장음표시 사용
181쪽
Cap. III. Din VIII. De Stam et Offcio Saecular. 1 s . PosSit Ratio, quia ali. multi conantur se asso probare innocentes , ut . Confessario juventur alii contra falso se nocentes dicunt, quod timeant ne Confessarius conserat cum Iudicibus, ipsique revocentur ad torturam. Und expedit. i. Ut non
temere evulget Consessarius accepi extra ConseSSio- nem. I. Ut ad Confessionem sacranientalem reum
P non admittat, nisi postquata in foro profano res sunt liquidae vix enim adigi poterit, ut omnia sa- teatur ob smorem , ne vel cle feratur , vel cogatur
2. Ne cogat importunis bais reos, ut e tale, fateantur tum quia ver quidam rei novi sunt, e , victi illa importunitate, ne moriantur in comm Uni- cati, vel a Confessario in extremis deSerantur, B confitentur sacrilege tum quia frustra est confessio ' nisi fiat ex contritione et vera ad Deum conver- siones de hac ergo la horet, et sequetur bona con' fessio , non autem contrari 'rara sic cit Caveat, coram reo censeat modum prοCe-
dendi judicialem proindeque communiter non ad- , mittat querelas de injuria sucia, cum nοn sit con- se sarii a judicare, sed ad poenitentiam disponere Etsi quidam auctores permittant Iudici uti R. dolis bonis ad crimen eliciendum , non tamen id licet Confessario, ne ministerium ejus infametur. 5 Non licet secundum Concilium Antioclienum, ran. 33. 35. Non licet, palam interesse tormentis , aut suggerere modum torquendi , nisi mitiorem ' Vide Tann. d. i. q. ult d. si. 28. 6. Expedit habere cognita iudiciari et probatio ne deprehensas in judicio, ipsumque modum pro
ceSSus , ut et prudentius possit in Sta foro agere et judiqem , sicubi opus , prudentor admonere.
. bis prodideri, si secundunt supri dicta tenebatur .R. et quidem si salso alios infamarit, inducat ad revo-
182쪽
,Si Lib. N. De Praec particularibus, edi. cationem, etiam cum periculo torturae v. Fiam. d. . q. d. n. io3. et diem dubio superiore a Si saga sit, quo tempore , qua occasione in magiam sit lapsa, ut, si poste neget, convinci possit in e is deni foro S. In qualitatem super titiquis, an ex ania , christianae fidei renuntiaverit, daemonem adora-- verit, falsa de Deo . et aeternitate senserit, rebus M sacris abusa sit , hominibus nocuerit, praesertima, conjunctis, ut marito, liberis, et an alios seduxerit., Item de peccatis carnadibus. Deniquo confessae apen riat fraudes daemonis, instruatque, quomodo iis D demceps occurrendum, atque inter caetera suadeat, fidei professionem , et frequentem Symboli repe, titionem.
3 - . Saepe non expedit 'st supplicium Iudicin significare, reum in extremis denuntiationes revo casse , tum quia Iudices id parvi faciunt quam o recte se apud Liam et Tiann l. c.); tum quia frangit sigillum Sacramentale, si non petita licentia. innocentiam denunciati evulget, cum eo ipso revelatae peccatum denunciantis, Quare , si aliquando Iudii, em monere expediat, rogandus est reus, ut id e is ira Censessionem , et coram testibus dicat eo fine .
s. Si alicuius innocentiam ex confes*ione coli is geret quod etsi dissicile non tamen impo sibilem esse docet Tannem distri quaest S M. Sui. 85. , iam Iudici aperire, ac pro reo intercedere , pericuIoae sum est; quia post publicatam rei confessionem , ei non creuetur tum quia , si plures audiat, hoc ipso aliorum nocentiam , de illis tacendos videtur confirmare, cum fractione sigilli tum quia si rein cognoscant eum Pro innocentibus intercedere , in oecasionem arripient ei callidhsua facinora celandi
QViue L m. I 3 t. 6 e. S. Tann. . , SP n. 6x in o. Eisi pro reis, etiam iust damnatis, interis cedere aliquando possit, maxim apud Magistra--tum supremum, iuxta Scripturam Prop. Emehem. v de tamen prudenter, et moderathid neten:
183쪽
Cap. BL Dub. IX. De Statu et ossicae saeculi r ars dum, quia relaxatio potest esse illicita, judexque Bri non tamen Confisaarius, nisi ea praeviderit neriae reus malorum omnium, quae ex liberatione se-
ouuntur imo et ipsi inumtabuntur, cum ex ossicio crebuerit impedire Vide Bonae is r Praec. d. Io quaere et eis, Tann de jure dia . quinati s . ,
DUBIUM IL se obligatio Medicorum, et Pharmacopae
rum, et hirurgorum. Is ab tenentur ii in primis, quando tale officium g
Petunt, vel suscipitini, sub gravi obligatione sumis eientem habere scientiam, sivo peritiam Nau. c. I n. 6 Anton Cor in de Zm d. 6 n. i. Deindo in curandis infirmis servare sequentes missa
ora ordinari debent sequi opiniones Medicorumae, Meuras, et tutas Ratiorest, periculum, et damnumn prorumi. Ita n Lam. Saneis i Or. c. s. U. Qtram
n et certum aliquod est pharmacrem, quod nimirum Certo infirmis profuturum est, tenentur illud a B hibere, omisso eo , de quo dubitatur, quia alitarum imprudenter proximum in periculo relinquerent. in m. Si non sintxerta pharmaca,debent adhibere prorum babiliora: tum quia alioqui salutem proximi in dis crimen adducerent: tum quia tenentur fungi ossicio, 3 quantum p sunt, cum minimo proximi periculo .a et damno. IV. Quando nulla est spes de salute in-- firmi, nec adest remedium , nisi dubium, de quo aestieet dubitatur, num profuturum, an nociturum sit, possunt, imo debent illud adfiibere Ratio est. n quia sic infirmi negotium utiliter geritur, et si mors sequatur ipsis non imputabitur, cum alias spem vitae non habeat Liam Lim. e. S. HII. n. i S a Boniacis
184쪽
1 6 Lib. IV De Praee particularibus, etc. . . Unis resoDef., 'Iedicus peccato. Si absque sufficienti peritia gran em mortium curare tentet. a. Si occurrente gravi et
insolito morbo, speciali studio operam iton impendat. 3. Si det pharmacum infirmo, quod probabilius cre-n ditur nociturum quam profuturum. .Si medicamemn ta inexplorata, explorandi gratii adhibeat, praesertimo quando de iis non est opinio probabilis et habet D medicamenta probabiliter utilia. S. Si non benen perspecta morbi natura , temer adhibeat remedian dubia, vel periculosa, praesertim cum discrimineo vitae, vel gravis laesionis. 6. Si agnito aegroti per
culo, opportune non adsit, aut necessariam curan tionem negligat, aut inedicos alios adhiberi non in permittat M. Si aliquid suadeat Dei honori, vel
Praecepto contrarium, . r. incantationem , pollu- in tionem, Superstitionem, etc. . Si facith, et aine x necessitate a jejunio absolvat, caruium sum pedi. n mi itat. s. Si aegrotantem pauperem in periculo constitutum contemnat. V. On. I. C. suur. c. s. D Agor. P. I. a c. I q. II. Escob. 2E. 3ε.s' Aeera
v mutit med cinos rosis Praescribere pavensius ina cuiPericlito constitesiisse. I. Pharmacopola peccat L. Si rudis, et ignarus munu exerceat, . Si sine arte, vel diligentia medin camenta conficiat. 3. Si melle in potionibus pron saccharo utatur . . Si unum medicamentum pron alio ni3 tamen esset aeque bonum, et non minoria pretii contra medici praescriptum, cum gravi
i damni periculo porrigat 'u Vide diei de Contrare. I. Vn 8ui. ' Vide Satos d. 3 . . Si medicamenta. ad non pariendum vel ad foetum expellendum par vendat. 6. Si pharmaca vendat inutilia, etc. v
3. Peccat hirurgusta ira si sine scientia et per uoia sufficienti vulnera curare tentet, cum PericuIo
185쪽
Cap. III. Dub. X De Sint et ossici Saecular. yy erroris. I. Si Medicum, quando gravitas vulneris exigit non eonsulat. 3. Si lucri amore curationem vi protrahat d. Si mercedem iusto maiorem inigat. - . Si abortus causa venam aperiat, aliudve rem dium adhibeat. v. Escob. I. c.
quae obligationes mercatorum , Opifitiam , et
Ceterorum mularium. tiare me patent ex dictis de eptimo Praemplo assi, ex quibus resolves. D i. Mercator peccat, si Si venenum, vel alia pro-
hibita vendatu cum suspicione pravi usus a Utile
dicta I. I n. a. x ea. Si paratus sit quodcumque pretitam, etiim injustum, ab emptore accipere. - . Si rem carius, quam supremo pretio vendat, ob, dilatam solutionem . Si mercium defectum gras em occultum non aperiat: Pondus, et meusuram imminuat. S. Si in emptorum injuriam monopo, Ilum iniustum instituat merces omnes unius ge--neris sibi comparet immoderato quaestu pro libiturum vendendas. 6. Si merces ab eo, qui non novit, emat pretio minore vel cariore vendat ignoranti. q. Si merces veteres, et inutiles novis admisceat, et vendat eodem pretio utrasque. 8. Si justa tributa defraudet. s. Si tempore debito, cum possit, nostrum solvat creditoribus, cum gravi eorum damno. o. Si mercibus solvat, quod pecunia debet, contra cre-
ditoris voluntatem. i. Si diebus festis publichv emat vel vendat contra consuetudinem permissam Det Si iuret falso, se tanto Pretio merces compa n parasse. 3. Si contractum ineat quemcumque,
dubitans de ejus justitia i . Si emat res furtivas etc. V. Eu b. t. et . a. e. et 'u. Vide diei. de Aestu Lai 3. n. m. 'a, a Bibliopala peccat. i. si vendat libros prohibitos, Tom. IV. Ia
186쪽
x: Lib. IV De Praevi particularibus, et 3, Mylascivos. I. Si librum defectu laborantem vendata pro integro , etc. Vide Esc iv. a. n 3 Argentarius, sivo aurifaber peccat. i. Si aes pro aer auro, vel argento vendat ea. Si auro, vel argento plus seris misceat, quum ara requirit et temptoribua mixtionem non significet, neque minuat pretium.1, 3. Si ex rebus furtivis aliquid emat mala fide. . Sin communem lapillum pro pretioso vendat, vel predictiosum pro vili emat etc. Sartor sutor , et caeteri opifices peccant r. Si iurent se tali die opus perfecturos, quod sciunt, vel dubitan non futurum. 2. Si plus materiae exigant, is viaim ad opus sit necessarium' aut partes alicuiusn momenti, quae Supersunt, retineant, sine volun- tate dominu . Si diem festum sine gravi causam violent, per se , vel per suos famulos. Vide me.
187쪽
SE IMI E COGNOSCENDI ET DISCERNENDI PECCAT
D Actibus humanis in genere. J, Ens mihi non est, benevole Lector, scribenti de Morali Theologi , quae tota ad praxim est dirigenda; Tractatum de Actibus humanis tibi exhibere Sch
listicis quaestionibus refertum Psed potius tuae, animarumque saluti consulere cupiens , ea tantum eligere cogito , quae in hac materia magis utilia , quaeque scitu necessaria ad praxi existimantur. .nne , si secus facerem , et ego oleum operamque in elucubrando perderem et tu frustra sempus terere in hujusmodi inutilia legendo 'Ne igitur quaeso, Tractatum hunc omnibus pen numeris absolutum a me expectes , quem utiliora , et adhuc satis implicata manent. IIano tamen maximam adhibui diligentiam , ut doctrina seligerem, quibus prodesse , non obesse valeam animarum profectui Ilinc est . quod non
recedendum putem .san Doctoris Angelici doctrina.ubi haburi potest; ipso enim duce in rebus Theol sicis inoffenso pede ambulatur. Sit igitur. ARTICULUS I. De Natura, ac multiplici actuum hinnanorum divisione. i. Acros humanus strictissima aceeptione sumptus definiri potest Acma deliberat Procedens ab Aom is Muntate. Unis iam solis accouec uocantur Proprio
188쪽
,8 Lae V De Actibus intumanis genere. humana inquit S. h. i a. q. Cart. . , quorum
AOm dominus est: est autem AOm dominus suorum aciniam Per rationem, et uoluntatem. . . Ita ergo iactiones
Pruri humanae dicuntur , quae ex uoluntate deltibero procedunt. Ut enim actio sit humanari et moralis, necesse est, ut intelligatur, et ut liber agatur; alterum ubi deest vel propter ignorantiam iiivoluntariam, vel propter coactionem , potius mechanicari quam
morulis dicenda est . . II. Isin infertur , actiones omnes, quae non Procedunt a voluntate hominis deliberata, communiter appellari actiones hominis mori humanas .
III actus humani multipliciter dividunter A si enim dicuntur actus Eliciti, alii Imperati : ex his quidam dicuntur boni, quidam vero mali. Ex bonis alii
sunt naturales, alii supernaturales rex supernatural
hus vero, alii sunt meritorii de condigno alii dae congruo Tandem alii actus humani sunt interiores , alii vero exteriores. De quibus singillatim. IV. Actus humanus dicitur elicitus, qui immediato voluntate procedit; cuiusmodi est amor, et odium Dicitur imperatus ille actus, qui ab ipsa voluntate proficiscitur mediat Put ambulare , loqui, scribere ,
etc. quae procedunt . voluntate imperante alias potentias nemph motrices , ad hujusmodi actus eliciendos
Ili actus siv eliciti, sive imperati eo ipso, quod liberatrocedunt a voluntate dicuntur actus morales, Serioni, vel mali. Ii dicuntur boni, qui sunt consentanei rectae rationi : qui vero dissentanein appellantur mali. Actus boni naturales sunt, qui solis naturae viribus fieri pos,unt: vernosurales vero nonniSi auxilio gratiae elici possunt et ut actus Fidei, Spei Amoris etc. Meritorii de condigno sunt, quibus ex justitia merces debetur De congruo vero sunt ii qui
tantum ex decentia mercedem merentur. Postremti actus interiores nullo sensibili signo patefiunt. Exteriores vero patent exteritis. V. Bis praenotatis, dicendum nunc est de Primuelpii intrinsecta Actuum humanorum. Tria sunt haec
189쪽
De Voluntario et nv untario in
Principiari nempe Intellectus, Voluntas , et Libertas. intellectus influit in actionem moralem per Conscientiam, siv cognitionem actionis , et Legis Ideoque in thactatu de Conscientia plura de intellectu dicta fudre. Nunc igitur dicendum superest de Voluntariori et Involuntario deinde de Libero , quae sunt Actim uta humanorum potiora principia Ilino.
De Voluntario, et Involtintario, eiusque ausi
H. ENOTANDure, quo hoc vocabulum , Volun-gorium aliquando accipiatur in eodem sensu ac Mn-roneum . quod nempe sit sponte, et ex voluntatis inclinatione, nullo cogente praecepto , vel metuta vi,
aut dolo de revera aliud est voluntarium, aliud
vero Spontaneum. Etenim omne Voluntarium est Spontaneum, sed non hoontrario omne Spontaneum
est Voluntarium Aliquando accipitur Voluntarium BD Liberο; quamquam non omne Voluntarium ivliberum , licet omne Liberum sit Voluntarium. Tandem accipitur hoc ali sensu, quora uobis definitur, et de eo disseritur. VII. voluntarium sic definiri potestu iactus Procedens obtinebio intrinseco, seu ia voluntate cum cura tione is it S. Thomas L. N. 6 ar i post Gregorium Nyssenum, Damasi, quo ipse laudat, Gonet an . to m. 3. tract. I. cap. I S. I. vlv. Salmant Concina, Toumes . et alii commuviter. Duo igitur sunt necessaria ad constituendam rationem Voluntarii nem-ph quod sit et visebio intrinseco, et mm aliquae vitione finis. um Itinc infertur primo, quod illae actiones, quae fiunt ex principio tantum extrinsees , ut sunt
190쪽
18 Lib. v. De Actibus RumaniHn genere quae vi et coacth fiunt, non dicantur voluntariae. I S 'militer onmes actiones, quae quidem procedunt a principio extrinseco, sed sine ulla cognitione intellectus,
neque Vo luntariae diei possunt. 3. Ad hoc, ut aliqua
actio dicatur tota Voluntaria, necesse est, ut cogno3Catur secundum omnes sui partes et circnmstantiab, quarum aliqua si ignoretur , actio non dicitur voluntaria quoad illam circumstantiam ignoratam. Sic qui accedit ad mulierem, quam nescit esse nuptam, non committit peccatum adulterii, sed simplicis fornicationis, euhin voluntari se habeat quoad circumstantiam Matri-mοnii, quam ignorat . Infertur , quod, ubi nulla est advertetitia, nullum sit voluntarium, et peccatumsut accidit in actioninus dormientium, auae sunt Simpliciter involuntariae. Ubi vero est semiplena advertentia, ibi est semivoluntarium, et dumtaxat veniale pe catum , ut contingit semidormientibus.
IX. Voluntarrum multipliciter dividitur . Theologis r. in voluntarium s litatem, et Voluntarium secundum quid. Luta pro cedit ex plena Voluntatis inclinatione sine ulla repugnantia. Ηοc vero procedit
quidem ex voluntatis consensu, sed cum repugnantia.
Buiusmodi est projectio mercium in mare facta metu naufragii. Dividitur et in liberum seu contingens: et ne ESSarium. Primum fit a voluntate, quae operatur cum in m differentia ad volendum . et nolendum. Talis est amor Viatoris in Deum. Secundum . Voluntate dete minata ad unum iit est amor Natorum in Patria Gonei loc cit docet, contra Vas questum, quod ratio voluntarii persectius reperiatur in actibus necessariis quam liberis Ratio est, quia ub major est amor, eo maius est voluntarium, id est major voluntatis propensio, et major cognitio intellectus Talis est amor necessarius Dei erga seipsum, vel amor Beatorum , quo toto conatu feruntur in Deum. Dividitura voluntarium in se, seu evreuum, et Abrausa, et imminuum , seu inua . Voluntarium in