장음표시 사용
431쪽
EPI ST. L Dan. Manard. Abdreae Tinino modico excellentisi. S. P. D. Defenditur σῖ-io nis desidiisne uenae titeris patientis.
A R TIN V S Hunniis Germanus magno cu foenore me nomine tuo resalutauit: pro simplici enim & uerbo tenus facta salutatione plena amoris in me, ne dica obseruantiae Nistola,& acutissimam aduersus Curtium,medicii nostro aeuo ual de famigeratu,de sectione uenae in pleuritide,disputationem,ab urbe reportauit.Hanc ego statim εe absq; inter spiratione deuoraui potius quam legi. Deus bone, Lo quam acer & uigil in argumentando, quam tolers & uiuax in confutando, quam prudens & emunctus mihi uisus es in respodendo. Coepi positiac perlogere cunctatius,atq; in legendo cogitare, in quibus tectim,& in quibus iccus & sentirem,& in quadam mea ad Iacobuin Pharusium medicu insignem epistola scriptis mandassem. Quicquid autem occurrebat,mihi ipsi potius quam alijs in margine tui comentarioli breuiter S cocisim adnotavi. Hςc qualiacula' sunt, fusius aliquati siper explicata,quonia id a me per epistolam tua exposcis, ad te mitto. hac tanae lege,ut eo animi cadore accipias, & ea animi synceritate legas quoa ine& scripta lunt,& ad te missa. Sitq; proculano 3O bis omnis lis Scertame,nin id ueritatis indagadae inruir studio,& honestu ab Hesiodo primit,deinde a Galeno reputatu est.Vt igitur ia re ipsam aggrediar, ordine quo ipse usus es iuruato, ab his quet ab initio operis ex Hippocratis & Galens sententiataquam axiomata supponis,incipia. Ea sunt plus minusue,si bene numeraui, noue.
x Duplice esse humorem in phtesmone,qui per uiam desuxus generatur, fluentem scilicet de mixtam. L Fluenti deberi retractionem,fluxo derivationem- .
3 Incipiente phlegmone prohibendum id quod influidi in antiquo
evacuandii in id quod est in particulari occlutum. Ο Praeseruationem, seu ut nunc uocare coeperunt, prouidetiam dictu telam, aliam esse a curation z- , s Praeteruatione prius exequenda esse a medico,quam curatione. 6 Auertedu prius ad cotrarium posterius ex ipsit parte uacuandia I Retractio ad contrarium,derniatio per rcctum facienda. 8 Vtrumq; per communes &coniuges uenas moliendum. s Retractio ubi sola intenditur,multo tempore praecedere debet derivationem.
432쪽
Haec sunt uae ueluti principia quaedam ex Hippocratis & Galeni
dom ina a te lubuciuntur, quae a nobis sigillatim sunt examinanda. In primo ego tecum sentio, sed tertium membium addo, reperiri scilicet posse in corpore phlegmonem patiente humorem, qui nec fuit, nec fluxit,led uel fili et, uel fluere nisi alio trahatur uel a corpore evacuetur,aptus est huic ueri' quam flueti deberi prςseruatione. Secundae addo etiam quodda genus te: tilina ex ipia uidelicet patiente particula cuacuationem,aliam a retractione, quae ad cotraria loca: &a derivatione, quae adpropinqua. Sicuti alia est patiens particula, ab ea quae contraria est,&a propinqua. H. icq; assero deberi ina ioteriae quae in patiente particula adeo fixa est, ut neq; per reuulsione, neq; per derivationem potuerit uacuaruin cuius tamen uacuatione tota consistit curatio, quae ad nihil aliud tedit,nisi ad materiam, quae
tumorem praetet naturam facit, ua uandam.
Tertiam sic moderor, ut dic. a. in incipiete phlegmone, sicuti&in antiqua, intentionem medici esse debere, non solum humorem qui fiuit, sed & cum qui fluere posset prohibere ne fluat,& eam humoris partem quae iam fluxit, euacuare. Licet hanc ultimam intentionem non semper opere simul cum alia exequi possit. Ea deniq; moderatione utor in quarto, quinto,&sexto: provide zotiam scilicet seu praeseruationem que humori debetur fluenti uel fluxuro, alia esse concedens a curatione, A magna ex parte eam lupore praeire: posse tamen utranq; a prudete & bono medico, simul & unica uenae sectione, in morbis praelertim acutis compleri: quae in eo
quod ad cotrarium trahit reuulsio: in eo quod ad propinqua, aliquo imodo dici potest derivatio: in eo uero quod materiam in phlegmone contentam euacua curatio erit nuncupanda. Hancm ab Hippo. ceu audaciore quam nunc sumus lib. 2.de uictu morb. acutorum in
laterali dolore ad iugulunt ascendente,&ad calefactoria non sedato, imperari. 3o septimae primam parte admitto,si contraria intelligantur,no tantum quae maxime distant, ut infimis suprema,sed&quaen si maxime, ut dextrii sinistra, internis externa anterioribus posteriora. Secundae quoq; parti libenter accedo,si hoc priuilegium non ita derivationi adsci ibatur, ut a reuulsione auferatur.Vtraque enim ut tu ipse etiam inferius fateris est perrectum facienda. Satis tamen admiratus sum, quod hic dicas derivationem fieri perrectum,& infra in responsione ad primam Curiij rationem, eam fieri dicas ad latus. Inoctiva nulla est nobis dissentio. At in nona tota ut aiunt uia distamus.In acutis quippe morbis de his enim est disputatio quan- 'do derivatio post revulsionem est necessaria. magna nec potest necesse debet inter utranq; mora: siquidem morbus ipse acutus breuis est,& cito praeterit occasio. Haec sunt quae in summa de tuis suppositionibus mihi uidentur sentienda.
Reliquum est,ut r ictis uel in altu locum dilatis tuis ad Curtis rationes resp6sionibus,ad solutione earii accedamus, quas ipse Cur-xiv. coua propriu dogma facit, & quibus tu maxime uideris inniti.
433쪽
QVarii prima,sumpta ex qxiatuor modis revulsionis,positis a Galeno in Stelliodo,& comentariolo de reuulsione,tantu abest ut cotra nos
conciti dat, ut opinione potius nostram maxime confirmet. Si enim inter reuulsiones ea connumeranda est, quae ab interioribus trahit ad exteriora, quis unquam negati erit uenae cubiti sectionem esser uulsiva, quum ex utrovis latere fiat a costis semper trahat ad cubitu
Sed & si quis bene eo sideret, uidebit ea quoq; a superioribus trahere ad inferiora,vel e c6trario: flexura quippe cubiti ubi iecoraria uena muniter aperitur inferior est subcingete inebrana,si manu adgero nu declines: uel seperior,si manu uel supra caput eleves, uel totis brachi si quantii uales, intendas, ut in sectione uenae fit: quod Celsus sequutus brachium supra costa esse affirmauit:&aderitis quoq; adstanistra,auic contrario trahit, quemadmodu in epistola ad Pharusium demonstrauimus. Expletur igitur una & eade uenae eiusde lateris lectione triplex retractionis genus:ab interioribus quippe ad exteriora, a superioribus ad inferiora, uel e contrario iuxta uarios positus&co siderationes,& a dextro ad sinistru, uel a sinistro trahit ad dextru. Quare non immerito est inter reuulsiuas numeranda. Quicqtiidautesarriat Auer.lusq; deq; facio:autcnim Gale. non legit,aut ii legit,1o oscitanter legit, nec intellexit.Vna enim eandeq; sententia in hac re semper habuit: nec in uniuersat.& in Methodo aliud dixit, ut ille putat, quam revulsionem ad parte aliquo modo contraria facienda, rectitudine tamen semper seruata. Na id quod addis de hepatis apostemate eode fundamento soluitur. Sectio enim uene dextri lateris,reuulsiva de ipsa est: quoniam di ab his quae intus liliat, ad ea quae extra proculdubio trahit,&a sinistris aliquo pacto ad dextra cum iecur,tametsi in parte totius corporis dextra situ sit, manus tamen dextrsia paratione ad sinistra dei tergat. Quare reuellere omnino & ea fatendu sicuti & illam quae fit incisa uena frontis, parte posteriore capitis 3 a dolete. De ea enim sic uerbii ex uerbo loquitur Gai .in uulgati illius hor.expositione: Dolente partem capitis posteriore &c. Non solii studet Hippoc.ubi opus est evacuare,sed & cum revulsione. Reuulsio aute ad contraria fit: secundu longitudine quide surtum S deor-nim: secundum latitudine hinc atq; hinc,hoc est, a dextra& a sinistrarsecundu profunditate uero,ut ante & retro. Nunc igitur in posterioris partis capitis dolorib.cuacuatio cum reuullione ex fronte fiet.Ex quib.Galeni uerbis apparet,quam ridedi sint sapientes illi. lui reuulsione in clientes, tanta intercapedine requiri aiunt, inter locu a quo reuulsio facienda,& eum ad quem, quante distat humerus ab huine AO ro. Na ne in gigante quidem tantu distarct frons ab occipitio, quantui in homine mediocris staturae humerus distat ab humero. an- qua si totam uiam metiamur, quae est a latere patiente ad uenam se Ga, non multo minor crit, quam distantia humeri ab humero. Patet etia ex eisdem Galeni uerbis eandem uenae sectione & reuulsiva esse & euacuante: quod sapientes illi negarunt, dicentes eam derivatiuam, non reuulsivam. Patet & tertio non semper seruandum illum .rdinem, ut revulsio euacuationum longo tempore pr cedat Vide
434쪽
3α IO. MANARDI EPIST. MEDICI M
igitur qum facile iit hoc argumentum Primum soluere, nec opinisu uel asserere, Galenum aliud alio loco tensiisse, uel de reuulsione, dum sola fit, intellexisse, uel de alijs revulsionibus, non de uenae sectione loquutum, ii el dextra plus trahere ad sinistra, quam sinistra. Aliam dubitatione lagis circa idem argumentsi, quare scilicet dolente uno pede, Gal. consentit ut uena alterius pedis scindatur:& si militer in manu: non autem idem concedit in latere pleuritidea δε-cto. Qi5ae dubitatio multos etia ex nostris adeo angit,ut Galenu secuin hoc pugnare contendant, quum tamen in promptu respolio sit&diuersitatis ratio. Vena siquidem in brachio phlegmonem patiente, alia non praeeunte euacuatione, secari non potest, nisi anguis qui in totia corpore abundat,uertus locum patietem moueatur: qitae res intentioni medici in principio omnino aduersatur,quaerenti ad loginqua facere retractionem, no uersus haliente locu humore attrahere. At in pleuritide secta etiam eiusdem brachi, uena, hoc est,iateris in fiat tionem patientis,fit ad longinqua & minime laesia retractio. Brachiu enim satis distat a membrana subcingcte, nec ullam patitur inflammationem quare non est in utraqAectione eadem ratio.Sed circa hanc materia maior mihi scrupulus quomodo sci licet in hac uenae pedissectione, alio pede phlegmonem patiente, seruetur Hippo.deffetum Mer hoc est, per rectuna semper fieri iubetis euacuatione. prccipue cum hanc uideatur Gal. ei parem facere,quq in. manu ab eodem cum pede latere facit retractionem, quam per rectsi
fieri nemo potcst ambigere. Cui dubitationi no aliter, meo iudicio, resiponderi potest, quam si dixerimus retractiones hasce,a pede scilipedena, uel a manu ad manum i rectiti3 linis ratione non magis radere, quam ea uuae fit ab occipitio, ad frontem trahi uel imagianari potest:ita a brachio ad alterum brachium,& ab imo crure ad reliqusi. quod in iecore, iecorariae uene sinistri brachii coparato,uel in dextro latere eidem uenae sinistrae comparato, non potest continge 3'red si quis uero eadem ratione dicat, uenam iecoraria dextri cubitino esse e directo dextrae partis subcingentis membranae phlegmonoeatientis: dicam, in huiuscemodi uenae sectione aliam rectitudinem seruari, quam per lineam longitudini corporis resipddentern, totuq eorpus in duas diuidentem medietates imaginamur: in sectione au- te uenae, diuersi lateris nullam esse directionem, nec eam uideliceς quae per totaitudine, neq; eam quς per transuersum,seruandaq; pret. cipue prima ubi hoc fieri possit: ubi uero no possit,ad altera potius recurrendum, quam rectitii renitus deserenda. Et haec quidem dicta sufficiant quantum ad Achillem ut tu uocas repellendum. Deinceps uidencium quomodo Hectorem, hoc cst lecundum argumentum, ita enim & tu uocas propulsemus. Eius uis in ordine euacuationum uidetur consistere, inter quas praecedit reuulsio. sequitur derivatio, atq; post has tertia est quae ab ipsa patiente particula fit eu citatio. Cum igitur sectio uenae eiusdein lateris sit derivativa,eam in debet revulsio, hoc est,oppositi lateris sectio. Haec,
ni fallor, est secundi argumenti uis,quae haud difficulter repellitur
435쪽
ex his quae tuis,tertiae, qtrariae. quintae, senet addidimus suppositionibus.Reuellit enim primo iidnae eiusdem lateris semo, ut in solutione primi arsumenti ostendimus. Ultimo uero, dum scilicet sanguis exit qui in instaminata parte occludebatui rincipali in tetioni, hoc est, citrativae,conducit. Et ne me hqc finxisse dicas praeter id quod ex desinitionibus illarii operationu mea hic dicta sequuntur reuulsio Reuulsio. enim est aversio ad contraria: dem uatio, ad propinqua: & tertia ex AMersio-
ipsa patiete particula euaci ratio uerba etia Gat.1uib. de uictu morb. Euacuati acui. eandem lectionem uenae cubiti, qua reui illiva esse ostedimus, euacuare sanguine in inflamatione cotentu, apertissime monstiat. Iecorariam enim humerali comparans, ait: Nos celeriter & magis qu. in alias particulas euacuare festinamus,eam quae patitur inflania amationem,&praecipue in acutis morbis, quod interior cubiti uena facit.Et pauidpὀ.st in eadem commentiait: Sufficiens indiciis, quod sanguis ex particula inflammationem patiente tralumptus sit, eu cosioris permutatio. Liquet igitur ex Galeni sententia, per eandcm u i , nae sectionem & reuulitonem fieri,& languinis in inflamatione contenti euacitationem:& quod hoc quidem phlegmone inchoante fieri uelint & Hippo ac Gal. series ipsa Hippo. manifestissime ostendit.
xo Vbi enim Hirpocrates docuit,tentandum esse a principio ut dolore per calefactoria exoluamus, uariaq; calefactoria recitauit,subdit: Si ad calefactoria dolor non soluatur, non esse ipsis multo tempore u tendum. Sed dolore ad clauem ascendente, interiorem cubiti uena secandam,nec a missisione limguinis cessandum,donec color sanguinis mutetur. Id uero quod in noc loco tacuit Hippocrates, ceu alibi
dictum, lib. suppleuit quiiquis fuit illius libri autor, repetes primi libri dicta, atq; addens, ex quo latere uena secanda. Ait enim: si quia
dem dolor iursum ad clauem peruenerit,uel circa mamillam & brachium, interiorein brachii uenam scindere Oportet, ex ea,quaecunq;
illa sit,parte, in qua est dolor. m locu enarrans Galenus inquiti Hic quoq; exequetur legitimae partis sententiam: additq; nonnulla quae intelligi tamen poterant ex his quae dixerat,quale & hoc,per rectum lateris patientis faciendam uenae lectionem. Haec Galen. Ex quibus liquet, eandem esse huius libri quarti & libri secundi de uenae sectione in plei triti de sententiam, adiecta conditione semper ab Hippocrate intellecta, ut e directo patientis particillae fiat. Cum uitur ut ostendimus sectio, quam in 1. libr. praecipit, sit ab initio morbi post calcfactoria facienda, sequitur eam d directo fieri debere. Nec est ut dicas, calefactoria tentandi gratia facta, & posse quocunque morbi tempore afferri , reclamante ipsis Hippocrate, & ab initio quidem libr. dicente, primum calefactorijs tentandum ut dolorem l bluamiis. & paulo post: Si dolor ad calefactoria non soluitur, non oportere multo tempore calefacere, quo
niam arescit pulmo & pus gignitu . Nec probandi hi niihi uideneratis innixi, calefactoria non ad curationem tur, qui uerbo Hippocratis ipertinere putant, sed ad tentationem: quum tamen ad complendam
primam curatium lat tionem, hoc ad euacuandam materiam is in infam
436쪽
in instam matione contentam, ea fieri iubeat Hippocrates, &,quemadmodum ait Gal. ad attenuandum Ze dii cutiendum sanguinem in phlegmone colentum. Quod si non sequitur, est quia plus trahitiarquam discutiatur: quod absq; copia humorum in toto corpore non accidit. Quare euacuandum totum corpus uel per uenae sectionem,uel per pharmacum, nec calefactori)s amplius utendum Et haec pro lislutione secundae rationis uidentur uilficere, nec opus esse ut dicamus aliam indicationem sit mi a materia,aliam a loco: uel quod in pleuritide non sumus certi a quo loco materia fluat, sicuti in capite&utero. Tertiam rationem non adducis, neq; ego scio quaenam siti sed cum dicas eadam uia remanere efficacissima,ego pariter dicere possum,quὀd eadem uia tollenda sit. Ad quartam accededo,quq inter omnes uidetur probabilior, dico, Gal. uerba r3. Meth. quod uersio sit ad longissima facienda,esse sane, & eo modo quo ipse s emetipsum declarat, intelligenda: alioqui semper opus esset scindere uenam,quae per duas ut aiunt diametros distat a loco patiente, atq; in pleuritide non e talo malleoloue ἡ directo lateris patientis sito mittendum sanguinem, sed ex opposito: quod nec tu,nec Avicenna fatetur. Moderari igitur hoc Galeni dictum oportet per duas eiusderatas & perpetuas sententias,eam scilicet quam nuper tetigimus, ut ὀ directo patientis loci:& altera,ut per comunes uenas, adue, si placet,¬a dignas, fiat evacuatioriae cogamur fateri uenas extremae
manus, debere in pleuritide praealus secari. Sed aduertedaqlios; bene l0ca Galeni in quibus praecipit,revulsionem ad longissima iacie-dam, atq; cum praecedentibus sabsequentibusq; uerbis & sententi js
conferenda. Occurrunt autem nunc mihi quatit Or loca, in quibus ea uerba scribuntur. Primus libro secundo de natura luimana,ubi no ex propria sententia a Gai .scribuntur,nec quasi Hippocratis magni uerba, cu pro Hippocratico libellum illum secundum Gai .no agnoscat, sed ueluti a nescio quo scripta,quem deridendo notium Prometheu 3 uocat: qui postquam modo suo uenas finxerat, edocturus earum s monem, ait: Studere odortet incisiones facere quam longissime a Iocis, in quibus dolores heri didicimus. uerba exponens Gale. autore illum damnat,quod non determinauerit, utrum dolentibus iam partibus revulsio influentiu humorti sit ad remota facienda,aut sanitatis tepore: sibi aute uideri,haec potius in fanis dici: uolente scriptore, rediindates humores assilescere ad alias ferri particulas. Secundus locus est Artis medicinalis, qui eodem modo intelligendus est scilicet lanitatis tempore: siquidem de parte artis, quae praeserit titia dicitur inibi sermo habetur. Tertius & quartus locus ubi metro η longissimae huius revulsionis, est 13 . lib. Methodi . Bis autem ibi hoc legitur,sed secundo loco cu exemplorum adiectione, per quae ostendit se non de longissima simpliciter locutu, imo nec de ea quae licet no extreme distet ualde tame remouetur. Siquide in affectionibus capilli, praefert humerale mediae & iecorariae:& in assectionib' iecoris,pectoris & cordis, reliquis anteponit iecorariam,cu tame aperte consterinumerale capiti, &iecorariam iecori, esse propinquiorem. Demum
437쪽
Dernum generaliter loqtres,ait: Semper autem omnibus eas quae ὁdirecto. A qua directione cum cadat ea liena quae ex opposito iacet lateri pleri ritide uexato,costat secti dum Galeni mente, non hanc, sed eam citiae e directo, este secandam,quod etia aperte dixit in lib. cura-
titio de uenae iectione. Nec dici potest ut tu in resposione ad prima Curtu rationem scribis Galen. de illa uenae sectione locutu, quae in consistendi iligore fit: citui in apertissimis iterbis testetur in eodem I3. lib. Meth.le de principijs loqui inflammationii. Ab initio siquide eius sermonis ait subi jciatur igitur hepar incipiens inflammatione pati.Et paulo post: Oculis inflammatione pati incipietibus,& in iocinore cit phlegmone laborare incipit.& in renibus , sicuti si renes. Et ne longiores simus in re manifesta, in tota illa serie de principio
loquitur inflammation ti,atq: uni iterialiter coclii dit faciendam e directo ei lacuatione. Veru quo pacto post in t Hippoc.& Galen.quando secadam liena in pleuritide ex directo dicut in colis endi uigo re intellexisse iplis Hippocr.quasi praeconis uoce in aptior. medicis clamante: Incipientibus morbis si quid uidetur mouendum, mouercum aute in cosistendi uigore sunt, quietem habere melius est.Galeno, in haec uerba ei succiliente: In illorii morborii principijs in qui Q bus spes est saluari debere laborante tentandu est afferre maiora auxilia de quibus dixit Hippoc.si quid uidetur motaedum, moire. Sunt alite haec phlebotomia praecipue, interdum etiam purgatio,quorum neutru in eo sistendi uigore accipiendum. Nisi igitur uoluerimus fateri. Hippoc.& Gal. sibi ipsis pugnatia scripsisse, dicere no possumus, eos dum uena secari uel purgatori u medicamen dari praecipiunt, de consistendi uigore fuisse locutos, in quo maiora auxilia penitus interdiciat,& quieti indulgedii, ratio ipsa quae plus ualet quam omnis autoritas,persuadet purgatione tamen sicuti dc uenae sectione ab initio filiadoq; c5 cedentes. Q md certe mirii est te alioqui oculatissi-3o nati apud Galen .non legisse, eum locii exponente que tu ex quarto lib. de uictii morboru acutoria citasti. Subluciam aute Galen. uerba a me uictique ex tempore transata: pharmacum exhibendum quarto die absque determinatione dixit: in nullo enim auxilio laboranti afferendo intentio habenda est ad dierum numerum, sed ueluti Hippocrates inquit aut st. atim ab initio priusquam humores firmentur, exbibenda est pharmacia: aut posterius, quando iam fuerint cococti. Quare & circa primam diem .interim & secudam & quarta interdii& qii in tam pharni actim exhibuimus, non in quarta iliam, quemadmodum iste scripsit. Haec Galenus. Quibus si addideris ea quae ab
P eodem in principio huius comment. sc untur, aperte cognosces.sectionem uenae de purgationem, suas Hippocr, lib.2.praecepit, esse
in pleuritide ab initio Lciendas. Ait enim, Pleuriticum nominauit
eum qui ab Hippocrate in parte libri legitima dictus est, in quo purgat eos qui ita se habent pleuriticos .Haec Galenus,eos qui ita se ta- Dent intelligens, in quibus scilicet dolor est in inseriore thoracis parte,quos te quandoque purgasse prima die Galenus fatetur,atque ut sequens est,in principio quocunque trium modorum apud in dicos
438쪽
3yr IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
dicos notorii principium accipiatur in quo etiam principio, dolo re ascendente, sectione uenς racit.Nec dici potest ut tu dicis quod
Hippocrates hoc pharmacum dederit,ad materiam antecedente ua euandam,cum loco sectionis uenae eo utatur, per quam euacuari uoluit materiam in inflammatione contentam, quae ad iugulum usque&ad brachium dolorem facit, eandemq; intentionem euacuadi per pharmacum in dolore ad praecordia declinante habere uideatur, ut scilicet utraque & reuellere,dc materiam in inflammatione colenta, ualeat euacuare. Sicuti enim purgatio ad contrariu trahit, quia a superioribus ad inferiora: ita & uenae semo e directo iam ad contrarium multis modis trahit, ut superius ni fallor demonstratu est:ambaeq; propterea cotrarietatis ratione pariter reuulsivae dici meretur. Galen. tamen,'ueadmodum in epist.ad Pharusium scripsi, in hac purgatione reces it ab Hippoc. quod adeo claru est, ut mirari satis non possim,csse uiros alioqui excell. qui dicat Gal. alio uado ne latu quidem unguem,unqua ad Hippoc. recessisse: cu nulla ferὸ sit Hipρoci comentatio,in cuius en olitione no semel eum modeste tame) reproen dat: praesertim ii pro Hippocraticis habeamus quςcunq; sub eius titulo &nunc leguntur,&apud antiquiores sunt lecta. Sed&in legitimis magni Hippocili b exponedis, ut erat liberi animi, & nullius addictiis iurare in uerba magistri, modo ordinem, modo uerba, sed & interdum sentetia quoq; no approbat. Sed ut reliqua nunc dimittamus, quis no cognoscat in hac parte pro Hippoc. Galen. no stareὶ scribete Hippocili subter septu fuerit dolor,& ad clauem no ad- nuat,mollire aluti oportet,aut nigro eleboro, alit peplio: Galeno uero ipsis postqua Hippoc.uerba exposuerat,dicete,Cognoscere quidem haec oportet S meminisse, non semper uero in pleuriticis uti. crus denim dixerat Hippocr.agere oportere, Galenus dicit no semper agendum: nec solum dicitii ed rationibus probat,etia ex aphori cuius intuli, In acutis passionibus rarὀ:& in principijs, pharmaciis utendum atq; ex febris uehementia, in qua etia si dolor ad praecordia perueniat, per sectione potius uenae, qu. im per pharmaciam euaocuatio facied quia maius periculum in ea est,a maiori infortunio subi jcitur,praecipue quado naturae aegrotantis experientiam no habuerimus. Quod igitur Hippocrates dixit, sermone absoluto opo teret fieri,hoc Galen .raro faciedum dixit,& solumodo duabus stantibus eonditionibus, febri scilicet no uehementi, & cognita per experientiam aegrotantis natura. Aphorismus autem a Gai adductus,
clare ostendit, pharmaciam hic ab Hippoc. praecepta esse intelligen dam in principio: alioqui non esset proposito Galen .deseruiens, si o Hippoc. in lib. de uictu morbiaicut. de pharmacia in cosistendi uigore danda,intellexisset,quum aphor. de principio loquatur. Vtruque igitur liquet,& Hippocide euacuationibus in principio faciendis locutu,& Gal. cum Hippoc. in sectione uenae sensisse, sed in pharmacia ab eo discortasse.Pariter quoq; tollitur, quod a te dictu est Hippocino de praeseruatione, sed de curatione tantu locutu,quae morbo iam facto debetur. Non enim colaeuit Hippoc.praeseruatione a curatio-
439쪽
ne in in orbis adhuc fientibus distinguere: sicut nec semper eos actus dis institit Gal. Hippoc. siquidem in aptior.inquit: Q raecisq; aegritudines a plenitudine fiunt, euacuatio sanat. apbor. Gal.enarrans, delirare quosdam neotericos dicit, a teretes ablatione causarii in orbos facientiti no esse curatione, sed praeieruationem: ibi esse solam curatione dicens, ibi no adest caulia faciens: ibi praeseruatione, ubi causa quae adest. nodum morbum facit: tune mixta quodammodo praeseruatione & curatione,cum facit: nec habere propriti nomen,& propterea alias alio, in hoc opere medicos uti, modo curatione. modo praeseruatione uocantes.Dicere igitur, Hippoci docuiste curatione, non praeseruationss,est in nomine cui Gai .ait) litem facere:&ut in cyclicis & clamorosis dii putationibus forte tolerari pol sit haec respon lio in his certe quae pacato animo tractantur, fuga potius uidetur quam defensio , praevertim cum nulli bi Hippoc. alia docuerit uenae tectione .neq; in pleuritide,neq; in alio quouis mori , quam quae per directu, tacendoq; semper aliam, S hanc laudando etia tacendo nos monet, eam quae ex diuerib fit latere, semper fugiet lam:& quoties iubet uenae sectionem, eam iubere quae fit per directum. Quod cotiderans Gal.obseruasq; diligeter ea quae quotidie in aegrow tis uidebatur.&quae Hippoc. exacte custodiens scripserat unu & primuin caruit esse dicit, sanguinis eruptiones: quae perrectu fiunt, maximii afferre aegrotatibus emolumentit: & quae e c6trario, no iuuare,sed distatuendo uires potius obesse. Q iod ubi in lienis & iocinoris tumoribus mostra iit ad operationes artis couersus, idem in cucurbitulis & uenaru sectionibus cotingere ostendit. Deinde ad pleuritidem uenies, subdit: veru & in pleuriticis,quae ex directo patientis lateras uenae sectio, uidentissimu iniit toties demonstrauit iiivamentu: quae uero ex opposita manu, aut omnino exile aut post tempus.Videre igitur hinc licet,& preponi eam quae ex directo alteri:&'30 Galenu ad sic sentiendum, non tantum Hippoc.autoritate ducti im, quantu naturae imitatione. & longi temporis obseruatione. Quod
si ut dicis) no ex proposito ibi locutus est ad quenam quisb alium
locum pertinere haec tractatio magis poterit cuni liber hic peculiariter sit uectioni uenae dicatus Θ & in eius prooemio quaeredum inter reliqua dixerit,an d: Grat,quaiacunq; quis maluerit liena secare,cum omnes aeque in omni tui lent affectione: an quoadmodii in Hippoc.&alii probatissimi medicorum lioluerunt, magnum dili crimen sit,si hanc uel illam secueris. QDd discrimen quum in hoc loco ex eiusdem Hippoc. uerbis monstrauerit, nescio quomodo dici possit,non Ao ex proposito locutus. Sicuti nec etiam uideo, quo pacto crededum, sectionem ex directo in pleuritide no posse fieri ab in:tio,prcsertim quum ostensium sit, eam retrahere semper & quandoque si mutatio
coloris expectetur ex loci uacitare,atque, ut sequens est,triumueo 'nae sectionsi uim habere Reirulsiuae quidem,quatenus ab interioribus ad exteriora a subcingere uidelicet membrana,ctuae intra thoracem est ad cubitu . atq; a dextro ad sinistrum, uel δ cotrario,& aliquo
etiam modo ab inferioribus trahit ad superiora.Deriuatiuae, lilia ad: brachium
440쪽
oo IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
brachiu trahit,a latere non ualde longinquum. Demu & ex ipso loco,si sanguis eo usq; sinatur fluere,quoad ille exeat qui in phlegnione continebatur: quod permittere optimii est,inquit Galenus libro de uenae sectione, in omni magna phlegmone,quae est prope sectam
uena Nemo aute mirabitur eadem uena eiusdem loci coparatione, diei longe & prope, qui sciat eas uoces de numero earu esse,quae relativae nominatur. Iecoraria quippe uena prope membrana inflammata estniene extreme manus uel tali relata longὰ si axillaris initio.
Si igitur Hippocr. 3c Galenus ita in pleuritide sicut & in alio quouis
morbo, eam quae per directu fit uenae sectione semper laudatur,atq; ei quae per aduersum praetuleriit, neq; unqua inuenitaturaliter scri-osime: quis duabus uocibus quibus Galen. usus est, contra' scilicci &-issimi motus, quas tamen sane intellectas monstrauimus ei quae per rectit couenire) dicere potest, eam quae in aduerso fit cubito,in aliquo uel casu uel tempore, iuxta illorii sententia, in pleuriti de ellepraeferet dam3qitas certe uoces contrarii, scilicet S longissimi, non ex
nostra ut pleritq; fieri solet imaginatione,sed modo quo ipsemet
Galenus uoluit, intelleximus: atq; uel ex hoc unico rundameto dilui, quaecunq; ex uerbis Hippoc.&Gal. aduerius hanc lententia hunt argum eta,monstrauimus. 9 uero modo tueri se poisint, qui Arabas secuti,uen. a cotrarij cubiti primo, postea eam quae e dirocio est. scindunt, in quadam mea ad Phariasium epist. monstraui:qua,si forte tantu tibi ocij quadoq; erit ut legere possis, una cum aliis meis multis nugi .ad te mitto,rogans obtestansq; , ut quMcunq; n' probabis, quae necestri ὁ plurima erui, obelo contodias. Malo enim tali enlepereant, quam miseram uitam agant. Vale,&me ama. Ex Ferraria.
EPIST. IL Iacobo a Parthen Dantifico, uari' malis assectibus quinquennium inicio. 3ο
ONSIDERATIS diligenter his, quae tum ex tuis literis, tum ex colloquio laeuenumero inito, de tuis malis affectibus intellexi, iudico omniumatoria quae pateris,causas esse,atram bilem & pituita in toto qui- Ο dem corpore,sed praecipue circa praecordia, ostiuinq; uentriculi, quod πυλωρο/Gr ci nominat,coaceruatas, atq; inde ad ce' rebrii fumidos uapores mittentes. X duobus aute hilce humoribus ita oriri quaecunq; te uexant θmplomata. ut nomilla utrunq; , non- nulla alterutantumodo sequatur.Nam capitis dolor &ueluti quas satio,& eiusdem ac 'culoru grauitas & caligatio auriu sonitus, ru--λ ctus,somnioru copia & uarietas,totius corporis segnities,utriusque humoris sunt germina. Frontis uero calor,suus adstricta arida ica. bies,pruritus, dentiu corrosio,immodicus alpetitus, atra bileni peculiariter consequi uidentur: sicuti semnioru obliuio,nariu obmu-ctio, tradi difficultas, mucus & screatus multus,mingedi disticultas ctim toti j tamen copia, pituitae redundantia. Cuncμ igitur haec. praeter frontis calorem,pruritu,& dentiu corrosione, a uigida sunt tempera o