장음표시 사용
31쪽
coniunmonem , diuersamque figuram inter se habente Quidam enim ex ipsis in relium iacent; quidam autem de transuerso positi sunt, vel ad australem, vel ad bore Iem Mundi partem,vel quomodocunque fieri potest, ut situ, coniunctioneve inter se coaptentur, atque acco-modentur. Haec est prima opinio de natura, di quiddi.
Opinio tbagoricorum. Lap. III.
V Isa opinione Anaxagorae,& Democriti,de natura
ipsius cometae,quod si concursus plurium plan tarum i nunc videre sequitur,quae fuerit sententia circa idem Pythag*ricorum. Pythagoras igitur, & qui ipsum sectati sunt, dixit cometae essentiam este de natura cari sti. Etenim voluerunt Pythagorici omneu,quod aliud esset cometa,nisi planeta unus ultra quinque tot namq; Alex. reserente, dicebant esse planetas, quia relinque-hant Solem,& Lunam et ita quendam sextum planeta, qui rarissime,&in paucioribus soleat apparere, nobisq. manifestari, constituerunt esse cometam. Namque cum hic planeta inquiunt perpetuo Solem ipsum comitetur, atque sequatur, utpote qui sere aequalis sit in motu velocitatis cum ipso;fieri non potest quin eius lumen, atque splendor occupetur obumbreturque a magna colluitratione Solis; quapropter non posse videri, obseruarique
Quod si serie cotingat aliquando paululum dictum planeta, meta appellatum ,recedere, elongarique a Sole, quod breuis temporis, & quas momentaneum solet esse quia tunc lumen eius non obruitur, nec impeditur alumine solari, aeque commode poterit nobis manifestari, atque viderutametsi eius conspectus momentaneus existeret.Etenim scut euenit dicunt isti,ut aliqui plan tae,velut Mercurius,Venusq. raro,et longo temporis spatio appareant tuque occultentur , quia horum motus
32쪽
semper sere insequatur Solem, adeoque parum ab ipso digrediatur,ut sere semper sub radiis Solis eorum lumen
occupetur; veluti acceptum retulimus ex clari ismo Hyginio,& a Ptolemaeo) qui dicunt Mercurium non posse uno quidem signo elongari, N Venerem non posse dum bus signis egredi ab ipso Sole ε, ad hunc etiam pene m dum hi, ut stella & planeta crinitus, seu cometa rarissime appareat,nobisque videndum se monstret; quoniam fere semper comitetur Sole,splendore cuius lumen eius obtenebratur. Quod si esset aliquis, qui vellet ab istis Pythagoricis intelligere, quae nam stella, seu planeta sit eiusmodi cometa dictus, viiii Mars,an Saturnus,an Venus,an vero aliorum planetarum aliquis responderent
neutiquam aliquem ex quinque planetis esse; sed aliud quoddam diuersum,& sextum affirmarunt sydus, quod quidem numero distinctum ab illis quinque existit. Η cigitur fuit opinio Pythagoricorum, quod nempe cometa est quoddam sextum sydus, planetaque diuersus numero a reliquis quinque; qui cum rarissime digrediatura sole,rarissime etiam se visendum praebet.
opinio Hipocratis ch in Aeschyli. cap. IIII.
Postquam recitauimus duas de natura cometae optiniones, quarum prima fuit dicens, cometam esse conciar sum plurium stellarum,ex quo concuisu resultat splendor quidam maximus ; & hie dictus est cometa . Secunda opinio erat asserens, cometam esse de substantia corporis caelestis, utpote qui alia, & sexta stella esset a quinque. Tempestium modo est, v xami nemus aliam, Ac tertiam in ordine sententiam, quae suit Hippocratis Chij, eiusque discipuli Aeschyli. Atqui ut elarior evadat hac semetia, unum in primis annotati ne dignum constituendum est, quod nimirum plures licet fuerint Hippocrates,tamen secundum praesentis no
33쪽
stri negotii propositu,duo extiterut Hippocratest unus, Hippocra- qui patria fuit Cous, medicinae parens, cuiusque libri Piv tamquam diuino ore emanauerint, ubique celebrantur.
μ' -- ' & qui duo, filios suscepit, Thessalum scilicet, Sc Draginnem, ut refert Suida; Alter Hippocras fuit, qui patria quidem fuit Chius, in mathematicis disciplinis admodum eruditus, & qui contendebat possibilem sore qua-tratura circuli,ut ubi iam imposuit Arist. in I. lib. Phys. Hic ergo secundus Hippocras, patria ut diximusὶ Chius voluit cometam esse quidem unam aliam, & diuersam stellam a quinque planetis in quo non videtur differrea Pythagoricis At caudam, Vel comam illam, quam revseri cometa,nequaquam esse de substatia Coeli, & astri,
sed esse ex natura elementaria,atque terrestri. Cu enim
talis stella inquiunt isti in mediante sui lumine humore,
vaporemque attrahat ad se, illumque coagulet; quando incidit visus in ipsum, tamquam a speculo refrangitur ad Solem siquidem hi volueriit visionem fieri extramittendo ex tali refractione fit talis comae phantasia, apparitioque. Qua re comam esse eκ ipsa stella omnino negabant. & in hoc discrepabant a Pythagoricis, qui huius modi cometae comam esse partem stellae posuerunt.Huius Hippocratis opinionis etiam fuit quidam Aeschylus suus discipulus, necnon multi alij, qui Aeschylum postea insectati sunt;quemadmodum inter pret cipuos est Alpetragius Arabs, qui theoticam scripsit planetarum
secundum physicas rationes probatam. omnes ergo isti dixerunt,cometam esse unam stellam diuersam a quinque planetis, cu illa coma; qui ex attracta exhalatione genita est.Quae stella aliquando, valdeque raro apparet,
tunc scilicet asserebant) cum paululum a Sole digredi. tur, & per eas Coeli plagas cursum peragit, suo quibus ea pars terrae est subiecta, quae alicuius humoris est particeps: Vnde quado haec stella mouetur in Solstitiis, inter Tropicos Cancri scilicet,quique ad Septentrionem ver
34쪽
git:&Capricorni, quique ad austrum declinat; quia ea, quae Tropicis subijciuntur loca admodum sunt exicca. ta, atque a Solis motu torrefacta : non potest tunc apparere: quamuis a Sole digrediatur in couenienti distant i a
cum humorem,vaporemque non attrahat,ex quo coma
illa generatur,& nobis apparet. Sed tantum derelicta. elongataque, atque digressa in Borealibus haec stella via detur, & comam refert: propterea quod loca, quae illis Caeli partibus subiacent, non contingit ut a Sole torrein fian t,atque exiccentur.Quod tametsi in Australibus,Meridionalibusque regionibus loca subdita nequaquam humiditate priuentur, immo suffcientem humorem habeant, ut propter hanc rationem stella illac pererrans quam plurimum ad se trahat: quia tamen non potest lucvisus ab attracto humore,vaporeque ad Solem refrangi, cum propter distantiam,tum vero etiam quod illa regio Australis nobis occultatur, ob terrae quae se interponit globositatem,& eminentiam: Adde tertio quoniam illa coma parum supra terram eleuatur, no contingit dicut vi possit tunc videri comata, immo nullatenus ipsa stella absque coma suspicitur a nobis,qui hanc regionem incolimus,nam ab illa habitantibus fortasse ut notat Suessi non erit impossibile videri.Hactenus de tribus opinioniabus Antiquorum positis ab Arist. Incipiamus nos alias
opinio Stratonis, Herael dis, Diogenis, Metrodori, in quorundam aliorum.
6 p. V. Alenus in eo libro, quem de historia philosophi
ca intitulau it, ultra quas nos hucusque cum Aristotele recitauimus , opiniones de cometa, quasdam alias, & diuersas visus est & ipse enarrare. Primo igitur narrat Gal. in illo, sententiam Stratonis, hunc B a enim
35쪽
enim inquit,de cometis talem habuisse existim tionem, ut putarit ipsum esse alicuius syderis lucem in densa nube retentam, id quod & laternis euenit. Praeterea resertaliam opinionem Heraclydis Pontici qui voluit comeis tam esse nubem praealtam, atque illic in alto a suprema luce illustratai omnibus namq. impressionibus,& barbatis,& aereis & trabibus,& coduni odq. genus aliis eam dem Heraclydes t dicit Gal. constituit nubem esse ea fami queni admodu omnes Peripatetici ex inflammatis
vaporibus species hasce fieri dicut. A dducit Gai δε Di
gene etiam. Hic Diogenes, inquit,arbitrariis fuit, cometas esse stellas crinitas,quae alicuius impendens periculum significarent. Vlterius refert opinionem ipsius Metiodori, qui cometam quem discurrentem stellam appellabat dixit esse radiorum Solis violentum concur sum in nubem. Quando enim aiebat iste vir solares ra- dij violanter nubem,ut sagitta selet, irruunt,discurrentis stellae speetes excitatur. Haec de istis Antiquis ex Gal. Caeterum non est hoc loco silentio obuoluendum,
tres alias suisse opiniones quorundam de cometa, quas Buceaserreus ex Seneca recitauit. Inquit ergo Bucca serrem,Senecam referre in 7.lib.naturalium quaest.quosdaiuisse viros, qui opinati sunt, cometam non esse aliud,
nisi particulam elemeti ignis densiorem factam, & pr
inde terminantem visum nostrum: nam cum prius erat
rara, non poterat visum ipsum terminare ,& propterea facta in ipsa constipatione, densationeque, apparet c meta. Alij sinquit demente Senecae Bucca ferreus) suerunt, qui dixerui, cometam e se quoddam mixtum peris sectum,genitum in suprema aeris regione, ex se ipso habens fulgorem,non secus ac gemma aliqua. Vt inter Iapides quidem carbunculus & inter metalla.ipsum aurum quia cometa .dicebant, est mixtum magis pellucidum .& sulges, quam aliud sit mixtum, sicut carbunculus est
lapillus magis spieudens, quam alij lapides,& aurum
36쪽
est metallum magis nitens, quam caetera metalla. Am plius & tertio alios resert tasse, qui in eam sententiam deuenerunt, ut cometam arbitrarentur esse vaporem in turbinibus Eleuatum: quod est dictu, esse obulationem ventorum inuicem proeliatium,qui veniunt adusque italam regionem,& ad stellas portates vapores, exhalati nesve extra ex quo turbinis motu fit inflammario, & itevt inflammata exhalatio lucet,ita apparet cometa. Hae sunt aliae opiniones,quas Bucca serreus dicit, Seneca retulisse sed meo iudicio, praeter tertiam dc ultimam squae
difficulter etiam & admodu scabrose scribitu6 nec quidem lommalle eas Seneca videtur.
Opinio Senecae. Op. VI.L Vcius Anneus Seneca, vir quidem multifariae d
ct tinae, cum in 7. lib. suarum quaestionum natur laum, multorum philosophorum varias recitasset opiniones de cometis; ει illas omnes pluribus reieciliat, tanta
modo Pythagorae tandem atque Apollonij Meridi, eli.
gens sentetiam;voluit ipse cometae naturam esse de cor pore caelesti,diuinoque.Namque afferit tantae doctri me vir cum Apostonio. ydus proprium cometes est. sic utSolis,aut Lunae; talis illi is a est, non in rotundum restricte, sed procerior,ac in longum producta. Quam quidε opinionem non aliter insinuat Seneca, quam ex aliorusententiarum consutatione, falsitateque i satis enim tibi veram persuadet esse suam opinionem, si aliorum potationes falsas,ac erroneas esse ostendar; quasi sic velit ar guere doctissimus Senecat Cometes aut debet esse conuentus , di unio plurium planetarum, ut dicebant A n xagoras,& Democritus: aut debet esse exhalatio acceris, ignisque in aere existens,ni A rist.& alii Peripatetuci: aut tandem debet extare cometa aliquod particulate SP
37쪽
re Sydus,diuersum ab aliis, velut inquit Pythagoras,
Apollonius Meridius. sed cometes non potest esse cono
i entus,vnioque plurium planetarum, propter has causas: Primo quia conuentus planetarum non posset tam diu perdurare, quamdiu obseruamus durare cometas Secundo, quoniam visus est quandoque cometes adeo magnus,ut Solem ipsum aequaret; & tamen nulla potest esse tam magna unio, tamque amplus planetarum comventus , ut praefatam Solis magnitudinem referre possit. Igitur cometa non est conuentus planetarum. Amplius neque est cometa exhalatio accesse,seu ignis in aere existens. Probatur primo, quoniam quaecunque aere, & in aere procreatur ac filii, breuia sunt omnia, nec diu pe durant. Sed cometae diu permanent, ac perseuerant, ut tribus, quatuor, quinque,& sex etiam me sibus. Igitur cometa non poterit esse ignis,& exhalatio accensa in aere evistens . Secundo sit, si esset cometa ignis, & exhalatio accensa in ipso aere, tunc semper deorsum moueretur, verraeque appropinquaret,cum exhalationem crassiore, tamquam pabulum depascendo sequeretur, quae terrae
vicina est: locoque inferiore vagatur: Atqui hoc est falsum, quoniam solent quandoque initio humiles apparere cometae,& postea teporis processu fiunt sublimiores,
ac superiorem Iocum ascendimi: Ergo cometes non est exhalatio accensa,&ignis. Tertio, nullus ignis habet motum flexum,sed cometa mouetur flexe,modo scilicet ad unam,modo ad alium,& alium locum. Igitur cometa non erit Ignis. Viterius& quarto probat Seneca quod cometes non sit exhalatio accesa,ignisque, quoniam cometes, inquit,pluuias denuntiat & tempestates. Ergo, infert,non potest esse ignis, seu ignita accensaque exhalatio. apropter quasi concludens dicat Seneca clare, di procul omni dubio remanet,cometam esse sydus aliquod particulare,& distinctu a caueris syderibus: Quod sydus proprium, naturalamque motum a reliquorum
38쪽
syderum motibus diuersum,variumque retinuit, ac sibi ascripsit. Et si tu serte interrogaueris Seneca,si est igit cometa sydus,cur ipsius cursus no obseruatur, velut o seruatur aliarum quinque stellarum motus Θ Et propter quid tale sydus alias videtur, & alias sensum effugit , &non cerniture Respondens Seneca inquit ad primum.
quod no est mirum, si non obseruamus motum, cursum que cometis,ut aliorum planetarum, & syderum, quoniam ait Seneca multa alia sunt, quae esse concedimus, qualia tame sint,ignoramus; habere nos animum,cuius
imperio & impellimur, & reuocamur, omnes fatebuntur,quid tamen sit animus ille rector, dominii'. nostri non magis tibi quisquam expediet, quam via fit. Alius illum dicet esse spiritum: alius concentum quedam: alius diuinam di Dei partem: alius tenuissimum aerem, alius incorporalem potentiam: non deerit qui sanguinem dicat,qui calorem. adeo animo non potest liquere de ca teris rebus,ut adhuc ipse se quaerat. Quid ergo miramur Cometa racometas, tam rarum Mundi spectaculum nondum tene. um mundiri legibus certis, nec initia illorum finesque notescere, Uς raςvi quorum ex ingentibus interuallis recursus est Θ Ad se cundum problema, cur quandoque videatur, quando vero non in causa inquit est ipsum Coelum, quod peruium omni ex parte non est.Denuo si iterum dices, C metae plures simul uno quandoque apparuerui, quo m do ergo poterit esse sydus particulare.Dicit ad hoc Seneca quod sydera cometes dicta, plura sunt, & non unum tantum,& ob id aliquando apparent plures cometae simul. Haec suit sententia Senecae de quidditate, &su
stantia cometae. Caeterum eiusmodi Senecae sententiam insectatus est nescio quo spiritu motus in Oddus Oas- ille Patauinus philo phus, & medicus insignis in lib. hib. 'r'
suo a. de peste cap. q. ubi digrediens contra communis praeceptoris Arist. opinionem de cometis, Senecae diis in nunc opinionem approbauit. Sed quantam i
39쪽
men verItatem habeat eiusmodi virorumque sentenim in consutatione sua conabimur ostendere.
opinio Damascent. Cap. VII. VLrra philosophorum varias superius enarratas de
cometa opiniones; inuenio aliam sacrae paginae scriptoris Damascent . Scribit enim hic ecclesiae doctor eximius in lib. suo de fide ortodoxa, ca. 7.circa medium, cometam non esse effectum aliquem naturalem,sed esse quid a Deo optimo maximo creatum, eum ad finem. vi Rilicet ostendat aliquos futuros effectus ; quemadmo dum inquit mortem alicuius Principis, pestilentiam, ac eluuionem aquarum in aliqua prouincia. Cuius etiam
sententiae videtur mihi quidem fuisse quidam Gulieumus Ilicsaugiensis A bbas lib. suo institutionum philos phicarum, & astronomicarum in titulato, cap. de come tis. ibi namque bene intelligens essentiam, & naturam cometae, ita infra scripta oratione diciti De cometa veto qui apparet in imperii mutatione, hoc sentimus , quod stella non est; quia neque de fixis, neque aliquis plan in .dec. 5c concludens in fine, sic sua prosequitur orati nem. Non est ergo stella, sed ignis iuxta voluntatem Creatoris,ad aliquid designandum accensus. Ex quibus vltimis vel bis apparet conuenientia cum opinione Damascent. Dum enim inquit esse ignem accensum iuxta
voluntatem Creatoris, videtur certὰ innuere non fieri cometam ex naturalibus causis, sed ex Deo optimo max.
veluti Damascentis vult. Et dum asserit ad aliquid desiis Enandum, etiam videtur concordate cum dicto Dama. Reno;tametsi non explicite determino,quid nam fgni. ficet, quemadmodum ab ipso Damasceno aperium,e plicatumque est. Porro non magnae admirationi debet alicui esse eiusmodi catholicorum virorum opinio, dureserunt cometae constitutione & essentiam ad causam, diui.
40쪽
diuinam,Deum scilicet ipsum benedictum ac omnipotentem; quando etiam eiusdem fuerunt sententiae aliqui ex antiquis medicis,de causis morborum hominibus accidentium apud ipsum Gal. in prologo I. Prognost. asseis rentium, non nulli ob iram quamdam deorum hominibus accidere morbum existimarunt. Id quod etiam Avicenna ipse, in et . suae metaphys. & Auen Eoar non damnarunt. Et haec satis sint de opinionibus Antiquorum AnaxagDemoe.Pythag. Hippoc. Aeschyli, Strat.Heraclid. Diogen. Metrod. Senec. & tandem magnorum virorum Damast. &Guliel. Superest nunc videre quanti valeant eiusmodi horum omnium opiniones, & ponere
deinde sententiam Aristotelis. Confutatio vis. Anax .es Demoe.
Diximus in huius operis principio , eo nos ordine esse processuros,& visis quae veteres, & alij senserint philosophi de cometis; ad illorum immediate postmodum . tamqua a veritate recedentium deuenissemus confutationem; iuxta cum mandatum, tum etiam con
suetudinem Arist. aliorum q. bonorum scriptorum. ia autem primum iam absoluimus ; sequitur ut secundum perficiendum aggrediamur , ut scilicet confutemus dictas opiniones. Igitur quatum ad primum, aberrat toto, ut inquiunt,caelo opinio Anaxagorae, ac Democriti,asserentium cometam esse concursum plurium stellarum i& ne temere has videamur reijcere opiniones , afferamus causas & rationes, quae dictarum opinionum err rem ostendant;sententia enim est Philosophi in lib. et . de Cael.text. 34.& in lib.de iuuent.& senect. cap. . non iustu esse omnes increpare, sed oportet inquit) videre causam dicendi unde in 8.Phys.lex. 2 2.dixit, non oportet tatum dicere sic esse,vel non esse, sed est necessarium affer C re ra-