장음표시 사용
481쪽
detur tibi credendum,saccharum quod nuc in usu est, fuisse Galeno incognitum, cum eius Varro & poῆ , ante illum per multos annos meminerint. Vt igitur primum aggrediar,si astronomiam intelliagimus superstitiosam illam syderum obseruationem, perquam futuri euentus ex horoscopo & uocatis annorum reuolutionibus praeniiciantum&quae cuiq; negocio peragendo, etiam si Deo placeo uesti uel incidendae uel induendae certas prae alijs horas praescribit:& cuscunq; de re sibi ignota interroganti, ex syderibus hora interrogatio- nis uel o rientibus uel occidulibus, uel sistra uel infra terram in ficti Io tius quibusdam sedibus, quas domos uocat, imaginarie γotius quaesuerὸ existentibus,certa ueluti oracula depromati eam ratum abest ut admittam,ut ab omni republica cum suis autoribus expellendam,ueluti in utilem,deceptoriam,& Omni penitus ueritate carentem,pute.
Longior autem fuerim, superfluoq; laborauerim, si praestigiosa eorum do mata pergam sigillatim confutare, alioqui ab Ioanne Pico Mirandula,iandudum duodecim libris explosa: ad quos illi remitte
di sunt, qui ueritatem in hac controuersia perfecte scire desiderant. Satis aute in praesentia mihi fuerit tuis respondisse rationibus:quod certe, ni fallor,unico iacto fundamento non erit difficile. Fundamezo tum tale erit,ut quotquot a te afferuntur testes, non de sit perstitiosi illa diuinandi arte loquutos dicamus, sed de ea quae motus,ortus,Occasus coelestium inclitu atq; ex his non hominu fortuna .sedd sectus lunae uarios,solis labores,atq; aereas mutationes uaticinatur
Ut enim ab Hippocrate incipiam, nihil in eo inuenio quod iudiciariae illi adstipuletur. In libro quidem de Aere, locis & aquis, qui maxime astrologiae fauere uidetur,quidnam legimus,nisi consideranda medico anni tempora, uentos,loca,®ionesZN5 enim alia de causa caniculae,arcturi, vergiliarii exortus ues occasus, solstitias& tquinoctia consideranda medico dicit,quam ut per ea temporum so mutationes agnoicat, cum quibus hominum uentres dixit permutari. Cum igitur hanc tantum ob causam asserat astronomiam non parum conducere ad medicinam, euidentissime constat, eumdem trice latum,non de iudicatoria intellexisse. Quod & apertius cognoscetur totum illum libellum lectitanti: hquidem morum, rituum, in
porum, uentorum aeris,aquarum, terrarum,ciborum S portium re
fert qualitates. In Epidemijs quoq; si quando Arcturi,Pleiadum,solstitis,aequino iij, caniculae meminit,ad circu scriptionem anni fecit, Ao ut Galenus eum librum exponens apertissime testatur. Sic&in phorismis purgationes molestas esse dixit sub Cane & ante Canem: N Talaos,bnon quia sydus illud purgationibus por se aduersetur, sed quia, utia cane με mo dem Galenus ait, exusta eo tempore nostra natura, purgatorii uim M. non sustinet.Exuritur autem eo rempore natura, non quod stella Canis uocata adurendi uim aliquam habeat, ted ex accideti nostro aericotingit:quia dii illa oritur, lol & uertici nostro magis propinquasi di in nostro hemisphaerio longiore moram trahit. Si enim propria id
482쪽
Si ii ui fere his qui ad antarcticum polum eadem qua nos ad arm-cu uergut inclinatione,eo idem quos nobis calores iacularetur: quoi tamen eodem tepore maxime algeant, quo nos maxime aestuanius Quod certe arsumentum uel unicu,tota fero astronomicam diuina tionem tollit, signorum uiribus inhaerentem, quas in nostra regione
exibiis ad ea accessu demonstrat. Sed quo pacto potest Hippocrates
diuinatoriae nostratium astronomiae metionem fecisse, quum supra quadrigentos annos ante Ptolemaeum fuerit, a quo ferὸ, quareeentiores usi sunt,emanauit in totum diuersia aNecepsi& Pettaris asti onomia, quae tamen QIO nomine cum motrice conuenit, re tantum Iodiicrepat,quantum mendacium a ueritate,&figmentum auerare. Non est igitur ut praestigiosi isti diuinatores sua commenta Hippocratis autoritate tueamur, sicuti neq; Platonis aut Aristotelis: na&hi nihilo plus astris attribuunt, quam quod Hippocrates, indicari scilicet per eorum ortum temporum mutationes. Anni enim partes per ortus & occasus stellarum antiqui distinguebant, ceu per rem
quae ad oculos patebat, & sensibilior firmor apud omnes gentes
erat, quam digestio earum permoles, quorum nec nomina nec numerus eadem erant apud omnes. Numa enim nouimus duos anno
superaddidisse menses:& dierum mentium numerum, sicuti & no- a mina, scin sapud diuersiss fuisse diuersa. Quae uero in Timco a Platone scributur, non de corporibus ipsis coelnibiis intelligeria sunt, sed de ea mouentibus animabus,quas& deorum dignatus est nomane,& idearum quas in se habent ratione esse dixit fati conscias. Apud Aristotelem quoq; nihil lego,quod me ad credendum istis uaticinatoribus cogat. Explosa enim ladudum cst illorum comunt tia expositio, qui id quod in Meteoris,de pluuiis,grandine,uetis,terrae motibus,atq; id genus caeteris dixerat, ad omniaquς in terra quomod libet aguntur,transscrebat.Sicuti &quod de accessu de recesibselis,in obliquo circulo,in libro de Coelo & mundo est proditu. Vt 3 endi negari non potest,corpora coelestia,&praecipue solem suo accesui & aspectu, lorem per te in nos influere,& suo recessu ex accidenti frigus: ita c6cedi non debet, ut peculiari alia ui, uel nocua nobis sint, uel salutaria. Q rare quod Thaleti ab Aristotele attribuitur, di Deiriocrito a Plinio, pr uici siescilicet eum per astronomiam oles penuria, si ex aeris intemperie coiecturam fecisse credatur, ut ex Pliani' colligitur hoc non inuiti cΡcedimus: si de Martis,Saturn uel alterius syderis maligno afflatu,factum ipsum negamus: nec Arist. aut Plinii testimonia nobis aduersantur, si recte ue a eorum perpendatur. Attribuunt hoc Thaleti,ait Aristoteles, & de eo dici. Et Plinius, 'Ferunt,inquit, Democritia in Sc. Quae uerba non credi disse ei famae Aristo. aut Plini si demonstrant, sed eam historiam ueluti ab alius proditam enarrasse. Nec ut ostendat philo phiam utilem esse ad coparandas diuitias, Thaletis exemplum affert Aristoteles, sed potius ut
Ostederet u οπωλιον ad cumulandam pecuniam multum conducere.
Verii quidnam debet Thaleti de eo testibus potestatibus credi, qua corum nabstantiani ignoraueritZastra enini terrostria, dc coelum sectum
483쪽
ctum putatiit. Quid per motus potuit explorare, qui nondum exacte
agnoscebantu d uero quisquis ille fuit qui philosophorum hi-m,riam texuit, Galenum enim non fuisse satis constat de uaticinio illo Thaletis senserit, non ualde mihi curae est, scieti magnam hominum partem desiderio noscendi futura tractos, non solum astronomiae,sed uanioribus etiam diuinationibus fidem mancipasse: quanquam, ut uerum ingenue fatear, id in eo libro non memini me legis se. Maioris autem momenti apud me est Galeni ipsius autoritas,qui in libro de diebus decretorijs,qui proculdubio eius est, astrologo- Io rum delirijs manum dedisse aperte cognoscitur. Nam Augustinus &Averrois tam aperto Matte aduersus inrologos ubiq; pugnant, ut ambigi non possit, eos si quid uideantur quandoq; coelo adicribere. id noli plus esse,quam quod nec caeci ignorant, caloris uidelicet &frigoris influxum. Quod uero ad maiorem machinam,hoc est,adGalenum attinet, non adeo ei adstricti sumus, ut non ueritati magis. Ab
eo siquidem didicimus, nulli quantumuis summo plus credendum csse, quam quantum rationi & experientiae est consonum. Age igitur uideamus quantum rationes quas in libro de iudicialibus diebus
affert, roboris & momenti habeant in reddenda earum dierum ra-xo tione, qtias Hippocrates prae caeteris commendauit. Sunt igitur quae axiomatis loco ab eo subluciuntur ueluti experientia nota, septem numero:
I Non omnes dies sunt aequὁ iudiciarij. . L Fortissilini sunt septenari1.3 secundum locum obtinent quaternarii. Quidam inter hos cadunt. s Non omnes septimanae , nec omnes quartanae disiungunturis sed nonnullae coniunctae, aliae uero ditiunctae sunt. 7 Acuti morbi diebus imparibus magna cx parte iudicantur,&dius C turni paribus. Horum rationem redditurus. multa subucit quae a nobis sigillatim sunt examinada.Duo in primis esse dicit Omnium quae fiunt prima principia: unum, quod ex inferiori materia exordium capi aliud,quod ex coelestibus.
Nos autem duobus litice principus, alia duo superaddenda a b
nis philosophis didicimus: in inferioribus quidem,humanam mentem: in superioribus, cunctis de coelestibus & terrestribus imperantem,diuinam potestatem,&inseruientem illi supernarum mentium
Addit Galenus,absq; ordine esse qui unq; ab inferiori hoc pri eipio: cum ordine uero quodam & ornatu semper progredi, quae accelestibus proficiscuntur. Nos scimus tam coelestia quis terrestria, inad'& quae supramutana appellantur, certo ordine esse a summo opifice c6stituta: multa, hic & esse & fieri eum ordine, quae ordinem suum vel .a propria natura, uera potestatibus coelo potentioribus nanciscuntur. Nam ut mittam ea quae supra omnem & coelorum potestatem & ordinem solius
dei gloriosi munerς in nobis but ςlementa, quocul modo ccxlestia corpo
484쪽
corpora uoluta sint, nunquam a proprio ordine recesserunt Plantae radices deornim,ranios lursum semper miserunt, atq; in omnem di . mensum audita iamq; perfectς,semina quibus species seruaretur troduxerunt. Pisces aquas, aues actem, metalla terrae uiscera, quocunq; uersa sint sidera,nunquam deseruerunt. Demum, ut Arisi docuit,ea sela ordine carere dicimus,quae prςter naturam nint.Sed & Gal.ipse in doctrinis ordines quosdam agnouit, quos in coeliam nec retulit, nec referre uel Iebuit ueI potuit. In agricolationii quoq; disciplina, in domo uel rep. gubernanda, in re militari,& in quavis deniq; arte, siue speculativa, siue factiva, multa ex ordine fieri uisuntur, quae in I coelestes causas nequaquam sunt referenda,neq; ab illis, ut Gal.putauit,ad ordinem sunt redacta. re non erat ut pro reddenda crisimorum dierum ratione,ad solem uel lunam confugeret.Nam ut demus illi,nos uirtute omnium astroru,solisj, praecipue frui, quatuor anni tempora ab eo fieri,ex terrestri limo animalia gigni, fructus ad maturitatem duci,ad concubitumi & generis perpciuitatem animalia quaeq; homine excepto,prouocari: non propterea tamen concedendum est. morbos eius peculiari ui ad sesutem uel mortem iudicari. Agit quidem soI morborum curationes,sicut & reliqua quae dioximus, calore suo uiuifico,quem elus minusue uario motu & lumi- α ne nobis impartitur. Hinc enim fit ut aegritu es aestate inestoares, in qua ex selis ad nos accessis maxime incaleicimus, hyeme ob ni-gus,recessu eius nobis contingentes,resbluantur: atq; econtrario.
quq hyeme coeperunt ut Hippaeocuit calore aestaris evanescant Verum non hocperpetuum est, neq; eundem ordinem semper seruat,sicuti contingere deberet, si inferiora licca coelo ut Galenus dicit incertu Ordine redigerentur.PIeνunq; enim cotingit, ut aestiui morbi ante hyemem,& hyemeses ante aestatem, finem ucIbonum uel malusoriantur.Quandoq; etiam licet non tam crebro, euenit, ut ad longius quam sex mensium tempus,nullo uci ςgrotantis,uel medici,uel assidentium errore interueniente,prorogentur. Quod si ea que a sole in morbis fiui qui etiam,ipsomet Galeno teste, princeps summus est inter coelestia sydera non sunt firma&rata quid de luna dicedii, quae eius ueluti uicaria,inutuatum tantum lumen nobis impartitur, atq; id quidem non eodem semper ordineὶ Et licet mense uno tantum itineris perageret,quantum sol in duodecim,exiguos tame pretillo in nos parit influxus,atq; non adeo manifestos. are nescio an eius operatio in quatuordeci in diebus,operationi solis in sex me sib.
in sbluendis morbis recto a Galeno comparetur. Sol quippe praeter id quod summam habet inter sydera potestatem, ex maximo ad nos o
accessit ad minimum,uel e contrario in sex mensum spatio neces Dd permutatur: Luna uero cum exi Iiter semper in nos agat,in semia menstruo illo circuitu, prout uel ad septentrionem uel ad austrum
magis uersit modo plus, modo minus uertici nostro fit proxima,&tarisius uel citius mouetur, secundum quod uel in superiori sui pax ut circuli parte,uel inferiori reperitur. Quare quantum ad haec, mianus stata di certa longe est eius,quam solis in nos alterati
485쪽
At si qitispiam Galenu sequutias dixerit, operationes lunae in nos
ex abscessu eius a sole, uaria i ex eo configuratione,non ex maiore minorEue ad nos directione, aut motus uelocitate cotingere: fortiores enim mutationes fieri in cogressibus,atque dum vinum in plenaue est: minores, dum diuidua: exiles, dum a ιυλα Mq; ,hoc est, utrina ire curua &comicularis: hoc certe dictum ad tuendum dogma aliquid faceret, si omnes aegroti labi
in morsos luna silente inciperent. Ita enim in septimo diuidua, magnam: in decimoquarto plena, maximam alterandi habens uim,acutos morbos iudicaret.Verum hoc rarissime contingit, & propterea
Hippocraticam crasimoru dieru doctrina destruit potius quam ad struat. Nam quum indeterminata sint morborii initia, sicuti quovis lunae die potest morbus incipere, ita potest quaelibet ad solem configuratio in singulo mx i die contingere. Atq; hoc pacto nulla dies magis quam qu quis alia dici merebitur iudicatoria: morbo enim in-
uagente te do inae die,sexto, no septimo,tetragonus: & decimo tertio, no decimoquarto oppositus cotinget aspectus. Quare si iudicium cofigurationes huiuscemodi sequi vicatur,nec septima potius qu.am sexta, nec decimaquaria potius quis decimatertia, nec dies una magis quam alia iudicandi potestatem habebit: totaque Galeni machina, silpra obteruatos ab Hippocrate dies fabricata,cu ipso eoris ruet fundamento, uniuersusq; eoru ordo interrumetur,alioqui ob aliud Galeni dictum nutabundusmihil enim manifestum ob ea fieri dicit, dum luce caret, quod magna ex parte tribus diebus a coitu ait contingere: in quibus ea quae apud nos sunt, alterare non sufficit. cunq; igitur morbi die novilunium euenerit, ut nulla alteratio perpetuo triduo in haec inferiora a luna fiet ita nullum eo tempore poterit eius uirtute in morbis iudiciu fieri. Quare mensis ille Gale-ni,que extempore quo luna totu signiferu circulum peragrat,& ex
30 tempore quo nobis uisibilis est, fabricauit, triduo illo quo ucem ad
nos no mittit, necessarid cadet,ueluti altera cadete columna qua sustinetur. An uero alius etiam ex causis nutet, age exactius examinemus: quod ut probius fiat prius Galeni mens bene elucidada. Cum ex tribus lunae ueris mensibus nullus suppeteret in quem crisimorudierit rationem commode posset referre, quartii quendam machinatus est,ima nam e potius quam re ipsa ex duobus compositum. Tres dico, acii echo his duobus,quos nuper recensuimus , alio, qui Gud Graecos, ut dicit Galenus tertio Prognosticorii, proprie mentis nuncupatur,tempore uidelicet medio duo ii congreinium solis
o & lunae. Addit autem supra eum quo luna signiferu circuit, duos semis fere dies quibus solem attingit, a loco in quo antea secu colun vita fuerat triginta iam partibus iummotu: in que certe mensem, si in luna referedi essent crisimi dies potius quam in utrumuis iam dictorii referri deberent,cum colaurationes eius ad solem,in quibus magna uim esse Galenus fatetur per hunc maxime & fiant & agnoscantur cuilibet septimanae dabimus dies sex atq; alterius, hoe eii se
ptimae diei horas dece & septe semis:quod etia tempus 1 cit Galen.
486쪽
esse dierit seq. Versi cum hic uigintinoue dies semis capiat, tres eius septimanae supra uiginti duos atque octatia alterius diei parte superadderet, quod ab Hippocratis doctrina multii abhorret. Hoc situr reiecto mense uelim non modo Hippocrati, sed nec Archigeni conueniente, ad mensem peragrationis accessit: quem cum uigintife-ptem dierum & tertiae partis alterius diei esse putaret, uideretq; tres eius septimanas copleri,in diebus uiginti & media alterius diei pa te atque ut sequens est, non plus ad vigesimam quam ad primam de vigesima pertinere, isto quoq; reiecto,ad mensem apparitionis confugit: quem cum in determinatu ideo reperisset, quod luna no siem 1 oper aequali tepore post coitu cui sole deliteiiceret, ex proprio potius arbitrio, quam re ipsa tempus,quo lateret,irium,& id quo luceret, uigintifex dierit spatio tertia alterius diei parte superadulta, definiuit. Quod etiam cu in totu suo desiderio no fatisceret, tres enim eius septimanae, octava diei unius parte,a uiginti aiebus deficiebat, quare ad decimuironum potius quam ad vigesimu uideoantur pertin re: altu ex duoru compositione comentus est, qui minor esset quam is qui circuitu signiferi describit maior eo qui illuminatione metitur.Coniuncto igitur utriusq; tempore simul, atque eo numero qui ex comixtione nascebatur,in duas aequas partes revecto,id quod re- ΣΟnianebit, quasi in eo utriusque uires csiplecterentur, idoneu putauit, in quod crisimi dies referrentur. Restabiit autem, ut supputanti manifestum fiet,dies integri sex & uiginti.&praeterea alterius diei media & tertia & duodecima pars: quae partes si ad nostru horologiu reducantur, aequinoctiales horas duas supra uiginti costituunt. Media enim diei pars horas duodecim capit, tertia octo, duodecima duas: quae simul iunctae duas & uiginti complent: ut sit hic factitius men-m,duodecima diei parte, hoc est, horis duabus minor uigi miseptem diebus. Quod templissi in quatuor secuerimus partes,cuilibet septimanae dabimus dies sex, addita alterius diei media sexta vigesima-3squarta & quadragesimaoctalia parte: quae utiq; partes simul iunctae, horas quot diximus complebunt. Medietas quippe dici, horarum est duodecim: sexta pars, quatuor: uigesimaquarta, unius: quadrag simaoctaua, semihora perficitur. Iunctae aute hae simul,horas quas diximus, septeni decim uidelicet semis efficiunt. Et quonia haec eadem septilitae diei fragmenta, alio modo signans Galenus dicit esse m diam & quintam partem,adiecta sexagesima, centesima & vigesima& ducentesima quadragesima diei particulis, uideamus quomodo hic in idem recidat cum prioribus,soc est quomodo horas septemdecim semis conficiant. ledia pars diei est norarii duodecim: quinta pars est horarum quatuor, & quatuor ex quinq; partibus alterius
hor. e. quae clarioris uipputationis gratia sunt iuxta recentiores, minuta horae octo & quadraginta,dando unicuique horae sexaginta taliam imita. Sexagenina porro diei pars quatuor & iliginti ex eisdem minutis compri endit: centesima de iligesima, duouecim: ducentesima & quadragesima, sex i quae omnia minuta simul iuncta, numeru
487쪽
bus simul iunctis,redeunt horς priores, decemsepte uidelicet semis. uibus ad coplendam septima, desunt horae sex semis, quas Galenus
icit esse quarta diei parte additis sexagesima&ducetesima quadra esima diei unius portluculis Licet in improsia Graeco codice menia
osse addatur portio centesima vigesima: tunc enim redundaret ininuta horae duodecim.Nam sexageama, ut diximus, diei portio, quatuor &uiginti horae mimita constituit: &ducentesima suadragesima, sex: quae iuncta uigintiquatuor,triginta partes medietate uideo licet horae) coplent. Quare delendum a in Graeco codice . atque inro hae parte barbara editio no solii noua interpretatione, sed& Graeca ipsam lectione uincit. Alioqui neque solum in hac parte erratu est
in noua interpretatione sed & eo loco ubi mensis a Galeno dearticulatur. Reserendae enim illae tres portiones, scilicet medietas, te tia & duodecima ad integra diem: no, ut interpres putasse uidetur,
tertia & duodecima pars medietatis intelligenda. Nee uelim uel teues alium fortὸ qui haec legerit arbitrari me detrahedi midio in haee diuertis te. Tantum enim ab hJc absum ut summa laude&praeconio 'dignum eum interpretε ducam: culpandosq; potius, si qui culpandi sunt,libroru excusores, qui dum celeritati nimis student. castigationes recognitiones .i plerunq; praeuertunt,& pr. aecipitari editiones cogunt: quod de hac ipsa interpretatione interpres ipse queritur. In haec aute diuerti, ut Galeni sensum, qui prae literς corruptela excerpino poterat,aperire. Galen .praeterea, ut ad id red 'amus unde disce
simus, ostensurus vigesimam potius quam vigesimam primam iudiacatoriam esse. ait: Quod cum haec ita se habeant , ternae septimanae uiginti erui dierit,&praeterea alterius diei sextae partis. In quo loco etiam menda est, tam in Graeco quam in Barbaro codice: maior tamen in Graeco, in quo nihil praeter sexta illam parte legitur: quum in Barbara editione legatur,sexagesin aquinta pars, ex cetesima luinqtiagesimaoctaua. Restituendiis ergo locus in nunc modum: His ita se habentibus,tres dierit septunanae uiginti dies, & praeterea unius diei sextam & sexagesimam,& dii centesimamquadragesim. a partem continebunt. Atq; ad hunc modum exacte ratiocinantibus parum excellit uiginti dies trium septimanarum numerus: & huius magis
quam vigesimia rimus est proprius: quanquam & hic quoq; erratii est in Graeco codice, pro vigesimo enim die legitur octauus. Demii quasi epilogum saciens, subdit Galenus: Mihi quidem demonstratu
est iuxta aeritate,& Hippocratis sententiam, qui ii nullum horti tootis diebus uerentinierari potest,hoc est,exacte& persecte, neque se- Q ptimana, neq; quartana,neq; melis, neq; annus. In suibus uerbis aliquantisper sistendum, considerandum, an ad intelligedam Hippocratis de decretoriis diebus sententia, eoriamque rationem reddendam, necessariu sit ad lunam recurrere, & per eius aliquem motum eos numerare. Percurrenda igitur in primis loca, in quibus de his diebus mentione facit. In aphorismis legimus, in quatuordecim diebus acutos morbos iudicari: qiiartu diem esse indicem septimi: alterius septimanae octauam esse principium: undecimii estis cotem
488쪽
plabilem ceu quarta alterius septimanae: Sc pariter decimuseptimii. Sudores bonos & qui iudicant morbos incipere die tertio, quinto, septimo, nono. undecimo, quartodecimo, septimo decimo, vigesimo, vigesimoseptimo,trigesimo quarto. Et alio loco: Febre quae diebus paribus relinqui olere r clauare.Mohbu regiu bonia esse, qui septimo, nono, undecimo, quarto decimo febris die superuenerit. suppuratos a pleuritide, nisi in quadraginta diebus purgentur,tabidos fieri Podagricos tumores,sedata inflammatione,in quadraginta diebus finiri. Destillationes in uentre superiorem intra uiginti dies suppurari. In quibus dictis nihil ego uideo quod currere ad lunam nos cogat: uideo potius quod auertat. Vt enim argumentu quo ab initio tertii libri utitur Galenus, in argumentantem retorqueatur,sidierit Hippocratis ordo status est & determinatus,quo pacto potest in Iuna referri,in qua nihil ratu & stabile inuenitur 3Nam ut a mense coniuncti onis incipiamus, non semper idem spatium priniam S s quente coniunctionem interiacet: alioqui una scita, perfacile esset sque ullo labore futuras omnes cognoscere, quod in mediis ut uocant colunctionibus docentastrologi: quanqua nec ipsae idyraecise habent interuallum, quod Galenus putauit, sed supra vigesimum nonii diem semis,partes quatuordecim superaddunt. Minus quoq; stabile est per: ationis sub signifero circulo tempus,ipia iii delicet luna modo uelocius, modo tardius lata: quado enim celerrime mouetur, supra Is.gradus quotidie perambulat: quado tardissime, duodecimum no attingit.Ex quo fit,ut instabilissimu sit illuminationis tempus: cuius inconstantia quum agnouisse Galenus uideatur, mirum est, quddeo ueluti stabili utatur. adid etiam tempus si praefinitum certumq; esset, nihilominus ordine de numerii dieru Hippocratis peruerteret,quii eo quo latet tepore, nihil huc inquat, ut sisterius
quoq; dictu est.Sed & quomodo possunt hi dies certi quidpia hab
re,si uerues aliud quod experientia obseruatu dicit Galenus, luna a benevolos planetas resipiciente,bonos & sanis de aegrotis dies contingere : si ad maleficos respicia malos & cotristantes ZEx hoc enim plerunq; euenit, ut laudati ab Hippoc dies malisni sint: & quos ipse uituperat,boni. Sicuti etiam ex alio astrologorii dicto,a Galeno non minus recepto. Asserui quippe ijdem Aegypti; astrologi, quoties id signia, in quo boni planetae tuerint,natiuitatis alicuius nominis tempore luna insederit, bonos dies illi homini futuros : atq; e dineriis malos,quoties in eo signo fuerit, in quo mali planetae errat,dum homo nasceretur. Idem iudicantes ex unis quae de quadrato uel aduerso primordia illa signa rei biclut: ut u Arietem boni planetae tenue- orinthora natiuriatis,&mali Taurum: quando luna in Ariete, Cancro Libra,& Capricorno suerit,bene cum homine illo Ueturiquando in Tauro,Leone, Scorpio uel Aquario male. id igitur certi relineluetur diebus Hippoc.si in uno lunae circuitu vix decem super-eriit dies,qui ex coelesti causa no impediantur λ sed quia duo sint se. cudum astroluos benevoli planetae, Iupiter & Venus: duo malevol aliunus & Mars: fingamus alique nasci planetis his quatuor diuersa
489쪽
uersa signa tenentibus, ut me haec scribete cotingebat. Iupiter enim in scorpione,Venus in libra, Saturnus in Cacro & Mars erat in Virgine: nullus ei nato, quocuq; aegrotauerit tepore, ex notatis ab Hippoc.diebus relinquetur, qui a proprio signiticato no detorqueatur. At dixerit forte quispia, per bonos hoice influx' iuuari bonos Hipp. dies, per malos maloria malitia augeri. Sed dicat mihi, quidna fiet, si cum bono influxu malus dies, uel cum ni alo bonus c5iungaturi Mixta inquiet, ex bono & malo proueniet operatio. Verum nonne hoc est Hippocraticas obseruationes peruertere,' ordinem omnem abio eis auferre,atq; medicii a propria professione ad uapputandos coelestes motus euocare,& in hanc necessitatem adducere, ut cuiuscunq; aegroti curatione accepturus est, natalem horam coInoscat,& planetarum loca cum stylo& abaco in eade hora supputado perii estiset'Verum & morboru initia non minore diligentia erunt obseruada, quum iuxta astrologorum 8 GaI sententia, bona futura sint his orientibus signis in quibus boni planetae fuertit tepore natiuitatis: &mala illis orientibus, in quibus mali fueriat collocati. Idem5: iudicadu de signis quae uel exaduerso, uel ex quadrato respicrut.Tanti autem momenti esse Galenus putat principia, ut ab his fere depedereio dicat uniuersam ex crisimis diebus pr Inosticatione. Maonas enim quae in quadratis uel in aduersis locis Qt mutationes,in bonis principijs bonas, in malis malas esse arbitratur: ut & hic illud dici possitiiniale fuerit principiti,tale futui si & exitii. Quare principij bora erit
cum astro labio a medico accuratissime cognosceda,S. quod signum in ea oriatur, solertissisime inuestigandit: hoc enim perdito, simul omnis dierum iudicialium ars deperibit,alioqiii eo etia habito ruitura si horae principi j maeis standui sit, q diebus ab Hippocrate praescri
tis.Longior fuerim, ii quaecuq; recutioribus astrologis circa ni ororum praelagia conscripta, uel potius conficta sunt critimis Hippo-3o cratis diebus aduersantia hic afferre uolucro. Extant teculiaria duo comentariola. unum Hippocrati alterutri Galeno adscriptu, in quibus quicquid fere legitur, Hippocrati in hac doctrina aduersaturiadea relegentur,qui huius rei pernoscendae sunt avidi: satis mihi nunc fuerit ea afferre, quae a Ptolemaeo astrologorsi principe de his diebus scribuntur,ut uel ex hoc cognoscatur astrologorum dicta cu medicis non consentire.Is enuntiato quod est inter centum, sexagetanaum, in hunc modum scribit: Super aegrotis criticos dies inspice, ac lunae peragrationem in angulis figurae sexdecim laterii. Vbi enim eos angulos bene affectos inueneris bene erit languenti: cotra male, si afflictos inueneris . Quodlibet huius figurae latus uiginti duos gradus capit & praeterea alterius gradus medietate. Erunt igitur in lunari mente dies sexdecim obserit idi, qui nec stati erunt, nec Hippocraticis,praeterqua raro,cosentietes: quoniam luna ite locius mo-ta,paucioribus diebus unum latus ab oluet: ubi tardior fuerit,plitribus in uno pertranseundo immorabitur.Verum nec ex ipsa secunduseipsam die, sed ex anguli bona malisnaue affectione, bonu uel in
490쪽
inur, eo magis ab Hippocrate dii tertimur. Sed haec quidE ad omnes pertinent, ii in reddenda crisim orsi dierum ratione,ad astrologos confugiunt. Illud uero ad Galenu peculiariter pertinet, quod de intermittentibus febribus 4. Aphorissimorum lib. Galenus,&3.Prognostic. idem Galenus & Hippoc. scribunt,numerandos uidelicet in his
non continuos dies, sed ipsas accelsiones. Quae certe accessionum numeratio in lunam referri no potest cotinue motam, nec qua loq; suam motionem interrumpente:&si in eam referatur, neq; isdem dies, neq; eaedem configurationes remanebunt. Quarta enim quartanae accessio ad nonam diem,& septima ad octauamdecimam per j Iotin obit, atq: deinceps quoq; in reliquis uniuersus & dierum & eo figurationum ordo perturbabitur. Sed Rin tertianis quarta accessio ad sextum, septima ad tertiuindecimii spe tabit. Quare hi dies, sextus uidelicet & tertiusdecimus iudiciales potius in his erunt, quam se- ptimus & decimustertius. 11:tto argumentia quo praecipue Apomnensis in Gal.utitur, licet non minus contra ipsum mei argumentantem, quam contra Gale. concludat: sequi uidelicet ex Galeni num
ratione, quadragesimam primam diem magis quam quadragesimam esse iudicialem,superfluetibus secundo uicenario duodecim horis, sicuti primo,quae prioribus duodecim iunctae diem integram constituent: quare iudicium ad quadragesimam primam, no ad quadragesimam pertinebit. Neq; est ut adnumerum parem recurrant, qui ait diurnis morbis congruetior, per eum potius et per imparem in O tis. Nam cu in his natura ceu minus exagitata segnius aduersus morbum moueatur, si paritati hoc dandum ad quadragesintainsccutant potiusquam ad quadragesimam iudicium pertinebit. Haec & alia permulta faciunt, ut a Galeno in hac parte recedam: nee sol si ab eo, ted ab omnib. quotquot astrologica ui perstitione praeclarissima de
castissimam medicinae artem sex re & adulterare contendunt.Nec est ut Gale. uel alius quicunq; hanc crisimorum ex c o rationem in 3o Hippocr.referat,in tertio Prognostico,ubi crisimos dies per sex qua ternarios ad vigesimu usq; digessit,in hunc modus cribente. Nulluautem horum totis diebus uerὸ numerari potest: neq; enim annus, neq; menses totis diebus apti sunt nil merari. Quartanos enim & septimanos insultus de his enim loquitur Hippoc. non esse integris
diebus numerandos: ex eo probat, qu Id nec mensis neq; annus integris diebus sunt numerandi.quod certe argumentum, si pro argumeto ab eo affertur, non uidetur concludere, nisi quartanorum & septimanorum supputatio ex anni supputatione dependeat. d si tanquam uerum recipiamus, ad agnoscendam dierum certam quantitatem necessarium erit anni circuitu exactὸ cognoscere, ut hoc in duodecim partes diuiso, menstruum tempus habeamus, quo in quatuor partes dissecto prodeat septimana. Est autem uerus anni circuitus.
λ-;ri ..itiis hiph00si supputationem,quae caeteris exactior reputatur, di talia Abh8si IV mx ξςς0xoxum sexagitata quinq; ,horarum quinq;. & quadragii Gisiais M sς Reςsimaru anerius horae,& praeterea partium se dae sexa ' P ' gesimae sexdecimaduen merum,si per duodecim diuiserimus, o