장음표시 사용
381쪽
M magistratum Potuerunt, eum universae non pol is runt abrogare 2 regios vero Plebicolas, qui, dumis extulisse populi potestatem videri volunt. sustulere is Donaria diis dicata transferri, quoque populo Visumis est, nemo vetat; magi Stratu se abdicare homines, is translatiuum est. Sive caerimoniam in tribunis, siveis honorem esse volumus, quidni voluntate populiis haec religio, ut alia consecrata, moveri queat, et . haec potestas exemplo ceterarum abdicari 2 is XLIV. Haec inter certamina quum aestas venisse
eomitiis tribunitiis instantibus, cura studiisque se vebant omnia. Quippe divites omni ope annitebantur, ut quam infestissimi Graccho legibusque eius tribuni crearentur: eius rei causa quum palam coitiones serent, amicos Tiberii metus incessit, ni continuata illi potestas foret. Ab his inductus, ut populi studia recentibus meritis sibi pignoraret, omnia miscere legibus promulgandis coepit, minus iam boni decorisque publici, quam irarum et simultatis cum senatu memor: nam et militibus stipendiorum minuebat tempora; et provocationem a iudicibus ad populum dabat; et quum antiquitus ex senatu lecti iudices essent, Iegomiudiciariam, quae deinceps a Caio fratre perlata est, ferebat, ut amatores equitesque Tomiami Pari numero
V. Etiam italicis populis, ne quid ad conciliandas modis omnibus vires intentatum sineret, civitatem romanam pollicebatur. Circum haec tempora nihil a Graccho praetermissum serunt, quo miserabilior populo fieret: cum atra veste prodire in publicum, supplicare, flere, commendare matrem Populo, Commem
382쪽
IO. FREINS HEU II SUPPLEM. dare parvos liberos, eum otiam, quem virilis sexus habebat, producere, ut conspectu eius magis etiam animi commoverentur. Agebat autem non modo, ut ipse tribunus reficeretur, sed Caio fratri eandem p testatem , Appio socero consulatum dari cupiebat rhanc unam ad perpetranda coepta viam rebatur. XLVI. Nitebantur adversus haec summa Contentione locupletes, gratiaque et clientum studiis em cerant, ut in serendis suffragiis quum vinci partem suam Gracchus animadverteret plebis enim magna portio, intenta operi rustico, uberat commotus ira ac metu , iurgiis adversum collegas, qui commoda plebis , ipsi divitum satellites , sui quaestus egus a Proderent, tempus eximere, deinde dimittere tribus, cogeretur, edicto, ut 'ostridie pellent adesse. Tum digreSsus a rostris, et per sorum obambulans, supplici voce lacrymisque manantibus populo se commendavit, periculo, quod illius utilitatibus serviendo simbiisset, gravibus verbis exaggerato: quibus ita permovit homines, ut, quum inter alia sorte iecisset, sibi is insidias inimicorum ne domi qui em suae securam noctem fore, magna pars plebis circum fores eius custodiact
XLVII. Vbi dies adfuit. postrema vitae eius sutura, non iam magnitudine modo suscepti negotii, et imminentis certaminis obversante specie tardior, sed etiam prodigiis, quae adversa multa evenerant, turbatus,
quid capiendum consilii soret, addubitabat. Quum enim auspicia prima luce peteret, neque pulli ad pastum prodire voluerant, neque unus qui prodierat,
383쪽
pasci, sed ala sinistra sublata, extensoque pede rursus in caveam refugerat: sic aliud quoque recordatus omen, eo impensius cohorruit; quippe quum haberet galeam, qua solebat in proeliis uti, eximie comptam Omatamque, in eam clam omnibus irrepserant angues, ibique posuerant et excluserant ova: id tanquam s tale suae familiae prodigium timuit, quum et Graccho, qui in Lucanis intersectus est, et patri suo Tiberio, paria serpentum omen interitus secissent. XLVIII. Quia tamen in Capitolio iam convenisse populum nuntiatum erat, Spem suorum prodere non sustinens, domo prosectus est. Ibi eum alia excep Tunt terrueruntque portenta : nam in ipso statim Egressu sinistrum pedem tanta vi impegit limini, ut, pollicis ungue perfracto, sanguis per calceum embcaret. Neque Ionge Processerat, quum in sinistro domus stillicidio corvos conspexit pugnantes, deinde in adversum ipsum occinentes , etiam fragmento imgulae ante pedes eius proiecto. Id vero non ipsum modo Tiberium , sed totam illam, qua stipatus ibat, multitudinem conterruit; neque erat tam obfirmata mente quisquam, quin magnum aliquod instare malum ominaretur.
XLIX. Vnus C. Blosius, perpetuus Tiberio comes. et consiliorum socius, negabat decorum fore, si Gracchi his consulis et censoris suus, P. Amricani ne os, idemque plebis romanae Patronus, comi metu deterritus esse dicatur, ne cistibus tanto studio uocantibus se praeberet: et aderunt eodem tempore frequentes ab amicis nuntii. Proρemre ictentes, Omnia, quialia Mellet, mPerturum.
. Hoc, inquiebat Blosius, non tacitum tibi abire prora brum inimici sinent, quin a te ludibrio haberi pin
384쪽
M pesum, regio more tempus tibi Commodum oppe-
riente, voci serentur. DL. Ita quum in Capitolium ascendisset, multo sa- ore plebis exceptus est, cingentibus eum notissimis quibus pie, quia periculum ab adversariis ei metu hant. Neque urgebant illi segnius, turbae immixti , Mamquam agniti saepe repellerentur. Ita factum, ut iterum citante tribus Q. Mucio, nam is comitia, concindente Rubrio, cui ea sors evenerat, habebat. nihil iam rite atque ordine fieret, trudentibus invicem hominibus, et strepitu impellentium impulsorumque crebrescente. Dum haec in Capitolio geruntur, senatus in a dem Fidei a P. Mucio Scaevola consule vocatus, ut ex propinquo molitionibus tribuniciis resisteret, quid taIi
in temporo faciendum esse , consultabat. I. LI. Plerisque omnibus Placuesrat, ut consul armis reis licin tueretur: sed is , ut erut animo Ieni ac tranquillitatis studioso, quidqua m se Di acturum per- megabat. Ergo segnitiem ei os in sanies ceteri, quandorem Nicam consul ι Misare Proderet, alia capienda esse consilia , Conclamantes, negotium suis dederunt, ut servos et clientes in armis haberent.
LII. Id ex amIcis Tiberii Fulvius Flaccus senator
renuntiaturus accurrit in concionem, et ex superiore
Ioco intinens manu, esse, de quibus certiorem Τib rium iaceret. significalint. Vix, iubente Tiberio, pedimissus ad eum aditus est: cognitoque, quid attuli set , qui proxime Tiberium stabant, Praecingunt tingas, frangunt apparitorum hastilia, denique ad vim repellendam, quibus modis possunt, se comparant: diffugiunt o comitio tribuni ceteri: templum a sacer-
385쪽
IN LOC LIB. I vii I LIVi1M 283 dotibus clauditur. Ea species commovit Iongius r motos, ut, quid ageretur , cum trepidatione sciscitantes , omnia clamore tumultuque confunderent.
LIII. Ibi Tiberius, nam audiri non poterat, capitis instare discrimen indicans , admovit vertici manum. Hoc sic exceptum ab inimicis tanquam diadema posceret , additumque , salso, ut existimem, palam diactitare eum, senatu interempto omnia Per plebem agio Irtere. Tum vhro accensis omnibus , Ρ. Scipio N. sica petit a consule, ut semel re Muciam, et tollast innum. Atque ille, u Video, inquit, Patres com a scripti, plerosque magis ira , quam ratione, per D motos, egregium in rempublicam animum, turbulentius agendo corrumpere.
LIV. vi Νam si de actionibus Ti. Gracchi quaeritur, is tam lenis profecto nemo erit, quin Praefervidi spiis ritus iuvenem ad foeda et flagitiosa prolapsum sa- . teatur. Sed ideo nimirum Ieges seruntur, moresis servantur, et concilium Publicum est, ut, si quidis peccatum in civitate fuerit, non impetu, qui plera rum Itie Caecus est et improvidus, sed ratione et v iure corrigatur. Interesse aliquid inter seditiosumis tribunum, et populi romani senatum, aequum est; is ut in illo audacia reprehendatur, curiam maturitas ra ornet, et nunquam amica sestinationi prudentia.
M Quod si subita nos indignatio praecipitet ad vindia
victam, qtiid deindo respondebimus causae nobis D fuisso, cur Gracchum plecteremus 3 Allegabimus. Ieges uti eo violatas, iura convulSa civitatis 3 neque is enim aliud qiiid sitam crimini dabimus. LV. . Non igitur et quae civem indemnatum necari a vetant leges sunt 3 atque illae tanto maiori cum
386쪽
D ceterum, si quid contra leges Tiberius seco vit, id ,a neque ratum habebo ; ot quod Senatris more acoea Iege censuerit, ita e Sequar, ut omneS Sentiunt, is reipublicae diligentem, utque etiam sortem consulem is minime defuisse. . LVIII. His auditis, exsiliens Nasica , dextra Inque tollens : u Quoniam, inquit, consul, dum lyris ordiu nem sequitur, id agit, ut cum omnibus legibus is romanum imperium Corruat, qui rempublicam sal- . Vam volunt, me Sequantur. D His dictis, lacinia caput obvolvens ibat: sequebatur optimatium agmen, togis sinistro brachio circumdatis, obvios quosque disiiciens: quippe dignitatem virorum reveriti homines non Tesistebant, sed, qua quisque Poterat, Se Proripientes, locum dabant ruentibus. At illi, raptis subselliorum Dagmentis, nam subsellia multa fugientis turbae impetus ruperat, Tiberium petebant; clientum mancipiorumque multitudine, cum sudibus et clavis, pias domo attulerant, comitanto : iamque caede obviorum coopta, tanto interitius ceteri fugere , quum in turba Tiberius , quum ia in Comprehenderetur, dimissa toga tunicatus effuso cursu, per gradus, qui sunt super Calpurnium fornicem . bibat, ni corpo- 'ribus iacentium retinentibus , oppressus necutusque
LIX. Haud o quidem credidePim, Nasicae manu cecidisse, quamquam truditum a quibusdam est, qtii sorte, quod oppressum a P. Scipione Tiberium compererant, eius non consilio tantum et aractoritate, sed etiam vultiore patratam Caedem ESSE Putavorunt.
Apud diligentiores invenio, quum ex prolapsione Se
387쪽
attolleret, pede subsellii a , P. Satureio occupatum esse; altera deinde plaga L. Ilubrium gloriari solitum: ita a collogis suis interfectus est; neque tribunitiit uris sanctitas ei profuit, qui prior illud in M. Octavio
videbatur violasse. observatum sane est, nemini unquam, qui collegae magistratum abrogasset, vitam ad alterum annum duraviSSe.
LX. ΙΙoc exitu seque et rempublicam turbandi sinem iacit iuvenis, si pauca et postrema exceperis, innocentia vitae, claritudine ingenii, sanctitate propositi, nemini post serendus. Occubuerunt Cum eo homines amplius trecentis, fusti bus omnes et lapidibus intersecti: nam serrum absuerat; modestiore paulo principio suturis cladibus praeludente discordia. Ηactenus enim studiis tantum verbisque certatum in Urbe fuerat: ab illo primum exemplo, civilis sanguinis vilitas, et gladiorum impunitas coepit. Corpora insepultorum adeo sepulturae quoque odium inviderat) in Tiburim proiecta: ipsius Gracchi cadaver, ab aodite Lucretio in flumen praecipitatum. COSuOmen familiae dedit, ut Vespillones vocarentur. LXI. Haec atrocitas neque enim fratrem Caium , ut nocte sepelire liceret, supplicantem audiverant suspicionem apud multos excitavit, non tam amo Pe patriae, quamquam hic ubique Praetexitur, quam odiis in Gracchum, et sui compendii guatia facinus hoc designatum a locupletibus esse: praesertim, quum numerus illorum, qui iuvenem tum stipabant, tribus millibus haud amplior, sacile mitioribus coerceri ve-
388쪽
mediis potuisset. Laborabat interim servili bello respublicti quod vario eventu gerebatur: ct qui civium suorum actiones iam hostiliter niti erant, vicissim amancipiis suis intoleranda patiebantur. LXII. Nam praeter fugatos caesosque in Sicilia exercitus, per Italiam quoque atque in ipsa Vrbe trepidatum est, ubi iam centum quinquaginta Servi coniuraverant: quorum indiciis comprehensi enim punitique suerant) quum passim per Italiam coniuratum esse putuisset, Q. Metello, Cn. Servilio Caepioni datum negotium est, iique Sinuessae ad quatuor millia SerVorum oppresserunt: etiam Minturnis mi adringenti quinquaginta in crucem acti sunt. Manavit praeterea in Λsium, in Graeciam idem sumr: et in metallis quidem Atheniensium ab Heraclito praetore supra mille servorum occisi: in Delo quoque insula, quum eadem molirentur, praeventi a dominis, et supplicio affecti
LXIII. Neque Macedonia malorum istorum exsors fuit. quam late depopulavere Servitia. Maxima tamen in Sicilia moles erat, ubi urbes excidebantur a stigitivis, caedebantur legiones, neque in pugnantes modo sod atrocius in captivos saeviebatur, q1wru 21 manuS non ad CommiSsuras artuum, sed cum ipsis brachiis amputabantur. Sed ubi L. Piso consul, num is C. Ful-Vio Successerat, exercitum accepit, severitate ducis emendata disciplina ros in meliorem statum Peduxit: nam ille C. Τitium equitum praesectum, quod multitudine Syrorum circumventus armis traditis Salutem pactus merui, togae lacinii . abscisis, solutaque tunica, nudis pedibus, a mane in noctem usque ad
389쪽
388 Io. FRLiNSH. SuΡPL. IN LOC. LIB. LVIII Ll VIAM principia per omne tempus militiae adesse iussit: pra terea conviviis balneislie prohibuit hominem; et turmas equitum, Miae Cum eo suerant, adcmptis equis , in funditorem alas transcripsit LXIV. Adfuit ergo , ut plerumque , Severis imp riis sortuna: multisque Iocis bene gesta res, et magno ad mamertinum oppidum proelio urbs liberata est; fugitivorum ad octo millia caesi ; quodque eorum capi potuerat, crucibus affixum eSt: nam Mamertinos, qui soli servos suos humaniter habitos in Ossicio continuerant, in stius oderant Syri; neque ipsis modo,
sed etiam servis irati, a quibus sua Causa damnabatur, magno exercitu OpPidum circumsederant. Tum quoque gravitas consulis memorabili facto apparuit: quum enim pro concione donaret eos, quorum sorti
fidelique opera usus suerat, et in his filium suum,
egregiae virtutis iiivenem, praesutus, non ῬOricrea magistratu de publico dari, quod in ipsius domum
rediturum esset, tiaulum coronae aureae trium librarum
filio dedit, t tumque Ponderis se testamento lsaturum ei dixit, ut honorem a duce, Pretium a Parente feret. Haec atque talia ob facta Frugi appellatusu Populo, cum pulcherrimo cognomine memoriam virtutis et integritatis suae Posteris transmisit.
390쪽
Numantini, fame coacti, ipsi se per vicem tradentes trucidaverunt. Captam urbem Scipio ΛDieanus delevit, et do ea triumphavit, quartodecimo anno post Carthaginem deletam. P. Rupilius consul in Sicilia cum fugitivis debellavit. Aristonicus, regis Eumenis silius, Asiam occupavit; quum, testamento Attali regis legata populo romano, libera esse deberet. Adversus cum P. Licinius Crassus consul, quum id- pontifex maximus esset quod nunquam antea tactum erat) , extra Italiam prosectus, proelio victus et occisus esti M. Perperna eonsul victum Aristonicum ia deditionem accepit. Q. Pompeius et Q. Melctius, tunc primum uterque ex plebe sa-cti censores , lustrum condiderunt. Censa sunt civium eapita trecenta tredecim millia octingenta viginti tria, Praeter pupillos et viduas. Q. Metellus censor censuit, UL omnes CD rentur ducere uxores liberorum Creandorum causa: Exstat oratio cius, quam Augustus Cumar, quum de marit audis ordinibus ageret, velut in haec tempora scriptam in senatu reeitavit. C. Atinius Labeo tribunus plebis Q. Metellum censorem , a cluo in senatu legendo praeteritus erat, do saxo deiici iussit: quod ne fieret, ceteri tribuni plobis auxilio su runt. Quum Carbo tribunus plebis rogationcm tulisset, ut eundem trihunum plebis , quoties vellet, creare liceret; -- gationem eius P. Africanus gravissi itiai oratione dissuasit; in qua