장음표시 사용
191쪽
ros sa is riam: quapropter iubebat orari consulem, ut et deorum metu, et fortunae rei rentia infelicis urbis misereretur ; sciretque, Carthaginiensea, ni postulatu impetrassent, extrema Potius omnia, quam deditionem subituros. His ultro citroque iactutis, Condictoque, uti ante diem tertium eodem in loco colloquerentur,
XXVI. Haec ubi Scipioni sunt a rege renuntiata, ille ridens, ex Haec igitur quum esses POStulaturus, . inquit, Hasdrubal, tuin impium et inhumanum M iacinus in captivos nostros designasti nunc scilicetis in diis habenda 1ibi spes est, postquam Omnia et
is divina . et humana iura violasti yis subiiciente tumen cui illissa st Idendum esse consuli, ut Celerem rehu fnem imponeret, Priusquram alii exercitum, et cum eo suorum laboriam Uerumque fructum , cogeretur traitissit Has lolibali renuntiari, se incolumstatem ipsi et timori , et liberis, et Propinquorum αmicorum, fumisiis decem, dare, cum tu lentis decem et seruis sex, quos πlauisset. Stato tempore item procossit Poenus eum solito fastu purpurae et nrmorum, Cultu ince suque, ut tyrannOS, qui in Scenain Producuntur, ineptiis longe vinceret: nam natura CorpulentuS erat, et tum etiam sagina assilidiculum auxerat, colore Pra ter solitum adusto; ita ut potius bovis referret speciem in mercatu ali suo saginati, quam principis inoa civitate, Cuius mala Calamitatesque vel enumerare laboriosum ESSet.
XXVII. Illo tamen, auditis, quae ab romano Consule Gulussa reserebat, percusso identidem semore, M Ne vero, inquit, tantiim hoc facinus dii et fortunais siverint, ut id la dies simul salvum Hasdrubalem,
A. 26. Zonan Appian. Pola b. apud Vales.
192쪽
I9o IO. FB Et NSHEMil SUPPLEM. is et eversam Carthaginem Videau . adiecit, nusquam honestius magnorum Amrum busta, quam in Patriae
ad extremum defensue incendio, coliticere. Talis ea tempestate Poenorum imperator fuit: cuius si orati nem spectes, merito spiritus hominis et magnificas illius voces admireris; operibus deinde consideratis, convenientem sermonibus istis virum relitras. Nam
inter publicae famis horribilia mala, ipse, funestius
omnibus spectaculum, convivia agitans, et secundas mensas ambitiose instruens, obesitate sua maciem inopiamquct miserorum traducebat. Neque transfugiis suorum, neque mortibus mutabatur, quum utroquomodo magnum quotidie numerum amitteret, tanta iam vi necessitatis, ut etiam cadavera quidam in cibum converterent. At ille querelas aliorum irrisu, aliorum contumeliis aut nece prosequutus, in miseririma civitate potentiam iis artibus retinebat, quibus vix quisquam tyrannorum in beatissima uteretur. XXVIII. Sed talibus nimirum opus est, quum P pulos diu selices ad interitum vocat humana omnia rotans rerum instabilitas. Itaque ne Graecis quidem nam et horum maturescebat exitium meliores aut sapientiores eodem temporo principes fuere. Nam et ab his bellum achaicum hoc anno accensum est, quo totius Graeciae libertas deflagravit. Causae illius ab iniuriis et avaritia Atheniensium ortae; quas deinde civitatum aliarum variis ambagibus implicati principes maiore vecordia exceperunt auxeruntque. OP
piis, ut supra diximus, mulcta debebatur, quam ab
Atheniensibus achaicum concilium ex mandato senatus romani debebat exigere. At Oropios atheniensis
193쪽
IN LO . LlB. LI LIVIAM 3 9 ipopulus etiam pluribus iniuriis assectos, Achaeorum
implorare fidem coegit: qui, ubi amicitia et reverentia nobilissimae civitatis cunctabantur, Menalcidam Iacedaemonium, qui tum praetor Achaeorum erat, promisso decem talentorum, in sententiam suam adducunt. Ille socium operae mercedisque Callicratem, notum Potentemque amicitia romana, adsciscit: hi
perficiunt ρ ut Oropiis auxilium promittatur. Quod ubi ad sui imam inutile suit, nihilominus pecuniam ab Oropiis exegit Menalcidas, sibique retinuit.
XXIX. Vnde ulturus hominem Callicrates, abeum tem magistratu Iegibus reum facit, quod Lacedaemonio- um Romam legatus, ut achaico foederi ciritas illa eximeretur, summo studio consenderat. Hoc Periculum ut avertat Menalcidas, Diaeo megalopolitano, successori
suo, tria dat ex oropico illo latrocinio talenta, et ab eo, licet invitis Achaeis, eripitur. Magna inde in invidias Diaeus esse: ad quam excutiendam dum aliis
occupare curis Achaeos quaerit, commode spartana se negotia obtulere. Spartani ad senatum romanum confugerant, orta de sinibus controversia: senatus
eos ad concilium Achaeorum reiecerat, ut Omni sin causis *sius iudicio uterentur, sola ex πω ca Pit Eum rerum cognitione. Id responsum mendacio Diaeus corrumpit, etiam de capite lucedaemonia cisis arbitrium Achaeis permissum esse, commentus. Quo quum uti Achaei velIent, tanto acrius, quod controvertebatur, minae primum, mox arina Lacedaemoni illata, pr iugere, qui iura civitatis tuebantur, Romam come
XXX. Mittuntur eodem ab Achaeis Diaeus et GLIicrates : sed, hoc Rhodi mortuo, solus Diaeus per venit. Hic ubi in cnria multa indecora obiecisset Μ nalcidae, multa vicissim ab ipso audivisset, decretum
194쪽
IO. Fl Et risu EMII SVIM LEM. ab senatu est, ut ad iudicandus eas contrarer sitis legibin Peloponnesum mitterentur. Qui clirum tἔi I lirari proficiscerentiar, spatium praebuere, quo Diveus Achaeos MenaIcidas Spartanos decipere potu runt, ut quo
plenissime, quod cupiebant , iuuaeti'atu in singente. Hic error denuo in bellum ΡΟΡulos illos egit , quum iam Damocritus praetura upud Achaeos langeretur. Hoc erat temptas, quo Q. Metellus. victo in drisco res Macedoniae componebat. Is missis sor ad regΑsiae introspiciundas persuadet, iit aditis Achaeis diiserendi belli, exspectandique venientes Roma controversiarum arbitros, auctores sint. Sed, spreta horum admonitione, Damocritus victos pugna Spartanos intra moenia compellit, Vastat uritque agrum , urbis. cupiundae potius neglecta, quam non oblata occasione e quam ob noxam damnatus proditionis, exsilii
Causa solum vertit.. XXXI. Fit iterum Diaeus praetor , Metelloquoe per legatos petenti promittit, nihia adorestim bariam mo-ttiros Achaeos , donec, qui Romia exspectarentur, a oenissent. Interim vicos, Spartae Circumiectos, Sponto
incolentium praesidiis firmat, totidem ad bellum Iacedaemoni iam castella habiturus. Contra Menalcidas, creat is a Lacedaemoniis praetor, facinus insanum alcitie furiosum iacit. Vrbem omni genere cladium exhaustam , lacossondis ultro advorsariis , novo bello implicat: oppidum Iason in agro Iacedaemonio, sed achaici tum iuris, ex improviso capit, captum diripit: unde, quum in Summo omnium odio se esse intelligeret, salute sua pariter et civitatis desperata, veneno hausto vita se educit. XXXII. Inter haec assuere Roma missi disceptato-
195쪽
res , quomina princeps Aurelius Orestes fuit. ΙΙic ni ἔ gistratibus achaicarum urbium, et praetore Diaeo, Corinthum evoci tis, ita Io Iuutus sertur: ec Nihil an- D titIuius senatui populoque romano et fuisse, et esse,. quam ut sociorum res , quas magnopere ad suam is Curam pertinere arbitratur, florentes quictaeque, sint; si quis in dubium Vocare vellet, vos ante a omnes aequitatis humanitatisque nostrae testes
M producerem , Achaei. Vos enim Philippi Antiochiis que bellis, T. Quintio reliquisque nostris imperara toribus, ob ea quae ex voluntate populi romanira beneficia vobis tribuerunt, saepe et in senatu egi-Μ stis gratias, et illorum pariter nominisque romaniis honoris causa pIurima atque honestissima decreta is secistis. Neque nos adhuc pristini in vos animi prin D positique Poenitet, quin eadem illa, atque etiam,ra si sit occasio, maiora lubentes Volentesque conceis damus : sed a vobis interdum ea consilia suscipiun-M tur, quae ad turbandam Graeciae pacem, et, si is verum auditis, ad periculum Vestrum pertinent. XXXIV. M Frustra, regibus Macedoniae Syriaeque is depulsis, Graeciam liberavimus, si foedius illamis intestinis motibus opprimi patimur, quam si ex- is terna dominatione premeretur. Ecquando mutu rum inter consanguineos populos certaminum odiois rumque sinis evit 2 Quanta cum Messeniis bellara gessistis, quanta cum Spartanis i Atque adeo nuper, is quum Macedoniam Andriscus rapuisset, et licetis sub sulso nomine vetus gentis Potentia resurgeret, is vos neque VetePum periculorum memores , nec ad- is versus sutura providi, iuventutem viresque siniti-
196쪽
IO. FREINSHEMII SUPPLEM. is morum bellis atterebatis. Quibus ut tandem aliquis x, statuatur modus, neque nimia licentia in insan is bile vulnus ruatis , senatui placet, neque Lacedaeis monem achaicae formulae censeri, neque ipsam is Corinthum. Sed et Argos et Heracleam, quae subis Oeta est, item ex arcadicis urbibus Orchomenum , is et universim urbes, quae sub Philippo fuissent,
is eximi oportere : neque enim has aut generis achai-M ci, aut antiquitus in eodem laedere fuisse censet. XXXIV. M Haec erunt, quae senatus verbis nuntiaremus: reliqua nostra erit benevolo magis conoe, silio utilis, quam speciosa verbis, oratio. Senatui is sic de vobis merito morem geri, non modo iustum is honestumque arbitramur, sed etiam utilitatis vestraeis interesse: nam, ut suas quaeque civitas leges sua-
is que iura habeat, id non magis Singviis, quam uniis versae genti expedire , neutiquam obscurum est. is Tot diversas civitates, ut ad tempus certo foedere a coire posse non negaverim, sic in unum rei p.
M blicae corpus cogi, ita temperatis legibus, ut in is tam impari potentia par omnium ius sit, id vero
is nec evenire iacile , nec , ubi evenerit, diuturnum G esse potest. Citius inter flammam et aquas concoris diam effeceris , quam ut pares aemulatione, potem is tiores cupidine, infirmi metu careant; neque ad- M versus haec consilium et ratio valet, et quae suntas a nathu'a humano generi insita, ea legibus laustra
XXXV. α Sed, ubi res ipsa clamat, supervacua
is omnis est oratio: si quidem ea sormulae vestraeis vis esset, ut Per hanc tranquilla beataque repu-M blica frui possetis, causam non dicerem, quominus D eo in statu maneretis, cuius adhuC vestrum poeniis tuisset neminem: sed ubi alii cogunt invitos ad
197쪽
is easdem leges, alii perire quam cogi malunt; quae
is aut inter dissentientes societas, aut in communeis selicitas esse potest 2 Nisi tanto iam tempore multis is experimentis constitisset, non eadem omnibus P M loponnesi urbibus placere; rogari a reliquis urbiis bus debeatis, ut reciperetis in sermulam , non verora restitantes repugnantesque vi compellere. Quapro- Ρter, oro vos , Achaei, quum semper optastis quiera tem vobis, pacem Graeciae retinete : unaquaequon Civitas ex suo commodo rem suam publicam con-υ stituere optime noVit.
XXXM. . Multas inter sese ita convenire, ut loco, M moribus, voluntate, et, qui subnasci quotidie pM-υ Sunt, neC OPinatis casibus , nunquam dissideaa, o Optari potius, quam obtineri potest: si suis quique is finibus contenti domi leges, soris pacem habeant,
is omnes ex aequo liberi, omnes beati agent. Quaen oborientur controversiae, aut non exibunt in arma, aut intra parva et propemodum innoxia bella comra sistent, vicinorumque consiliis et auctoritate nostra ,, facile tollentur. Quid porro vobis opus est iungemis dis per tot incommoda in unum opibus, quibus γγ hoc rerum statu nulla potentia est opus 7 Neque a enim vos crediderim, quamvis ea de re secretus 13 Sermo ortus est, adversus Romanos bellum medi- ,, tari : iam intestina bella perniciosa vobis sunt; a RdVETSus EXternu , quemadmodum contra Phili' is pum Antiochumque defensi estis, virtute atque γα fide romana defendemini. DXXXVII. Hunc sermonem ne audire quidem sustinentes Achaeorum principes, adhuc loquente Romano prosiliunt, conciliumque eX Praesentibus repente cogunt. Multitudo , cognitis, quae senatus praecepiSset, velut furore acta, quidquid lacedaemonii
198쪽
nominis in urbe erat, partim trucidant, alios in vincula abripiunt, inter hos et aliis ex locis hospites, ut quisque tonsura , aut calceamentis , uut cetero vestitu , vel etiam ipsa appellatione ac nomine, Spam anum reserre videbatur. Neque legatorum reverentia
nam ad illorum hospitium multi concurrerant praesidio miseris fuit, quo minus inde quoque per' vim extraherentur, multum obtestante Oreste , ea sacta ad iniuriam senatus populique romani pertinere. Sed parum apud tumultuantem multitudinem monita prudentium aut futuri cura valet: tantumque absum
runt a defendendis aliis legati, ut ipsi quoque ad ahremum fuga sibi consulere cogerentur.
XXXVIII. Qui tibi asperius omnia Romae renum tiaverunt , tanquam non repentina populi consternatione , sed consulto iniuriis aflecti scarent; senatus, maxima commotus indignatione, legatos e vestigio, nominavit, inter quos praecipuus dignitate Sex. Iuliusi suit. His mandatum , ut leniare obiurgatis Achaeis, de cetero accurate docerent, non esse praebendas Pra si consultoribus a res , qui ρορulum inustum ignarumque inimicalis romanis illigare molirentur: esse adhuc PO nitentiae locum , si in auctores facti Per imprudentiam commissa uindicari sinerent. Perspicuum ex his erat, ne prius quidem decretum, quod Orestes pertulerat, ad dissolvendum omnino concilium achaicum spectavisse ; sed hoc potius actum ut terrore hoc iniecto, angeretur contumacia gentis, eaque ad Colendam maiori cum reverentia romanum amicitiam transdu- oretur. Neque deerant, qui tempori tantum molliora mandata tribui putarent, quod adhuc Carthago rin
199쪽
sistebat. Sed nimirum is tum erat urbis punicae status , ut ParVum omnino momentum in consiliis Romanorum sacere posset: Praesertim pacatis omnibus aliis , et magna civium romanorum frequentia , quorum tum in tabulas publicas relata sunt trocenta viginti duo millia a L. Cornelio Lentulo Lupo, L. Marcio Censorino censoribus: quod Iustrum sextum et quinquagesimum Romae fuit. XXXIX. Magistratum deinde Cn. Cornelius Lentulus L. Mummius consules inivere. Ludos seculares tum quartum factos Cn. Piso, Cn. Gellius, et Cassius
Hemina, qui eo tempore vivebat, auctores Sunt. Provincias , Scipioni Asricam, Metello Macedoniam , au-
serri non placuit: una consularis nova facta est Achaia, eamque Mummio sors attribuit: qui, licet maxima festinatione prosectionem pararet , hellum tamen opera Metelli iam assectum reperit, ut POStea memorabimus. Eadem enim hieme Scipio Cartilaginem haud levius sanae , quam per aestatem armis , premebat: unde mox facilior adversus invalidos et inedia e haustos victoria suit. XI,. Ergo vere incipiente Cothonem Byrsamque simul oppugnare instituit Proconsul, quo magis etiam obsessos satigaret: atque illi, desperata utriusque
desensione , in Byrsam , ut muIlitiOIim , cum rebus , quas auferre inter trepidationem Potuerant, se Contulerunt, incensis noctu navulibus, totaque ea regione Cothonis, quae quadrata vocabatur, ne Romanis risui esset. At Victores, occupato portu , protinus aditum ad arcem moliebantur. Ibi, dum Hasdrubal
et Carthaginienses in Scipionem intenti, qua pluri-
200쪽
nrum periculi apparebat, excubant, Laelius rotunda
parte Cothonis, quam adhuc tenuerant hostes, superata , clamoribus et tumultu omnia implet: quo excitati , qui cum Scipione erant, vim et ipsi faciunt, viamque, qua cuique proximum est, aperiunt. In foro propinquo nox enim superveniens tentari plura prohibebat suos in armis continuit proconsul: donec orta dies reddidit prosequendae victoriae facultatem. I. Itaque proconsul ipsam, quae Sola Testabat, arcem inviaere, dum , amissa reliqua urbe, hostes trepidaut, quatuor millia recentium militum iubet ridi prius in templum ApolIinis, quod in Cothone
fuit, irrumpunt; Apollinisque vestem auream, et sa-stigium auro bracteatum pondo milia talentorum in praedam Vertunt; neque prius inde a praesectis a strahi possunt, quam gladiis concisas opes inter sct dividant: ea militum aviditas, quum, aliis rapientibus aurum, aliis caedentibus, et manus amputatae D rundam essent, effecit, ut miraculo et Apollinis irae res adscriberetur. At illi, praeda ablata, tum demum ad Byrsam oppugnand am convertuntur. Iam et Scipio ibi erat, magnoque certamine viam sibi aperiebat. XLII. Ferebant autem in arcem a foro viae tres, densis utrinque aedi sic iis praealtisque comprehensae; ex quibus quum in Romanos tela coniicerentur, proxima quaeque primum, deinde contigua expugnavere: ut enim aliqua occupata domus erat, in vicinam aggeris praebebat vicem; semotisque propugnatoribus ringebantur tabularum iniectione, velut ponticulis , angiportus, et ex domo in domum victor miles transcendebat; et hic quidem in tectis aedium, neque secius infra, ut sorte invicem occurrerant; ad angi-