장음표시 사용
441쪽
LIBER DECIMVS QVARTVS.. 4zr, temperatura, quae a raturalib. prscipue inebris ad loca patientia trata mittitur. Frontis uero ille calor quadoq; perceptus, pruritus & dent titim corrosio, ab ea atrae bilis parte seant, quae maiore passa adustio- nem, ad quenda modum calorem contraxit. Curatio igitur &prae- seruatio unitiersorum congrue fiet, si duo illi mali & redundates humores ita coerceantur, ut posthac modice habetes,inter proprios fines delitescant. atq; membra, tuae ab eis laedicosiueuerant, adedrobusta reddatur, ut se ab eorum impetu, si quando inuaserint, tueri ualeant. Duo autem haec, quatuor salubribus causis absoluentur, his ro uidelicet quae sumuntur,quae geruntur, quae educuntur,quae foris
admouentur. Sumenda sitnt,cibus, potio, medicamenta aer. Ambis ergo orsi, uitanda esse dicimus concoctu dissicilia crastas humores gignentia, & quaecunq; immodice uel calefaciunt, uel infrigidant. Vitandi ergo piscos magni tenaces,& omnes quotquot in aquis stantibus capiuntur. Qui uero ab his immunes sunt, aromat bus uel odoratis herbis sunt condiendi. Elixi praecipue conueniunt: sed & assi tolerantur. Oua quocunq; modo parata, praeter gallinacea,lbrbilia uel tremula .Lac, seus, butyrii,& quaecunq; ex eis escae parantur. Carnes senum aquatiliu &sylvestrium, praeter phasianos, w perdices,& paruas aviculas,quae in dumetis pascuntur. Salita omnia, δέ multis aromatib. uel acrib. radicibus cddita,ni ;,&ex assatione ueluti exusta. Fructus omnes,praeter pistacia, passas uuas, auella nas. Legumina omnis generis. Omnia olera, praeter metham,aptu, quod petroselinum uocat,ialuia, pulegium,origanum: quae tamen medicamenti potius quam cibi ratione tolerantur.Frii mentacea omnia hordeo, farre Saliena exceptis .Panis azymus,min 'uel nimis
coctus:clibanitius, uel alio quouis modo. praeterquam in furno co- ctus.Crapula demum,& quantu per patriae cosuetudine licet,cib ru uarietas. Potus sit uel uini mediocris. uel ceruisiae hordeaceae. uel medonis uocati. quibus pauci lupi tali tarii flores sint adiecti: uel pura mulsa aqua in qua assat' panis ut extinctus, uel anesorii semina uecocti. Medicameli potius 4 cibi ratione notes oro tame, . 2, uini Creten sis, quod Maluaticu uocant,mane bidere:capite tame no multu laborante. Medicamera sint, quae praecidendi,attenuandi & roborandi uim habeant: qualia sunt inter simplicia, absinthium, an thum, melissophyllum: semina anesi.sa: niculi cumini: casia quq Cinnamomii dicitur et ingiber, piper. Ex bis possunt parari arumata, addendo praecipue aestatis tempore tatundem suctari. Inter composita: Syrupus de menina, de absinthio, de calamintha. Electuarium
aromatitium locatum, diambri,diamosthon. Aeris cuius inspiratio semper necessaria est, maxima habenda cura, ut sit punis, non occlusus, non eximie uel calens uel frigens. Et si quado calefaciendus erit,lignis potius siccis&odoratis,idq: nostro potius more fiat, q per iamaces quas stubas uocatis uestro. Debet etia ab omni malo odore esse penitus immunis: quod per suffumigiu agailochi. uel beetoi uocati, congrue set,Et baec quidem de sumendis dicta sint. Faricta,motu,somno,uenere, studijscopraehenduntur. Motus iubis C conu-
442쪽
continet ambulationem,cursum, equitatione aiiriSationem, nauigationε,& id genus reliqua. Sed & exercitium proprie acceptu, quod stipradictos motus addit irationis mutationem. Nullus enim motus uere exercitium dici potest, nisi aded uehemens sit, ut anhelare quodamodo cogat. Quod ut summae utilitatis cibu praecedat, ita maxime noxium,si sequatur. A cibo igitur uel quiestendum'enitus est, uel leniter corpus mouedum.Eiqiiod de exercitio dictij est, defrictione etiam intelligendum, quando &ipia motus quida est. Quemadmodum uero motum cibus, ita hunc somnus tequi debet,ita tamen ut inter utrumq; quies mediet. Ssinus' nocturnus sit, no diurnus,nisi aliqua causa intercesserit, quae nocte insomne ducere coegerit. Sit aute somnus horaru ad summu octo. nec comore supino, sed primo supra dextru,secundo supra sinistrum latus hal. Ad agenda qlioq; uenerea pertinent, a quibus abstinere Christiana religio iubet eum. qui uxorem non babet: cui potius obediendit,quam Galeno, modicum eorum usum & per interualla, in tuenda ualetudine commendanti. Ad peragenda quoq; referuntur studia, quae non alia ad te pertinere puto.qu.am literarum,in quibus uberandum.no est nisi ubi cibus iam descenderit. Quo tempore nec assidue tibi conruit uel legere uol scribere, sed utri inq; crebr4 interrumpendum. Ita enim& minus laedῆris,&alacrior ad illa reuertὁris. Sed de aggdis haec dicta sinuad tertium hoc est,ad euacuanda ueniendunt.
Ventris igitur exeremeta singulo quoq; die procurida,& lotium mendum. R d si mole, uel nequaqua, uel aegre eunt, illa uel clysterib. uel uini fece,uel sena.uel polypodio, uel siliquq Aegyptiae carno educenda:hqe uel adianthi uel elij asparagi, uel pampinellae uocati, uel asplenii decocto dueendum. Evocadus praeterea modicus sudor,& ea quae obtutum effugit euaeuatio adiuuanda,quae si peririctionem & motus supra recitatos, quantum uidebitur opus esse,fieri non uideatur,per ea quae extrorsum occurrent, erit adiuuanda: de 3. quibus pauid post mentio sutura est. Antea enim docere oportet, quo pacto redundantes humores uacuandi sint, si qui fortὁ aderunt, Quod uix uitari poterit. Purgandu igitur bis in anno corpus uniuersum, hiq; hurnores praecipite, ex quibus omnes tuos malos affectus diximus prouenire. veris purgatio per potiones molienda, quae recipiunt: senae 3. s.epithymi l. i. myrobalanorum chebularum pulpae M.f. sampsucti . 2. Bullissi l c omnia in sex uncijs aquae, latii ter, donee media pars aquς stipsit cui addede 'rupi de stoechadei. bin .sumenda autem haec potio, diebus ut minimia dece,ex qua nisi congrua euacuatio fieri uideatur,tertio quoq; die una ex his pitulis AEante eam deglutienda ueniet: Agarici B.α. pitularum ex Cyaneo i
lapide, quem Laruli uocant, P. r.nucis moschatae grana s. cum aqua
sampsuchi formentur tres. Vbi satis mundii corpus fore uidebitur. roboranda nobilia membra per hanc antidotum,mane de uesperi uacuo uentriculo deglutiendam: Sacchari rosaceis 3. aromatici ros cei I. r. misce. Autumno purgatio per haec facienda: Fumariae,sens,
443쪽
soliorum mollium boraginis manip. i.Bulliant in libra media acuae ad media partis consiimptionem abiectisq: speciebus quae bulli runt, addatur decocto, Syrupi de stimo terrae,& strupi facti ex aqua
in qua rosae quinquies mutatae maduerint .ana I. I. Post has poti nes decies plus minus ebibitas,hac confectura utendum : Sacchari rosaeei,boraginacei ana I. I. s. maceris 3. 2. seminis in tybi , r.eum ii ilebo rosaeeo ad congruam sormam reducantur,eiusqtie miscellae semuncia, coena bene concocta, mane deglutiatur. Atque in liue modii educenda quae redundant, cauendumque ne similia deinceps Io aggregentur. Superest demum ut ad ea quae extrinsecus adni uenda sunt accedamus, qliae hisce generibus csitinentur, aere,aqua, balneo, oleo,unguento. Aerem inhabitet quantum potest,tum calore,tum etiam crassitie mediocrem: senestraeque cubiculi ubi moratur,inter occasum & meridiem spectent:solaresque radios quantum ualet,lunares semper deuitet. Balneo totius corporis utatur ex aqua in qua alitia, origanum, pulegiumque bullierint. Caput crebro abluat lixivio ex sublimi cadente, in quo chamae melum & lauri fo-Ita bullierint. Post balneu uniuersum corpus bene perseicetur, &post frictiones,oleo olivae dulci inungatur, praeter capitis suturas, O quae ex oleo per chymicam attem ex uera terebinthina & nuce mo-schata extracto,erunt inungende. Oleii tepidu auribus instilletur,mruo ruta, sampsuchus.& lauri baccae bullierint. Mane naribus per igitum ii et penam, molle ceratum infundet, ludd sit hoc modo paratum: olei nardini I. r.pulueris piperis albi, τ.ellebori albi B. I. cupauca cera fiat molle unguentum. Pulverem erebro naribus adomoueat huiusmodi: Nucis moschatae 9. 3. sario phyllorum 9. 2. ben--οΣoi 9. I. ambrae 9. s. moschi frana quinq;.Potest ex eisdem pulueribus cum ladano in aqua rosaeca resoluto in eundem usum pila parari, Dextrum hypochondrium unguento inungatur, quod habeat,3o olei de absinthio I. i. s.pulueris sancitorii citrinorum 3. I. cinnamomi 3.s.cerae & aceti rosati parum. Gingiuae 8c detex cu melle rosaceo perfricetur, cui puluis corallorum alborii sit adiunctus, ut sint ipsius mellis rosacei partes 8.& corallorum I. Vetriculi os fouedum uino, in quo mensta &calamus aromaticus & masticte decocta sint. Li nis resto ex oleo de capparibus.cui adiectus sit succus asplenii, uel apsilis herbae puluis,& exiguum acetum , inungatur. His praesidiis spero te mi Iacobe,Deo optimo maximo iuuante. ualetudine pri rem recuperaturum: qua instaurata, si in Italiam reuersus me adhue superstileni inueneris, dabis operam ut me reuisas: sin minus, quod . magis credo, pro salute animς meae ad Deum precessundes.Interim tamen celebriores aliquas herbas ,ex his quae' apud uos nascuntur,ad nos mittes,atq; si tibi occurrerit succini frustum, in quo uel muscae, uel solinicae, uel insectilium id -i senus aliquod occlusum sit. Ex Ferraria, IIII. Idus Martias, Anno a reparato per CHRIS TI natiuitatem muns .
444쪽
EPIST. III. ad phonsimi Giutrinum, de
V Μ ex ueterum autorum lectione longoq; usii didicissem, quam arduum sit anter doctos uiros invicem dissidentes, se ueluti mediatorem & arbitrum interponere: onus a te mihi iniunctum, quantum salua amicitia ualebam,detrectaui. Verum tibi iterum atq; iterum roganti,reluctari diutius no ualui,cui antequam in hanc lucem prodires me ex asse debere cognoscebam, qui patrem tuum Bapti- Iostam orum integritate, incomparabili grauitate, bonarumq; Ii-xerarum peritia,nemini secundum, praeceptorem habuerim.& RI xandrum fratrem ceu paternarum uirtutum haeredein semper coliterim,& admiratus sim:Vtauum Guarinum praetermittam, cui uniuersa Europa quicquid elegantiae, quicquid peritiae & nitoris in utraq;j inqua habet totum debet,& ueluti bonarum literarum paretem ueneratur,&adorat: Te etiam ab ineunte usq; aetate maiori im uestiania sequentem semper amauerim,&in magna habuerim & habeam expediatone. Accipe igitur meam de uinorum temperatura sen xentiam,itaq: accipe, ut neutri parti ne praeiudicii quidem . sed nee iomaioris cuiusdam testimonii loco cesendam. Vale mi charissime Alphonis,& quod facis,in dies magis magisq; se is , patris & aut uirtutes aemulare. Ex aedibus nostris, N. Calend. Maias, Is3 IN uniuersa naturae historia haude temer rem inuenias,in qua tot
agnoscantur fastigia, quot in uinorum genere. Nam ut consistenatias olores, odores, uires': praeteream, nonnulla aquea, aliqua acida alia austera,alia dulcia,alia amara,alia acria, quaedam diuersis mixtisq; aporibus sunt affecta. Saporis aute haec multiplicitas non tantuin aliis atq; aliis generibus, sed& in uno eodeq; genere,pro soli natura &cultu,pro diuerso uitis ad sole alpectu, pro arborum quibus 3 omaritatur conditione, su o uuae maturitate,atq; pro ipsius aetatis etiauarietate contingit.Iuxta quorum saporum discrimina, temperaturas quoq; uariari necesse est: nec in qualitatibus passi uis tum, de quibus est inter excellentes hosce medicos controuersia, sed in ipsis quoq; activis,in calore uidelicet & frigore. Alba enim & tenuia,
aquosa uocata, sicuti aquae consimilem nacta sunt forinam,ita & uiri bus ab ea non magnopere remouenturiciuare non solii humida, sed
uel frigida uel certe parum calida dicenda sunt. Austera uero,& myplina a Graecis, a nobis acerba uocata, ut in qualitatibiis activis non multum ab aqueis recediit, ita in pastiuis non parum discrepare ' odenda sunt. Quemadmodum &acida, quae si exacte acida sint,fristiada potius quini calida putanda uidentur. A tribus autem iam dictis generibus dulcia,amara & acria, plus minusue adisse credendum et t. Nam quae exacte dulcia sunt, calida niodicὰ esse nemo dubitarit: sicuti amara quanto dulcibus calidiora tanto acribus esse minus calida. At quae commixta ex uariis hisce saporibiis sunt,pro mixtionis uarietate mixtam quoq; temperaturam habere necessarium est:
445쪽
scuti quae nullum ex iam dictis 1 orem prae se ferissed ueluti sine alia quam uini ipsius propria qualitate se gustui repraesentant, me
dium locum inter omnia enumerata tenere uidentur, ut scilicet in tellistamus totam uinorum latitudine,duobus extremis claudi: uno
quidem uel simpliciter frigido, uel certe aquae frigiditati ualde proximo: altero, ut acerrimo,ita ad quartum proxime calidorum ordine accedente. Fru extremorum unicum quidem sit exacte medium, aequali uidelicet interstitio ab utro uis extremo semotu,quod diuersa utrinq: derelinquat media, calidiora uidelicet& min scalida, prout liuie uel illi extremo sunt propinqua magis,quae tot sunt, ut uix ualeant numerari. Nobilibus enim, quae Plinii tempore serὁ go. erant, .
pleraqι nobilia post Plinii tempora sunt addita: toti ignobilia, ut , nulla ut patria in qlia peculiaria multa non sint reperta. Est praeterea in uinis sicuti & in multis rebus alia habenda cotem flatio, quod scilicet & cibi & medicinae subire rationem possunt. Ci .i quidem quatenus a calore naturali uicta, in substantia transeunt:
membrorum: medicine uero, quatenus in ipsum corpus agetia eius immutant temperatura. Primu si inuinis consideremus, plus mi- ρ'nusue, calida tamen & humida omnia esse dicemus, iuxta uidelicetao maiorem minoremue ad hoc ut in sanguinem couertantur aptitudinem. Si l ecundia, praeter illa quae aquea penitus sunt, uel exiguo quodam interuallo ab eis remouentur,reliqua calida & sicca dicemus. Sed&illud no praetereundum,uina quantumuis sicca uiribus sint. actu tamen quida humentiaq; clici posse. Nemo igitur qui haec considerauerit, uitio uertere debet, uel an scitia altem norum duoru meo dicorsi damnare quando habet uterq;,&autores medicinae primarios sitae sententiae fauentes,&.fationes & res ipsas suffragantes. Hisnpoc.enim lib. 2.deuictu,prius qtiod sciamus cum uinii calidum delsiccum simpliciter esse dixisset pauid post ait,Fx uinis nigra& auste v3O ra sicciora, dulcia nigra humidiora. Et pati id p Ist subdit,Humiditate Incientia.de eisdem dulcibus, ut ego arbitror,loquens,quatenus ci- ibi rationem subcunt. Quod ex illis ostenditurqtiae de defruto pau- i,
Io post scribens ait, Ideo tui mectat, quia nutrit. Sequutua Hippocra- , te Galenus, ubi de medicamentis loquitur, uinii calidu&siccuesse. abs tute & simpliciter aflirmat ad ea uina relpiciens,quae uerἡ uina dici merentur. Haec enim siue intra,sive extra cortori temperato admoueantur,& calefaciunt & exiccant.Nisi enim sicca essent,uIceribus humidis no conferrent: nisi simili calorem haberent,pituitosos non iuuarent: sed neq; crassiorem sanguinem in uenulis oculorum abundantem, dissianderent & evacuarent: uerum nec immo sicam de inexhaustam appetentiam, quam caninam uocant, sanarent. Vbi uero idem Galenus uina lub alimeti uel fluidae quam in se habent naturae ratione cosiderat ea humida esse non abnegat: ut & in es ositione illius aphorismi,Facilius est impleri potu quam cibo. Et in septimo Methodi, in qua parte docet siccas intemperies per cibos canaxe.Nam quae in lib.de tuenda sanitate tradiitur, nemo dubitati erit ad
cibos pertinere. Sicuti & quae in expositione Iibri uiuo ductorii de C a pulsibus, μ
446쪽
os IO. MANARDI EPIs T. MEDICIN.
pulsibus,quum dicat eam quae ab ipso adiecti onem sit celerem esse. afferati ipsius Hippocratis uerba, in lib. de humoribus scribentis:
Qui celeri egent appositione ius res humida remedio est. HumidaTem uocans ea quae iubstantiatu fluenteni habetino iblidam. Quod etiam lib. I. de uictu morb.acut.s cribit, uinum dc melicrato magis humectare quam aquam, no de simplici,&, ut ita dixerim, qualitatis litis mectatione intelligi potest: quoniam quantumcunq; humidum uinum intelligatur,noia tantum habere humidae qualitatis potest, ut aqua,quae humidissima est,iliperet. tuor clementa suas qualit tes summas habent, Galeno teste. Humiditas ergo qua uinis aquam raecellit,in hoc intelligenda, quod pQst utri utq; potu iubstantia meroru eius qui uinii pilianae praebibit, magis humida remanet. Secundo autem lib. uinum no aquosum his dari praecipit,qiii ex cinna praeter eonsuetudine dentissa exinanitas uenas habent,non hii mectationis maioris gratia, sed ut robur imbecilli ia tacto ob inedia uentriculo subministret, quemadmoduin eius loci expositione docet Galeonus. Qilod certe uinum non facit, nisi quatenus cibi ratione habet: quam alia esse ab ea quam ut medicamentum sortitur, ex eode Galeno apertissime monstratur in expositione illius aphori lini libri quinti, ius principiti est, Si inebriatus qui: pia repete inuocalis fiati Ait enim,de uino loquens: Substantiae igitur copia nemiis affert conuulsione: ruttiis autem qualitate, sanat ea quam fecit assectione,neruos calefaciens dc exiccas. In quibus uerbis, si uspia abbi,aperte uini etianobilis & uinosi, alioqui no inferret ebrietate, uim duplicem demostrauit,humectandi uidelicet, dum conuulsionem facit: atq; exiccandi, dum iam factam remouet conuulsionem. re nec culpandus malonus,qui calidu&humidum, nec Fumanellus, qui calidum dixit s& liccum, i ed&hic,& ille, non uitula,ut Maro inquit, ted lauro di-ignus&auro si modo bonas has lues non contendendi cupiditate, sed ueritatis studio prosequuntur. Congratuladum autem nostro leculo, in quo non,ut olim, de medicinae iubiecto, non de primo ultii move sanitatis aut morbi momento, atq; caeteris id geniis sophisti-lcis nugamentis, sed de ipsistima ut ita uixerim medicina, hoc est,dei his quae ad opus ipsum S artis finem spectant, disputatur.
EPIST. IIII. pro Reueredis Crataiens Episcopo, imbecillιtate uerricidi in burmuprincipaliorum membrorum laborante.
L V R I MI S,&quide pesiimis, ac naturae admodii rebellibus affectionibus tribusta annis amictus estsum mὸ Roueredus Cracouiuiis Praesul, dignus ob innumerabiles lingularesq; animi dotes & Nestoris annis,&Crotonis salubritate. Quia enim tres sint principes itumant corporis partes aput,thorax,& uus, nulla haria in eo Mait no ualentissime affecta. Quare nemo admirari debet, ii Craco-
447쪽
uit, nec adhuc in pristinam eum reducere ualuit sanitatem,accedente praesertim gradiore iam aetate, uitaq; curarum de cogitationii pi na,imbecillitate etia totius corporis,ex reliquijs subdoli & atroci morbi Gallici uocati,& hydrargyro, per quod inari uisus est derelicta. Huiux enim pharmari uulgato modo extremis membris admoti,tanta est & tam periinax vis atq; malignitas,ut qui eo semel eurati sunt,si ut fere omnibus continit in eundem morbum recidant, nullam aliam curationem admittant,sed reliqua prisidia etiam alie- qui ualde etacacia,penitus respuere morbus uideatur. Riam remio cum ego annos iam supra triginta obseruauerim,no nisi intilius eo rum curationem accipio,qui tali auxilio in uulgato modo sunt usi vulgato modo dico, quonia alium ego modo excogitaui, &longe tutiorem,& qui non adeo male affectum cortus relinquit, verum quit modus quo rarissimus hic antistes usus est, mihi sit penitus ignottus,enitar ut quocunq; id modo factum sit, qualitas illa maligna ab hydrargyro facta submoueatur. Quod ut commodius atq; cum ordine quodam fiat,& desiderio excelletissimorum Cracouiensium medicorum pro exiguis nosti is uiribus satis fiat, ratiuae prius in tenationes ex indicationibus acceptae sunt a nobis, quatum ex literis ad 16 nos datis colligi potest,inuestigandae. Est igitur, ut a naturalibus risus exordiar,clarissimus hie domi nus calida &humida totius corporis temperatura, subdominante tamen bile: in iuuenta quidem, in 'iia ego Reuerendam suam domi nationem Viennae & Pisonii uidi,rusa: demum immensis prouectiori aetati adiectis curis,atra: medio inter crastitie& tenuitate habitu.& ueluti quadrato corpore. Q md ad partes uero attinet, frigidiore uentriculo, calidiore iecore,corde & capite ita ut ex his qui1em humiditas Iecori autem si ut scribitis siccitas naturalis iuncta. omnino fuit exigua: copioso enim mihi uisus est abundare sanguine,nee l3o erassiore,nec uenis esse duris,aut habitu sicciore. Crevit autem bi Iis, ut viperius dixi, primo rufa,dehinc atra,non tam iecoris natura, ii siccitate,quam uictus ratione, Gallicaq: lue,argenti uiui inunctione,corpofisq; atq; animi laboribus: quare aduentitia potius Oe prae ter naturam reputanda mihi uidetur, quam naturalis. Nec hane sola superuenisse iecori praeternaturalem qualitate putauerim, sed secuetia calorei quare calida & sicca in iecore in naturalem iriemperiem
N prius uiguisse,& nuc quoq; uigere n6 dubito: a qua bili, uitellina& atra,alias quidem maiore copia,nuc minore gignatur Et ex uitellinae absidatia febris illa tertiana facta sit,& biliosus uomitus,& oris siccitas: quae adeo erigua erat, uia a pituita quae & ipsa propter causas infra dicetas redundabat aliquantisper obtundebatur.Et praetes haee, aliqua ex parte uentriculi incendiu. Alictua ex parte dico quo nia in hoc muis cotulisse puto atra bile,&logiore tepote suam rufam id effecisse.Siquide scribsit excelletes medici Cracouiei es,cositationes, silentisi, moestitia, mortis timorem,& omniu rerum taedisthoe incendi upraecestisse,&antequam contingerer, ueluti anteambulones praelibasse: quae omnia Lerunt illius maligni humoris G geri .
448쪽
fenimina. in certe humorem non solum in uentriculo, sed miene,& in peritoneo,& in praecordiis Graeci uocant &in meienterio abundasse non dubito, Et quia per ani uenas, ut antea consueuerat, non expurgabatur: fumosque ab eo exurgentes,& su-
spiria,&cordis ueluti adstrictionem, &interfectos pultus,& 1bmni carentiam, & aurium sibilum effecisse,& nonnihil etiam ad capitis grauitatem contulisse, licet maioris in hoc momenti pituitam esse putem, quae frigiditate de humiditate uentriculi genita, ipsum quideadu ornitu c6 mouet,& appetentiam cibi & potus tollit: lursum uero sublata,& capitis grauitatem, S lacrymarum abundantiam,& palpe- IObrarum genarum tumorem:&per uniuersum corporis habitu delata,rigorem gignit,atq; in musculis tensivam fatigationem. Quod uero caleat lacrymae,non ex calida materia pituitae admixta fieri, sed
ex motus uelocitate,calore etiam natiuo capitis concoquente, qui
ad sustollendain quoq; materiam confert: quam quum discutere iasi ualeat,ad aliquem modum concocta & lupercalefactam,ad oculos, o iam δεHis iandiu qualitate affectos,irasmittit. Uod uero oculus dextersiis ID, d bi- is quam sinister lacrymas emittat, ex maiore eius imbecillitate puto contingere.Ferὁ enim in cunctis hominibus dexter oculus sinistro solet eue debilioricuius causam in Problematis scripsit Aristoteles, nec operaeprectum est hoc loco referre. Ex diutino demum hoc & uaporum & humorii ad caput ascensu factu est, ut no solum per consent uni, sed & proprio assectu laboret,
cocurrente etiam mala qualitate,tum a morbo Gallico,tum ab assisito uiuo in eo relicta luem enim illam caput petere,indicio sunt pii stulς, quae statim apudendorii in mone in capite ibi ent oriri. tum uero argentum uiuum obsit cerebro,praeteranti luoru medicorum autoritate,quotidiana monstrant experimenta. i enim bracteas aureas argenteis vasculis superinducst,quoniam id sine eo facer nequeu tremorem totius corporis saepe incurrilit:& quailoq; paralysin:& qui eo extrema membra inungunt,statim mala ulcera, quae Graeci uocat far,in ore sentitit. Jisna uero sit cerebri lapsus, quo ad qualitates quide activa roculdubio est ad frigidum
quo ad passiuas uero, sitiat utrius': contrariorum indicia. Lacrimae quidem & palpebrarii crassities humiditatis uiuilias & moeror, siccitatis. Verum quum lacrymae & palpebrarum crassities assidii ae sint. niceror fiat per interualla,uictoria mihi uidetur humiditati tribuenda. Sibilus enim licet assiduus sit obstructionem potius uidetur seoqui,& fumos iurium assidue sublatos,quam atram bilem in cerebro
consistentem, prael ertim quum noctu crescat,& Qmni hora, quo te is opore solent uapores magas cerebrii petere,& minus difflari. Vincit igitur, meo iuvicio,etiam in cerebro pr ternaturalis humiditas. sed
a primis hisce qualitatibus, frigiditate scilicet & humiditate, non
tanta laesio fit, quanta ab occulta&uenenosa illa ex argento uiuo derelicta malignitate. Iam igitur, ni tallor,& morbi & causae inuentae sant, ex quibus longa illa symptomatum catena ueluti annexa dependebat, pauci qui adhuc
449쪽
adhuc supersunt eius anuli, dependent. sunt alitem qui affligunt affectus, septem numero .inappetentia, lacrymς,palpebrarum cum rubore crassities,aurium sibilus,capitis grauitas,moestitia, uirium Imbecillitas: quorum quatuor in primis enumerata perpetua si 'tria postrema non perpetua. Grauitas enim capitis interdum, moestitia multoties. & uirium imbecillitas reuertuntur: tolerabiliora tamen iunt,& minore quam antea tempore perdurantia. Hornm primum, hoc est,inappetentia,sub genere actionis ablatae contentum, symptoma est malae uentriculi tuperaturae cuius causa est ut superius diximus Io crassa pituita in uentriculo contenta, concurrente etiam quandoq;
atra bile,& maiore copia quam par esset, ad eum fluente. Iaitur haec in appetentia tolli non potest,cum adhuc fiat, nisi morbus ea L ciens amoueatur. Sed quia adhuc & ipse fit,causa ante omnia est aufereta, materia uidelicet pituitosa,& u qua adhuc redundat plus aequo bilis atra. Erit igitur haec, sicuti ultima per resolutionem symptomatis in
suas causas inuenta ita prima opere exequeda,materiae uidelicet in uentriculo colentae euacuatio: nisi fortὸ tani benignae naturae eiter. ut ueram concoctionem admitteret, quod tamen ego uix crediderim, in tam longo morbo. cui etiam latens malignitas ut saepe dixi . in mus) sit comunta, praesertim quit Reuerend hic praesul sit in cibo tapotu moderatissimus: qu et moueratio accedete fotu uentriculi,quo excellentes medici usi iunt ad uera cococtionem maxime coduci Perseuerans igitur adhuc symptoma, materiam in uentriculo conteram non eius generis esse, quod ueram cococtione eossit susciper' hoc est, ita es erari ut nutriat ostendit: quare per abusive uocatam cococtionem concoquenda erit, hoc est, euacuationi paranda, si eius substantiae si qualis erat quando in morbo maiore per u8mitum de per secessiim euacuabatur,crassa uidelicet uitri liquefacti instar & tenax.Parabitur autem primo,dehinc uacuabitur. bus uero praesi- .so diis haec agenda, inferius ostendemus: nunc enim intentiones inii stigandae. Vacuata materia,hoc est,causa amota, ad iam factam qgritudinem deuem e dum. Quae cum sit frigida & humida, per c da & sicca erit amolienda: non vii lde nen inia,tum quia lapsus cit naturali temperaturae similis,lum ob admistam atram bilem. Et nae qui dem duae intentiones ad curationem primi lymptomatis sutricient.
Praecauendum tamen erit, ne rursiis similis materia congregetur: quare roborandus erit uentriculus,atq; uictus ratio ita instituenda,
ut amplius similis materia congregari minime possit. Secundus affectus sub co symptomatis genere continetur, quod
o exiens mutatu nuncupatur.Lacrymae enim quae non nisi uoluntarie exire deberent,exeunt praeter uoluntate. Sequitur hic exitus morbuin uia angulis uidelicet meatibusq; aliis eos circunstantibus, oppi tis: qui quidem ab initio tolli ex materia a cerebro trai milla replebanturmulac uero uerisimile est, ex nutrimeto oculoru,quod ob eoru imbecillitate bene concoqui non potest, aliquam etiam materia in illis locis congregari. Morbus igitur e quo immediate dependet hoc sumptoma, eu morbus in uia,cuius caula est materia pituito in
450쪽
io IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
uiis illis contenta, quae partim ibi generatur , partim a cerebro ad ea
loca trasmittitur. Curativa ergo intentio est,materiae eos meatus opplentis euacuatio.Vbi enim illa non adsit,necipi e aderunt lacrymς, sic* & morbus &siniploma amovebuntur. Verum quum morbus non in totu famis sit,sed continue fiat: prouidedum ne amplius fiat. Quod agemus,si & materiam qui in cerebro redundat vacuemus. nec in niturii amplius cogregari permittimus,& oculos etiam ipsos
ita roboremus, ut propriu nutrimentu probe possint concoquere.. Euacuandum ergo primo totum corpus,dehinc capiti. Et quia disii cile,imo impossioile, ut caput quod & extrinsecis causis maxime ob 1a noxium est,& totius corporis uapores & fumos excipit,post longas praecipue imbecillitates mundum penitus perieueraret,ideo diis aliae in iurgunt intentiones. Vna,ut excrementum quod per hanc uiacosueuerat expurgari,sid distrahatur. Secunda, ut uiae transiliis O cludantur. Et doacrymis hactenus dixisse nune sufficiat. Ad te rium affectum uenientes dicimiis,crassitiem illam palpebrarum, nosymptoma,sed morbum esse,& fortasse in totum factum.Fortasse dico, quonia nescio,an uel semper, uel per interiista crescat,an in eo dem statu perinaneat:hoc enim modo erit vinnino factus, nec aliam intentionem quam curationem desiderabit, quae eo ablato perfecta erit:simul ψ eius symptoma,rubor uidelicet adolebitur,qtiem ruborem ex iansuine quodam bilioso fieri puto,qui erae sui tenuitatu ad
exteriora eleuatur. Nescio tamen an durities adlu, cum pilorum ea
D:quae ubi adsint,vel impossibilis, uel ualde difficilis erit curatio. Iam ad auriu sibilum ueniamus, qui & ipse lab symptomatis genere coiitinetum est enim operatio auditus corrupta. Fit autem ex alio θmplomate,hoc est, a motu in ordinato fumorti in meatibus ad in strumentum proprium auditus pertingentibus, occlusio, atq; ut sequens est,a morbo in eis existente. Cum autem csitinua sint illa stintismata,continuum quoq; esse cmortet morbii a quo fiunt,adeste fumos illos semper & moueriaeeuante enim materia aqua fumus ex
talat,ipsi im quoq; fumc cessare necesse e but in fumo ab alijs rebus
exurgente manifeste videmus, quare adesse materia oportet, a qua subleuatur.Cuiusmodi uero ea sit,grauitas ostendit,praeterea lacrymaeatq; moestitia: illae enim pituitam,haec atram bilem ostendit. Cu rativae :gitur inteliones erut,euacitatio materiae, & fumi dissolutio.. Ab eisdem autem materijs hut rcliqua duo symptomata, grauitas scilicet quae adsensum tactus pertinet:& moestitia, quae ad principa les facultates quom altera ab utroq; humore fit, mediante aegritudine in quantitate:altera ab atra tantii bile, nobilissimn cerebri uentri
culti,uel per seipsam, uel per sumia ab ea eleuatu obsidente: a qua sit
morbus in temperatura,& ab eo mautitia. re per euacuationem seretur id quod utriusq; factum cstac ne amplius fiat,per roborationem dc revulsionem cauebitur.Veru qitu haec perpetua non sint, uidentur per comunicationem quandam potius fieri,qtiam per propriu cerebri assectum. Sicuti & uiriti imbecillitas, quae ad deminutu
motum uidςtur pertiner42 aiam dictis morbis,& praesertim a m lancho