장음표시 사용
41쪽
Graecorum in funeribus, immens coronam mortuis, explanatumr simul immos Tarentinorum expositus , qui in locos uisurae, re si e Gla- , fugerant consuerusinem reliquorum. CAP. VII.
R et convM hominum morem in efferendo honestiore aliquo senere eauit Cicero in oratione pro L. Flacco: quibusque rationibus ornare mortuum solerent indicauit. in iisque solitos illos docet coronam ipsis imponere: inquit enim quid contineretur plebiscitis Smrrnaeorum, quae fecerant In Castricium mortuum, breui ostendens. Primum, Ut in oppidum introferretur, quoda-- Ii Is non conceditur: deinde, ut seirenr ephebi: postremo, ut imponeretur aurea eotona mortuo. Ini Itutum autem hoc coronatos mortuos merendi, tetigit etiam Aristophanesi ita enim induxit vlrum uxorem increpantem, quod cum noctu in lectulo dormie in tem, reliquisset, tamquam cadauer, κα λιποοῦ ς,οα --
is addidit enim nihil desderari potuisse ut plenam speciem eius rei redderet, nisi quod ronam capiti ipsius non imposuerat: neque lecythum prope collocarat . . Graecos autem eonsueste extra oppida mortuos sepelire, intelligitur etiam loco quodam P lybii ex octauo libro historiarum, qui nunc in excerptis legitur docet enim illic, quomodo Tarentum in potestatem Annibalis venerit narrans urbis Tarentinorum partem ad ortum Solis vergentem. bustorum plenam sui illa, quia ad ea usque tempora Tarentini in rem haberent, intra oppidum mortuos condere, Parentes veteri cuidam oraculo: cum Gnἰm edita Ipsis sors est et, res eorum meliores suturas , si una cum pluribus habitatim , ita illos interpretatos esse id oraculum : existimasteque temp. suam bonam sortunatamque fore. si illos etiam, qui migrarint e vita, intra urbem recepcrint, quod postea diligent et
in seruarunt. Verba oraculi haec erant. -- λοίων iris, σ*ιλι-τ -- π1 f. Ceterae autem nationes Graecorum tantopere hoc fugiebant, ut mἰnistros etiam tristis huius muneris, quos καν Μωme appellabant, ut bis domicilio arcerent.
Quod memoriae prodidit Hesychius, hoc ipse nomine illos vocans: eosdem etiam Graeceri. 4b, εας vocatos, eum libitinar ij dicerentur a Latinis, testatur Ulpianus in xiiij. libro Pandectarum. liti de institoria actione. Animaduertendum autem, cum in oraculo illo πι-- crediti sint vocati est e morrui, qui Vere non sunt, nos quoque patrio nostro sermone ita loquii dicimus enim eos, qui interiere, ad plures profectos elle . sed in consuetudine quoque hoe Latinorum hominum hiis te teli imonio Plauti cognoscimus: cuius in rcinunimois haec verba sunt, a Philtone pronuntiata,filio praecipiente. Quia ego ad hoe genus homi-- num diruaui, quin prius Me ad plures penetraui. Diuentem commemorationem beneficiorum Ula pene exprobas nem, dictam etiam a Demosthene.
V o n in ore liberti hominis Posuit Terentius Andria, eum Iniquo an mo ipsum serentem induxit herilem illum sermonem, accuratamque explicationem beneficiorum in se collatorum, Demostlienes quoque pro Ctesiphonte maiora in re usurpauit. Verba summi oratoris haec sunt. T. Amt-αιμων in rib et comicus enim Inquit: nam istaee commemoratio mas exprobatio est immemoris benefici j. Quod Graecis igitur est m. ille exprobare reddit. Cicero vero exprimere volens, ut puto, verse sermone, eum esset ei obiectum, ait. locus autem est in epistola ad Paetum cum vocem referret, qua Aristippus Cyrenaicus se purgauit, insimulatus quod Laida haberet. Graeci striaptores hoc ipso velis in re exponenaa uti solent. Dcis
42쪽
um mendarus in Liciniaris, Cicero visam μm tuetur rara istes malevolorem eum vi nisu deditum nudiu litterarum, issectantii . CAP. IX. oeus est corruptus In oratione Ciceronis pro Archia poeta, qui tamen Inscriptis exemplatibus vitio vacat: idemque etiam in iis, qui primIs temporibus exeus sunt, integer legitur e unde suspicari licet ipsum a sinistro aliquo correoctore contaminatum suille: ita enim nunc scriptum est in iis, qui emendati res putantur. Me autem quid pudeat ὶ qui tot annos ita vivo iudices, ut ab illis nullo me unquam tempore, aut commodum, aut otium meum abstraxerit, aut voluptas avocarit, aut denique somnus retardarit. loquitur autem de studiis litterarum cum hoe pacto videatur omnino legi debere. Vt a nullius umquam me tempore aut commodo, aut otium meum abstraxerit, & quae sequuntur : ostendit enim, quod incubuerit litteris nemini obfuisse i nee se esse e genere illorum hominum, qui his studiis vehementer delectati, cunacta omela de publica de priuata deserunt, sed semper se praesto fuisse iis, qui odia sua vi Ivellent & tem ribus commodisque eorum diligenter seruisse, nec a muneribus illis potius. se, aut otio auelli, aut voluptate auocari, aut somno retardari, quare liberum esse omni cul-bipa. nam quod tim pus poneret in litteris bonisque artibus perdiscendis, statim accurate docet, atque id cum sita magna laude, turpique nota corum, qui longe aliam vitam, quam describit, sequerentii r. nullo autem modo accomodatum fuisset illi loco temporique ostendere se ita vixi isse multos annos, ut nulla ratione diiungi potuerit a studiis litterarum . vel . potius valde alienum incommodumque z quamuis enim rea commemorarit , quae Impodiunt studia bonarum artium, ut ignauia, voluptas corporis, somnus, planum tamen est ipsas alia etiam honesta iacta retardare. Pa .runis, nostris usurpasum, satis apertum vocabulum esse: idem autem ad atra res traminum, alii ando obscurum.
AA AIT MA valet astutam rat Ionem vἰncendi aduersar Ium, qua utebantur pugiles In certaminibus: saepe tamen hoc verbum apud optimos auctores ad alias res translatum inuenitur di significatque callidum aliquod consilium ae vastum. Aeschines igitur contra Ctesiphontem cum inquit, iudices admonens ne se paterentur a Demosthene decipi: δυν, rii Θ' .H- ωσμα τοῦτ ἰς δικαsi tiω, man festo ita cepit. Xenophon quoque in ij. libro απιρι, ιδεμμα - , inducens Socratem irridentem stultam rationem Ai; stippi, qui dixerat, ut liber esset malis, quae saepe vexant incolas ceriorum locorum, no- tu se umquam ascribi se in ciuitatem ullam, sed ubique peregrinum esse, eodem pecto illo' sit, est verba politi suavisque' criptoris haec sunt. Ra ε Σωκρα- ι , τοῖra H ν τω .ri λυμαι, - - i iis D IO , La Συνα, - ο Σκ ρων, is a-m: u- . reis.
mera autem ilia est Itonia I multis enim iniuriis tunc quoque Gyositos esse hostiles intelli-l-e, cum ait --λα σμασι, quod adnotat etiam sebat. Aristophanes itidem εατραχας
fert ψοῦ deamur etiam aliae illius loci declarationes. ipse tamen affiniatim ita locum eum accipiendum . praesertim cum sermo sit de lapsu corpo is: est enim illie ς' iae nisi fallor . integer locus est digreditur autem illic poesa ab argumento fabulaque Rirriem tavim ν ii e τι φρονιλαι πινλασμα ν φημί octo rQ i raso H AHιαν imum, is λύσω - η - rixe. non tam facile tamen perspicitur quid intellexetit hoe verbo Syia phoeles in Oedipode tyranno, cum ita chorum iecit canentem. Τε xo δοῦλον πόλιι in , λωσμα, uc πο- λώω ἀτμε - , C ἰν οἰ λίψω am alas: πιν ἰλων. Accusabat autem il-' lo Iocastam, quae contempserat oracula: omnemque diuinationem socci non faciebat, α
sane ipse puto praedictionem ipsam significari, siue pietatem erga deos immortales . non apparet tamen quid militudinis huic rei sit cum illa, ut apte verbum illinc huc tran-εsetri possit. Intellexit huiu modi dolos, astutaque facta, quamuis ab interprete
43쪽
inebrosum a Gerara m oratione aduersari j verbum accusatorie, quo ipse ei, it valde apto ad eam rem oendendam, utitur. CAP. XI. Ο τ A-n A est malitia summi Latinis orator s, qvi verbum recte in senis
tu a Trib. pl. usurpatum reprehendidit, atque exagitauit, cum Omnem illius rationem agrariam apud Quirites criminaretur. In sapiente enim illo consilio cum Rullus legem ipsam ornaret: utilitatemque eius expon ret, urbanam plebem nimium in rep. posse dixerat, exhauriendamque ins et id enim verbum quamuis rei narrandae, vel ante oculos Porius ponendae, valde aptum seret, notatum C cero in contione illi exprobrauit, inde ..que magnam inuidiam ipsi conflauit: de se enim tamquam de sent na aliqua, verba fecit Iecibunum iniquo animo serre debu i populus R. nam quin translatio elegans sit dubitari non potest. Ipse certe Cicero ita postea locutus est in epistola quadam ad Atticum, cum de eadem re ageret: Inquit enim. Populo autem dc Pompeio satisfaciebam emptione: qua eo stituta diligenter, de sentinam vibis exhauriri,& Iint ae litii dinem frequentati poste arbitra. bar. Sed Graeci quoque scriptores umbo, quod huic respondet, utuntur. ad eandemque rem transserunt, ut Euripides Oreste. narrans Troianum bellum excitat se hoeteonsillio deos immortales ut exhaurirent e terra tamquam e naui, seminam improbo tum ., contumeliosorumque hominum . haec uiae ipsus verba sunt, Ex are- ἐρ- - , - . n. ,, Yωσμα - οῦμα . nam Plutarchus, qui in Per cle eandem p ne quam Cicero, sententiam protulit, hoc ipso verbo usus non est: sed inquit, docens lingulis aianis psum classem ornare solitum, nec non misisse etiam agrarzos in plura loca, id i et clem eo consilio secisse ut Ignalia, ob otiumque turbulenta ac seditiosa plebe, ciuitatem leuaret.
Quod cicera dixit philosopbum quali faepimento quodam, vallari dualecti
ca arte, expressum esse e Graeco .
1 e a st o in primo libro de Legibus cum de sapient ἰa ageret, a cuIus a more vocata est, partes huius praeclari itu dii explicauit. pririamumque illam , quae in purgando pectore occupatur , quomodo para retur ostendit: d inde, quae retum naturalium causas inquirit: tertiani autem, dialecti eam Graeco verbo appellatam intelligens, inquit. Atque haec omnia quasi saepimento aliquo, vallabit dii terendi ratione . de quae sequuntur . ex prei sit autem saule, quo Stoici quidam vim dialecti-ees. naturamque explanabant. id autem, ut alia etiam nonnulla eiusdem generis, Diogenes Laetilus in Zenone posuit: iis enim imag ni silli putabant se inuolutam abditamque .im, rerum polle explanare , cuius verba haec sunt. tia, ιυσι δε τώ i Reddidit igitur quae sane notio est huius verbi, M. Tullius saepImentum. ad hoe cum satis certo cognoscatur Ciceronem respexi iter huiusque similis notitia valde locum illustret , libentius id adnotaui quia memini eruditum virum in sensu huius loci elἰciendo lapsum esse, qui salso putarit M. Tullium respexisse ad sententiam Platonis, qui in vij. libro de tep. dialecticam celebrans, appellarat ipsam philosophiae . cum tamen erudit illimus ille ae politissimus scriptor longe aliam rem ac praestantiorem scientiam, dialectices no mine illi significatit: quod existimabat ille Ciceronem fefellisse. Sed etiam in eo arbiit batur eundem parum vidisse, quod putarit eo in loco significate saepimentum, eum apicem culmenque illic valeat, quamuis planum sit eam quoque notionem ei te eius nom n Is. unde etiam nunc miLtari voce vulgo munitioncs castrorum vallumque appellentur, e Graeco sermone derivata voce, uinceae.
44쪽
TY et Nox sp A est astuta ratio ducriam summorum dii cum, qui cum alienἰ atquietis consiliis paceque videri non vellensi eas condiciones serentes, quas prObari adueriariis non posse intelligebant, cadlide fugerun i, quod honeste negare non poterant: Philippus enim Macedonum rex in epistola quam scripsit ad Athenienses, cum in animo haberet nihiI eorum sacere, quae legati ipsorum postulabam: nee tamen nimis durus videri vellet, assirmauit se auditis oratoribus eorum al- sentiri omnibus rebus, quas illi petebant: seque paratum est einducias sacere, si tamen Athonienses inlisiis ad se a libus malorum consiliorum, iusto supplicio illos assici passi sint. litterae regis recitatae a Demosthene in actione pro Ctesiphonte, illic nunc inclusae legunatur. Eodem etiam pacto M. Antonius texit odium suum contra eos, quos Mutinae oblidebar, docens se omni poena eos liberaturum, si imperatorem situm prodidistent, quod illi comamilliari nullo modo erant: in epistola en in quam misi Hirtio dc Caesari inquit, At militibus inelusis opem seriis . nihili notoreo saluos esse, dcire quo lubet. si tantum Opatiuntur . perite eum, qui meruit.
i cano In libro Topicorum eleganti cunetis usus est: manifesto enim alladdixit: at ud intelligi voluit cum multis usurpatis translatis vel bis , inquit. Sed quoniam auidum hominem adlias discendi epulas recepi, sic accipiam, ut reliquiarum sit potius aliquid, quam te hinc patiat non satiatum discedere. an
autem primus apud Latinos accipere e tua lede in alienum liseum transtulerit, ante alisque epulas vocatit disputationes de rebus grauiolibus, assirmare nona sim. Plato certe civius, et Vanuam orationis summo istudio Cicero imitatur, ante Ipsum in Pnaedio hac forma dicendi iterum usus est: verbaque sua,quae Latinis illis respondent, eodem transtulit, ut cum initio eius seimonis ita induxit cratem loquentem. τις ενδ.:ν διατρο ', - α post ex eiusdem persona, paulo antequam tecto capitas cituimus ille vir delicatam eam tenetamque orationem auspicaretur: inquit enim
.. que usus est Budaeus . cum a Graecis usurpatum saepe hoc verbum doceret. Mam ὐτον tam h τι- - αὐτου κω ἰ sinσας ίλν σκύμων. &quae sequuntur.
locum autem illum in primo libro de Diuinatione vertens Cicero, eandem figuram seruauit. - his vobis. Ea parte animi, quae mentis ac consilij est, agitata & ercm: saturataque bonarum enitationum epulis, & quae sequuntur. Idem quoque non minus elegans quam eruditus scriptor in sermone de amicitia, quem Lysidem inicripsit, eodem pa loeutus est dicens. . Tι ιμiis Isi εκτὼ lxx x-τά uo, di xaσεω : A g ειν-δ ita retra unde manifesto ten turmagnopere delectitus esse hac translatione, cum tantopere ipsam frequentet.
Viam Geronem peccasse in vetere Gloria narranda. CAP. x v. Voti M. Cicero inquit in ij. quaestione Tusculana. Aspῖce Philoctetam, eurconcedendum eli gementi: ipsum erum Herculem viderat in Oeta magnitudiane dolorum eiulantem . nihil igitur hunc virum sagittae, quas ab Herculea ceperat, consolabantur, vereor ne a vero dissentiat: memoriaeque lapsus hIest: neque enim Philocteta Herculem in Oeta acerrimis doloribus oppletasum vidit, muliebremque stetum edentem , sed pater ipsius Poean. temporaque manifesto reis pugnant: ad Troianum enim bellum, cui dux Agamemnon fiat profectus est Philocteta:
Hercules veto multo ante in deos relatus crat. Potamem autem ab eo sagittas dono accepi ti
45쪽
seoqiiis nostea filio rei quit, certum est, testimoniis rivit totum serIptorum. Apollodorus In bibliotheca id his verbis docet, via narrat non fuisse dicto audientem filium Herculi, eum tutassisset eum incendere rogum: Poeantemque toxie illac Praetereuntem, duro. illo munere fun-
i Culx in erepavit aduersarium, magnum oratorem, acris atami iuuenis apud Virg;lium, quod propinquis hombos, aggredique urbem parantibus, ostenta rei impoliunam illam suam . quentiam et neque enim tune linguae munus valde tequiritur, sed manuum opus'. quod si consili j quoque usus est. id subita exispositione contentum est. non male igitur inde orationem exortus , Inquit. is Larga quidem semper Drance tibi copia iandi Tum cum bella manus poscunt. 5e quaeso. quunt ut . Demosthenes quoque in oratione o id exagitauit. quemadmodum, etiam con tratiam huius culpam: eius qui cum consilia requiruntur, deliberatioque de unquare habetur, studet opinionem sortitudinis reportare. Vnde opposita haec Inter se vit Ia incipit
- γ δ -ὼ Dim σα, M. addit a em ille ilMim, in quo plui unum laboris, dissicultat que postis tum sit: quodque tempori conueniat.
Diod cicera agmat Isocratem feci e iudicio , citans illum tenem , scriptorem P .m xliari dicere se facere propter senectist . C A P. XVII.
A R e v s C ceto In oratore tradit Isocialem in sene aute temperasse sibi, ludia
cio ae voluntate, a frequentia numerorum, quasi cognosset usu nimis vinctam illam numeris orationem, quam antea ada natat, vitio non carere, comproba,
que hoe testimonio ipsius auctoris: quem assirmat hoc scripsisse in oratione ad Philippum Macedonem: verba tamen i socratis videntur potius significate id iis plum sectile labore deterritum, quod tantum molestiae, coniectus annis, sustinete non polleteis Ita enim seipsum purgat magno illi regi, ad quem librum misit: O A mit et E τώ sec.
narret se prius hoc ornatu uti solitum: primumque ipsum aliis ostendisse: addatque bona iapsus , dicens illarum terum auxilio orationem iucundiorem: magisque aptam ad persuadendum essici, non videriar conuenire sententiae illius, qui hanc rationem damnet. quod siquis xliuie velit egisse callidum scriptorem: putetque reiecisse in grauitatem aetatis, quod alla de causa iaciebat, nihil hoc ad iuuat Ciceronem , qui quod tradit de immutato consilio Isocratis. is Intelligi poste assirmat ex ipsius verbis, in ea oratione positis: ita enim loquitur. Quin etiam is se ipse an tum quantum aetate procedebat prope enim centiam confecit annos relaxarat ais nimἰa necessitate numerorum . quod declarat in eo ilibro, quem ad Philippum Macedonem is scripsit, cum iam admodum esset senex. In quo dicit ses e minus iam seruire numeris quam s M litus esset. ita non modo superiores, sed se ipse correxerat. nam quin verum sit quod dicit. dubitati non potest: in dubio est res, quae ipsum impulerit: sue fit ne correctio vetetis errati. an desperatio praeteriti ornains, ob virium imbecillitatem, consequendi.
confirmata vetus lictis is epistola ciceronis ad Trebatium similitudine Graecisermonis. CAP. XVIII.
EstnA haee M. Ciceronis ex epistola ad C. Trebat um sunt, ita olim a me purgata ope vetustorum exemplariorum : turpis enim macula in excusis libris prius ipsa foedabat. Num ius ciuile vestrum ex libris cognosci potest quid quamquam plurimi sunt, doctorem tamen, unumque desiderant. antea namque impressi habebant, lumenque. quomodo autem restitutum a me vexbu- accipi
46쪽
aespi dcteret, accurate tune docui in castigationum illarum mearum explicationibus: exemplum tantum defuit, quo sermo ille comprobaretur, in quod eum postea inciderem, libuit illud notare: valde enim ipso integritas eius lectionis confirmatur: praesertim, cum non deis fuerint, qui pustatem elegantiamque huius locutionis non videntes, rursus contaminarint. Rristoteles igitur ἰn Problematum segmento xix. eodem pacto locutus est: nihil enim re fert a ueti clias huius sermonis e Latino, an e Graeco scriptore petatur αατιιώ, πν ta τι- α πι και .Hμ α causam igitur esse putauit cur magis numeros In canendo seruarent mulsi quam pauci, quod chorus, e multis conitans, magis sibivnum ducemque Proponeret: ad ipsumque respiceret.
vici' locus, qui videtur expressus ex ara suspiris, proptasetanusnem Ante an . CAP. XIX.
Inoicius his verbis indux It Andromachen ἰnterrogantem Aeneam, repente visum: quaerentemque, quae & ipsa scire cupiebat, magni animi mulier, nee dum tot aduersis rebus stabat de grata esse sciebat illἰ, unde quaerebat. id puer Ascanius, superat ne, & vescii ut aura e Eodem autem modo induxit Euriapides colonum interrogantem Electram uxorem in sabula, cui Ipsi nomen de dit, ut videatur epicus Latinus poeta e tragico Graeco hunc locum transtulisse: cum enim, ab opere rediens, ille inuenisset domi cum uxore loquentes adolescentes duos, ae percunctatus, ei let, qui nam illi forent, accepissetque ab Oreste mi illas statim inquit. Tισασιν, λὰ ἰa, valet autem apud Latinum poetam sulerat, quod apud Graecum .n: id enim
primum interrogari debuit: neque enim mirum iiiiii et utrunque tantis malis oppressum, vi iam finis te. quod vero additur ab utroque, est tamquam declaratio eius, quod uno tantum verbo, ac nimis concise dixerat . a consequentibus igitur ambo vitam significarunt: nam qui, uiuunt lueestuuntur,&quasi vescuntur. Praeterea quod Virgilius adiunxit. Ecquae nam, puero est amissae cura parentis Ecquid in antiquam virtutem, animosque viriles Et pater. Aeneas de auunculus excitat Hector, posterioris interrogationis agricolae illius imitatio essu, videtur, cum ait. ω κού τι πατρὶς: σί, α μιμνε - κακαν. Vt salsa prorsus explodendaque vi deatur sententia eorum, qui in Latino carmine parentis valere putarunt patriae . nam simile, etiam hi loci valde inter se sunt, quod ambae hae personae quae interrogant, commotae animo sunt, re noua, atque inexpectata perturbatae : quare conuenit ipsis mitisce veli mens haec, acrisque interrogatio.
Imu Mosii tyramisi in re nefaria molienda: ductus at halba, quo veteres Laruas deorum ma
bant: aliaeque facetae voces inde cori ac .
Iucta ANT Veteres ari fices simulacra multa deorum porrectas manus habentia: aliter tamen atque aliter consermatas: Partim enim eorum pateras coronas que manibus sustinebant; partim autem vacuas manus ipsas, supinas habebant. undae materiae iocorum cauillationesque nascebantur. quod enim memoriae
prodidit Cicero in iij. libro de natura Deorum, Dionysius ille Siculus tyrannus cum sana expilaret tolleretque, quae statuae deorun immortalium in manibus porreetis gerebam, ita legebat improbitatem suam: dicebatque se accipere Illa, non auferre: esse enim stultitiam a quibus bona precemur, ab iis porrigentibiis &dantibus, nolle sumere. Contra autem lepidissimus comicus hoc argumento quendam induxit alium reuocantem , a propositoque retrahentem; statuerat enim ille e priuato in publicum vas tum aliquid conserre, ut plebit cito iubebatur; nullo igitur modo id oportere fieri astimauit: sed potius e nandum esse semper accipere quam dare, sequentem instituta deorum Ipsorum immortalium. hoe veto illis cordi et se intelligi posse spe iis ipsorum manibus: quando enim inquit votis ab illis petimus, ut boni aliquid nobis dent, stant eorum simulacra supinam manum pol xigentia, ut quae malunt accipere quam dare . Verba poetae haec sunt, ab auctoritate deorum quod volebat, confirmantis: notaque quadam voluntatem illotum indicantis.
o. e τι δασειτ , τι ut autem illuc manus porrigere Cicero inquit, ita in v. quaestione Tusculana, cum lepidam rationem commemoraret, qua usus est
idem callidi ingenu vir: condicionemque vitae miserae praeclare intesti genus, in refellendo
47쪽
is Damocle assentatore, qui beatum illum esse praedicabat: ait enim. Nee manum porsee bat in mensam. Pliit arctius vero cum de eadem re loqueretur in v. libro Symposiacaruim. quaestionum, eodem verbo quo comicus, usus est, citu tamen in initio alia particula addita esti
cti γ non militarium b unum tantum et eorumlue, qui peregrinationi se darent, vestime tum, sed venatorum quoque: quomodo viradius cepit. C A P. XXI. IO M temere doctIssimus poeta, cum Didonem descrἰbἰt In venationem profici-1 seentem, ornatam rebus omnibus, quas tempus illud postulabat, chlamydem etiam gerentem fingit: era enim ςblamys tegmen quoque venatotis . merito utatur cecinit. Tandem progrzditur magna stipante caterua Sidoniam picto chla mydem circundaralym . nam qui pcregrinabantur, longumque iter aliquod suscipiebant, vii ea consuesse, Vt ad iniurio coeli depellendas apta, cerrum ei t. illud autem testat ut Pollux in Onomastico, ubi quae adiuuent id istudium exponit: copioseque de utens libus venatoris agit. addit vero ipse etiam viui chlamydem esse eoile, linistra manu implica tam , cum fetae in eum insiliunt. aut ipse pugnam cum illis capessit. valde autem adeonimi datum esse hule ipsi muneri indumentum hoc significatur etiam his Pacuvij verbis, quae citanis tura M. Vatione in v. libro de lingua Latina. Hinc, chlamyde clupeat brachi uti iam quariis usum praebeat cluet amychus hic: cuit riquc illo pollini tela ictusque, qui inferuntur. Idem exemplum plenius ponitur ab Nonio. Vbi etiam nomen fabulae legit ut, unde sumptum is fuit. Sie enim apud eum est. Pacuui miona. Currum liquit. chlamyde contortam clypeat brachium.
sententia posita a Cicerone in visiola ad Q. fratrem, declaratur e media pbilosophia erutarcontraque eam quamuis Veram certamque, ostendie ut sistit,
hier disseruisse Plutarchus. CAP. XXII.
N praui illa, plenaque optimorum praeceptorum epistola, quam M. Claero ad instat tem scripsit: quaeque ob longitudinem instar libri est, ea parte qua in
deii vilio ipsius, quo maxime laborabat, studet: erat enim ingenio iracundus Quintus : commotusque animo, linguae non parcebat. sed passim maledicta conuiciaque in omnes iaciebat, sententia haec est, ex pretia e libris philosophorum. Sed ieil-- lud admoneo, ut si hoc plene vitare non potes, quod ante occupatur animus ab iracundiam quam prouidere ratio potuit, ne Occup rctus ut te ante compares: cotidieque med tere res-stendum esse iracundiae. Hieronymus enim, qui multa commode viiliterque praeceperat ad hune motum sedandum, assentiebatur &ipse iram surgentem non intelligi: nee ortum illiu , sentiti ob celeritatem, sed ipsam postea iam constatam , cognosci. quod Cicero probans, verumque esse put iis, non repugnat in hoc iratri. Plutarchus tamen in commentario αιαι ipsi iis opinioni resistit:& nedum concedat ortum iracundiae nos fallere, assirmat nullum animi motum cum excitatur, habere originem auctionemq ue adeo apertam. quod & H meri auctoritate, & sapientium virorum exemplo, confirmat. Locum ipsum eruditi eius seri in ptoris tonam, simul'ue maculam delebo: quae, nisi salior, illum aspersit. O. κ .cκεα- ίμ is vivi . c ait. τι Μναμ .. , ά Ra μμ μι t
- τυς αἰ Adiis. Suspicor igitur legi debere αἰη ἰροσκαν. idque magis sententiae quadrate videtur:&in consuetudine sermonis frequens est, ut non placuit te libi dicat auctorem illum ea parte quamuis iudicium illius, sapientiamque, in multis aliis rebus probaret. Faceta τοx Stratonici cithariae recitata, in qua lusit in ancipiti sermone, σα. τώς a. te: simulque eorum vis explicata.
CAP. XXIII. STκATON teus quidam citharista sertur urbani lepἰdἰqtie Ingenh fuisset In multi.
autem ipsius acutis vocibus haec etiam a Graecas scriptoribus celebratur, quod cum ii dum ille apetuisset, in quo aricis tum doceret: illicque statuas nouem musarum dedia casset: Dii
48쪽
easseti Apollinisque vrram: duos autem tantum discipulos haberet . qu esitumque ex eo es set, quot discipul ipsus serent, respondita s Graeca enim verba ipsi ira ponam) - τι ic Θ. ix. Intellexisse vero illum numeratis etiam diis numerum eum confici, constat. an autem aliter quoque accipi verba illa potuerint rutin duplici eorum notione luserit, animadue
tendum . ipse sane puto hune etiam sensum ab ignaro veritatis elici inde potuisse quasi dixerit se auxilio deorum ad numerum xij. discipulorum peri enisse: quod honori illi erat: ut enim
saepe poetae unitat is numero σ- dicunt, eum iuuante deo significare volunt, ita etiam multitudinis σαώ τtie cuius rei testis est Machon comicus, qui in fabula quadam hane orationem tribuit Philoxeno Cytherio, poetae optimo: eidem tamen ventris guttiuisque viis iis inquinatissimo, cum appropinquante morte de suis rebus loqueretur, ac quid in tabul Issui testamenti contineretur iacete explicaret. fm . si φαν i,ve. longum autem elegansque Machonis carmen: in quo Philoxeni in temperantia declaratur: eiusdemque in morte ooeunda, quam sibi suavis cibi auiditate procurarat, animi aequitas, apud Athenaeum est in viij. libro δ me:ist . Ciceronem autem hunc modum loquendi, a Graecis sumptum, in epistola ad Attῖcum usurpasse, notum est. cum temperare & quas cottigere, quam editurus esset sententiam, nimis confidem ae spiritus iracundiaeque plenam, vellet: inquit enim. Σ--τει magnus dolor acce
si . essicietur aliquid dignum nobis: Improbe autem contumelioseque s bi ab Antonio timctatus viciebatur.
Ze ver e licti is duorum ciceronis lacomm e taesto de senectute,
contra Graecam Theodori tralationem.
A v o sacIle assit marim eorruptum ne exemplar habuerit Theodorus, eum locum Ciceronis vertens in libello de Senectute,ubi voluptates, uae percipiuntur ex studio agri colendi explicat,reddidit. πι is
. M A verba enim M. Tullii sunt. vi inscriptis quos vἰdi, & excusis olim legitur . . ae cum gremio mollito ac subacto semen sparsum exes, pisi primum occaecatum cohibet. ex quo occatio, quae hoc essicit, nominata est. Confirmat praeterea lectionem hanc auctoritas veterum grammaticorum. ipse tamen videtur legisse oscatum . non assirmarim igitur virum erratum hoc librariorum , si sorte in aliquo libro hanc scripturam ostendit, ita iidi ipsi fuerit, aut ita verterit, quod etymon Latinae vocis exprimere non potuerit . quia in Graeco sermone quod valet occare, similitudinem nullam habeat, cum verbo quo significant occaecare de tenebris occulere. quae vicinitas est communioque Latin rum verborum inter se: voluit namque Cicero dum de rustico hoc opere disputat, originem illius vocis aperite ac docere denique unde oceatio dicti esset. nam inde appellatam ipsum putasse testimonio antiquorum intelligimus. in primis autem Sex. Pompeij eruditi scriptoris qui inquit. Occare & occat onem Verrius putat dictum ab occendo. & caedam glandes globos te rae. cum Cicero venustissime dicat ab occaecando fruges iactis. Sed etiam Nonii Marcelli. . cuius haec verba. Occationem ab occaecatis seminibus, qua id efficitur, dici M. Tullius vo- , luit de Senectute. locum autem ponit. alio autem in loco idem, cum proprietatem huius verbi ostenderet, & cur ita appellatum sit duas opiniones afferret, iiiiiiis etiam Ciceronianae meis minit, quantuis diuersum auctorem eius videat ut afferre: ait enim. Occationis proprietas his indiciis aperitur. vatro de re rustica libro primo. Et postea occare, id est comminuere. ne sit glaeba . quod ita occidunt occare dicunt. serenus occatio occaecatio est. At bitto ti-gitur de explicatione huius nominis, quam Graeci etymologian vocant, a Cicerone hic agi. quae si occatum legatur, nulla hic elle potest. occatio enim παρανιμαν est eius vocis. In altero autem hoe non dubito quin peruulgatam lectionem secutus sit, quae sertaste mendo non vacabat . intelligo autem cum Cicero purgat senectutem, quod morosa dissicilisque esse diceretur atque haec naturae ac morum vitia esse assirmat, non aetatis. probatque id exemplo senum Tetentianorum, qui magnopere dii limites inter se serent: aliet enim eorum nimis, tristis ac seuerus, alter vero lenis comisque: ita enim quondam legebatur. Quanta in ali , roduritas; in altero comitas. emendaui autem ipse quondam diritas. Theodorus vero res dit . . r. δώ Eb . illo autem modo correxi secutus te., stimonium No ij Marcelli, nec non rem ipsam: inquit enim Non us. Di tuas M. Tullius do, lenectute. Quanta in altero diritas. Ditissimum seuertim. Varro Bimargo. Scena quem si
nem Latina vidii ditissimum. Sed etiam notiones xeibi dirum explicans eandem lectionem
49쪽
eonfirmat: cItat enim hunc locum: de naturae enim acerbitate loquἰtur comἰeus, quod ex conitario manifesto perspicitur . necnon superioribus Ciceronis verbis. id autem valere dirum a petium est. &diritas est feritas quaedam ingenij atque immanitas . Vnde Annibal ab Horatio apposite dirus appellatus eii. nam durum etiam hominem appellari certum est. qui pudore non mouetur: nec flectitur precibus vllis. translato ab corpore ad an Inium no mine . quod Graeci quoque secerunt qui De dixerunt. verum non de hoe animi
hibitu nisi sillo tὶ apud Cieeronem illic sermo est, sed diuerso. id est de sene, qui nimis sae uus esset in abstertendis filiis ab iis voluptatibus, quae gratae adolescentiae esse consuetunt.
Iocus in primo cicafris commentario de bello ciuili eorrectas. in C A P. I.
v AMura nullo certo remmonio vetustorum Ἱbrorum nisi possim, ausim tamen assirmare, coniecturis quibusdam da chus, locum Caesaris in primo libro de bello civili mendosum esse: ubi enim non longe a principio legitur. Hau ScipIonis oratio, quod Senatus in urbe habebatur, Pompeiusque aderat. ex ipsius ore Pompeii mitti videbatur. falsum est quod his ve bis ostenditur, adsuisse tune in Senatu Pompeium: erat enim. cum imperior nec urbem ipsi ingredi per leges licebat. hoe at tem ita planum est, ut dubitari de eo non polle videatur. quareeenseo legendum, secunda eius verbi littera immutata, aberat. Sententia praeterea verior est: magisque conuenit. si namque Pompellis adsitisset, non poterat existimari scipionis orationem ex ore Pompeij mitii: ipse namque praesens, sensi is animi sui aperuisset, ac verbis Onan a explanare. contra vero cum Pompeius abesset, nec ullo pacto per se loqui posset, Verisimile erat ipsum quid de ei te se stet, ab amico & assini homine dici voluisse. locus autem hie, qui non multo post sequitur. omnem scrupulum euellit, ut mirer hanc maculam non animaduersam antea: nee deletam fuisse. Proximis d ebus habetur extra urbem senatus: Pompeius eadem illa, quae pet Sciapionem ostenderat, agit. Senatus virtutem constantiamque collaudat.
. et ratium sudium quorimm recentiorum declaratum, qui libertat darum anserus a reset dine variandorum gentrum verborum corrigere conati sint. CAP. II. PR i s e t Lai Ini eandem rem saepe, parum immutata voce, aut ne ἰmmutata quidem diauersis generibus appellabant, ut studio etiam diligentiaque veterum grammaticorum
petet pitur, qiii de hae re accurate scripsierunt et cunctaque testimoniis optimorum seriptorum confirmarunt. Inferioris autem aetatis litteratores non animaduersa licentia temporum eorum, quibus Latinus sermo vigebat, uno saepe tantum modo illa dici iudieariint, te siquid in scriptis vetustorum auctorum a consuetudine discrepans, inuenerunt, ad normam itulam suam redegerunt: sumniaque audacia utentes, libere variarunt. exempla huius inscitiae plura asset te possem, ae quas notas optimis axictoribus inusserint, declararer uno tamen nunci aut altero, contentus ero: cum enim Cicero muliebri genere inter illo dixerit in v. libro in veris
rem: ut alzis etiam sottas te locis, qui ab eadem licentia contaminati sunt, illi sinistri correct res, virili tantum genere Interitum dici existimantes, verbum id deleverunt, ae pro illo pares. ut putarunt, e uidemque notionis posuerunt: sic enim nunc inexcusis legitur. Cum bellia Carthaginiensibus Sicilia vexata est,& post nostra patrumque memoria cum bis In ea proii Iacia masnaufugitiuorum coriacvc. i. a sint, tamqn aratorum interniciosacta nulla est. No-nu aut ex
50쪽
hq aurem indiclo intelligliut in tetit o illic legendum esset ipse namque ostendere volens ni liebri quoque genere id verbum usurpari solit una, hoc exemplo usus est. Inveni autem eodem modo alium longe minoris sic toris locum deprauatum esse: cum enim qui confecit commentatium de bello gesto a C. Caesare contra liberos Cn. Pompeio, eodem pacto locutus e set: atque interitior rotulisset, quod verum esse cognoscitur testimonio vetustissimorum Γ, brotum, vox illa inirequentior, ut noua barbaraque, eiecta inde est, atque illius loco eadem. quae irrepsit in superiorem Ciceronis locum, inculcata . infidelibus tamen illis hae parteo exemplaribus ita se Iptum est. Ita pridie duorum centurionum interitio hac aduersarῖorum is paenaessi litata. mamuis autem ignobilia eius libri audiar sit: neque enim valde polito sermone locutus est: nec magno iudicio usus in rebus memoriae prodendis,&s Latinos Graecosque poetas se legisse declatat, atque eleganti etiam doctrina Ie ornatum facit, praeterquam quod valet ad locum eum Ciceronis confirmandum, non me tamen piget locum hune apud eum restituisse. autem diligenter attendendum, an Nonius cum, de Eae ipsi te subi litet disserens, inquit. Mendae seminino nenere. M. Tullius in Verrem, quae mend im nunc in excuss legitur, intellexerit locum hune e iiij. actione. sa denique littora: ita enimi quod mendum ista litura correxit, ut fortasse ira scripsem Cicero
Quam mentiun Had Lapsus Germi per inprudextium in appetando 're Homeriise sinu e. CAP. III.
V M errata non nulla e genere eorum, quae sis nixi vocantur. vivente adhuc ipso ab amicis n Ciceionis scriptis deprehenis sint, postea etiam A. Gellius , quod Tironem familiaresque ipsus sesellerat, quoddam adnotauli. Sed superiore quoque aetate Politianus In ij. libro de Diuinatione eo .dem modo ab ipso peccatum fuisse declarauit, cum quaedam apud Homerum locutum fuisse Agamemnonem scripsisset, quae manifesto edit illic Vlyxes. Restat autem alter par huic lapsus in eodem libro, a ncmine adhue, quod sciam indicatus: non multo enim post cum Homericum versum eonvertat, quod Vlyxes pronuntiat, ab Aiace dictum tradit: Vlyxes enim est qui apud Achillem, querens de scrocitate Troianorum, sententiam illam edit. Apud
se Ciceionem tamen ita in omnibus exemplaribus legitur. At Homelicus Aiax o quae sequuntur, nescio quid hoc modo nuntiat. Piospera Iuppiter his dextris fulgoribus edit. Interpretatur autem hoc carmen . δ baiν σπιι em . nee est quod mi remur tam saepe memoria vacilla isse Ciceronem: est enim id vitium proprium senectutis, qua aetate ille se ad hare scribenda dedit: habuitque semper animum occupatum maximarum cogitatione rerum: quamuis enim ut ipse testatur, defensionum laboribus, sena toriisque muneribus esset magna ex parte liberatus, non patiebatur tamen vita iam claci ci uisi in iantis ille rebus versati, ut penitus se litteris 'tiqque iraderet : cum illi etiam, qui
omnem aetatem In studiis contriuerunt & Ipsi aliquando in huiuscemodi errores inςiderint, ut Aristoteles, qui in ii. de moribus ad Nicomachum Calypsonis nomen pro Circes posuit. dein ij. de studio dicendi ubi Regyptiorum i is nomen immutauit. Plu rchus praeterea. licet accuratis limus scriptor, quandoque EM culpa laborauit, ut in Nicia cum inquit. ἱ .
edit apud Aristophanem Cleon, sed . Aguracri ius, quem ut απιωπη - agitat. auctore M. vara e r c Nesciu . . rem Erebi ipsum facuit .
N n i e i o Sex. Pompeii cognoscimus M. Varronem Erebo natam Noctem dixisse, nec tamen Varronis testimonium illic positum est, iniucla vi suspicari licet eius, qui diligentem de eruditum grammaticum, amputatis multis partitabus mancum debilemque reddidit. additum tamen illie. Vnde de illud. Er bo creata, fuscis criniuus nox te inuoco. Euripides in Oreste Erebi loca i ,, eolete ipsam tradit: orat enim in ea fabula chorus, ut relictis illis sedibus veniat ad cons landam domum Agamemnonis, illi namque malo remedium sopore tantum adhiberi pote-
rat: nec tamen illo parente procreatam poeta commemorat. ἱπAMανἰI Υπνοδλωτ πομοι