장음표시 사용
491쪽
eurrent primo integri dies triginta, supererunt quinque: quos si
clarioris supputationis gratia ad horas reduxerim iis,fient horae centum&uiginti: quibus per singulos menses distributis, decem euiq; obiit ni.Erit igitur quilibet mensis dierum triginta,horarum d cem.G siquis exactius rem supputare uolens, quinq; horas quae r manserunt, in minutias secuerit,& cuilibet horae, ut astrologi faciliti sexaginta tribuerit restillabit summa trecentorii. Quibus ii adijciantur noue & quadraginta primae minutiae, erunt in totii CCCXLIX. aerursus in menses duodecim distributae, addent cuilibet minutias noue supra uiginti, unica si perstite minutia, quaecum sexaginta
ualeat secundas minutias, ex his etiam secundis,quinq; erunt super-
addedae. Sed ex sexdecim huiuscemodi minutijs,quas diximus in ex pacto anno contineri, singula singillo mensi data, adhuc quatuor re- , liqtiae erui, quae ad tertias redacts & summa earum per duodecim di ruisa, singulo me si uiginti tertias minutias superaddet: conflabiturq;
praecisa mensis quantitas ex diebus triginta, horis decem, minutus primis uigintinouem, secundis sex, tertiis uiginti. Quare uerus hiemensis Galeni mensem longo interuallo superabit. & si integritas a die tollitur quia nec mentibus , nec anno adest, per auctione poto tius quam per diminutionem auferetur,tresque septimanae ultra primum&vigesimum diem extendentur nedum qu dduigesimo finiatur. Quaquam si astrologis standii, incertior loge est dieru mesura. ipsis quide plus minusue modo auctis,modo minutis,iuxta inaequa. litatem tum motus solis in obliquo circulo, tum obliqu)rum & rectarum ascensionum, semper tame uigintiquatuor horas excedentibus ut Ptolemaeus lib. 2.&3.magnae copositionis demostrauit. Si igitur Hippoci autoritati, quae certe no maxima apud quelibet non esse debet, dadu est, ut diebus no integris de quartanos & septimanos circuitus ita numeremus, ut sex quartani tresue septimant,quod idem
30 est, in vigesimo die finianturmon hoc ad dies aequales uel inaequales astrologorii acceptu est referendu: sed ad id potius quod Hippo a.expressit,quod scilicet aliquiquartant,sicuti & aliqui septimani hircii itus, coniunctim,aliqui disiunctim sunt supputassi.Nec id quod de anno & mense ab eo cicitur,pro efficaci argumento sed pro ceteplo est recipiendum, ut scilicet quemadmodum nee anni nec menses,& ira nec qii urant nec septimani circuitus,copletis & solidis diebus sent metiεdi:alioqui&iex quartani& tres septimani vigesima
die trascedet Nihil igitur ego in docti ina Hipp. de iudicialib. diob uideo, quod in astrologorii dogmata referri uel debeat uel possit: 4o uideo potius per Hippocraticas obseruationes illorii decreta circa morbos funditus tolli.Laudadu igitur in hac parte Gale. ingeniti, msubtili artiseso Hipp. dicta in coetu redigere conat' sit.N5 propterea tame eius autoritati tantu est tribuendia, ut ueritas deseratur:quae
sella amica magis esse cuilibet bono uiro debet, q myrias Galenorii. Secundum quod in meis epistolis non probas, est, quod clima nostrum sextum magis temperatum esse dico,quam quartum,quod Galenus:& quintum,quod Averrois putauittemperatissimum. Tia
492쪽
si IO, MANARDI EPIST. MEDICIN.
hi enim uideri ais, iustitiali quod uocant temperamneto quartun & quintum excellere, quonia calor amicior est naturae quam Digus. Quinto qualem temperiem potius debet sperare atq; optare medicus. In quibus nerbis,quinque uideris innuere: primo temperatissimum hominem non uere aequalem habere primarum qualitatum mixtionem, sed iustitialem: secundo,iustitialem hanc temperiem ad calidum magis quam frigidu uergere: tertio,hanc in quarto quinto magis quam in sexto elimate reperiri:quarto, calorem magis amicum esse naturae quam frigus,& in temperata regione calorem po- i.
i lius quam frigus aesiderandum. Ego uero, ut a primo incipiam,
dum eam medicinae partem, quam theorice uocant,profiterer,quici quid recentiores putent,tenebam temperatissimum homine, si mo- do quis talis inueniatur, temperaturam habere inter utranque primatrum qualitatum contrarietatem exacte mediam,humanumq; in uniuersum genus inter reliqua quae coeli ambitu continentur, huic certe aenualitati esse maxime propinquum nobilissimae quippe formae, qualis procul dubio est anima humana,nobilissimam deberi temperaturam,& quantum fieri in hac fluxa & fragili materia potest, coelo,
quod omni prorsus contrarietate caret,similimam. Caeteris quidem animalibus eam temperaturam a summo opifice cond aram,quae ad sua cuique exercenda munia esset idonea: quam iustitiae Galenus comparauit Homini uero ceu in interliminio superiorum & in f
riorum existenti,ea dari debuit, quae simpliciter & absolute esset perfectissima,& ab utraq; extremarum qualitatum contrarietate aequaliter Radamussim remota: quae propterea exacte& maxime temperata est a Galeno pondere 7 & mensura aequalis uocata, ut primo libro de Temperaturis,& primo ac quinto salubrium, ita aperte de- curauit, ut Aueri Ois secundo libro sui Colliῖet, licet in totum non probauerit,esse tamen Galeni opinionem no negauerit. Hac autem pro uera sententia recepta, secundum tuum dictum non potest bene cosistere: id enim quod uera habet mediocritatem, non magis ad calidu inclinat, quam ad frigus, sed quatuor primas qualitates omnino aequales habet.Sicubi uero Galenus iisdetur contrarium asserere, hominemque a praedominio calidia dicere, de eo quatenus animal est& uiuit, intellexit: quandoquide no solii exadiues quosque iterni i-culos, veru & hyoscyamisi atque mandragora, quatenus uiuetia exuperante habere dixit caliditate, quibus tame iustitiale, ut nunc loquimur,teperamentum no secus ac homini adscripsit. Vare nec ex iustitiali temperameto,nec ex calorei'ue temperatissimus homo praese fert, quod recetiores nonnulli c5tendunt,argumerari licet, humanam temperatura ad calidii potius quam ad frigidii uersere. Vivit siquide & actu calet hominis cutis qua tame exactissime inter omnia quae in mundo hoe sunt, media statuit Galenus. Cuius coparatione cum climatis aequalitas maxime si attendenda,sequens est, id clima magis aequale esse,quod certe cutis aequalitati magis est propin inirquam propinquitatem no habere quartum clima,ex cutis carum ho
minum qui in eo degunt colore, citatue δ: duritie, liquidd potest
493쪽
agnota, quae in Mauritanis, Aegyptus,esiculis hominibus sexti comparatis,reperiuntur. Quinto uero, siqua temperies adest, in ea maxime parte adest, quae ad sextu declinat. Media autem eius pars quae ad quartu vergit, sicuti & totu ipsum quartu, cuni impensius caleant, in natu calore cuius bene teperata est,ut Gal.ait,subitantia reddunt imbecilliorem: quare eoru calliditas inimica magis est naturae ,quam sexti modicum frigus quod,Hippocrate teste,hyemis tempore uentres reddit calidiores, Nilniuersum corpus magis robustum facit. quam aestatis caliditas. Si a temperamento igitur recedere debet ha-1o bitatio,ad modicunt frigus potius uergere debet quam ad calorem.
Probas praeterea ex Lusitanoru nauigatione,clima nostrum no esse mediu, iecundu graduum numeratione,quia trans aequiei octiale uersus meridie latior quam ego scribo sit habitatio.Sed,mi Nicolae, cu Hippocrates, Galenus,caeteriq; in climata terram diuidunt, non de uniuerto orbe, sed de una tantu terrae quarta portione cosiderant,in eaq: duas partes omnino inhabitabiles statuunt:unam,quae ad aequinoctialem, ob immensos calores:aliam,quae adpotuin arcticum uerget, ob frigus immodicia: in mediaq; tatu parte septe climata distinguunt: inter quae quonia nostrum, utpote cuius medietas quadragintaquinq; gradibus ab iitroq; distat extremo. uere medium existit. Quod si in aliis quoq; tribus quartanis terrae portionibus, uel Lusitani uel alii quiuis climata distinguere uoluerint, sub quadraginta quinq; pariter eius quartae pirtibus, medietate tuae habitationis c periet:quae licet a poIo nostro arctico per centu & triginta luinq; remouebitur, ab aequinoctiali tamen & polo an tarctico no plus quam per quadraginta uinq;,sicuti nostrii clima, distabit. cuq; autem modu suas inibi habitationes secernant,nosti am climatu diuisione non perturbabunt. Illud potius Galenum & Averroe turbare potest, quod priore epistola scripseram,inuenta sci Iicet esse in nostra hac ha36 bitatione noua utrinq; loca,in quibus possint alia climata intelligi: quaeres maxima Aristotele tangit,dicentem prius deesse habitationes,quam umbrae cessent uel fiectantur: quum post uersas ad arcticii uertice umbras,multa nunc inuenta sint loca,tia quibus difficilis quide, sed tamen pol sibilis sit habitatio: n sinu lIa ctia in quibus satis c6, mode habitetur. Vnde& illud corruit, quod antiqui de zonis tradiderunt,ex quinq; uidelicet duas tantum habitari. Na torridam colita est Omnibus notissimum, sicii ti&gelidae bonam partem:cuius habitationem ita extendit Iacobus Ziserias noster, ut probabilibus argumentis probet prope polum liabitari,&sub ipso polo etiam posse
o nabitari. Corruunt igitur antiquorum dramata ex nouis hastae nauiogationibus: nostra uero firma remanent &in conclissa. -
Tertiu quod in meis Epistolis no probas, est,quὀd saccbar apud et fur a
Galenum puto esse rorem Indum,& manae uocatae speciem,no cannae succum. Tibi autem non uidetur fieri potuisse,ut Galenus curio fisisimus medicus, qui Antonini Caelaris tempore fuit,rem Domitiani, unὁ Varronis aetate noti sisimam,ignorauerit. Ego, licet ea quae
bis terile istac roscriptis maudaui,mihi adeo aperte sententia mea '
494쪽
probare uideantur,ut no relinquatur amplius dubitandi locus: ut tamen tibi, qui unus pro populo a me haberis, latisfaciant,breuibus rapetam quae de sacchare&scripti,& adhuc sentia: addamq; nonnulla quae meam opinione magis confirmet.Dico igitur, vulgare hoc laccharum no modo Galeno,led& omnibus medicis eo uetustioribI, di nonnullis qui per multos annos cum sequuti lunt, penitus fuisse incognitum,ipsum minime silentio praeterituris dum 'edicam etadi alimenta pertractat,si in eius notitia peruenissent.Verti nonnulli nec nominis quide motionem habent. Alis nominant quidem, non tamen vulgare hoc intelligunt,quod plantae succus est,sed melleum iororem supra arundinis folia conglobatum, a manna uocata paru dit ferentem: utri inq; enim sub rosido melle uel aereo quod & sylvestre nonnulli uocant c6tineri.Nam ut a uetustitis imo exortar, Hippocrates nostrae medicinae parus,mellis saepe, sacchari nu qua meminit Idem alii minores Hippocrate feceriit,& Polybus Archigenes. Arundineti mel etia nominasse dicitur.Sed cum Indicum talem ii
cauerit, nihil aliud intellexisse uidetur, quam id quod Dioscorides mellis genus dixit, in India & Felici Arabia, salis similitudine,in artidinibus concretia .Et Plinius, mel in arundinibus collectum, gummium modo candidit, dentibus fragile. Quibus cum Galenus in capite de melle,in hunc modii subscribat: Sacchar adtem uocatu, quod
ex India Felicis Arabia fertur est, addensatur quide, ut aiunt, lamis. Est aute & ipium mellis quaeda species. quis ambigere posisit, de eade re loquutum,de qua & Dioscorides,nec cannae uel plantae sicuius succii, sed melleum rore putasse in arudinibus cocretuλNeq; propterea negligentiae uel inscitiae accusandus, ou Idrsi Varronis tempore,ut scribis, cognitam, uel nescierit, uel neglexerit. Res enim de qualcripsit Varro, no inter mella,quanqua ei dulcediane similis, sed inter platas potius reton eda. Qua tamen nec penitus fuisse Galeno incognita constabit, si ad memoria reuocauerimu ,id si, quod quarto libro de simplicib.medicamentis,scstis madauit,radices icilicet calamoris,praecipue Aegypti, dulces esse. Veru cu succum per earum pressionem elicitum, neq; ipse,neq; Varro,sed neq; Sotinus,qui earu quoq; cannarii mentionem facit,sacchar uocari, uel esse scripserint minime mirandii, si de lacchare scribens,hoc prael
rut,re scilicet nullum cum eo de quo scribebat, praeter dulcedinis consortium habente. Nisi forte putemus eum de omnibus dulcibus scribere eode de melle capite debuisse. illud potius quispiam haud immerit4 admirabitur, quod Serapion Arabs, qui annos supra ferὸ sexcentos Galenum sequutus, quae ab Arabibus & Graecis de simpli. ori cibus medicamentis scripta fuerant, in unum congestit, inter qua- a tuor quinque ieetucchari ut ipse uocat genera, uulgare hoc peniatus praeterierit: cuius tamen dicta,quasi de eo scripterit, recentiores accipiunt, a uocis,ut ego puto, similitudine decepti,additis dulcedi isne ac etiam colore,quae elaborato illi suo S multipliciter excocto, cum antiquo erant communia. Adiuvit eoru errorem,quὁd utruq;.
licet diuersa ratione, mel cannae dicebatur: antiquum quide
495쪽
supra ueras cannas colligeretur: nouum, quod ex cannis expressis
conficeretur: qtiae tamen non uerae cannae lunt, sed exteriore tantii
facie cannas repraesentant. Graret medici Galeni ucstigiis in hac re sicut in aliis inhqrentes, non alii d sacchar nouisse uidentur, quam id de quo prisci medici scripserant. Non negauerim tamen tecetiores etia quosdam Graecos, iit qiii ex Arabibus quoq; multa accepere, de alio quandoq; meminisse. tempore uero in communem ultimuenerit medicorum, haud satiam hi constat. Plinius saccharum de quo ipse loquitur,ad medicinae tantum uium fuisse scribitin ullas talo men ei peculiares uires adlcribit,nec quod medicinae potionibus,ut nunc fit, misceretur.Primus inter Arabes,apud quem ego hunc fac cliari usum legerim, fuit Serapion: quanquam nec sciri certo possit, de utro duorum generum intellexerit: probabile tamen alicui uid ri potest, eum de noc uulgari loquutum: quoniam, ut luperius diximus iii libro de simplicibus medicamentis, eius proprio capite nuI lam mentionem fecerit. Sed quodcunq; intellexerit, nihil ad me pertinet quoniam, ut diximus, multis seculis eum Galenus pr cessit, cuius tempore dicimus uulgare hoc Σuccharum non fuisse cognitum. Nec detergendi deobstruendit uis, quam ut ais in curativa me-,o thodo iaccharo adscribit , cogit nos fateri ι de uulgari ruccharo ipsum loquutum, non de antiquorum saccharo: quod cum sit mannae species,non uideatur posse uires illas habere.Ego enim non dixi saccharum speciem esse mannae, sed sub melle ueluti sub genere, utriinq; , mannam uidelicet& saccharum, contineri. Quare ii quid amanna remouetur, no necessario remouetur a saccharo. Ex dialectica enim didicimus,multa uni speciei inesse,quae alteri non insunt sub eodem genere contentae. Esto igitur quod mana uires illas nodhabeat, potest nihilominus eas habere saccharum. Quanquam si Arabibus credendum,nee ipia manna uocata detergendi ui caret. Hanc enim libro suo secundo ei adscribit Avicenna, sub nomine Tereniabita: 5 ultimo capite eiusdem sub nomine zucchari: alioqui si uim aecipit ab his sup ei quae cadit, iuenaadmodum ipsi fatentur, quae supra
herbas eas uires habentes ceciderint, easdem ut acquirat necesse est:
Sed & si mellis est species, quod utraq; ut pollet,cur n6 est & utriusque particepsὶ cunque enim generi conueniunt, eadem speciebus c5uenire, ij de probat dialectici. Nihil igitur ego uideo quod nostram de sacchare sententia tollat. Et haec de his dicta sint quae ciris ea meas epistolas dubitasti: nunc ad ea ueniendum quae . a me petis. .Primum quaeris,an quicquam olfecerim apud Graecos de ligno o Indo, quo ntic multi medici utuntur ad morbi Gallici uocati curationem: te enim de eo nescio quid apud Auicenna legisse. Ego hac in re
uelim tecum mutua opera uti: ero aute primus, ingenueq; aperiam,
quid apud Graecos uel inuenerim, uel inuenisse me suspicatus sim. Primum illud lignum quod a Lusitanis ad nos allatum est,heb ni Indi genus puto: praeter duritiem enim, pondus & spissitudinem, φυσεις*albicantes & subfuluas, gustus quoque consentit,quem
acrem ostendit de subadstringentem.
496쪽
sc IO. MAN. EPIST. MED. LIB. XV.
Quaeris secundo, quo nomine uocari putem herbam, quam uos glaream, nos gyarcham,quasi terrae principem: aliI galegam, forte agale id est, mustel. a, quae quando cum vipera ptignat, uita cst ad hac gustandam crebrd ueluti ad ouoddam alexi pharmacum confugere: uoce aute Gallica dc flexa, lod rutae Gallicae uocatae sit non absintilis,& propterea sorte a quiduciam ruta capraria dicatur.Mihi sepius de ea cogitanti, uisa est ad polemoniam a Dioscoride uocatam, referri poste: folia enim habet rutae maiora atque longiora. Contentiunt uires, quas habere eam dicit Dioscorides 'ad feras & scorpionum ictus non abhorret:& Cappadocum nomen , a uiritim multa- rotudine chili Odynamin uocantium.Scio tamen non omnia quadra re, sed scio etiam hoc illi est. commune cum multis, quas tamen habemus pro compertis. Habes quid de duabus his rebus suspicer potius, quam sciam. Tuum erit mihi quoque significare quid de eisdem putes. Demum petis modum diuersum ab eo qui passim in illa est , ad
succum aqueum ex herbis eliciendum. Ego cum iandudum considerassem patrum nostrorum hac in re, sicuti Sin multis hallucinationem,putantium eandem uim adesse aquis illis sic per ignem ab herbis extra his, qtiae toti herbae: cum tamen neque idem odor,neq; idem sapor , in aqua qui in herba erat, seruaretur, sed plerunque co-trarius. Aquam enim ab absinthio dilicem, a mentita & ocimo mali potius, quam boni odoris exire uidebam, quod certam mihi fidem faciebat, quὁd non Oidem uiribus aqua ibla,quibus tota herba pol teret: coepi anxie cogitare, consultis etiam sis qui ab huiuscemodi fusionibus chymici uulgὁ dicuntiar quonam ingenio ualeret idem odor & sapor in aquis hisce custodiri, qui in tota planta reperiretur. Longum autem e t scribere modos omnes, quos ad haec conloquenda attentaverim. Sed unum tantum attingam, qtii melior mihi timui uisus est& tacilior.Is autem est, ut in duplici vase, eo modo
sues aquei ex quo Galenus iussit omnia unguenta confici,haec fiat operatio, irata herbis ebriei men ut eius vasculi fundum in quo herba continetur,aquam in ma-H. mod is ex- iore bullientem non attingat,sed solo uaporifero humore ab ea ele iam. uno incalescat:a calore enim illo miti, ex totius herbae substanistia uapores exhalant, qui in aquam ueriuntur, omnium herbae partium uires adseruantcni,quae ex Odore & lapore a- perte cognoscuntur. Habes igmar,mi Nicolae, seram quidem, noc qualem tuae dubitationes exigerent, sed ingenuam responsionem,'i iam ita accipias ue
lim, ut ab eo qui te diligit sine aliquo fuco proficiicentem. Vale. Ex Fcrraria, III. Calend. Octobres, M. D.
497쪽
EPIST. I. D. Manu laetioni Iacobo Saraio S. P. D.
Declarantur quaedam Hippocratis die L.
VO D mea qualii unq; est doeti inafamiliarissime uteris facis quiderem mihi admodii grata: ex hoc enim facile cognosco quantu me diligas. d uero difficilinia loca,& tot uerboru inuollicris adeo impedita, ut Sibyllae solus obscuriora meritd dici pol sint, a me aperiri petis, uideris maius aliquod de me cogitare,quain quod pusillς meae uires possint sustinere. Ad- Idit tamen amor audaciam,& quod per meipsum non auderem, facit aut aggredi tentem, boni aequiq; te con sulturum confidens,quicquid lnon mea sponte, d tibi more gesturus, in rebus ta arduis scripsero. io Quaeris quidnam sibi uoluerit Hippocrates in lib.de alimento,in uerbis quorum mitium est: Quorum omnium nature doruina scientiaue non capiuntur. Sanguis proprius & alienus utilis. Sanguis proprius S alienus non utilis.&quae sequuntur. Vnu autem antequam expositionem illoria uerboru aggrediar, aduertedum est: verba illa,
siue Thessali, siue Herophili fuerint, non esse enim magni Hippota multi putant,quum tame eum libellum quali Hippocraticu Galenus in Aphorismis,& in lib. de optima secta citet non recte, atq; ex fide
esse a Callio transata. Ego enim in rebus tam seriis transferedis Horatij praeceptum minime seruandum puto,adnaonentis , ne uerbum so uerbo reddatur, fidi interpretis uitio: quum uideam cos qui ab autorii uerbis recedunt, a tentu quoq; plerunq; recedere,& dum elegantiae student,aueritate deviare.Neq; , ut Galenus saepe monet, orationis elegantiam quaerendam in medicina ii et alia scientia puto sed ut ea quae icribimus aperta & clara sint. d non aduertentes fere nanes, quotquot nostra aetate libros in Latinam lingua transferunt, ita a sensu autorum plerunq; recedunt,ut omnia potius dicat,quam quae ipse autor. Quod prae caeteris Caluus peccauit, alioqui medicis nae, ut cu clus honore dixerim,penitiis ignarus. Sic igitur lcgedum erat: Naturae omnium doceri non possunt. Sanguis alienus utilis, ianguis proprius utilis: sanguis alienus nocuus, sanguis proprius nocuus: huniores propri; nocui humores es: eni nocui:humores alieni conferentes, humores proprii conterentes. Coibnans ditanans,dissonans consonans. Lac alienia gratiosum,lac proprium nocuum, lac proprium utile' omnia haec ab atitore scripta uidentur, ut id declararet quod ab initio propoluerat, naturas uidelicet hominu doceri non possc. cuius rei argumentu est cacissimum est, quod nonnulli si nutibus , nonnulla aliunis iuuantur. Quibus enim languis proprius
498쪽
13 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
malus ualde est,his alienus, ille scilicet qui cotraria qualitate es quaproprius afficitur, utilis cui languis supra modum est calidus, illi is qui tantum trigore a mediocritate recessit, quantum proprius calore,utilis & proficuus erit. Quibus uero sanguis uel non magno pere, uel nequaquam a modo recedit, bis sanguis proprius utilis. Quare & eicae quae talem gignunt,sunt utiles:& hae quae contrarium aptae sunt gignere, sunt inutiles. ipse per haec uerba insinua uit, Sanguis alienus nocuus. Atqui sanguine male affecto sunsiliis languis proprius, atq; quae eum gignunt escae, i uni nocuae. Idem de alijs humoribus a sanguine intelligendum.In his quippe a ocorporibus in quibus pituita praeter modum redundat, illae escae nocuae,quae pituitam aptae fiant gignere. bus uero modice habet, cibi congruunt qui eam gignunt. Et ad hunc modum reliqua intelligeda:atq; id etiam quod quasi ex his omnibus concludit,consonans icilicet tum esse dissonans cum concinit male: tum uero dis nans consenue, cum contrariam aufert dissonantiam:ditanans quippe ma Io,concinit bono. Idem demum ostendit in lactentibus infantibus, quibus tuni lac alienum proficuum, cum & maternum male affectu,
ipsos quoq; male afficit. Quod quidem maternum proprium uocati&esse ait quandoq; nocuum. Sicuti dum bene assecium ipsos quoq; zabene afficit,proficuum est,& e contrario alienum,tunc est nocuui
Tollitur autem quaecunq; in his uerbis apparet repugnantia, ex his quae ipsemet prope finem addit,quare Icilicet omnia re bona & mola ad aliquid dicuntur. Petis praeterea aliorum uerborum, quae in eodem libello postea in hunc modum leguntur,declarationem: Pueri cibum putrefaciuta
adolescentes nihil mutant: thnes penitus mutat. Quabus uerbis licet menda etia subsit, ea ranae ex Graeco codice utcunq; castigata, remanent adhuc denia obscuritate obducta. Ita enim ego nunc uerterim: Cibus iuuenibus parum maceratus, sertibus ab finem maceratus, his 36 qui in cosistendi uigore sunt omni maceratione cares.In quibus uerbis,ut Galenus quoq; putat in libro de optima lecta,uoluit autor cibi qualitatem docere. Ait ergo, pueris cibum deberi bene maceratum, qui facile concoqui & mutariIossit, humidum uidelicet: quoniam ut inferius in eodem commetario scribit humida esca facilius mi tabilis est quis sicca. Senibus summὸ maceratum & concoqui aptis. simum, quia ob caloris imbecillitatem, impotetes sunt ad difficilem c rancoctii immutandum.His uero qui in consistendi uigore sunt,ea qui omni penitus maceratione careat, solidiorem scilicet: nam h missiora his & concoctu facilia cibaria, ob caloris i inmensitatem & oacumen ficile corrumpuntur,solidiora uero bene mutantur.
Rursus ambigis circa alia uerba quae in hunc modum legis: Alii ad
discretionem quadraginta, ad transivitationes octoginta, ad excisionem quadraginta & cucenti,non est & cst.Quae certe uerba non dirficile est intelligere, intellectis his quae paulo ante scripsit, ubi ait, Quanq; & triginta soles, & reliq. Matuor enim opiniones recitat M te porriquo Retua in uteru completur:quar ubi recitauit,addit.
499쪽
est de non: uolens uidelicet ostedere,dies formationis, motus 3c partus, non esse certos & praetcriptos, sed uarietatem tantam recipere, ut quaevis opinionum quandoq; uera esse possit: cui sententiae noniolum philoibphi & medici, sed iurisconsulti quoq; subscribunt. Habes, mi Saule,si no qualem optabas, qualem potuit Manardus
tuus senex, uerborum senis declarationem: quam ita iielim a te rectopi,ut ab homine qui te magnopere diluit,proficilcentem. Vale. Ex Ferraria, pridie Calend. Iulias, M. D. XX XIII.
EPIST. II. Ioan. Mirariae Petro Camiser S. P. D.
Curatis deminutae fere ablatae ustionis.
4 O S T E R. utriusq; genius,eode ferme tepore utrunq; ad scribedii excitauit: eade enim septimana ego ad te.&tu ad meliteras dedimus: atq; utriq; ide scopus,nepe ut sciret uterq; quid alter ageret: pariterq; amici saluti c5suleremus,ego quide animi, tu partis corporis, quae inter reliquas menti magis est similis, hoc est, oculoru imbecillitati. qua re ut prius ordiar, satis uereor,si ut ais penuria& tenuitate spirituu fit, ut amicus tuus male uideat, neue ut Pauli Aeginetet uer Eo bo utar inita sith calfectio. denim exigui&tenues spiritus uissiuales adociatos feratur,uel uitio cerebri fit, multos gignere & s s uritio nὰ crasses no ualentis, uel uisualiu neruoria obstructione aut adstria Iisteriniso unctione, erassiuiculos ferri no permittente.Vtru autem horti sit, si no becillud impossibilis,certe dissicilis ualde est curatio. Antiqua enim, atq; ex causa. ipsa antiquitate ueluti habitualis facta cerebri imbecilli ras, uix amoueri potest. Obstructio uero, & fortὸ ex ictu facta obstipatio neru ru, atq; eorum praecipue qui in uentribus cerebri latitant, Aesculis pili curatorem uidetur desiderare.Debilia nanq; praesidia in penitas adeo partes non adigentur: & fortia,alias oculi partes, alioqui dius o turnitate temporis & defectu spirituum ueluti obsoletas,ostendent. Relinquendus ergo praeclarus hic uir,& lii mina tibi, ut scribis, necessitudine coniunctus,sine ullo penitus praesidio non certe. Satius enim est aliquod experiri,quana nullii:& naufrago amico uel rubetita porrigere, si manum non ualemus. Verum cum duas causas posse hanc spirituu & caietiam & tenuitatem facere dixerimus,cerebri ut delicet imbecillitatem,&neruorum adstrictionem: discuti edum a tequam ad auxilia ueniamus, quet 'nam earum in hac noxa praeualeat.
Mihi autem proculdubio uidetur culpa in secundam potius quam in
primam referenda. Si enim uitio cerebri hoc contingeret,no uideo
Ao quo pacto S alij quoq; s ensus, S: ipsa motrix potestas, imo de princ pes pariter facultates hanc labe emigerent,quii Omnes lis facultates ad sua peragenda munia spirituum copiam requirant. re cum de solis oculis, de non de ali)s uel sensoriis uel particulis praestans hie
uir quaeratur, haec spirituum carentia in neruos potius quam in cerebrum uidetur reserenda. Conandu igitur praecipuὰ, ut uisuales ne ui ad portandos spiritus reddantur idonei, ita rameu ut nec cer
brum lium, ueluti omnium sensuum principiu, penixus deseratur.
500쪽
Vt igitur uniuersum corpus bene fuerit expurgatu, post hoc cerebrum per nares probe emundatum, factaq; ad ignobiliora loca& reuulsione & deritiatione, quemadmodum alias me scripsisse memini: conandum erit, si qua materia neruos obstruit,dii cutiatur:demumq; & cerebrum &ncrui & omnes oculi partes quatum fieri potest,& roborentur,& detergantur,& limpidi reddantur. Quibus uero praesidijs haec molienda morosiis fuerim, ne dicam temerarius, si uos docere tentem, illudq; in me meri id dicetur,Noctuas Athenas.
Tantummodo igitur aliqua signabo,quae ad id quod praecipue a me
petis conducere uidebuntur, hoc est,ad uisuales spiritus in ocii Iis multiplicandos: nam eos reddere crassiores, nectutiim uidetur,nec necessariummam uia patente, spiritus qui ea obstructa transire nequeant & maiore copia,& crassiores ad oculum peruenient.
Oua recenti luperiecto hoc puluere, assidue sorbeat: Nucis myristicae,quae & moichata dicitur,partem una,Priophylloria par. sic minsatureiς par.et. Acetum scilliticiana more teneatur. Sanguis palumbi recens, collyrii modo instilletur. Et si aliquo potentiore collyrio utendum crit, prius oculus aquoso melicrato abluendus. Aquosum 2o Nesieratum exigua portio mellis sit, ut exilis & uix perceptibi adistari lis gustui sit eius dulcedo.Praestat autem ut non per spongiam ablu-I tio fiat sed por ampullam vitream,arctissimum habetem rostri Oscuo, luna, senstin instilletur. Inter omnia uero collyria hoc in casu nostro magis uidetur eligeduni: Pompti olygos partes sex,opobalsami par. unam,mellis partes duas, uini Cretensis uel alterius potetis antiqui &albi qitatu satis sit. Hoc aute pacto conficito: Pompbolygi tenuissime cotritae opobalsamum primo adijce,dehinc mel postremo uinu. Vbicundia miscueris,perpetuo triduo hanc miscella accurate conterito: exacto triduo in uineum vasculuin coniscito: ubi uti uo- 3 lueris, ualculum exagitando omnia bene confundito, sicq; utator. At si fortὁ uerum opobalsamu inuenire nequiueris, eius uice
F leum antiquissimum apponito, in quo balsami lignum bene fuerit
incoctum. Et haec quidem sunt quae mihi sese obtulerunt,pro uisu amici tui reparando: quae ita faxit Dcus optimus maminiis cile prosicua. Muti summo cum desiderio a me sum quaesita & scripta. De me autem sic habeto. Satis belle pro aetate & ualeo , Sper i . tam hyemem ita ualui, ut scholas & adii e ualuerim, & Galeni sensa in libro de febrium differentiis, auditoribus aperire: & prarierea
nonnullas etiam epi stolas, duasq; praecipuas, quae esse uiui iuuenibus possint,vel ad excitanda eorum ingenia: quarum una materiam iterum retractat de uenς lectione in pleuritide:altera,vacuata in perpurgatoria medicamenta materiam antequam sit concocta, ctiam si
Addam & aliud:quoniam de expositione mea in prooemium artis medicinalis a me edita mentionem habes,elle apti d me sintilem e positionem in totum librum primum, de partem iecundi: quam silibrarius