장음표시 사용
91쪽
cumineque, & ingenio, omnes in sui admirationem BUn- Convertunt. Certe Martialem hoc nomine laudat Io-DEUssephus Scaliger I , a quo tamen, quae foede &Obscoene dicta sunt, ea se praetermittere profitetur. Ne Martialem quidem , inquit , transferre libet ad meliora: multa sunt eius epigrammata divina, in quibus est sermonis castitas N argumenti species luculenta . Alia foeda ne legerim, tantum abest, ut 'ad censuram vocem. Alibi vero idem Scaliger, de Catullo, Tibullo atque Propertio verba faciens, Optat quidem, ut pudoris rationem habuissent, ast ex hisce tamen fontibus hauriendam latinitatem, adeoque horum lectione quos latini sermonis nitor delectat, vix supersedere posse . In quo tamen eum & omnes, qui ita sentiunt, ratio maximopere fallit. Perinde aes non aliis minus impuri, minusque obscoeni essent, ex quibus Romani sermonis cultus atque nitor peti posset. Si animo circumspiciatis, inquit Franciscus Sacchinus et), magistros, ex quibus latine discimus, quacunque agendum de re sit, exstare duces minime virtuti contrarios intelligetis Subiicitque idem ingentem numerum auctorum, ex quibus sermo latinus Castus emendatusque hauriri possit, ut tamen periculum, Corrumpendorum per eorum lectionem morum, neutiquam sit subeundum Nec displicet consilium, quod post alios Io Schesserus 3 stippeditavit . ut, ex iis scriptoribus, qui obscoena quandoque admiscent, seligantur, seorsimque publicentur, quae a iuventute c, G tra si J Lib. Poet. p. s I
saJ In orat. de vitanda librorum mor bus noxiorum lectione, subitincta eius libello de ratione libros eum profectu legenaei p.
Γ3J De generosi nobili ue informatione litteraria p. 553.
92쪽
BUintra damnum legi possunt. Quicquid vero huius demum DLUs sit, virtutis semper potior esse ratio debet, quam se monis. Quis felicior reputandus sapientiorque, qui P re & emendate loquitur, impuris cum sit moribus, an qui vitam moresque emendat sedulo, utut de linguae Ornatu non sit adeo sollicitus Τ Miseri hominest quos
suae salutis cura tam parum tangit, ut in verborum aut flosculorum quorumdam gratiam. eam adducere indiscrimen non dubitent. Ast nullum sorte periculum inde metuendum 8 Quin audiant ipsum Aristotelem I , qui istos conticescere iubet: cum enim legi sutor, inquit, verborum obscoenitatem, ex , civitate, si quid
aliud elirere debeat, μ λιςα μεν ουν εκ των ν ων sum μητε λέγωσι, μήτε ἀκουωσι μηδεν τοιῶτον, tum maxime a puerorum auribus oculique removere, ne quid tale vel loquantur, vel audiant, addit rationem: ἐκ τοῦ γαρ ευχερως λεγειν οτιουν των αἱ σαγῶν γίνεται καi το ποιεῖν συνεγγυς ex turpiter
enim loquenia licentia, sequitur F turpiter face
re a). Nee enim per corruptae nostrae naturae imdolem secus temere evenire potest. Qua de re si quis dubitet, eum exempla quoque virorum, huiusmodi librorum lectione a virtutis semita actorum in praeceps, publicisque scriptis tandem alios, ut cautius hic se gerant admonentium 3), rectiora facile edocere posisunt. Prorumpunt utique magno impetu vel leviter iminati pravi assectus, hique nusus turpissima crimina progignunt. Irritari autem acrius vehementiusque nequeunt sir Lib. VIL-ωp. t ad Add. Edmundus Ricberi in obstetrire animorum p. 8
3J Ei d. Hadriani Bemercandii de fornicatione favenda σῶmonitio, me adhortatio ad pudicitiam S e stimum.
93쪽
queunt, quam librorum obscoenorum lectione, ea, BUD- quibus concitantur, animo cogitationibusque offeren-DEUStium. Atque haec ethnicis quoque eXplorata fuere. Quantum vero christiani nominis est dedecus, inter eos, qui illud praeserunt, reperiri, qui haec sibi non persuadeant, immemores monitorum ipsius Servatoris, Paulique apostoli, quibus ut non tantum obscoenos, sed& otiosos sermones cane & angue peius fugiamus, serio nos obtestantur. Procul itaque & Romanenses, quas Vocant, fabulae, facessant I): quae utplurimum , obscoenis & libidinosis narrationibus sunt resertae, &, cum insuper a magis necessariis incautos avocent, certissimamque bonis mentibus pestem afferant, haud immerito ex litterato orbe proscribuntur. Nugas scilicet& otiosorum hominum commenta legere iuvat, quia utilia & profutura, quae legamus, desuntl Lepidi autem prorsus sunt, qui prudentiae civili eas inservire contendunt: quod tum demum discutere operae pretium fuerit, cum graves & elegantissimi, quibres abundamus historici, histe ineptiarum nundinatoribus locum
f. VII. M sunt & alii bonis moribus inimici ili
bri, quos, eundo per rerum capita, indicabimus. MDgici inter eos merito familiam ducunt, qui quo acrius interdum inconsultam quorumdam curiositatem irritant, eo diligentius oculis animisque iuvenum subtrahendi sunt. Qui tempore Pauli apostoli περίεργα sectati fuerant 2 , ad saniorem mentem revocati, libros suos Contulerunt, cunctosque coram omnibus combusserunt. Hi numquam priori vitae genere tantum sibi inusserunt
94쪽
BUD- dedecus, ut non suo merito posteriori maiorem glo-DEUs riam apud omnes sint consecuti: simul exemplum nobis praebuerunt, quam sedulo removenda sint, quae aut commissi sceleris refricare nobis memoriam, aut alios pellicere ad similia queant . Quam male. autem sibi consulant, qui, senioribus consiliis locum concedere renuentes, curiositati inconsultae frena laxant, vel
Henrici Cometii Agrippae I) exemplo constat, qui de se ipso profitetur: permultum temporis, F rerum in his vanitatibus olim contrivi: tandem hoc profeci , quod sciam , quibus rationibus oporteat alios ab hac pernicie dehortari. Quicumque enim non in veritate, nec in virtute Dei, sed in illusione daemonum secundum operationem malorum spirituum, divinare ac prophetare praesumunt, F per vanitores magicas , exorcismos, incantationes, amatoris, Vagima , G cetero opera daemonica, F idololatriae fraudes exercentes, praestigia, F phantasmata ostentantes , mox cessantia miracula sese operari iactant, omnes hi cum Lamne F Mambre F Simone Mago aetemnis ignibus eruciandi destinabuntur, Non temere t men ut magici damnandi sunt libri, qui profundiora
quaedam naturae arcana eXponunt, vulgique excedere captum videntur, Quod ut moneam, innocentium quorimdam virorum satum me adducit, qui, quod plus ceteris in rerum naturalium perscrutatione saperent,
magiae suspicionem apud imperitos subierunt: a qua tamen nonnullos peculiari commentatione seliciter liberavit Gabriel Naudaeus et). De eiusmodi scriptis, quibus aut aperte, aut per cuniculos & ambages, ad atheisimum via stemitur, idem censendum . Quam i
ἱ-J De viris falso magiae s jectis.
95쪽
varet multos, illa non legisse: non prosecto quod B qquicquam, quod momentum trahat, proserunt , cum DLUsutplurimum mediocriter docti , quas offundere intelle
diui isti homines adnituntur nebulas, discutere facile possint: sed quod pronior ad deteriora mens mortalium facilius ea admittat , quae novitatis quadam specie illisabblandiuntur Sceptici quoque omnes , modo revera sceptici sint, huc pertinent, quippe per . quos si styret, religio omni8 morumque probitas, & honestas, iam pridem ex orbe universo esset proscripta . . Quod qui accuratius secum expenderunt , illico in eam ingressi sunt sententiam , scepticismum esse sentinaim Omnium malorum I . Quod omnino negari non potest, modo illos , qui, ad stultam dogmaticorum ph losophorum fiduciam exagitandam , modeste de quihusdam rebus dubitant , non statim in hunc censum reseras . Illis enim improbus ille scepticismus non magis exprobari potest, quam veteribus christianis , innocentissimis mortalium , praeter alia scelera, athei simus
quoque obiectus suit, et quemadmodum & recenti ri aetate plurimi docti & probi viti perperam ut athei
traducti fuerunt , & etiamnum hodie traducuntur . quorum innocentiae strenue vindicandae ut nonnulli cordati viri non desuerunt , ita nec deerunt in posterum , qui diligentius adhuc & accuratius eodem munere snt perlaneties. g. VIII. Quaesitum etiam inter viros doctos fuit, num omnino fas sit, hominem christianum ethnico-G3 tum
siJ Vid. Petrus de Villemano in se tieismo Abellara cap. saJ Vid. Athenagoras in legat. pro ciristianis p. 3o.
96쪽
B -rum libros voluere Qui id abnuunt, Hieronymi si
DEUS coram tribunali divino, ob assiduam Ciceronis ieetio- nem , vapulantis, eXemplo, lippis etiam & tonsoribus noto, utuntur. Provocant iidem ad experientiam, qua constet, profanos utplurimum induere mores, quos prosanorum scriptorum lectio Occupat. obiiciunt Bem- hos, Politianos, Bonamicos, Scioppios, profanorum scriptorum improbo amore ita captos, ut divinae Iitterae sere illis sorderent. Hos, inquiunt, inde r tulerunt fructus, ut odis Pindaricis maius statuerent pretium, quam psalmis Davidis. Haec, ut non contemnenda prorsus sunt, sed ut caute hic nos geramus, merito nos commonefaciant, ita ut quoslibet striptores ethnicos abiiciant, nondum a prudentior,hus impetrabunt. De iis, qui obscoena, turpia, ho-nisque moribus inimica tradunt, non contendo: hos
iam supra procul sacessere iussi: sed de illis, qui
aut historias narrant, aut ritus antiquos eXponunt,
aut, de philosophia praecipiunt, vel ad linguas addiscendas viam muniunt, nobis sermo est. Ad hos qui accedit, eum moribus per christianae religionis sacra emendatis praeditum esse volo, ut discemere quodammodo noxia a profuturis queat, sciatque, quousque hisce immorari, quando referre pedem deceat . Qui enim promiscue omnes ad quaelibet studia librorumque utut per se innoxiorum lectionem admittunt, parum profecto pensi habent, rebus imnocentissimis ad suam pemiciem abuti hominum pra
vitatem posse. Sed qui, ita instructus & praemunitus, ad librorum etiam ab ethnicis scriptorum lectionem
, fiJ Vid. Hieroninus ep. ad Eustoct. T. I. O .f. 76. adae. D. Conradus Dieterisus in diatribe de usu E abusu Ariptori fecu-
97쪽
se confert, tantum abest, ut illi ullum inde imm, dum reat periculum, ut maximum percipere usum queat. quod cum Bembus, Politianus, aliique negngunt, Virum non est, quod quandoque m praeceps agantur, ast ipsorum, non librorum culpa hoc steri manifestum est. Emendatae aurem purgataeque. Vitae homines, id quod ceteroquin dissicile est, modum servare hic norunt, quod ceteris non aeque pronum est. Quod autem ad Hieronymum attinet, si vera sunt, quae narrat, &ipsum limites, quos christiam hominis ossicium hic statuit, migrasse arbitror, nec aliud quid ipse imnuit. Ast si vera, inquam, sunt. Erasmus I enim fabulam vocat, quicquid huius narratur. Et videtur 1ane Hieronymus ipse non satis sibi constare, cum mox somnium dicat, quod alibi somnium fuisse negat . Ceterum caute ethnicos quosvis legendos, & per se constat, & peculiari opere Iulius Crispus docuit. Vel philosophi documento sunt, quorum 'aeita stsecurius, quam, decet, assumantur, magnam chrissianae religioni cladem inde inferri necesse est. Expedita id iam est vetus ecclesia: hinc illa Tertulliani
Ierela et . fuderint, qui Stoicum, Platonicum,' dialecticum ebrissianimum protulerunt : nobis curiositate opus non est post Christum Iesum, nocinquisitione post evangelium. Non dicam de aliis,
ne sollicite multa conquisicisse videar, nonne incon fulta & intempestiva librorum Platonis lectio multos in transvorsum egit 7 Possem, si opus esser, demo mare, Gnosticorum , Valentinianorum , Manichaeo rum, Marcionitarum, aliorumque foedos errores, si vera sunt, quae de illis narrantur, ex Platonicae phi- G B-
98쪽
B -losophiae sonte promanasse. Multi doctores veteres, DEUS coeco Platonis amore abrepti , eiusque placitis nimiunimbuti, talia effati sunt, quae in erroris suspicionem haud immerito eos adducunt . Et quid mirum 8 cura, perperam licet, iudicarent, a Platonis philosophia non multum christianam distare religionem. Qua in sententia ipsum Iustinum Martyrem I), aliosque suisse, constat . Quin nonnullos Platonis amor ita fascinavit, ut, ipsum Christum sua ex Platone hausisse, asserere non erubescerent . Quorum Vesaniam peculiari libro, ut par erat, compressit Mediolanensium antistes, Ambrosus.
Testis huius rei est Augustinus et). Quartam noster Ambrosius quaestionem solvit, calumniantibus, Platonis lectoribus F dilectoribus qui dicere ausi sunt, omnes Domini nostri Iesu Christi sententias, quas
mirari s praedicare coguntur, de Platonis libris didicisse, quoniam longe ante humanum adventum
Domini Platonem fuisse, negari non potest.
f. IX. Si ergo animum rite praemunitum, iique non immemorem, nobiscum afferamus, profanorum scriptorum lectio adeo contemnenda non est, ut, si sobrie & pie instituatur, omnes quidem, maXime tamen illi quoque, qui divinis litteris operantur, insignem inde percipere fructum queant. Non is sum, qui
divinarum litterarum cultoribus necessariam horum Iectionem dicam, quod ineptum foret: utilem saltem illis esIe contendo, quorum ratio, ut in hisce studiis aliquantisper commorentur, permittit . Atque id isdemum abnuet, qui sitne historiarum antiquorumque
99쪽
rituum, ut & linguarum peritia, partim ab Ethnicis, BUD- partim a Iudaeis, si sontes spectes, petenda, cuncta DLUA plana satis, & intellectu facilia esse autumaverit. Iuvat quoque interdum miseram hominum, qui sapientiae regnum sibi vindicant, sortem cum Christianoruar contendere selicitate, ut ad divinam benignitatem de praedicandam eo acrioribus stimulis concitemur. EXta
oratio Basilii Magni, μως ἁν ἐε ελληνι ν ωφελοῖντιλογων, quomodo ex scriptis Gentilium utilitatem capere debeamus, qua ex instituto id egit, quod hic volumus. Siquidem, inquit I) ibi inter alia, aliqua doctrinarum mutua est a nitas, admodum utilis erit earum secularium litterarum cognitio: sin minus attamen inter se contendere non parum confert ad confirmationem potioris. Sed F si utramque doctrinam alicui rei adsimilaveris, commodam forte imaginem habebis. Sane quemadmodum plantae vi rus propria est, maturo fructu turgere; addunt autem aliquid decoris folia ramis' circumiectae ita an mae praecipuus quidem fructus est veritas, revelata )non tamen ingratum est, externam sapientiam cingere F circumponi instar foliorum, cum tegumentum, tum speciem non inanem fructui praebentium . Praeclare rem omnem effert, & id, quod primo, quodque secundo loco tractari debeat, designat Falluntur utique turpiter, qui tum quorumvis, tum praecipue ethnicorum scriptorum lectione ita delectantur, ut ad divinam gloriam veritatisque coelestis ulte- 'riorem investigationem, commendationemque, & hinc
profluentem morum emendationem cuncta non reserant. Quicquid igitur hinc petitur, ornamentum saltem ess , aut instrumentum, fructum sola scriptura sa
100쪽
BUmcra nobis exhibet. Et ita capiendum, quod GreginDEufrius Nagiangenus ait I): Illud inter omnes fanae mentis homines constare arbitror, eruditionem Inter hinnana hona primarium locum tenere, non qui
dem hane solum nobiliorem θ' nostratem, sed istamqu'que externam, quam multi christiani, ut ins dio am N periculosam, F a Deo avertentem repudiant . Hisce suffragatur Augustinus ca): Sicut A nprii non silum idola habebant F onera gravia, quae populus Urael detestaretur F fugeret, sed etiam vasa atque ornamenta de auro F argento,
F vestem quae itae populus exiens de Agapto sibi
potius, tanquam ad usum mellarem, clanculo vindicavit: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata F superstitisses sigmenta, graverique furcinas supervacanei laboris habem, quae una quisque nostrum duce Christo, de societate gentiliam exiens, debet abominari atque devitare, sed etiam Eberales disciplinas ustui veritatis aptiores, M. Pro caddeinde Augustinus ad exempla: Quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri' Nonne adspicimtar, quam to auro F argento F veste suffarcinatim exierit de Aeetapto Caprianus, doctor suavis m, F mar Ur beatissimus: quanto Lactantius, quanto Victorianus, Optatus, Hilarius, de visis taceam p Posssem idem Clementis Alexandrini 3), Hieronyrni Socratis s , Lactantii Q , alisrumque testimoniis