장음표시 사용
481쪽
cho in libro de fortuna, tum etiam a efficacissimis argumentis refelluntur: videamus caetera cuiusmodi sint,aut certe praecipua:
infinitum esset omnia persequi. posueriit eniae ex nihilo nihil gigni, tanquam totius disputa tionis sundamentum; quod omnium erxQrum praebuit occasionem: sed illis aqua haeret, cum hoc probandum relinquitur. tum illi sibirascuntur, quod sua principia negari fas esse non putent, sed quae tandem ista principia sunt,qua consequentib. obscuriora Videntur nullus o quam geometriae postulata negauit, quod sua luce perspicua sunt; at haec si perspicua vider tur,cur tot philosophorii scholae tam constan-rerea negarent 3 cur Philoponus falsum esse
perspicue demon straretὶ quid autem ineptiusquam illud ponere,quod quide si verbo negatum suerit, ulterius progredi non possint 3 Ied tamen praeclarum illud principium refellamus
si placet,id quod a nostras omissum esse miror, qui tantopere in hac disputatione se exercue xunt. nam Phil. Mela n chthon, a c Geta o gh di stinctioncm adhibent, atque id verum esse es in natura ordinata: sed illud est g V: aiunt Dialectici. quae enim natura silagi potest incondita 3 haec enim aut integra partibusque
omnibus coagmentata,materia scilicet ac forma, aut nusqua in existeti certioribus igitur ar- qmentis utantur. Id autem a formaxum Pra
antia facile intelligemui: est enim ij ma ge-
482쪽
nerosa,& ut Aristo t. scribit,diuinum quiddam habens essentia,ipsiusq; naturς praecipua par et quod eius beneficio res omnes existant: haec autem no a materia ducitur , ut planum faciat nec a se ipsa; cum formae auulsis a materia penitus intereaut, nec per se existere possint . ut Aristot. m Metaph. tradit mec Dei harticula sit eum de pura sempiternaque mente corpus no oriatur. quod Maurus quidam sapiens innuir, cum diceret ; Deum coelestes orbes de luce vestimenti sui condidisse. consequens est igitur ex nihilo in materia ingenerari. itaq; Arrctor.
Itb.2. De natura,sormam naturalem ipsius naturae finem,& essicientem,& formam esse scribit. Deum vero a naturae principiis seiunxit , α ananem priuationem, quae nec essentia sit, nec versi accidens; inter principia mediam collocauit.sed cum formae singulares perpetuo quodam fluxu .riantur, & occidat, ut lib. I. De na- tura c. 9. fatetur: posteriorib. Peripateticis ma' gnam dubitationem attulit, unde nam oriantur. ad extremum de materiae sinu ac potestate duci voluerunt, quod nunquam Aristoteli ve- nit in mentem. ex eo enim sequitur materiana. primam non potestate, sed pso actu formas habere sibi cocretas ac temere informem; aut formam ο ν appellari: tum etiam id quod info me est, seipsum informare , formas item materiae temperatione constare, augeri deniq; incedi;quae falsa esse docet Aristoteles lib. 8
483쪽
mat denique formam non esse principium,sed ab ipsa materia sui ortus initium habere : ni principium simplex , sed concretum &com positum esse: postremo materiam dare ipsis
bus existentiam. id est , ου ει M. qua si proba bilia non sunt ex Aristotelis ipsius doctrinane illa quidem unde haec manant, probandiunt; scilicet de materiae gremio sormas educi lquare extrinsecus aduenire statuendum est; ii quod negauit Aristoteles libr. 2. cap. 3. De ani malium ortu, praeterquam deho minis serma, quam ipse θυν is επε-ρνα confitetur : Milligitur ab eo extorquebimus, formam hominis ex nihilo in materia ingenerari : atque idem in formis omnibus iudicandum relinquetur: cum re Vera nullam habeat materia vim for matricem. ac profecto tam ineptum est existi mare de materiae gremio sormaseduci, quam de stipite Mercurii figuram 3 cum ab artificis mente,Opera,idea proficiscaturi igitur fal inest illud quod posuerunt , de nihilo nihil der,
uarieteoque disputationis concusso fundamento,caetera ruinam minantur, sic mi ni Philopoenus aduersus Aristotelem disputat:si non vide tur absurdum, e priuatione puta manare sor mas , cur abiurdum videtur de prauatiosi
quoque materiam primam suxister At Theo Phrastus ipse cum videret plantas non modo si
ςxxa, sed etiam in saxis siue semine nasci,nili
484쪽
aliud afferre potuit libr. I. cap. s. de causis sti pium, quam coeli vim ac proprietatem : videamus caetera. Simile est illud; quod nihil in co lo sibi contrarium esse aiunt: ac proinde nihil
ab interitu metuendum,nec sperandum ab ortu. unde nam igitur elementoru inter se discre-pa mir contraris vires:haec n. seperiorum vi Magitatione influere,&ab illis caussis cotrarias affectiones cieri fatentur. at cum unius & sin plieis causae sit effectus, contrarium contrarii et discrepantes in coelo causas inesse coluendum
erit, non effectione vanivim, ut magno errore
putant, sed habitu naturae id est, ut ipsi loquuntur, formaliter. Quod etia motum Orbis ae te num ex eo colligunt, quod tempus sine motu consistere non possit:aeque veteratorium est ac
sophisticum, ut si quis dicat ante horologium
horas non extitisse; aut eo sublato nullas fore. itaque Plotinus hib. 8. Picus Marandula hi K da vanitate gentium; quaestioneni Aristotelis libr. . De natura iampridem irriserunt; virum sciis licet animo numerante sublato, tempus esse desinat. Basilius vero, Ambrosius, Augustinus ac Moses AEgyptius, ut inanes illas argutias effugerent , tempus ab aeternitate penitus seiunxerunt.Vnum tame est ab Aristotelis interpretibus inuectum argumentum , quod Moiem Valde conturbauit; Mundi,aiunt,existetia stat aut necessaria, aut possibilis, aut impossibilis.
si impossibilis , nunquam mundus extitissetasi
485쪽
necessaria, semper extitit: si possibilis, antequa existeret, potestas existendi, vel, ut eorum verbis utar, possi bilitas illa fuit in aliquo ente: igitur erat aliquid quod de potentia in actum
exiret. at eao totum illud concedam,& illam,
quam quae ut possibilitatem, in ente colloca-ibo,id est,in causa effectrice sempiterna: nec video quid contradici possit. quod si potestatem in subiecta quoque materia esse oportere pii tant , magis captiosum erit quam necessarium argumetum . perinde ut illud, si primus opifex a priuatione pura peruenit ad actum, fuit ali quid quod illum ad agendum eliceret atque incitaret, ego a seipso incitatum aio, velut ar chitectum qui nec materiam,nec aream habet ad aedificandum, a seipso tamen excitari adae' dificandi cogitationem : sed multo magis ra tioni repugnat ac veri tati, necessario mundum extitisse : quia velit nolit opifex, obligatur satinecessitate. Haec praecipua sunt Peripateticora& Abenreis argumenta. Tria sunt Proculi quia magistro Platone discedens, mundu aeternuosse putauit, idque Platonem voluisse scripsit, tum etiam Simplicius, Plotinus, Marinus, Syrianus, Apuleius, Iamblichus:atq; inter iuni res Bessario Cardinalis &Foxius: qui, ut Misi teli cum Platone conueniret, mundi ortum is eius salute tuenda, quae Deo semper curs est po fuerunt : alii Platonem ex hypothesi locutum ψbitrantur,quosPlutarchus ex. Philo resu tant: Hoc
486쪽
Proculum vero Philoponus libris i 8. sed tot illa disputatio his tribus argumentis est, ut o pinor, comprehensa ; Deus, inquit Proeulus, mundum sempiternuna efficere potuit ι volute igitur. si voluit,cosecta res est .voluisse planumni ex eo , quod malevoli est nolle bene agere cum possit, & eius qui bonis alterius inuidear,
malis gratuletur. oc in Deum cadere non potest: ergo nec illud. iam vero ab otio ad negomtium 3 ab eo quod nolis, ad volvatatem ferri, mutationem habet ac varietatem, a natura diuinaritiae simplex est ac semper sui similis, valde Hienam: id autem consequens erit, si demusion merabilibus seculis ignauiter quieuisse Deum, ac nuper de mundi conditione cogitause. Postremo si mundus interitum non sentit, nec ortum habuisse constat: verum illud ,hoc igi tur. nam omnis interitus, in quit,ab externa vi aut interiore pedet:nulla vis interior afferri potest:extra nihil est metuendum. igitur nullo temporis decursu interibit. caetera. Proculi a gumenta fac ite a seipsis resutantur. Primum il-Ld falsum est , ut bona quaecunque Deus ess-cere possit,ea quoque velit. potest enim omneutiomines ad virtutis actionem ita dirigere, ve fi velint,labi non possint: quo sane bono, nul Iiam Proculo maius , aut magis optandum 'ideatur. quin etiam potuit mundum hunc ita coagmentare, ut nec in mentibus vllis, nec in materia aut forma peccati labes,aut malorui
487쪽
semen ullum inesset,noluit tam .igitur si non Iropterea Deum immortalem ullius sceleris an sat Proeulus, quod ea mala quae pinhibertrosiit,nolit: multo minus si mundum cum potui non ab aeterno creauit.Alterum magugsti, quod ab otio ad negotium ferri, mutatimnem habet, id est, ut ipse loquitur αμβιεπυ, quα ab illa sempiterna mente longissime abest sed
illud Glsam, quod ab otio ad negotiit; a quie
te ad laborem Deus feratur , cum mundum condese cerpit , & quidem labitur Procula in naturae principiis,cumDeo tribuit quietem, quae aliud nihil est quam pxiuatio motus. Ibi pur si Deus moueri non potest nec quiestere' quoque est enim Aristotelis demonstrat QDe lib. 6.. De natura, non tantum immobilis in orbium conuersione, sed etiam immutabili, , iptuenda mundi salute: non alius igitur qua
ante, mundi, conditionem. persuaIum aurem habuit Axistoteles, dominum est. omnium re-xum ac modstratorem, Deum 3 huiusque mundi causam non modo effectiticein, sed etiam co servatricem: neque solum iam mobilςm,veiu etiam o inni solicitudine ac labore vacuum sua potentia di virtute gaudere. . idem quoque scribit notrix' taxi iapientem clim sapit, aut ar chitectu cum aedificat,quando minus in Deum lmutatio cadet,cum in Daudi procuratione vela
488쪽
busq; occupation ibus implicari putant: quod sane praebuit occasionem Epicuro,ut diceret sebaiulum esse malle quam Deum, ut enim Christus in perspecta summi patris erga se beneuolentia totus acquieuit, ita Iz. legiones angelo--msi velit praesidio sibi futuras dixit. ex quo innuere voluit , mundum hunc plenum esse animorum immortalium , quorum ministerio veluti servorum Deus utatur, haec autem asegumenta Proculi consimilia sunt his Epicureorum maledictis; Si mundus originem habuit , .aut casurus est, quid antea Deus egit, aut quid mandem facturus est 3 his ego impuris hominibus , qui a Deo rationem temporis anteacti re poscunt, nihil aliud reponam, quam quod Spi- odio inconcilio Niceno respodit ad eiusmodi quaestionem; aeterna scilicet suppliciorum locatam curiosis hominibus, ne nihil agenet condidisse. quae ratio non solum urbana, sed etiam Lalataris visa mibi est, si tametaphilosophorun
omnium constans opinio est, summam hominis felicitatem in contemplatione positam , &sapientem a Platone - δώμμονα vocari , ab Aristotele seipso contentum , id est , --ργη, propterea quod in desertissima solitudine conati tutus, beatus est tamen praeclara illa mentis agitatione, qua res humanas infra se desipicit, diuinas intuetur. quanto magis Deus seipis
contentus est, ac sui unius contemplatione 6
Raaibi, ainem seipso maius ac molius coc m
489쪽
plari potest. itaq; Aristoteles lib. I .των ρι - - φνα Deum eodem modo dixit ἀν κουατα
quo Hebrari id est,ut Moses AEgyptius in
verpretatur,eum qui seipso contentus est. quod
quidem si ori genes attentius prouidisset noa.
arbitraretur Deum mundoseon secutione innumerabiles codidisse: sic enim scribit in libris
οπεμ αρρον, veritus opinor , ne vel Deus inertia languetet: vel quod Plato metuit,ne hominum genere penitus sublato, sacrificirs ac laudatio nibus careret, quanquam sic arbitrari aequius in, quam mundum una cum Deo sempiternu
extitisse. & quide in illa opinione Hebraei plexique fuerunt, ut Moses scribit, & nostra aetate Leo Hebraeus. Sed viriq; in maximis erroribus iversantur : alteri quod diuinam felicitatem, mundi existentia; alteri quod eius gloriam h minum sacrificiis ac rebus caducis metiuntur. nulli tamen perniciosius, quam qui Deum ulla mundi contagiope violari, aut in eius procuratione ac saIute defatigari putant.Repudiata igitur Proeuli ac Peripateticorum opinione, xelinquitur mundum originem habui sie . ex quo sequitur eius occasus; fi Aristotelis doctrinae astentiamur. Cum enim triplex opinio sitis disputatione, quae de mundo habetur et unasorum qui nec initium habuisse , nec exitura putent habiturum: alteri utrunq; assirmant tertium genus extitit eorum qui feriendo me- Aium originem habuisse dicerent. nunquam antea i
490쪽
tamen occasurum. in qua sententia suetun ε Panaetius, Possidonius, Boethius,& Seneca in- ter Stoicos; Thomas Aquinas intexTheologos; Philo inter Hebraeos:tum etiam princeps Aca lemiaePlato huius auctor opinionis. Philo Mo- sis & Salomonis sententia suam tuetur: quibus tamen Iesaias, Esdras ac Petrus aperte reclai mant et ut ex eorum verbis de interitu mundi: dubitare nemo postit. εcinea quoque senteni ita fuit Epicurus, ut est apud Plutarchum,eius' - que discipulus Lucretius his versibus : a dies dabit exitio, multo ue per a
Sustentata ruet moles oe machina mun- di. sed quoniam Theologi Seripturae sacrae locos in varias sententias distrahunt: ac Mosesαδε- prius,& ThQmas Aquinas Philonis interpreta tioni contrariam afferunt,placet rationib uti, quarum nulla mihi visa certior est , quam quae ex Avicennae dictis & Alexandri Aphrodisaei colligi potest. hic enim propterea mundum
sempiternum affirmat,quod a Deo moueatur: sit autem infinitar ae sempiternae mentis actio infinita,contra vero Avicenna primunti orbem a Deo moueri negauit. quod quidem si verum est, uti est occasus mundi necessario conseque- tur: quia finitar mentis actio finita sit oportet. si autem primi motoris actio finita est mundus interibit , cuias salus ex Aristotelis sententia