullam enim vocationem ac prehensionem, nec rursus viatorem aut lictorem habent. Pontifices inquit Cicero ad Atticum, re- Iigionis sunt iudices; legis senatus. at neq; S natus ea quae decreuerat iubere potuit, ut ex Diony sio planum faciemus: nec Pontifices vllum omnino imperium aut viatorem habuerunt : sed eorum iudicia exequebantur Praetores, ut videre est apud Liuium & Valerium,

de incestis Vestalibus & ignib. extinctis. ita

quoq,nostri Pontifices, nec viatorem, nec li-Gorem habent: sed aut viatores & lictores a magistratu impetrant, aut capitales eorum opiniones exequuntur magistratus. Qui no licet nobis sic enim ridiculeo interficere quen-

qua quae verba sunt Iudaeordo quib. ereptu. in uerat omne imperium,& Iudaea in prouinciae forma redacta, i x. annis ante secunda euersionem templi, ut Rabini scribunt: no quod lege Mosis prohibentur, ut nostri falso putant: cum solis lacertotibur ac legatis, eorumq; M

265쪽

g qatis, capitales sententias de sceleratis,& -- pitalia iudicia exercere licuerit: ut tradunt Iuriscon sulti Hebraeorum in libris Talnaudicis tiaulo Sanedrim,capite Iv.& ad Hieremia Clia danis interpres id notatu dignum putauit, quar ire cum magistratus municipales Iudaeorum a Dimaduersione modicam in seruos duntaxa r

haberet, ut scribit Vlpianus in L magistratibus : sponderunt Publio Pontici de iurisdictione: aesponderunIudaeae Praesidi,qui Christum leniter ac illis ca- 1ligari cupiebat, capitale crimen admisisse ex

lege Molis, sibi tamen non licere mortem cuiquam irrogare. Ex his perspicuum fit, mune xum publicorum partitionem tertio capite a . nobis allatam, non minus veram quam necessariam esse. Veniamus ad imperii summi desinitionem, in quo versatur Reipublicae status, que Aristoteles ν κυροον Σπλαυκ siue, κἀπιν Itali signora ambo nos su uerenixatem o Latini sum mamzera & summum imperium appellant. hoc enim pircepto multae de Republica quaestiones obscurae ac difficiles explicantur; quod tamen est ab Aristotele, &iis qui de xe- publica scripserunt, praetermissum. Putabam sumum imperium vel magistratuum creatione, vel ptaemiorum ac poenarum potenate de- finiri: sed cum variae quoq; pinnae ac pxa mi voluntate ac imperio magistratuum soleat ix-XOgari, Opoxieret ipsos manistratus imperii ruinau

266쪽

damnii societate cum irincipeae opulari; quod ablutilum est. perniciosius tamen magistratui omnem Reipublicae permittere potestate, ut Scderinus prudenter disputat apud Guicciase disium: id enim, cum Florentiae fieri coia sueuisset. Reipublicae pernicie attulit. c similiter apud Allyrios & maiores nostros magistri palatii mel a principe creati, omnem Reipublicae paestate tantisper gesserunt, direm ipsi re-snuminuaderent. non erit igitur Respublica bene constituta, in qua magiitratui omne imperium tribuetur. Itaque Aristotelis, Polybii, Dion se, ac Iuriscon sultorum rationibus inter se, &cum uniuersa Rerum publicarum historia coaatis; ideo summam Rei publicae in uinque pirtibus versari. una est ac praecipua, in summis magistratibus creandis, & ossicio cuiusque definiendo: altera in legibus iuben--dis aut abrogandis: tertia in bello indicendo ac finiendor quarta in extrema procuratione ab omnibus magistratibus: postrema in potesate vitae & necis, cum lex ipsa nec facilitatis

vllum, nec dementiae locum relinquit. haec e- vim magistratibus nunquam tribuuntur in imperio bene constituto, suis extra ordinem premente necessitate. aut si de rebus iis maginatus decernat, sanctio penes est principe aucPopulum pro rei cuiusque publicae statu. Ac P incipis quid Aiae propria esse I. C. Opinio-ῆς cooitat, S quide multo plHra puta vecti-

267쪽

salium ac tributorum, nummique percutien . potestatem, quam solius principis esse aluit: iquanquam haec magistratibus antea saepe,atq; nis temporibus tribuuntur,quae uberius dispitata a nobis sunt iii libro De iure imperii. itie. Ae Iure maiestatis. cum autem in democrotiadi aristocratia par sit imperium optimature &populi, ut in monarchia regis, consequent est, ut ea quoque imperia summa capita p.pulo tribuantux. quae ut planius intelligi possiar, explicanda quaestio est,aiutissime a iurisonsultis agitata: nondum tame definit utram sci- . licet magistra xus habeat merum impectum, ari

soli us plincipis proprium sit, quam quidem ad

. . quaestiQnem desiniςndam, cum Henreus VII. Imp. arbiter Bononiae esset electus, inter L inarium & Aetone aequi sponsione secta, iudicauit merum impexium solius principis esse. ex quo Lotharius aequum, Aeto iniquum tulisse dicitur. caeteri quotquot scripsEre prster Alciatum de Molinarum, Azonis senteatiam vexio- rem esse iudicarunt. sed haec quaestio ab hypo - thesi ad thesin revocari debet, ut planius in te luatur:est enim merum imperium in sola gla- dii potestate, ut ex ipso Ulpiano interpretatur. , heic autem quaeri debet, Vtrum imperium in gistratui a pxincipe datum, sive stadii siue be .li serendi, siue pacis sanctedar, sule creandi magistratus, seu iubendae legis seu praemi'rum ac ircenarum rxOpxium sit principis, an in magi il

268쪽

stra una quoque transferatur λ omnium enim idem iudicium est. Lotharius usurpauit Papiniani regulam de ossicio eius, cui mandata est

iurisdictio, qua magistratus publici iudicii exercitium habere dicuntur, nec madare posse. ac saepius executores & administratores in iure

appellari; qui b. verbis Accursius ipse ius principi, exercitium aliis competere scribit, quod i in facto consistit Aeto verba legis interpretatus est ad ius ipsum necessario per ii nere, qui b. Praetor dicitur pro suo imperio quid facere: aut praesidem maximum imperium post principe Habere tum etiam praefectum Aegypti imperium quod illi datum est deponere: nqc summa

est argumentorum, quae ab omnibus interpretibus allata sunt: quae quidem quaestionem nodefiniunt, magis etiam ac magis ambiguam reddunt. Neque tantlim hetee; sed infinitae de iure quaestiones in magna obscuritate versantur,propterea quod nullus interpretum ha ctenus explicauit quid inter legis actionem & iudicis ossicium intersit. at ne legis quidem actio quid esset, in tanta scriptorum multitudine qui suam videtur aperuisse, ut breui planum me facturum spero, Sc quae cuiusque vis est ac Potestas. nunc illud tantum ad id quo de agi-ziar: esse duo capita iuris uniuersi, legem & aequitatem, a quibus pendet legis actio, & magistrat us ossicium:& quae ratio legis est ad eius stionem,eadem est aequitatis ad ossiciam n -

269쪽

istratus. hoc igitur Papinianus Aoc Vlpiano

oc veteres illi Iurisconsulti voluerunt 3 qua cunque lege tribuit ux, ea magistratum alteri comi itere non posse,sed nudam dun taxat ha- ibere legis actionem; ac propteIea no tam .eius

esse propria quam legis ipsius:quae vero eius aequitati permittunt ., ea pro suo iure alteri committere posse, verbi gratia, Praetores ac Iudices publicarum quaestionum hoc enim ex- emplum proposuit Papinianus)aliis imperium illud mandare non poteranta nec in iudicando legis acerbitati aut tendati de trahere, .aut a.

dere quicquam; sed uno verbo, imo unali texa semen tiam ferebant, puta A. C. N. L. absoluo, condemno, non liquet. idq; factum est uet abi hominis cuiusquam, sed ab ipsius legis arbitrio, fama, vita, fortunae denique ciuium peri- riderent. at causae ciuiles,propterea qaod minua periculosae essent, nec legibus omnino com- 'prehendi possent: id enim est infinitum, Praet i xis Vrbani aut peregrini arbitrio relicta sunt, ut in illis explicadis non legis actionibus,quan

inculis constitia gerentur, sed pro sua aectu Ita te ac religione, multa praeter legem,aut etiam interdum contra legem decernerem, iudicareri iudices darento deniq; leges arbitratu suo propositis edictis,emendaxent, flecterem, leni rQ exaceri rent. hos igitur proprie magis et ratias Cificium, quod Bariolus nobile appellauit: Φοιβ aem, officium mercetnarium; ineli Ἀου

270쪽

ρmile, propterea quod inseruit cluntaxat legua quae priuati iudices, aut arbitri iure dati, aut elegati faciunt, legis actione potius quam iu-licis ossicio facere dicuntur. tameta enim Prae 0r Vrbanus non tene etur legis actionibus, at amen iis litigantes obligabat. non quod ma- 'tratus, qui iussa legum exequitur, officio noangatur, ted minus vere ac propriu sic usurpa-ur.&qui suo iure imperium, aut iurisdictio-xem, aut quid aliud eiusmodi habet, eiuamo proprium est: idque alteri mandare po-el ut Vlpianus scribit in l. more maiorum,dear sdictione. is autem qui mandatum habet,luasi rem commodatam alteri commodare on potest, alioqui furti teneretur. id quod ve-um est, non modo in priuato, sed etiam in ma

stratu, qui ab alio mandatam habet iurisdisonem, alienam habere stribit Iulianus in L. siti de officio eius,cui madata est iurisdictio quoniam multa magistratib. sine lege pertrittuntur, multa legib. sunt comprehesa: pla-um fit ea quae suo iure habent accepto magi-ratu, eo in esse propria, caetera legum, aut erum qui madauerunt. Ex quo perspicitur Prae res quistionum publicarum merum imperiuo b buisse,nex gladii potestatem, sed nuda exelegis actionem: perinde ut lictore tum ad quem Brutus vel ba facisis: Lictor, in inita lege age .eu vero qui semper extra ordine Quouit de capitali crimine . ncilis vinculis constris