장음표시 사용
421쪽
perientiam consulatur, longiori obseruationi,& maiorum uirorum autoritati,& praecipue Galeni innixam:que certe,quicquid alij sentiant,& nebulones nonnulli garriant,a Deo optimo maximo mundo datum puto ad tam necesiariam holminibus artem medicinam uidelicet perficiendam. Nec est ut dicat quispiam. lepores nostros ei fuisse incognitos,qui sint Graecis meliores: siquidem in Galeni patria nasci puto longe nostris praestantiores. Vidi nanque in inferi
re Pannonia,quae ad Graeciam vergit, multo nostris pinguiores&sapidiores. Nolim autem te ad eorum sententiam accedere, qui Galenu culpant,quasi uina alba dulcia esse posse negante: quum sint apud nos. corrupta forte a Trebellianis uoce, Trebiana uocata alba simul &dulcissima: in hoc nedum mente, sed & oculis adeὁ caecutientes,ut nodum colorem album a pallido,ruso, siauo, fulvo aureo q: dignoscant: sed uulgarem loquendi cosuetudinem sequuti, quaecunq; ut na nec riibra, nec cerasiola,nec nigra sunt,alba putent,quibus si at qua mens adesset, nec essent ab odio in Galensi penitus infatitati facile erat hac distinctione ab ipso1net Galeno discere in proprio comentario de uinis.Ubi enim dixi nullum album uinum esse dulcet statim subdit, Flava & fulua nonnulla sunt dulcia. Sicuti & libro de Dictii morborum acutorii tertio,postqua dixit: Dulce uinum statim & nigrum est. paulὁpὀst & in eadem comentatione ait: Duplex est fulvu sicut & nigru:hoc quidem dulce . illud austerii. Nolim tamente suspicari me in haec tui causa diuertisse, quem nouerim & Galent.& omni u bonorii autorii studiosissimis. Nec accusandi Galeni gratia, sed excusandi potius, uinoru exeplum attulisse. Sed ob nonnul-Ios Galenomastiges,qui quis uix pedem in medicina promouerint, a primisq; disciplinis penitus ieiuni sint in foro, in tabernis,in circv v g laribus sermonibus aduersus Galen.que ne nominare quide digni o sunt blaterare no desinunt. sed hos in uia ignorantia, ceu malis auibus initiatos relinquentes, ad secundam tuam dubitationem accedamus: in qua probare conaris, laboranti quartana febre,assas magis
quam elixas eas carnes conuenire, quoniam sint calidiores pariter& humidiores. Calidiores quidem, quia a calido igneo coctae, nonaqueo ut elixae. Humidiores, quia densata ab igne extima parte, lummiditas tota intus manet, quae in elixatis educitur. Habes alite tuae sententiae assertorem Aristotelem, quem ueluti oraculum omnes obseruant,& meritὁ uenerantur.Ego uero Galeni
clypeo munitus,in his praesertim quae ad medicum magis quam ad A. philosophum spectant, Aristotelem minime formido. a igitur & prima euadendi uia haec sit,si dixero Aristotellam naturam rerum in seipsas sequutu assa elixis humidiora statuisso, Gn- genitae uidelicet humiditatis ratione,quae in assatione adseruata, et
xatione deperditur.Quam considerationem quum medicus non sequatur,quemadmodum ab initio suppositimus, sed eam qua humani corporis comparatione res χrtiuntur: mirandum non est,si hae
in quaestione,sicuti inplerisque alijs,ὶ philosophia dissentit. υ
422쪽
Altera responsio comunis est,nec multum a priore disserens, quς assa proprio humore, elixa aduentitio ait abundare. His adiici potest terti ut simpliciter&absolute utroq; humore. elixa humidiora asseramus: congenito quidem,quod cum per elixatione no in tantu amiserint, quantu assa per exultione: aduenticio. quem ab aqua acquisierint. Tanta enim uim esse ignis assantis dicimus, ut neuti exteriorestartes, sed dc interiores plus nimio exiccet. A qua sententia nec Aristoteles ipse abhorret vigesimo quinto pro blemate, sectionis uigesimaesecundae,apane, dum torrescit, humore dicens extrudi: cotrati ero in aqua tanta humiditate, ut res alioqui Iopropria natura siccas,humidas reddat. Cuius rei evidens argumentuin hordeo habemus, quod per elixationem amissa siccitate, adipisca.tur humiditate,& per torrefactionem sit siccius, ut 1cribit Galen . pite octauo primi libri de escis. An uero per assationem acquiratur caliditas, an auferatur, absolute dici non potest: siquidem nonnullis aufertur, non ullis adfertur, iuxta diuersam rei & temperatura dc sebstantiam,necnon & assationis modum. ntum aute ad propositu nostrum attinet, leporinae carni modice atq; ut coquina requirit as- facinullam arbitror ealiditatem superaddi. Et de leporinis quidem carnibus haec satis sunto. 2o De albo uero a Galeno uocato iure,non est ut scrupulose in quiaras, quaenam eoru quae in ipso miscentur seruanda proportio sit: sicuti neque salis, neque rhu,neque piperis,alteriusve rei quae c5dimenti gratia obsonijs adduntur: ted pro domini palato, quod exploratu esse coquo debet, diuersia portione miscentur. Ita in porro & anethodo sale & oleo,quae iuri albo & ptisana tum uoluptati s,tu coerce humiditatis gratia aduci utur,habita codiis rei,regionis,horae,c6suetudinis, & reliquorum id genus ratione, plus minusue miscendum. Haud magni autem puto telarre, quodna porrum accipiam iis,modo id hortulanum sit: Aioqui seculo nostro solum capitatum ieruti 3 vlicet non magnopere ut grandioris capitis sit laboret olitores. Nec etiam est ut uerearis, ne cognominis porro bilis ex hoc iure gignatur,refracta omni acrimonia ex aqua in qua excoctum est. Anethi etiam siue folia, siue semina,siue comam acceperis, non ualde peccabis. Calefaciendi enim & siccandi uim omnes eius partes habet,nec
Ad hunc modum parato iure,pissicibusq; in eo elixis, ego quoq; liabenter vescor praecipue si no desint olivae: quae ne deessent tua liberalitate cum caueris, factum est, ut qui tibi ex asse debebam. etiam
grandi aere enerato, soluere no ualeam. Versavi igitur uniuersam alii pellectilem, ut illud soluerem quod ultimo loco petis, antiqui uidelicet cuiuspiam medici Divompholygos descriptione: tandem ad Paulum Aeginetam confugi,apud quem libro 7.sic lego. Divompholygos. Pomptiolygos unciae duae, lithargyri unciae tres,teriit cum lini sacco, & ad aciuntur cerae unciae sex, adipis gallinacei uel anserini unciae duae,chamaemeli unciae sex. Chanue
423쪽
Chania elon oleum ex floribus intelligo, modo quo idem paulus praecipit,paratis,ut scilicet unciae duae florii uiridium quidem,sed per unam diem ante collectorum,amoto albo, in sextarium Italicum olei coniiciantur,uaseq; simplici linteolo intranspiret obtecto, per dies quadraginta inibientur, uas deinde bene obturatu adseruetur. Verum nec mihi dis plicet,id quod a nescio quo, non aspernabili tamen medico. Galeno additum est: quisquis enim ille talit, a Galeni dogmatis nec in hoc ipso med:camine, nec in alii', multum recedit. Et nec quidem qualiacunque, latis nunc sint, alias fortὁ opulentiores facti dabimus meliora. Vale. Ex Ferraria, pridie Calend. Iunias. M. D. XXXI.
E P I S T. V. Consili pro muliere, uteri pruritu lato rore.
E V A T V S aliquantii per uarijs & eorporis '& animi molestiis, luti nitae tuae cosulturus,fesse calamo manum admoueo. Haec, ut scribis, septe supra triginta an-ΠOS.nata, temperatura & totius corporis & uteri calidiote, duplici symptomate iam sexennium uexatur,
uteri uidelicet ingenti pruritiireui si quando cedens,uel leuiter locos scalpserit,aliud statim foeda scilicet pollutio sequitur. Horii primum ad tactus sensium pertinet, qui corrupta sentatione id sentit, quod sentire n5 deberet, materiam uidelicet tenuem, exiguit ueluti morsum quendam cuti inserente. Alterii ad exiens mutatum: exiequippe res que exire eo modo non deberet. Morbus a quo primum
pendet symptotua, est talinui sis lutio,ab acredine humoru factae ueriq: simile est licet hoc no scribas tum ex natura ipsa humoris,tum ex frequenti scalptura gigni in loco piistulas .Cuius uero generis sit haec materia, quae certe pruritu,& ut ego puto,etia pustulas facit, exs* his quae a te scributur cognosci potest. Sanguine enim qui per menstruas purgationes exit, nauescere ais,iugiterq; manare ex utero croceum humore,pr cipue triduo ante mentiu profluuium, praecedete
uel uti anteambulatione, exiguo sanguinis fluxu. Ostendunt aute omnia haec materiam quae pruritu facit, esse sanguine biliosum, exi tius corporis teperatura,praecipueque iecoris superfluo calore genitum. Qui etia sanguis ex locorum calore,malol. eorti habitu impe- sius calens solutione quanda c5tinui,&hac mediate pruritu,&ueluti titillatione quandam facit:ex quibus non deficiente seminali materia, quae & ipsa,& natura sua,& vile ipsa exacuta, uim expulsdriam 4 iritans, ex leui occasione prorumpit. Quibus ex rebus secundum sequitur symptoma,seminalis materiae eruptio. Vt igitur utrunq; amoueatur,nec amplius redeat, euacuandus ex Iocis est biliosus sanguis, cauendumq; ne amplius ad eos fluat:mo-
uendaque mala qualitas ibi facta,quae nutrivientii maligno illo acoi re inficit. Et quia iecoris totius* corporis immodicus calor, causa est ut sanguis biliosior sei retur, refrigerata ea sunt, simulque me-bra ad seminis generatione concurrentis,ut quantu fieri potest exiguum
424쪽
33 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
guum semen minime mordax.' Vt autem haec ordine quoda fiant,& ad particularia ueniatur, an te omnia iecoraria uena incidenda est, selibraq; sanguinis ad minus mittenda: sequenti uero die, uel uno aut altero interp'sito, iuxta uirium robur,bibenda haec potio: senae uncia una, seminu lactucae &int i ana I. semis, bulliant in uncijs sex aquae nymphaeae, id est, ne, nuptiaris, donec tertia pars sit consiimpta:abiectisq; herba & seminibiis, in decocto soluatur liquoris siliquae Aegyptiae, quam casiam uocant, . p.rhei barbarici 3.I.& fiat potio quae in aurora bibatur. Sequentibus diebus utatur hoc 'rupo: Seminum fumi terrae, la- δctuce,in Ubi, an a I.s.senet drachmas quinq;.Bulliat in uncijs sex aquiad consumptione tertiae partis,& decocto adde syrupi rosati facti ex rosis recetibus septies mutatis I. Σ.Vtatur hoc strupo diebus is.&si quidem nota digna sequetur purgatio,tertio quoque dietatumino do bibatur: si exilis, quotidie,& tertio quoque die adi jciatur syriapo pitula saeta ex gran. Iz.aurearum. Accepto I s. diebus strupo, nisi immodica & ad imbecillitate usque sequuta fuerit purgatio, capiethaee catapotia: Pilularii de fumo terrae 9. 2.aurearum B. I. Expleto hoc purgationis ordine, quouis mane accipiat I. s. huius miscellae: χuectari nentipharini,ex floribus cichor uana I.I.f. putu
ris seminis lactuc ,radicis & seminis nymphaeae,radice albam & fi
rem aureum habentis,ana 3. I.f. misce cum struponentipharino.
Iecoris regio hoc inungatur unguento: Succi portulacae & inlybiana I. i. olei rosiacet omphacini I. z. cerae albae& aceti rosacei parum. Imus uenter 8c pars ei in dorso aduersa,hoc: Siicciarn Oglossi lactucae,&agniana I. Lolei nentipharini I. 3.cerae albae & aceti rosaces
Loca uero prurientia, uino nigro adstringente abluantur, in quo res istae bullierint: Arnoglossi semina, oryzae grana,lentes, ronarum semina, nymphaeae radicis albae ana partem I. ialuiae p. s.Post bonam soablutionem hoc unguento in ungatur: olei rosacet omphacini, olein enupharini succi tolani an a I. r. pulueris litha riri,ceruis, ellebori albiana M. Haec inmortario plumbeo tandiu nicentur, donec congruam sorma accipiant. Completa purgatione superius descripta, ubi per octo dies usa suerit praesidius polleam narratis, nec sequuta fuerit optata requies, secandae uenae poplitis,si inueniri a sectore poterint: si non, vcnae sit pra talum inferiores: hauriendaeq; ex singula earum I. .sanguinis,non simul tamen, sed primo die dextera altero sinistra,interpositisq; duobus tribusq: diebus, cucurbitulae feminianibus admouendae, cum scarificatione: interpositisq; iterii totidem diebus, hirudines duae ano applicandae, nec amouendae donec oppletae cruore sponte excidant : permittedumq:, ut adhuc per duas soras sanguis per locu morsurae guttatim defluat. Quod si non fieret, iuuanuus defluxus sessione supra uas plenum aqua calida, ita ut uapor eius,occluso bene sedili, ad loca ubi haeserunt hirudines pertingat. His auxilijs, nisi fortὸ Dei prouidentia ob animae salutem aliter statuerit, eramus,si non tu totum, nitana tamen ex parte fast dium
425쪽
dilam leuari. Sed & nonnulla adiiciemus,& non parti ad id quod
optam iis conducent. Bibatur seinper ante prandium & coenam drachma pulueris radicum nymphaeae cum uino nigro alistero, aqua serrata uel lactucae diliito. Vtatur laepe lentibus, prima aqua abiem. cum aceto & oleo conditis. Lactuca mirum in modii coieri & cruda& cocta.Portulaca ite, in tybu .cucurbita,atriplex,& cucumis.Si uinubibedu austerii sit,& cum aqua praecipue lactucae. Sed & ubi haec nosuppetat, in Ubi uel portulacae duluatur, ita ut aquae tribus partibus, duae latum itini misceantur. Substernat sibi folia nymphaeae, agni. io & cicutae. Accubitum ni pra dorsum fugiat ueluti inimicum. Ad hunc uitandum, plumbi laminas supra renes alliget, quae alioqui per se proderunt. Salix siue epota. uiae extrinsecus applicita, mirum in modum iuuabit. Sedeat in aqua fere trigida, in qua nymphaeae folia.& flores, salicis & agni teneriores ramusculi, lactiaca,&atria plex bullierint. Ex eadem aqua sed frigidiore,abluat pedes S manus ad genua usque & cubitos. Vtatur exercitio in quo brachia uelociter inoueantur, immotis cruribus. tidie soluendus uenter cum lenibus, qualia sunt beta, malua & mercurialis. Si fortiora his qliae superius scripsimus suerint necessaria bibantur drachmae duae
2o seminis lactucae cum syriapode papauere. His etiam quae extrinsecus admouentur,adijciantur hyoscyamus, cicuta,ac papaueris cortices. Haec habui quae pro fliae tuae salute scriberem.keliquum fusis ad Deu precibus stipplebitis, praecipue ipsa quae patitur, gentibus nudis ad pedes I ES V crucifixi prostrata, toto corde cum debitis circunstantiis hoc instantissime petens: simili enim & corporali & spirituali remedio utetur. In quibus etiam precibus, mei uelim memineritis, iam septii agesimum annum agentis,& uocatione domini quotidie expectantis. XX. Augusti, M. D. XXX L
ao EPIST. VI. Pro muliere comitiali
LIA de qua scribis mulier,temperatur a natura biliosae, sed ex aetate, morbo,& professione,ad melanchOlicam uersa anno aetatis decimoquinto,ciam ex arbo re supra nates cecidisset, extrinsecusq; nulli bi lςs a uideretur,post mensem a casu stuporem in tota dextra parte pati occepit, tandemq; comitialem morbum incurrit,a quo inprimis sexto uel octauo mense amigebatur,dehinc in totum eam di O misisse uidebatur.Tribus enim annis eo caruit, nunc quasi instauratis uiribus, ualidior apparet, secundo uel tertio quoq; mense cu' l5gioribus accessionibus.&maioribus semper symptomatibus ea inuadens. Menses praeter aetatemharce defluunt: annum quippe agit octauum supra trigesimu: spumaq; in ipsa accessione circa os atare-gatur. Haec sunt quae de hac secunda mihi significas, petens, ut Euti
alios eodem morbo laborantes, a me uidisti huic opem seram. curatos, ira quoquς
426쪽
Ego uero, ut a prognostico incipiam, alios quide,& in Pannonis,&in Italia per manus meas a Deo curatos non inficiorii aeminem tamen quoci meminerim tali aetate, sed aliquos ante pubertatem, at quos tertio septennio, uel non multo supra, in fine uidelicet pube tatis: quare satis uereor, ne haec cum suo morbo ex hac uita recedat. Quia tamen manum domini scio non esse abbreviatam,curationem eo auspice agSrediar. Verri quia curari, nisi ex accidenti, morbus novalet, cuius egentia non bene fuerit explorata,ideo ab eius desini
chinitialis Comitialis igitur morbus est coiinlisio omniti corporis partium -ι, bide ῖ- non c6tinua, sed per interualla quaed a temporis facta, cum sensuum inito. dc principalium operationum, rationis scilicet & memoriae oblaesione. ex crata magna ex parte humore uetres cerebri obstruente, &tra sitsi spirituum prohibente,principio neruoru seipsum quatiente, ad expelleda qliae sibi sunt molesta.Ex alio aute sub conuulsione ta- qua sub genere continetur,sequitur ut sit uitiosius motus: ad que motum diligeter attendere medicus debet, ut cognoscat an per consensum quendam uel primario affectu cerebru patiatur. Qitando enim
per consensum patitur, non accidunt uehementes &assiduae cOuulsiones, sed per interualla breuibus quibusd in saltuosis motibus patiens co cutitur. Quem conuulsionis modia, cum ex his quae scripta sunt cognoscere no ualeam, pariter ambiguus remaneo, an primo,
an per compassionem cerebrii aDisatur. Alioqui ueri limite fatis uidetur,ab eo latere quod ab initio Huporem passam est, ad cerebria mitti uel qualitatem uel uapores, qui cerebrum percutientes symptonia istud efficiant: quem ascensum solent&ipii patientes praesentire. Nolo tame propterca desistere quin, luantu fieri potest, saluti huius sanctimonialis consulam. Vtrouis enim modo hoc fiat, comitiali morbo laborat,vel si exactius Io quendum, symr tomate, uel potius uarijs symptomatibus, uitioso uidelicet motu, & principalium soac sensilium operationum laesione, quae uel non fiunt, uel non recte. ae synaptomata a morbo fiunt in compositione,ex ineatuit uidelicet obstructione a crassa materia genita, uel a uentriculorum parietibus inuicem concidentibus,& ex ipso adhaesiti spiritu tim transitum prohibentibus.Vnica igitur intentio curativa sufficit, scilicet obstructionis remotio. quae in primo qui dein genere fit per expulsionem crassae illius materiae quae obstruit: in secundo resolutis uel qualitate mala quae per parte post parte ad cerebrum ascenderat, uel uapore maligno qui membranas uentris nobilioris cerebri percuties,& coiiuisionem earum,& concidentiam faciebat:quam rem absq; medici εο auxilio per se explere natura solet.Et si in hoc pigra uideatur, iuuari debet per extremorum membrorum frictiones & ligaturas,& percucurbitulas praecordiis admotas, demumq; per castorium ui in os
demissum. Suscitat& Galbani incensi sussit migium,& unguis od rati. quem blattam bietantiam uocant, & thymi. illud uero quod maioris momenti est,& cuius causa ad me seriapini,est ut prouisio cautioue adhibeatur,ne per uices, certoa' uel
427쪽
ancertos circuitus accessio redeat. Quae res adeo dissicilis est ut plor inq; artifici,& quadoq; arti ipsi ni agnu dedecus pariat, calumatib idiotis medicos,i in ta lonso interuallo prouidere no ualeat, ne accessio alia subsequatur. Hac igitur prouisione, diuino implorato auxilio, auda tera redietes,primo huius typi ordinis circuitu ucauias inuestigemiis. Dicimus igitur,cerebri.& prscipue principaliueius uentriti imbecillitate, malainq; qualitate ex pric uti accessi oederelictam, facere, tit quoties reperitur in corpore materia, quae vel . propriam substantiam, uel per uapore,aut qualitatem uentres praeoao dictos impetere ualeat noua superueniat accessi obstructis uidelicet meatibiis,& impedito spiritilum transitu, membranisque ipsis primo, dehinc toto corpore conuulsb.
Scopi igitur & intentiones praeseruandi sunt,ut primo quide corpus uniueratim, deinde ipsum cerebrum bene purgetur:& post haec ii quid mali humoris gignatur, ad alia ignobiliora loca retrahatur ac
derivet ir:& si suspicio ademne ex alio membro mala aliqua res cerebro mittatur, cursus huiuimodi intercipiatur. Demum cerebrum ipsum roborandum,& a mala omni qualitate mundandum. Prima igitur in ordine intentio erit totius corporis euacuatior
i. o quae licet uarijs ingenijs fieri possit. praecipua tamen in hoc sunt, uenae sectio,& purgatio. incipiendum autem, ut ferὁ in omni calii, in quo utrunque agendum,auenae ibitione. Sequenti igitur ab accessione die, nisi alia causa vetet, exterior cubiti uena aperiatur,sangui nisq; selibra, plus minusti e ut praesens medicus iudicauerit, extrahatur: deinde seqtietibus quinq; diebus, mane hic syrup bibatur: Aquei decoctienis hysibpi I.3.oxymelitis I i. Sexto die purgatio fiat perscrupulos duos semis hic Ium,qtie recipit Chamedryos prasii. stoechados citcbori nigri, scammoniae, agarici, piteris l6gi,allae,ana par. tes sexdecim epithymi partes duodecim, euphorbij. interioris colo,o cynthidae aloes, eroci gentianae, seminis apii uulgd dicti macedonici, ammoniaci, sagapeni ana partes Octo: opoponacis, polis, cinna- in Omi,myrrhae, spicae nardi, ichinnianthos,pulegis ana partes qua-ltior, aristolochiae longae &rotundae ana partes duas, mellis quantum latis sit.Bibatur cum iliacijs quatitor aquae niuisae modice salitae.
Sequentibus tribus diebus redeat ad hysiapi decoctum, cui loco iimplicis oximelitis addatur composita. Iterumque purgetur per hieram Iusti, sed maior sit modus hoe est drachmae unius re granorum I 2.Rursus* reuertatur ad hystbpi decoctum,adiecto oxymelitescit litico. Tertioq; per eandem litera purgetur, quae pondere sit qua
Expleta trina hac purgatione, per dies septe resumatur: nullumq; aliud medicamentum accipiat, quam pyrethrum cum melle , ita confectum, ut sint pyrethri pars una, mellis. bene despumati partes
culiis mane accipiat scrupulos 4. noctu dum dormitura decubit, scrupulos duos. Praeteritis septem diebus, si uires bene constiterint,accipiat drachmam catrioliorum Alexandri, quς recipiunt, Aloes, scammoniis, bdellis, ellebori nigri,colocynthidis, gummiana B α partem
428쪽
338 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
partem unam euphorbij, nitri ana p.s. Confice cum si icco brassicam da a scrup. duobus usque ad A. proiit natura & uires seruit.Patilia, loco gummi ponit epithymum, quod ego laudo in caui nostro. His autem catapotiis non semel tantum, sed pluries uti poterit. Sed & oxymel Iuloni multos iuuit:& sapa quae per totam noctem in colocyn- thide bene ab interioribus emundata, in cinerib .calidis maserit,m ne bibita,multiim ualet ad uniuersum corpus expurgandum. Quod ubi fatis mundum esse uidebitur, secunda insurget intelio, erebi zquο- cerebri uidelicet purgatio, quae per nares qui de fiet, elaterii scrupuis nodo purgana io, semunciae lactis adinixto, uel ipso solo elaterio in puluerem reda iodum, sto naribus insufflato, uel cyclamini succo. Per os uero, si masticolpassiilas quarta parte pyrethri admixta, uel gargarietet aqua in qua pulegium hyssopusq; decocta sint,aceti scillitici quarta parte addita.
Toto aute corpore & cerebro purgato tertia in si irgit intelio humorii scilicet auersio ad ignobiliora loca. Paecu dupliciter fiat, remi Isione & derivatione a reulsione incipietes,cucurbitulas sub poplitibus cum scarificatione primo ad n ouebimus. postea hypoclioni drijs & dorso absq; scarificatione. Balneis qtloq; aquae calidae in qua hyssopus,ruta,& calitia bullierint, in extremis membris utemur. Ad eandem quoq; revulsionem spectant clysinata, cx decocto earunde ioberbarum adiecto oleo rutaceo,& hiera inlccta. Balani q: ex puluere hierae alicuius ex magnis, nitro&melle compositi:hirudinesq; ue nis ani admotae. Ligationes item extremorum assiduaeq; frictiones cum nitro&sinapi. Sed & uomitus, sitie a cibo, siue post cibum. Praecipue autem revellunt rubificantia,& demum exulcerantia, extre-' nais membris,&praecipue cruri, ex quo suspicio est uapores ascende
. Ad derivatione uero pertinent hirudines fronti, naribus,&post aures appensatacucurbitulae ceruici ad notae,& uenarum quae sub lingua si in t sectio,& ipsius quoq; capitis frictio: quae tamen fieri ante so: non debet qii. am totum corpus ad ruborem usque fuerit perfricatum. In D ctionibus enim hic ordo seritandus iit a brachiis & mani bus inchoantcs,ad uentrem secundo &pectus ueniamus: deinde ad crura descendentes longiori tempore in his perfricandis immore mur, fortioribus etia utentes frictionibus, a stiperioribus semper ad inferiora trahentes. Atq; ultimo loco caput ipsum perfricandu . Sed harsi fractionii haec sola ad derivatiqnem,tres primae spectant ad reuulsionem: quanquam &in apia quoq; capitis trictione, litatenus ab interioribus trahit ad exteriora,rcii ullio quaedam possit intelligi, sicuti & in cauterio. Quod si reliqua non contulerint, summae cerui,
ci. ubi uidelicet posteriori capitis palli adnectitur erit adhibendit:&post hoc in loco ubi suturae anteriores caluae coniunguntur. Quanoqxia hoc postremit ad quartam quoq; in ictionem pertinebit, ratir membranis,lientribtis,& cerebro ipsi imponens: prius tamen aliis ingeniis id erit experiundii bibendo scilicet betonicae folia cotritacu oxymel ite atq; ipsis in iure decoctis,' in acetarius utudo. Ad idefacit castoriis,mane cum aceto multa uel aqua assumptum. Berbenacii
429쪽
na cum uino pota. Agaraci oboli tres,hoc est, grana 3 s.csi olynielite. Aristolochia roisida cum aqua. Baliami fructus assidue masticatus. Libanotidis semen cum uino &pipere potum. Piperitis in ore retenta. Anthyllis ea species,quae folio Ibigae id est, a maepity similis est, cti moxymelite. Inter omnia uero ad malam qualitatcina cercbro tollendam,& robur addedum, maxime excellit scillae sticciis, Galeni modo paratus. Scillam in tenues partes manibus attritam, in uas ex quo mel extractum sit ponito,os vasis bene obturato, pellem extror stim toti uasis corpori apponito, exacte colliga io to, uas in loco ad meridie uerso,&ab aauilonaribus uentis ita obtecto, ut nequaquam ab eis perflari possit, locato.ta anni hora haec facito,in qua canis exoriri ab omnibus Graecis putatur. Est autem tempus hoc di exu quadraginta, uiginti quidem numero ante eius exortu,& totidem post: totoq; hoc tempore ita leniter positum uasis mutabis, ut omni ex parte aequaliter calescat. Exacto hoc tempore soluto ita se inuenies scillae corpus cocto simile, effluxisseq; ab eo succii, quem optimo melli miscebis,& cochlearium magnum quotidie dabis.Corpusq; totius scillae exacteterens, 3 melli pariter miscens, ea de mensi ra dabis: ut tamen scias. seclidae hoc notae & potestatis este. Lo Ne tamen cochlearis nomine deceptus:aliquo eoru quae nunc in usu sunt utaris, scias apud Galenum, magnum cochleare no plus capere quam sex obolos hoc est, grana hordei duo supra septuaginta.
Et haec quidem de his dicta sint quae intra corpus accepta, cerebro robur praebent, S reliquias malorum humorum cosum tint. Ex lusuero quae extrorsum admouetur, quaedant naribus, quaeda auribus, quaedam uertici apponenda. Naribus quidem ruta, praecipue sylveuris, hyssopus, sampstichus, lauri soli a & baccae , nux myriuica.
Omnibus uero praestare creditur paeoniae, praesertim maris, radix recens ex altissimis montibus effossa. Auribus infundatur uerus
balsami liquor, si haberi potes iniel eius loco oleum antiquu oliuae, in quo balsami lignum decoctum sit: uel liquor aliquis ex his quae
per artem chymicam moderato ignis calore ex uarijssipediebus guttatim stillauerit.Vortici cataplaima apponendii, ex pane in aqua mulsa cocto,additis amaris amygdalis. Fouendumq; totum caput ex decocto nepetae,&sylvestris uel domesticae rutae.Demu ad sinapi sinu ueniendum, ut ex tenui cius puluisculo uehemens sat frictio, adi Cto euphorbio. nitro, Sagria staphide. Cataplasmaq; ex eodem sinapi & caricis in acerrimo accio pridie maceratis confectum, per horam unam ante cibum in loco ubi suturae uecticis coniunguntur,de
Multa addere possem. uerum his,Deo adiuuante spero uel in totum accessionem tolli, uel ita leniri ut rarius ueniat,& minore rein-pore, mitiusq; affligat, nisi csigruus uictus desit, qui ut breuibus me
expedia esse debet attenuas & praecidens,ad siccumq; potius quam
ad humidii uergens non uentre adstringens, nsi caput rcplens,no infans,no ex rebus concoctu difficili biis, uel mali iucci,uel pituita augentibus , non ad interutem. An uero coena plenior cisse debeat
430쪽
3νo IO. MAN. EPIST. MED. LIB. XIII.
quam prandium,dissentiunt inter ie Galenus & Avicenna: quotidiano enim pane in tres partes diuiso, ille duas partes dari cum fortioribus obsonijs in coena iubet, una in prandio,cum rebus uentru mollientibus,ut oleribus, uel caricis, uel oliuis. Hic e contrario simpliciter duas cibi partes in prandio in coena unica. Vtri autem sententiae magis haerendu,alias forte maiore ocio disputabitur.No enim illis accedo, qui in quocuno; casu & homine lautius coenandum quam prandenati censent. Sed quantu ad casum nostrii attinet, si accessione noctu futura formidaverimus, parcius omnino coenandia coitulo: si a prandio, parcius prandendit: ita ut accessio, quantum fieri potest, Iouentriculti uel in totu uacuum uel cu exiguo cibo reperiat. Na si cauedum est ut leviculae cuiusq; febris accelsio uacuo uctriculo occurrat, quato hoc magis cauendu in t. i perniciolis morbo 3 Q taliscunq: uero coena sit, sine uini potu fiat: sed pro ii ino, melicratu ex aqlia in qua paeoniae radix decocta sit,cofectum bibatur. Si quando uero obstomachia uino utendu, in pradio potius bibatur quam in coena, sitq;colore fausi, claria,tenue, Sustu φῆ aliquid acerbi habes. Vtatur assidue capparibus cit oxymolite coditis. Qu9d si scilliticum esset,logemapis conduceret. Carnes quadrupedum uitet. Auibiis, praeterquam palustribus, uesci potest:assatis, potius quam elixis, modo iovisitio sine sumo fiat: pinguedoq; semper uitetur. Pisces, praeter
petranos,dimittat: suuialibus tamen ii quando uesti uoluerit, sint omni tenacitate& pinguedine caretes,&in iure albo, quod porru, anethu, oleumq: & sales modicos recipit, decocti. Lac & caseus Mquaecun cndi cum eis parantur fugienda. Omnia etiam olera & legumina. Lactucis tanae,atriplice,beta, blito,brassica,per ilices qua loq; uesci potest, sicuti&letibus&piso,nam ptisana etiamsi crebrὁ uta
tur, nulla ex ea noxa sequitur. Vitandi uehementes odores, siue boni,sive mali sint: strepitus,celer motus, praesertim a cibo, atq; rci
splendidae, uel quae uelociter aut per gyrum moueatur, uel procul, 3o
aut deorsum sit,aspectus: uentorum perflatus, solares lunaresq: ra- dij,clamo cantus altior,&in totum quaecunque uehementius agitare sensus & cerebrum italent. Nam exercenda sunt inferiora membra,capite quantum fieri poterit immobili permanente. At l: deuictiis ratione haec dicta sint, cum quibus finem fecissem, nisi occumrissent nonnulla,a Graecis oris agre,a Latinis amuleta uocata, quae cum physice hunc morbum curare ab excellentibus quibusdam ni dicis scripta sint, quamuis a me parum sint credita, non penitus uisa sint relinquenda. Latillus albus uel ruber in uentre pulli hirundinis inuentus,brachio alligatus . Lapis Iaspis cap nostes, hoc est, fuma Iis nuncupatus, in collo gestatus. Iaspis alius csamo similis in annulo ligatus.Idem facit chrysolithos,corallium, paeoniae & solani ra, dix in linteo colligata. Alini fros in corio alligata. Habes tande, mi fili, quod tertio abhinc mense petusti. Morae autem causa, no aduersa,vi fortἡ suspicaris, ualetudo satis enim belle per totam aestatem
me habui sed aliud ab alio negocium. Vale. Ferrariae, XII Caleud. Octob. M. D. XXXI.