장음표시 사용
61쪽
tirum hibet primi tatem in natura. Et est ceruia prostolitio,quod primu in omni genere est cau- ,
1a alijs. Deinde coelum mouetur.& mouetur motu circulari, qui est primus omnium motuum, quare etiam ratione primitatis motus habet locum primi, & locum cause. Quare coelum de sua substantia, & de ratione sui motus habet hoc imperium gubernandi, quia per ista excellit suprM naturas sublunares. Dicite igitur hoc pacto, si coelum ad gubernatione se bibet per stam substantiam ,& per suum motum , qui concurrit, &tamquam primus,& tamquam ille, quiadducit,& abducit luminosum, ex qu o vivificatio inferiorum sussicit ad gubernationem praedictam. Non sunt cogit adae alis q ualitates,' uae sunt im-m amfestae, nec possitiat ulla via in illo demonstrari, sed primum est verum . quia si hoc non p0sset per suam primitatem esset ci)ntra leges naturae, qua facit primum causa aliorum. Ergo nihil aliud est quaerend um. Haec est igitur rei expli-Catio . Videndu modo in locis Phylos phi quid
dicendum; de alius enim pauca erunt dicendaei.
Aristoteles igitur semper dicit , quod iste calor est coelestis, quΘd n ou est et eme n taris, qu od n onest igneus,noc ab igne originem ducit , & recti sime dicit, quia iste calor prout est subordi tu sc zu, habet coeles te scon ditiones, agit e vim
62쪽
sub rees Wvi illis snon uspropria clementari. Dicite sic. Quod dicitur coelestis in ratione ope
randi. sic sempe loquitur Phylosophus,& dicitur non igneus, nec ab igne originem ducere,
quia non habet cum essectivam ad illud , quod debet facere, prout est ignens, aut ab igne habes Originem ; sed prout sub coelo ita est ordinatus, ut coelum per ipsum operetur aliqua, quae calor clementaris, ut suae naturae dimidiis, non posset
operari. Neque enim eator elemen taris, ut elementaris Eabet vim activam, sed solummodo , visub coelo ordinatus. Ad hoc habetis pulche rinaam doctrinam Alexandri in quaestionibus naturalibus, de qua dicemus in tractatu de eff- cientia cili. Quare no dicitur hic calor coelestis, quin sit productus a coelo, vel quia fit qualitas illius substantialis, sed dicitur coelestis quia eXistens in elemetis regulatur a cςlo. & fit proportionatus ad agedumsub ipso omnia illa opera, quae pro mundi conseruatione, & perfecti Ono sunt necessaria. Hinc est illud quὁd Aristoteles dicebat, a nimae qu odamod o este omnia plena, quia ista caloris regulatio, & ista sub ordinatio
eiusdem sibi ipsi fit a Coelo per totum in quibuscumque partibus habeatur idoli ea materia pro tali opere . Vnde dicitur quod amodo plena , quia solum in virtute , & potentia talis caloris.
63쪽
s Hoc autem praecipue a vobis est intelligendum, quod Sol ita disponens,& regulans calorem discponit ipsum, & regulat quatenus simul habetur
cum alijs qualitatibus elementa ribus . Quare dicebat Aristoteles , refrigerationes moderare factas esse per factitias . Fiunt autem sub C lo istae refrigerationes per ipsum csIum motu, &lumine, quatenus calor hoc, ve I illo modo contemperatur . Habetis etiam hic, quom do Lu. na plena dicatur esse alter Sol. Et diccbat Aristoteles, & est notum experimento, noctes plena Iu-n ij Eine calidiores . Eodem modo fit hoc totum, quo fit etiam a Sole, Luna enim plena statim S
le occide late, succedit supra emisphaerium Vnde diurogatio, quae per m ordiri a Sole fuit L cha non potest cessare succedente alio di fg regante,
licet minus valido. Sic etiam excitatio caloris,
quae fuit ficta per lume Solis non potest cessare, qu i 3 si a ccedit aliud lumen quod est etiam sol Dre. Rivini autem i sta secundum magis, & minus, Ut omnes potestis cognoscere. Quod vero ex his dicun t de influent ijs suo tempore erit explicatu Nunc istud solum accipite, quod illud, quod dicit ad scriptu Ioannes Gnrmaricus Alexandro iDamasio nihil faci r ad influetias, quas Alexaderhabet pro nugis, sed primus fuit A lex ad er, qui
quaesivit, an virtutem Diumam imprimat suo
64쪽
motu, & lumine Coelum sublunaribus , per quae elementa habent vim animasticam, & vim producendi mirabilia. In qua speculatione nihil de lassuenths; sed mirabiliter se gerit secundum principia, quae superius posuimus. Et hoc totum
suo loco explicabitur. Quantum ad A uerro em, ipse in illo comen to 18 disputat contra multos ponens opiniones,&obiectiones, et cotra Chri-hianos. Et pro sedanda disputatione, de hoc quod dicitur, C lum Operari secudum has qualitates, , inuenit illum modum, quod aequivoce dicantur hic, & ibi; alioquin Auerroes bene sentit cum Aristotele secundum eum modum, quia nobis est propositus. Ioannes Grammaticus fuit adductus, ne praetermitteremus dicta grauiorum Expositorum. Sed Ioannes Gramaticus e0 loco est contra Aristotelem ex professo, que vult cogi ex soliditate adducta, ponere in C loqu1tuor elementa,ut Plato. De qua re nunc non est opportunum loqui, quia nimis extra propositum existit. Haben d a erit aliquando A pologia pro Aristotele, & quantum ad hoc, & quantum ad alia, in quibus Ioannes Grammaticus ei comtradicit.
65쪽
'roponitur opinio Galeni ex iis, quae dixit
En imus, ad Galenum, qui variis in locis meminit de calid o innato , & de ipso discurrit. Citat ipse librum de semine,& dotem peramentis .. Est praeterea Aphor. 1 4. primτfectionis,in quo digreditur circacalidum inna tum . Sed qu on iam eo lo co se remit i i t ad libru, conscriptum aduersus Lycon, in quo exacte omnia profitetur se considerasse , ideo nos versabimur circa dicta in hoc ibro, dantes operam, yt solum accipiamus ea, quae sunt ad rem nam prolixiores stit ibi de alio disputationes, di ista, qu*sunt ad rem curabimus, ut dilucide & quanto breuius fieri potest, proponantur . Videbitaui primo, quid dixerit Lycus, deinde quid contria Lycon Galenus, postea versabimur in resolutio. ne. Lycus igitur exposuit Hippocratis Aphoris mos, & in expositione illius Aphorismi. uicu- sum habent plurimum calidi innati. reprehendit Hippocrate, pro quo postea sumit Galenus defensionem , reprehensio vero est in illis verbis.
plurimum calidi innati. & est talis. Haberi p tu rime calidi.
66쪽
modo pro ratione substantiae. Alio modo pro intensione qualitatis. Tertio modo pro Vigore, & robore agendi. Quomodocunque accipiatur, sempet in quit Hi pp ocrates est rep re hede-4lis, idque ostendit hoc pacto. Si vult dicere Hippocrates plurimu Pueris inesse calidi innaviti pro rat io ne su bstantiae, dicit sal sum : nam rei substantia, quae in aliquo reperiatur, sequitur molem, & magnitudi nem illiu q. Vt si dicamus,
animam ex tentam p e ret orpus, erit maior i in m aiori corpore. Cum igitur in Adultis corpus sit maius, no potest dic calidum innatum pro ra tiones ubstantiae este plurimum in Pueris, cum Adultorti corpus sit longe maius. Sic faceret argumentum . Calidu pro ratiorae substanitiae suscipit esse multum paruum ex quati tat e cor
maius, quam corpus Paersum. Ergo plius calidi innati erit in Adultis, quos voco illos, qui lacreuerunt, & erit longe maius, quam sit in crescentibus, & Pueris. Non potest etiam, accipiendo calidum pro qualitatis intensione, dici maius in pueris, qua in Adultis, quia nullum habemus signum , quo possimus istud dicere ; quin imo apparebunt signa contrari j . quia A dulii sunt ve-
Sotiores ad motu, qui proueni t a calido & con-I a coquunt
67쪽
coquunt etiam cibos duriores , quam costem
quant Pueri. Quare si philosophandum est ex
manifestis, potius habendum cotrarium, quam id, quod dicit Hippocrates. Potest forte inquit Lycus verificari dustum Hippocratis quantum ad vigore, de ad robur agendi, quia scilicet pueris calidum innatam sit maxime potenS quantum ad operationem, quia sit validior in ratione agendi, quam in Adultis, quod videtur manifestum ex opere, quod exeqaitur; nam auget
corpus , quae est actio valde dissicilis, quam postea non habet calor in adultis. Sed tunc, inquit Lycus, etHippocrates est reprehendendus, quia calor, qui illa Cpera debet facere, non debet esse plurimus, sed maxame temperatus, de absquo excessii Deinde abutitur vocabulo Hl ppo. qu0niam non debet dici calor sic acceptus est plurimus, quod est vocabulum attinens ad quanti . tatem , sed debet dici validior . quo quidem v0cabulo proprie significamus facultatem, & ef,
caciam agendi; ita ut Hippocrates secudum primum modum potest bene usus fuisse voce plurimi, notando extensionem substantiae, quia, multum, & paucum sic conueniunt, &consequenter plurimum ; sed postea euide inter dicit falsium, quia demonstrat sensus esse totum oppositum, cum Adulti habeant majus corpus. In secun-
68쪽
secenta significatione, quod scilicet calidum
accipiatur pro in tensione qualitatis , abutitur voce plurimi, quia in quale non dicimus multum, , paruum siue plurimum, sed dicimus magis, vel minus intensionem, &remissionem. Sed praeterea falsum dicit , nam experientia docet oppositum, nempe in Adultis esse intensiorem caliditatem. In tertias gnificatione, ut dictu est, potuit Hippocrates dixisse aliquid veri, sed tunc est euidens abusus illius vocis, quod non decet haberi in doctrina praesertim Aphorissica . DLec Lycius Galenus autem inuehitur contra illiu more solito absque ulla modestia. Adoritur illum quas vipera impetens morsu venenato. Vocat illum imprudentem, qui reprehen dat doctrinam, quam ignorat, hi pyocratica scialicet, & dicit tales viros non eo se redos. Damnat etiam , quia eam littulit con traditi Ooer , quam nescit, quae nullam sapit disciplinam , quae euertit omnes artes . Et reprehendit, quod Platonem non cognouit, hoc autem est in disputatione, quam hula et Galenus contra Lycon super hac propositione, quod calidum, qua calidum non differt ab alio calido. Non hic sistit reprehendit , quod sibi pugnantia pronunciat , quod corrumpit Iuventutem, quod nescit logicam, quod est audacissimus, di tui gacissit Da
69쪽
simus, quod depraualdi Hippocr aris,&quvdo illa damnat & etiam quado illa laudat. Quorum Galeni dictorum si aliquam partem, neque
etiam minimam, reflectat Lycus contra Galenu, nihil pςccabit. Sed nos circa hoc non versamur. Puto cla re dicta, quae Lyciis dicit accepta ex ipso Galeno. Nunc videndum, quae dicat Galenus
aduersus Uycon. Sibi igitur proponit ostende dum, quod secundum omnes tres illas significa tiones a Lyco propositas Hyppocrates bene dixit, dicendo plurimum calidi in nati inesse illis, qui crescunt, & reprehensionem Lyci proficisci
ex illius ignorantia. Habet ipse has conclusiones . Prima est. Calidum inratum esse corpus quoddam, ela substantiam corpoream com positam , quod si sciuisset Lycuus, non ita reprehendisset. Subiungit secundam concludi OCem. Ista
corpoream substantiam constitui ex prima con
cretione seminis , & sanguinis me tist rui, quia oporteat huiuscemodi calid una, in quo eptu ipsius foetus debet consistere, esse primo productu, & primo consistere. Quam poterat, cur ista substantia sic concreta ex prima colunctione seminis, & sanguinis menstrui vocetur nomine calidi. Respondet, quod istud corpus pio positum dicitur calidum a qualitate, quae est in illo maxime praecipua,& potestis addere maxime adv-
70쪽
sum vitae. Poterat aliquis ulterius quaerere, cur vocetur innatum. Respondet ad disserentiam , aliarum partium, quae postea illi: ad generantur est enim hoc corpus s1ne ulla distinctione org nietationis , circa ipsum postea delineantur partes,ex quibus animal constituitur,&sic ei adnascuntur ossa, venae, cartilagines, ligamenta , &alia, quae postea in facto apparent: ita ut istud dicatur corpus innatum , quia cinquit Galenus statim ab exordijs , hoc est ex eo tempore, quo primum ortum habuere ij, qui gignuntur pr
sto est. Et paucis interpositis, subdit, mox vero multa iugiter in ea intercedente alteratione Ossis , quaedam delineatio cartiIaginis . ligamenti,inerui, d arteriς, atque venae absoluitur. Sic Galenus ponit sibi principia, ex quibus Lyco contradicat. Ex istis autem nullum probat, sed simpliciter pronunciat, quae tamen, ut videbitis inresolu rion eii n d i geba n t multa probatione; quia si liceret dicere ad la ei su s hominem grauissim v, & m a x 1 me sim osse m , talia dicta sunt simili orae, fictionibus, quam rationibus demostrativis. Videbimus igitur, qualiter ipsis utatur; & postea versabimur in illorum consideratione.