장음표시 사용
61쪽
rationes probans contra Arist.sententiam, quod cometa nequit esse ignis, ac exhalatio accensa; quq etiam ipsae essent post haec dissoluendae. At quoniam nos istud inseiarius,quando pluribus contra dictam sententiam dubita. himus, simul cum alijs diluemus; propterea hic plura haud nunc dicemus.
Confutatio opis. Damascent. Cap. XIV.
N Eque opinio huius viri quamuis Christianae phi
loisphiae peritissimi nostrae peripateticae doctrinae videtur intellexisse veritatem, circa naturam &substat iam cometae; dum existimauit cometam esse quid a Deo max. creatum,ad ostendeta dos aliquos effectus,ut mortem alicuius principis, eluuionem aquarum, ac pestileti an unon autem esse effectum naturalem. Probatur t.tatio. primo, quoniam licet effectuum, qui in uniuersa natura
progignuntur,nullus sane habeatur, qui diuinus a Deo, ut ab effciente sic dictus nuncupandus non sit,atque dicendus: Namque ipsorum nos quemcunque reducentes ad proprias causas naturales , tandem finicntes ad Deuomnipotentem deneniemus mihilominus non est ut e L sectus naturalis ut cuius causae existunt naturales, pr prias ac peculiares scrutantes causas, Deum statim principium eius constituamus . Vnde hac ratione Hippoc. Hlyme ωε medicus potius diuinus quam humanus,in lib. de aere,dieus diuia aquis & locis,inuehebat contra Scythas diuites, S p tentes; qui cum quandoque lamentarentur de ipsorum sterilitate quodque nullum masculum,nisi vel eunuchuvel hermaphroditum generarent; Deo,ut cui illum effectu nuribuebant, sacrificia,naultaq. dona offerre,ne amplius permitteret & id,determinarunt;dices prudentissimiis medicus illius sterilitatis non Deum propriam extare causam,quando ea ratione omnia mala, nedum stex .ratIo. ralitas, diuina venirent dicenda. Amplius & secundo arguitur Diui irco by Cooste
62쪽
gnitur contra istam sententiam; Theologorum enim re gula c uniuersale axioma est, quod ubicumque est dare causam naturalem alicuius effectus, non est confugiendum ad miracula, reducendo ipsum ad primam causam,& Deum benedictum. Atqui cometae,cum effectus sit naturalis, possunt phy sicae ac naturales cause assignari,puta exhalationes ipsς terrestres calidet & siccite, ignitae ab elemento ignis, vel a motu continentis. Igitur in eius productionis causa assignanda, & inuenienda , non est statim confugiendum ad miraculum, quod Deus secit.
Siquidem hoc pacto omnia a Deo fieri dicere quidem
oporteret, cum non sit effectus in tota natura progeniis tus,ad quem manus summi, uniuersalisque opificis Dei omnipotentis non concurrat;immo etiam ad prauos, ut
peccata, homicidia, & eiusmodi tametsi ad horum minime concurrat formalitatem, hoc est ut inquiunt) ad difformitatem peccati t ut optime Theologi omnes in suis sacris libris, & catholica fide determinarunt;
praesertim angelicus doctor.B.Tho. in I. a. quist. 7s .art.
Scotus doctor subtilis in a. senten. distin. a. quaest. r.& Duradus similiter in a.sent.dist. 3 7.quaest. I .& dist. 4ψ. etiam quqst. I. Igitur non est referendus cometa ipse ad Deum,uti ad causam propriam. Qamuis tamen negandum nobis non sit, quandoque apparuisse cometas, qui solo Dei nutu,liberaque voluntate, ob humana for lan scelera & errores, a quibus cupiens Deus, ut nos ad ipsum conuertamus,ipsos in sui furoris signum nobis immittit; iuxta illud Manilij. in lib. I.sui Aitronom. cap.s de cometis.
Seu leus iactantissati miseratus in orbem Signa per effectus , ea lique incenda mittit.
orti fuerunt: veIut inter alios ille venit recensendus,qui
apparuit tempore excidii Hierusalem; quo Ioseph l
63쪽
br. 7 .de hist. Iudaic .cap. Ιχ.fecit mentione, dicens quod per annum,& eo amplius apparuit supra Hierusalem coloris sanguinei. Et illa etiam stella, quae apparuit Magis post natalitiu Domini nostri Iesu Christi; l hanc enim stella, quae hellam multi putar ut esse cometa. Sed de hac stella Diauus Aug. lib. 32.serm .a. Epiphaniae,& S. Thom. in 3. partometa se . te. sum.quaest. 3 6. arr. .locuti fuerunt: & Leo Papa incundum ali serm. I. Epiphaniae asserens, stella, quae Magis tribus a 'μ' paruit, fuit de nouo creata non in caeso, sed in aere vici no terrae, quae secundum diuinam voluntatem mouebais tur,& erat illustrior caeteris stellis: Pius etiam Mirand. in lib.suo ε .contra Astroloῖ. de hac eadem stella verba secit in cap. 16.Haec dicta lint de opinionibus Antiquorii,& omnium,qui de cometae essentia, & natura locuti aulucinati fuerunt ; & de consutationibus eorum satis deinterminatum sit a nobis.Remanet ut ad veram, quae Arbstotelis est, sententiam, pedem iam conferamus.
Opinio Vera seris. de natura cometae exam natur. Cap. X U. Examinatis Antiquorum , aliorumque multorum philosophatium opinionibus,quos natura, & subis stantia cometae latuit: & illis omnibus per plures deinceps demonstrativas rationes reiectis et oportet iam examinare alteram Arist. positionem, ut pote quam veram cum omnibus Peripateticis censemus philosephis,Graecis, Arabibus, atque Latinis.Tale enim erat eius mandatum in I .lib. de anim. in text. I ut post praemissas topicas,falsasque aliorum opiniones,vera, & demonstrativa in medium adduceretur de aliquo quaesito perscrutando. Quam sententiam haud piguit eius fidum interprete
Auer. in I. lib. de coel .com. a. & 83. confirmare: ac in l. Post.in ipso prolog nec non in Adib. Physin com. Ia stolaque non sine maxima ratione iactum' quandoquide,
64쪽
vt eiusdem Auer. locus est in lib. 7. Moral.cap. I. Demo stiationes quando post orationes dubitabiles inducuntur, se ni persectiores,& nobiliores. Igitur ab Arist. opinionem accedentes, dicamus, quod ipse de natura cometae sensit non esse de substantia caeli,ut Anaxag. & caeteri,sed esse de natura elementaria et quandoquidem nihil aliud velit ipsum esse cometa, quam imprestionem quadam ignitam factam ex calida siccaque exhalatione ,eleuata,atque educta ab ipsa terra, meὸiate virtute & calore. lis, ad supremam aeris regionem: & ibi ob vehemetem,citii simumque motum illius regionis,quo disgregatur,attenuanturque eius partes, & ob maximum calorε ignis incensa.Etenim existimandum est motum sit periorum corporum caelestium, ut pote velocissimum omnius, rapere secum non solum. Sphaeram ignis, sed etiam elementi aeris ; immo ut visum fuit aliquibus) bonam ac magnam partem sphqrae aquae. Ex illa igitur attractione& motu exhalatio ipsa calida, & sicca, quae ad suprema . aeris regionem attracta est a Sole, qui eam & attenuauit,& leuem secit; ntingit, ut atteratur, & consequenter igniatur.Dicebat namque Arist. 2.lib. decli.tex. a. motum natura aptum esse igni re & ligna, & lapides, &ferrum. Talem quidem igitur exhalationem in suprema aeris parte , & prope concauum ignis accensam , vult Ariaeesse cometam.Caeterum hule Arist.opinioni adhaerent omnes Latini expositores, Arabes,&Graeci,ut Auer.
Ioannes Gram. Alex. Olympiod. & alij. Quid quod in eamdem sententiam iuit ante hos antiquior philose,phus Epigenes)Qui dixit referetibus Senec.&Gal. cometam esse vaporem terret commixtu,hoc est exhalationem terrestrem , in altum eleuatum, ibique accensum' Quapropter patet iam quam verior sit Arist. sententia de natura cometarum opinionibus aliorum philos phorum. p cou-Diuiti eo by Corale
65쪽
Condiciones aliquae, quae requiruntur pro cometarum generatione, declaramur. Cap. XU II.
SEd ut clarior euadat eiusmodi peripateticet senten
tiae veritas, aliquas declarandas condiciones anno temus;quippe quae ad cometam necessarie admodum esse videantur. Prima condicio suinitur ex parte exhalationis, & materiae cometarum: secunda ex parte efficietis , tertia ex parte loci, in quo generantur cometae. EX Condicio parte autem materiae condicio,quam sibi requirit, come
E se ' tarum generatio est, quod exhalatio non qualiscumque potest esse materia ipsoru i , quia si exhalatio, quq eleuatur a terra ad summam aeris regionem, fuerit tenuis raraque, adeo ut semel incensa facile, ac breui temporis spatio absumaturi non poterit causare cometam: sed ita debet esse, quae cometam producit cxhalatio, ut spissa, crassa, atque multa existens, posit incensa semel diutius ignem receptum fouere; & non statim consumi, ac ε i E .s, incinerari . Alia condicio ex parte caus effectivae, est; fieienti,. - quod principium igneum accendens ipsam exhalationem multam, ac densam , nec adeo debet esse multum,
ingensque, ut velociter,& ad plurimum exurat densam consistentemq. eXhalationem sita enim stammam faceret, S non cometam,ut dicit Ioan . Gram. qui per pri ncipium igneum primam partem exhalationis accensam intelligit. Ηςc enim quando multa accenditur, di tota exhalatio Ocyus inflammatur, & ita fiet flamma, non autem cometa; quemadmodum si in pauca vincula vi mi- , nalia arescentia ,&fermentosa;vel in tenuem stuppam ingens flamma incideret .r namque hqc statim exureret materiam leuem, depascetque. Quare debet esset inter materiam patientem, & causam agentem qu dam pro portion aequalitas actionis,& pallionis potentiori tamen existente semper principio activo quoniam ab om
66쪽
εI .non prouenit actio. Tertium,quod sibi determinat co Condiei ometa pro sui generatione, est locus conueniens poni- ς pδ xς isttur namque locus & ipse inter principia generationis rerum,& qui multum faciat ad earum productionem, ut dicitur a Porphyrio in suis praedica b. cap. de genere
Etenim quamuis nos dixerimus aeris tertiam regione locum esse, in quo generantur cometae I qu ia tamen dicta tertia, & suprema aeris regio patitur adhuc magni Iatitudinem diuisionemque; sitquidem habet tertia aeris regio partem suprema, quae concavo ignis est contigua, & proptermagnam, quam habet ad ignem propensionem, dicitur a philosophi hypocauma ; habet inseriorem , quae cum secunda continuaturi & habet tertio
partem intermediam; nihilominus unam sibi eligit ex- tribus,& quidem supremam, quae sph prae ignis coliguatur, Vocaturque hypocauma. Si enim in media,vel infimam tertiae regionis partem exhalatio ascenderet , Scinflammaretur, non utique cometa generaretur ; sed via inflammationis fierent caprae saltantes, stipulae, domus ardentes, trabes igniti,stellae cadentes, & eiusmodi alia, secundu quod materia,ac exhalatio disponeretur. Qua-Propter locus cometarum generationi aptus debet esse ac est suprema tertiae regionis pars, &non infima;sicut prudenter aduertens Suest . dicebat in libello suo de sign. temp. cap. q. & etiam in I. lib. meteor. confirma- Diseordiabat . Contra quem tamen videtur esse quidam Ioannes inter Suessi Paulus Donatus Carmelita, lib. suo Is . Gonzagiorum in titulato , contradictione Ιη. ubi asserit iste vir, quod etiam in infima parte supremae regionis cometae generantur, ut illi sunt,qui per se generari dicuntur. Atqui si inter magnos, sapientesque viros licet sorte parilis aliquando conciliationem ponere, ipse assererem istos cO, cilians, quod verum est dictum Suess. in infima scilicet supremae regionis parte non generari cometas ; sed capras saltantes,& eiusnodi alias impressionenquado ma- F a telia,
67쪽
teria, Sc exhalatio non fuerit multa densaque, qualem non requirit quidem cometarum generatio; at quando vero talem esse contigerit,tunc Utique non caprae sali res,vel stipulae,aut caeterae impressiones generabuntur in infima parte supremae regionis; sed cometae, & illi, qui per se generari dicuntur r et ob id nulla erit horum virorum discrepantia. In hanc igitur regionem, & partem quandoquidem exhalatio peruenerit,ijs, quas paulo superius annotauimus condicionibus; quod nimirum sit densa multaque, & contingant per attritione ex motu, vel ab ipso igne accendi , non ex toto quidem , ut diximus;tunc efiicitur,ac generatur cometa.
iubitationes contra Neram sententiam Arist.
SEntelia est Auer. in I .Phys lib. com. II.& in .com. 3 I.Demonstrativi, ac veri artificis ossiciu est non solum veritatem dicere, sed etiam omnes quaestiones contingentes in resoluere.Quoniam ut dicebat Gal. in I.de simpl. medicam. facult. cap. vlt. discere cupientibus in pus est ,non solum optima discenda proponere, sed etiafalsas opiniones ex eoru animis delere, quae veras inhPrere prohibent. Siquidem sicut non pura corpora quanto magis nutries,tanto magis laedes, ut in a. aphor. tex. Io.dixit Hipp. ita quoque no puros animos quanto plus veris opinionibus nutrire rentes , tanto magis pertina ctores reddes. Cuius quidem rationem eam esse crediderim, quod verba, ut inquit Arist. in io.Ethic. cap. s.perceptione sua non in omnibus vires habent, vis Liant,exaudianturque; sed in ijs tantum, qui sunt bene dispositi. Cum igitur insuperiori longo discursu circa veram vagati fuimus opinionem de natura cometarum: Qtempus, di ratio nunc postulare videntur, ut aliquas in instantias,quae possent contra ipsam fieri, atque ita anima
68쪽
ancipitem reddere, quominus dictam veram sententia firmam, stabilemque retineret, ditatuendas propon mus,& propositas pro viribus consequenter postmodum
diluamus. Prima ergo instantia erat haec.Si cometa esset ι .instantia. de natura elementaria, ut puta ignea; tunc ipse cometa
lucidus & emicans non videretur, quemadmodu nec ipse ignis elementum potest a nobis cerni atque videriet sed totum oppositum experimur de cometis mamque videmus ipsos. Ergo signum euidentissimum est, quod c meta non est de natura ignis,atque elementaria. Quare erit de natura caeli, & sic redit opinio Antiquorum. Am- 1.instruitiarplius & secudo,cometa mouetnr motu circulari;Sed motus circularis est proprius peculiari .ipsius caeli,ut in x. lib. de cael. declaratur ab Arist. Igitur cometa erit de na tura caelestia quare non est de natura elemetaria,atq. sic ignita exhalatio.Praeterea, & tertio illud videtur esse ar 3.instantia. gumento,c metam non esse de natura elementaria, sed caelesti , quod A strologi solent per cometas futurorum eventuum facere praesagia.Vnde apud Angelum Catonem dicebat Album agar in differ. r. lib. 8.considerati nem cometarum, & usum ad Astrologum spectare. ocirca in lib. florum intitulato, cap. vlt. anni dispositione indicat secundum apparitionem cometarum. Atqui modo nisi essent cometae naturae caelicae, nihil interesset Mstrologorum ex ipsis futuros euentus praedicere a qua doquidem Astrologi ex ipsis tantummodo signis cael stibus prognosticantur,ut quorum naturam, proprietates,motus,& coniunctiones speculantur;no autem ex signis elementarijs. Igitur cometa non videtur esse de natura elementaria, sed de substantia coelesti. Ad haec &quarto. Si esset cometa impressio ignita, atque adeo ex 4.instantia. natura elementaria; non posset tunc tamdiu perdurare,
69쪽
restigaci,& mutabili; numquam enim aer aiebat idem manet, sed fluit semper, & breuis est illi quies, ac inter
exiguum momentum in alium, in quo fuerat statum co- . uertitur: Sed videmus longo temporis spatio perdurare cometam, diuque permanere; etenim secundum Arist. durat cometa per mensem unum, & alterum ; immo per sex menses,si fidem Senecae in 7. lib. nai. quaest.adhibeamus,obseruatum est perdurasse: igitur cometa no est de natura elementaria. Praeter haec arguimus & sortius; Si cometa esset exhalatio accensa in tertia aeris regione,
oporteret quod exhalatio ascenderet ut re vera de facto scandit ad illam : & ita opus esset pertransire mediam, secundamque aeris regionem Sed illa secunda regio est frigida: ergo vel opus erit exhalationem igniri per coinpressionem a frigido eius regionis ,& ita aut cosumi,aut repelli: vel necessum erit non pertransire per suum con-ε. instantia. trarium. Insuper in statur sic; cometa est semper cosi milis figurari ergo no est ex natura elemctaria, exhalatioq. accensa. Consequentia deducitur, quoniam exhalationes non sunt semper consimilium figurarum sed diuersarum. Igitur cometa non erit de natura elementaria, &τ. instantia. exhalatio accensa. A mplius quod cometa non de natura elementaria, verum caelesti sit constituendus,hac exemplari ratione demonstratur. Cometa ille magnus omnibus mortalium oculis obseruatus, quique orta suo Helicem,& Burim emersit,motus fuit ab Occidente ad Orientem; quia narrat Arist. talem cometam motum fuisse a Tropico hiberno ad Orionis usque Zonam , qui motus
uidem est ab Occidente adoriente sed si esset cometae natura elementaria,atque ita exhalatio accensa in suprema aeris regione; tunc non potuisset moueri ab Occidente ad Orientem,quandoquidem habet tantum motu Taptiuo continentis octauae sphaerae cieri, quae nullo alios vero tamen ) motu voluitur , niti ab ortu ad occa,
jum; ut bene aduersus Astrologos annotauit Ioan. Pau
70쪽
Ius.Donat.lib. I 3. Gon Zag. contradict. Ig. & rectius demonstrauit in suis Theoricis lib. a.& in lib.de reuolutionibus orbium aduersus Copernicum, & Astrologos. Ergo non nisi caelestis, non autem elementaria erit dicenda cometarum substantia, atque natura .Vlterius contra 3. instantia. ide arguit Senec. tali pacto;si cometa esset ignis,ac exhalatio accensa in ipso aere,tunc semper deorsum moueretur, atque terrae approximaretur,quoniam exhalati nem crassiorem tanquam pabulum depascendo sequeretur,quae terrae vicina est,ac loco inferioriore vagatur:
sed hoc est falsum, cum soleant quandoque humiles apparere cometae,& postea temporis spatio fiunt sublimio.
res,ac superiorem locum ascendunt: igitur cometes noest exhalatio accensa, & ignis. Amplius arguit Seneca; 9.instantia. nullus ignis habet motum flexum; sed cometa mouetur flexe,modo nempe ad unum,modo ad alium locum: igitur cometa non erit igniς. Vltimo instat Senec. probans io. instati a. cometam non esse ignitam exhalationem tali pacto. Cometa solet denuntiare pluuias, di tepestates: ted si esset
ignis,seu ignita exhalatio pluuias no significaret quo
modo namque indicabit contrariumBIgitur cometa noest exhalatio ignita in tertia aeris regione. Qua propter erit de natura caelesti, & ita aliquis planeta. Haec sunt argumenta, & r ationes aduersus Arist. sententiam.
Solutionessuperiorum dubitationum. Cap. XVIII. Postquam veritatem negotij determinavimus, dubi utationesque , quae ipsi veritati videbantur opponi adduximus: Superest in praesenti loco eas dissoluere. ει rat ergo prima dubitatio tal is; si cometa esset de natura
ignea,tunc non videretur, quoniam nec ignis elementu videtur. Respondetur negando lanilitudinein non enim soluti ad ' . est Diuitigod by Corale