장음표시 사용
51쪽
ratio, ut non existente cometa,haec stella non appareat. sicuti aliae videntur,apparentque; tantum enim quinque cernuntur stellae,& non plures quia excipiuntur Sol,&Luna Ergo cometa non est stella alia ab istis quinque. 3 . ratio. Ampli us & tertio,cu quaelibet stella moueatur ad motu mi orbis, in quo est, ut in 1.lib. de cae tex. Aeclaratur, non enim mouentur ut pisces in mari, sed uti in tabula nodi sequitur quod si cometa esset stella, ea moueretur velocitate, qua di orbis ipse reuoluitur; atqui cometam moueri ea velocitate, assequique illum velocissim v, citissimumque orbis motum,est impossibile; cum non sit res infra caelum, ut dicebat Alex. quae possit in motu aequari motui caelesti,ac corporum diuinorum. Igitur co-4 ratio, & meta non poterit esse aliqua stella . Amplius lit quartasti P Opri . ratio nostra contra ista opinionem, non minus valida sane, quam praecedentes, immo magis clara, ac demonstrativa. Sed pro hac ratione antea memoria repetendu est; quod eiusmodi opinio voluit , sensitque cometam esse vitam stellam diuersam ab aliis,quae sibi humorem attrastis, hoc est exhalationε, atque vaporemIn quo attracto humore, ac vapore refrangebatur visiis noster ad Solem, qui vapore ipsa illuminat,ac veluti comam, barbamq.facit in stella apparere. Hoc sic stante pro hac opinione, tunc sic nos arguamus deducendo ad impossibile, atque inconueniens. Si hoec sentetia de cometa esset vera, tuc in nocte non possemus cernere cometam; consequens est contra experientiam,ipsamque adeo veritatem di ergo & antecedens,quod cometa sit stella cum cauda illa ex vapore coalita propter refractionem visus ad Solem, erit falsissimum. Prima consequentia, quod non possemus cernere cometam nocturno tempore , statim de- Claratur; quoniam cum Sol in nocte non sit supra nostrsiori Eontem,non potest attractum humorem, vaporemq. illliminare: Quare nec noster visus poterit refrangi in ipse illustrato vapore.Secunda autem sequela, quod nimia
52쪽
rum salsum sit,&coeura experientiam, non posse cerni in nocte cometam; iam perspectissima est, & nulla propterea liuirget probationei est enim sensata res, cuius siquIS vellet rationem, indigeret poena, uti Ari st. dicebatin 8. Phys. teX. a 2 .Quis enim est adeo mentis inops, scrisuque priuatus, qui velit effari non videri inter noctu cometamecum tunc temporis tantum abest, quin vide tur,ut melius potius cernatur, quam de die. Quo circa patet per hanc nostram rationem omnino esse falsam opinionem istorum. Caeterum instantia remanet contra Errores hu- hos, cum dicunt non apparere cometam,quando stella i Qpimψ'
haec deficiens a sole percurrit Tropicos,solstitiale'. pla ''' gas,nec cum mouetur per partes australes simul cum ipio tolet, sed tantum cum pererrat sub ipso Arcto, hoc est sub Septentrione, & boreali plaga, πιιπε enim graece, latine significat apud nos ursam,seu ursum ; quae ursa signum est in Septentrione, & Borea existens,ut perbelle Hyginius in suo Astronomic. in descriptione formarum eae testium declarat in ipso statim principio. Instantia ergo est, quonia tale dictu contradicit experient ijs,&veritati rpsi: Namq. Arist. refert quod cum in Achaia fuit factus terrςmotus, inundatim. illa, eκ quib. dicebat Alem duas ciuitates fuisse dirutas: una nomine Buri; altera nomine Helice dictam,parii post apparuit maximus comintes versus occasus aequinoctiales; sed sic est quod occa- siis aequinoctialis est inter Tropicos. Ergo in tropicis plagis f& regionibus potest apparere cometa. Adhaec errat iterum dicentes cometam no posse apparere ad Austris, meridionalesque plagas, atque Sole existente circa Tropicum hyemalem, qui australis est; quoniam obseruatitiam est apparuille cometam mense Ianuarij ad Arctum, Septentrionemque, quo topore Molamis filius Eucleus imperium tenebat Athenis. Igitur patet falsitas eorum, dum asseuerant,impossibilem esse Cometς apparitionem inpar tibiis australibus, atque septentrionalibus; cum
53쪽
utrisque Iocis apparuisse cometam, compertum habea tur. Haec satis sint pro consutationibus opinionum Antiquorum.
Porro dubitabit contra nostra dicta aliquis .et Primo, quo modo verum sit, ut cometa,qui in Achaia apparuit post illum terrimotum,ortus fuerit in partibus tropicis,& quae torridet sunt.Hoc enim in falsis connumerandum esse,nemo no censet, qui cometet generationem ex exhalatione a terra educta constituit qualis quidem nulla potest a partibus tropicis eleuati,cum siccae, torridqque existant, nullum siquidem dare potest quod non habet. Secundo dubitatur, quomodo hunc eundem coinctam dicat Arist.quod subsecuta est maxima inundatio aquaria, propter quam illae duae civitates Buri scilicet, & Helice destructς fuerunt; & ratio huius dubitationis est,quia cometa non humiditatem, immo contra ingentem siccita-xem,atque pluuiarum penuriam arguit, ceu proprio loco demonstrabitur. Vnde dicebat Seneca, quomodo erit pluviae signum scintillaὸ Sed respondetur ad dubitationes istas,& dicitur,quod nihil Arist. lictis possunt aduersari: quia ad primam dicimus,quod quamuis in partibus tropicis,aestiuis,& torridis sit magna exustio, terrae que caliditas ac siccitas, tamen potuit tanta aquarum, exhalationumque seu vaporum copia eleuari, quae su
ut satis sufficiensque ad generandum,ac constituentum illum cometam. si quidem arbitrandum non est adeo exustas,siccas .existere illas partes,ut nullatenus sint aliquo humore madefactae, quia madesunt ab aquis illic existentibus. Sed de hac dubitatione melius dicemus alias inserius . Ad secundam modo dubitationem de inund tione aquarum rcspondendum est sic, quod illa mundatio fuit per accidens, ex flatu scilicet,& impetu ventoruaduersorum : Vente enim ab aqua magnam elevarunt quantitatem aquae, & vectus Burim,& Helicem de pota Iarunt,atque ita inundationem secerunt. Sicut namque
54쪽
eometa signum est remotum, & per accidens eluuionu, ita etiam occa ionem esse remotam,causamque per acincidens iure arbitrandum est.
Consulatio opin Stat. Heraclid Diog. metrod. Cap. XI.
P Raeter tres de cometis, quas Arist ipse recitauit opiniones,adduximus nos ex Gat .sex alias,quae etiam topicar,& false cxtiterunt. Una ergo opinio erat Strato nis, afferentis cometam esse lucem alicuius syderis in desa nube retentam. Haec opinio eandem patitur obiectio' t. rati
nem,atque illa Hippoc. Quia si cometa esset lux, splendorque alicuius syderis in nube retentus , tunc appareret illud 'dus illustrans nubem , atque adeo cometam faciens dissollato cometa: sed illud sydus non apparet, Lgitur cometa non erit lux syderis densa nube resplendens. Secundo non potest cometa esse splendor alicuius 1 .ratio. stellae reflexus in nube; quoniam cum stella ad orbis , iii quo est,inoueatur motum : non poterit prosecto semper ferire nubem, atque in ipsa splendorem creare, atque producere; quandoquidem nubes non possit ita moueri cum ipsa stella, ut aeque semper ex diametro correspondeat illustrationi stellae. Quare cometa non est splendor Contra Malicuius stellae in nube retentus. Amplius falsa est etia yRςudς n. opinio Heraclidis, ponentis cometam similiter esse nuben praealtam, illustratamque a suprema luce; quia vel ipse per supremam lucem intelligit luce Solis, eo quod raati sol in luce omnibus superior sit, & primus t vel intelligit per lucem supremam, alicuius stellae splendorem suprastantem,eminentioremque; ita ut intelligat lucein supremam,quantum ad ordinem, & gradum, non autem aquantum ad dignitatem, & praestantiam . Si intendit secundum , hoc est lucem alicuius stellae supra stantis,imis pugnabitur opinio eadem ratione, qua reiecta fuit opinio
55쪽
nio Stratonis: Si vero primum intelligat,scilicet commtam esse lucem larem in illa sua nube resplendentem,
fulgeniemque, ea etiam euidentissima ratione destiuiariir, quam nos in consutatione Hipp.adduximus.Illa ratio,si memoria non iam excidit, ita habebat. Si lux Solis emicans atque in nube resplendens,est cometa; ergo noexistente sole supra nostrum orizontem,in quo apparet cometa, non poterit apparere cometa .Consequentia patet e Xeo,quia remota causa alicuius,remouetur & illud quod causatur ab illo. Atqui consequens hoc est falsum: propterea quod inter noctii,quando iam a nostro hemiasph a rio,ac Orim te occidit Sol,apparent,videnturque cometae.lgitur cometa non potest esse lux Solis refulges, ratio. in nube, neque alterius stellae. Praeterea & secundo arguitur contra hanc opinionem . Nubes non ascendiunt vltra secundam regionem aeris et Cometae autem videntur in tertia regione aeris. Ergo cometa non erit nubescoesti illustrata a suprema luce. Erat alia sententia Diogenis, Diog. qui dicebat quod cometa est stella crinita, quae alicuius impendens periculum significat . Huiusmodi opinio quoad quidem secundam partem,non est impugnanda
a nobis, quoniam re vera cometa semper apud vulgum aliquod malum videtur portendere; unde ptime,ac ra- Cometa ca- tionabiliter a Cicaealamitatum praenuntius suit appella λ δ tiis a Lucano,ut dicetur, dictus fuit Sydus tremendit:
P φρομ 'μ Sia qitantuni ad primam possumus , & debemus illam
infringere cisdem pene rationibus, quibus reiecta est opinio Pythagoricorum,squidem eadem sere cum illa videtur esse elusinodi Diogenis opinio. Qua propter ne
pluries inutiliter, ac temere idem a nobis repetatur, ad eas qui voluerit contra hanc opinionem arguere, consuContra Met giat rationes. Vlter ius retulimus aliam sententiam Me trodorum. trodori, qui volebat cometam est e concursum radiorum
solarium in ipsam nube Quae opinio meo quidem iudicio idem videtur sane sapere , quod sapimi aliae omnes Disitirco by Corale
56쪽
nes quae ponunt cometam esse lucem in nube contenta, seu retentam. At quanti momenti sit eiusmodi sententia, ex eo patere potest, quod nunquam esset, ac appareret cometa, ni stallustrante Sole partem, in qua est cometa,si esset radiorum solarium in nubem concursus: quod tamen alienu a veritate ostendit sensata experientia, qu niam in nocte Sole iam decurrente per alium hemisphaerium, Nori Zontem nobis occultum, cometa apparet. Igitur signum est euidentissimum non causari a radijs Iaribus, nubem collustrantibus, atque per consequens id non esse cometam . Porro ex istis rationibus clare pote- CO't C rrit quis lie cognoscere quantum deuiauerit post hos antiquos ille etiam Hieronymus Cardanus,qui conli milequidem dictis videtur opinionem habuiste de cometis; dicens, ometam aliud non esse qua globum quendam in caelo constitutum , & secundum quod a solaribus r dijs talis globus illustratur,sic vel pogoniam,vel cincinnatum apparere, Hactenus de ijs, nunc ad illorum inn
minatorum veniamus confutationem.
confutatis opis. quorumdam. Lap. XII. Vbi Heraclid. Diog.Strat. ac Metrod.opiniones de
struximust quia quasdam, quas ex Seneca referebat Buccaferreus positiones quorundam in nominatoruadduximus post ipsas: ratio nunc postulat,ut eas non se cus ac alias omnes confutemus. Principio igitur eradi- Cometan catur illa opinio, quae asserebat, quod cometa est eleme--hi ti ignis portlucula densata in loco; quoniam non vide' densatam. tur ratio,ac modus, quo possit portio elementi ignis c densari , constiparique in loco et Namque remanet subdubio a quonam fiat haec ignis condensatio: non enim
poterit dici fieri a frigido; quoniam in loco ignis non potest esse frigus,& tanto magis, quod continuo ignis ipse rapitur a motu caeli, unde magis ignitur, &incalescit.
57쪽
cometam Quocirca non potest esse vera haec positio. Nec est vera BO ς iis Ny seesida quod cometa sit mixtum quoddam magis perse-Lu ctuimac fulgens ibi, veluti carbunculus micat. Ratio aviscentias. tem eius est, quoniam ex fundamento doctrinae Arist. in a.de ort. & inter.tex. 69. in omni mixto persecto pr dominatur elementum terrae;& si non dominatur terra,ad minus ignis,& aer numquam possunt reperiri in praedominio in ipsis mixtis et si ergo terra est in praedominio in omnibus mixtis; & terra est grauis; quomodo dicat talis opiniri possibile erit, tale mixtum contineri in aere, sursiimque;ac non descendere deorsum i Nam omnia mixta, quae in aere gignuntur, & condensantur.statim ad terram labuntur descenduntque,ut patet de niue gran. Cometa no dine,& pluuia. Igitur illa opinio falsa erit. Ultimo infrin siς V pQ ς gitur, ac consulatur alia positio,quod cometa non possithu, E eutia esse vapor in turbinibus, eleuatus a contrarietate venistorum,ex nubibus sibi inuicem concurrentibus contra rio motu a terra. Quoniam , ut impugnabat etiam Seneca in isti turbines cum sint breuissimi temporis, non possut durare; quare& vapor, qui a turbinhus eleuatus est, breuissimo etia tempore, durabit ma cessantibus ventis,& nullo in aere spiritu flante , non eleuabitur alius vapor; & iccirco tamdiu ibi cometa non retinebitur, at
que apparebit. Quod si diceret ista opinio,detineri quiadem cometam a vapore humido eleuato, irrita verba iactabit;propterea quod ille vapor non est similis exhalationi primae. Multa alia possent pro huius opinionis reprobatione afferri; quae quoniam a Seneca poterunt via deri, ideo relinquuntur. Pateat igitur, quod nulla dictarum trium opinionum potest cum veritate sustineri, accum Aristotelis doctrina comprobari.
Confutatio opinta enecae. Lap. XIII. QVamuis enim Senecae opinio noua hic improba
tione opus non haberet;quod illa eadem pene cosutatioue,
58쪽
siuatione,illisque eisdem rationibus, quibus Pythagoraepositio reiecta fuit,& ipsa etiam veniat refelle da : quia tame video, Senecam pertinacius, ipse suam opinionem volens sustinere atque defendere , rationibus in cotram rium sid quod Pythag. non praestitit audacter respondere; propterea ut in pr senti capite illas suas responsiones impugnemus, nihilque ad tuae opinionis veritatem, &Comprobationem facere ostendamus; denuo ipsas repetentes cum suis responsionibus, rationes in medium adducamus . Est igitur prima ratio contra Senecae opinio. .ratio.
nem talis. si cometa esset sydus aliquod diuersum a reliquis quinque *deribus, ac planetis;puta a Sattirno, Marte,Mercurio, Ioue,& Venere tunc intra signiferi.seu circuli Zodiaci terminos moueretur et quoniam omne sy-dus intra hos terminos colligit suos cursus: Atqui cometes mouetur extra signi seri terminos. Igitur cometa no Responsi
usi Sydus,ac planeta aliquis errans. Huic dubitationi ac . 'ςς 'rationi conatur respondere Seneca, & dicit negans m δ' Consuliti,iorem, quod no habet quis unum,ac praefixum limitem ponere ipsis stellis;nec diuina in angustnm compellere, cuiusmodi est sydus cometa dictum . Possunt enim, inquit,aliqua esse sydera, quae improprium iter, & ab istis . fgniferi terminis remotu habuerint. Sed quantum possit eiusmodi Senecae res sio pro argumenti dissolutione qui sciuerit stellis limitem poni ac praefigi ab earum
fine, propter quem a Deo prudenti ismo creatae sunt, ut tali motu,& lumine rerii generationes, & corruptiones faciant; facile diiudicabit. Amplius & secunda ratio cori a .ratio. tra Seneca est.Si cometa esset sydus, ac stella,tunc ut cetterae,esset figurae rotundaeised videmus aliquando cometas non rotundae figurq, sed longe,& eiusmodi: igitur cometa non erit stella. Respondet Seneca ad hanc etiam Λltera se rationem;& videtur velle, quod cometa quantum quide necae rela
ad sui globum, & corpus, est rotundae figurae, S non in si Iongum productus; sed est splendor, qui in longitudine E a protrahi-
59쪽
protrahitur.Vnde inquill alia est cometae forma,figura que; alia est quod ex ipso fluit lumini: quia splendor e consutatio. metς longior,quim caeterorum syderum apparet. Atqui nec in praesenti video responsione aliquam rationem, ac soluendi argumenti essicaciam. Propter quid enim potius hoc sydus praecipue habuit,& potitum est tali priuilegio,tanto scilicet in longa producto splendore, quam csterorum aliquis planetaΘvt Venus,aut Sol, qui reueracum maiorem habeat lucem, ipse deberet talem longi rem instar caudae referre splendorem.Seneca non aliam profecto sut ex eius dictis possiim conij cere) dabit ad hoc quaesitum caussam, quam Dei meram, & liberam voluntatem,quod ita scilicet Deo placuit Verum si sic philosophis,quaestionibus, & difficultatibus liceret respondere,non tanta sane dissicultate ipsa nunc Philosophia,
caeteraeque scienti et addiscerentur, nec in tanto opinionum discrimine versarentur x quia hoc modo facilis: &in promptu esset omnibus quistis responsio, atque res lutio. Quamobrem rationem soluere contra ipsum non videtur eiusmodi Senecq responsio. Sed quidquid sit, ut Instantia dictam responsionem confundam, hanc instantiam ei pro p Q obiiciam;quomodo in uno,&eodem numero cometa vi ' ς'' vr' demus varias ad inuicem mutari sermas ac figuras ξ Na-Cap.vli. huque ut dicemuS in proprio cap. unus, & idem numero ius i. pari. cometa inter totum sue tempus durationis,alias apparebit sub una figura, ut longa, ac cum cauda; alias sub altera i rotunda, &c. Atqui si cometa esset sydus aliquod particulare, ita a Deo longiore illo splendore creatum. utique non variaretur in uno,& eodem ; praesertim vero
in breui spatio, sed semper quem ab ortu,& initio habuisset longiorem splendorem, illum ipsum ad finem usque
retineret. Quocirca cometa non erit sydus cum longo Duae ratio' splendore creatum. IF igitur sunt contra Seneca argu
eonta se ' menta,quae ipse conatus est,quomodo vidimus, disso luere.Sed si cui forsan solutiones Senecae validae, ac ratio-
60쪽
nes diluere videbuntur in propterea eius opinionem velit approbare,has denuo nostras contra eiusdem Senec opinionem fortasse soluere facile non poterit. Prima igitur ratio est.Motus planetaru est semper uniformis, nec I rario. alias tardus,segnisque;alias vero velox existit;quoniam C li motus est regularis, & est a motore invariabili: nicum caeli,& planetae omnes in eorum motu non relaxentur,ac defatigentur, semper movebuntur eodem modo,
ac eadem velocitate, aequale semper spatium peragentes:veluti patet de Sole, qui cu singulis mensibus unu in . in Lodiaco signum percurrat,vnum tantummodo singulis diebus perfici lac peragrat signi gradum; & non plures uno die, pauciores vero alio : Sic etiam de Luna, quq cum omnia duodecim signa unius mensis spatio pertranseat,inuariabiliter semper triginta gradus, unum nempe integrum signum, perficit;spatio dierum duorum cadimidio;nec umquam obseruatum est illud spatium pertransiuisse aliquando maiori,vel minori tempore. Atqui modo visi sunt cometae qui segnem, tardumque motum habuerunt alii qui citum ac velocem;quin immo in unoti eodem etiam cometa, obseruata est motus varietas; quia maius spatium peregerunt uno die, quam altero. Igitur cometa non erit syrius,ac planeta aliquis particularis, & distinctus a caeteris quinque. Praeterea contra idem est alia & secunda ratio talis. Cometa unus, idem que numero,quandoque videtur esse, ac apparet in loco
luperiori,& a nobis remotiori; quandoque in loco inseriori, nobisque propinquiore. Atqui si esset cometa sy-dus aliquod c teste semper eade in ferme distantia, ac quali spatio distaret a nobis; quoniam a c lo ad terram,
in qua nos sumus, est aequale undiq. interuallum, cum terra sit centrum,ac Mundi medium: Igitur demonstrative apparet ex hac ratione, cometam non esse sydus
particulare in caelo longiore illo splendore creatum. Cetteruin quia Seneca in eius positione quasdam attulit