Libellvs de Coniugio, Repudio & Diuortio, in gratiam fratrvm, qvi ivdices cavsarum matrimonialium in regnis Dania & Noruegia constituti sunt, conscriptus à Nicolao Hemmingio

221쪽

ibit altia t

Deinde quia minus malum respeetu maioris mali bonitatis quandam ratione nahabere videtur , minor profecto iniuria cedet maiori. Nunc autem minor iniuria est discedere a pactione nuptiarunt ant Cconsummatum matrimonium, quam posbconsummarum matrimonium, deflorata virgine matrimonii vinculum solucre. Quare dubitare non possum , quin peccent contra Deum, ulticiam, S omne in aequitatem , qui secus in hoc casu iudicant, ut qui adulteria inius a diuortia approbent.

Quaeritur, si alter coniugum post nuptias in morbum contagiosum incidat, ut congressiis maritalis non careat periculo, num liceat diuortium facere Bucerus hic durior est, ut in multis quae sunt huius argumenti. Sed hoc firmissime tenendum est Fortunam non puniendam esse , si ab si culpa Quare nulla calamita S, quantumuis magna horrenda , quae inter viventes accidit si absit culpa di sibi uat coniugium. Discernendum est enim accurate inter ea, quae sunt per se culpae, quae non sunt culpae scd poena solummodo iudicio humano , quae saepe suas laten- tes cau-

222쪽

tes causas apud Deum habent. Has oportet coniuges patienter ferre, se inuicemean quam Ppriam carnem fouere. Quantum autem ad amplexum connubialem attinet facile, modo Deum timeant, de se vere ament, inter eos conueniet. Quis

enim amat aliquem , nihilominus vult ipsum in certissimum periculum conij-

Frequens hic casus proponitur in conssis orijs Foemina si promissionem denupthita 'am propter speratasn ptias admisisse marem , tanquam proprium naaritum, a quo nunc deseritur, conqueritur. Hic si1 reus fatetur factum,5 ii, ficiatur promissionem , iudex diligenter inquiret de fama foeminae , qualis fuerit, antequam a viro, de quo conqueritur, compressa est. Et si honesta fuisse deprehenditur , iudex se ad stupratorem convertet, eic grauiter exponet, quam Deo displiceat mendacium, cum hominis perpetua infamia coniunctu, quod aequet crimine homicidium,in quam horrendae poenae mendacibus diuinitus immineant. Deinde serio hortabitur reum, Ut eam, quam promissionib.perduxit ad stupruna in uxo

223쪽

in uxorem ducat. Qui si ita admonitus, perstiterit in negando constans, iudex coget ipsum, ut se non promisisse iuramento conlirmet, idq; non suo tantum , sed septem viris adhibitis, vel ex cognatione, si haberi possiunt, vel ex aliis, qui testimonium pietatis tonestatis habcnt. Et hoc iuramentum praestabitur in publico pia cito coram iudice politico suo saeto,ad iudicem Eccletiasticum redibit purgatus, qui ipsum pronunciabit liberum, quantum ad humanum iudicium attinet, cuiri hac admonitione,ut sciat se vindicem Deum habiturum , si periurio fetallit. At si reus latctur Dictum nulla promissio de nupti)s est interposita, sed simplex virgo blanditijs illecta, admisit stupratorem , quid hic faciendum 8 Lex Dei

mandat, ut eam quam violauit, ducat dolet. Imperatoria vero ut aut ducat aut

dolet. Sed qui Christiani se nominari volunt, nimium laxant frena libidinibus , dum relinquunt in stupratoris potestate , velitne eam ducere aut dotare, nec ne quam stuprauit. Quod profeeto dolendum est inter Christianos fieri. Nam ut corrigatur, non est sperandum , praesertim ubi hic magnatum quotidianus lusus est, quorum arbitrio leges

224쪽

rogantur labrogantur: Vellem prose- magistrat utri hic ad minimum cogere stupratores, ad elocandum cum dote eas quas stuprarunt Et abrogare legem, bono quidem consilio latam, de mulcta nouem marcarum , praesertim cum videat magistratus euentum suae expectationi non respondere. Putauit enim, ut isto pacto refrenaretur libido in puellis, ne tam iaciles prostituerent.

Incidit&hic casus Quidam dormit cum uxore absentis mariti, illa concipit Parit Maritus reuersus, ex partu adulterium deprehendit, per sententiam iudicum dimittit uxorem ducit aliam. Hic quaeritur , an is qui polluit absentis uxorem, possit relicitam S legitime dimissam ducere inespondeo , qui hoc facit, videtur continuare adulterium, nisi forte haec tria concurrant : Si praecedat publica poenitentia: Si cum polluta proficiscatur in locum, ubi fastum ignoratur: Si amore sobolis natae, ut eam, quam seduxit, in viam reducat, ne peius ruat. Tunc enim iudico coniugium fore legitimum, quo uti poterunt bona conscientia. Verum si solo amore libidinis hoc facit, quem atetrant,

225쪽

rant,et iunguntur coniugio, adulterium Plane continuant, ubicunque loco habitant rat Deus saepe testatur huiusmodi nuptias stibi displicere,dum simit tales ruere in reprobum sensum, ut post coniugiuinfeliciter initum,infeliciter vivant, adeo ut alter alterius aspectum ferre nequeat

Haud raro lic casus offertur Ebrius xlibidine ex coecatus iuuenis , ut optato potiatur amore, dat fidem ebriae virgini aut foeminae de coniugio : res plerunque per Lenas aenones agitur, postea sobrius poenitentia duotus discedere a promissione cupit, accusatur, sistitur in uidicio, producuntur testes fidei datae. Quid hic dicendum Z Vinum amor pessiimi sunt consiliarii, Lenae aenones, diaconidiaboli, nihilo meliores. Quid enim, quaeso, interest inter adolescentem ebriuna, demente captum Quid mentis habet foemina, cui Baccho iuncta Venus, conduplicauit insaniam adeo ut imus non inepte videatur dixisse: Amare sapere vix Deo conceditur Amor enim' vinum hominis notestate sunt antequam bibat:

postquam vero biberit, ipse cxillorum

226쪽

α is CAsus ARII. possessionis di mancipit. Dico ergo, quod male conglutinauit vinum, quod temerItas, quod coecus amor, quod naale per lena lenones suos diaconos, coniunxerat diabolus, hoc per suos ministros,ite dirimat Deus. Nel enim sentiendum est: eos a Deo coniunctos esse, qui male coniuncti sunt. Nam ut Deus tantum coniungit, quod recte coniungitur ita idem Deus per suos ministros recte dirimit, quod male coniumstum erat. S. Quaeritur quot an is qui repudiatairi ob aliam causam , quam ob fornicationem duxerit, sit moechus, nec ne Nam ex verbis Christi certum est, non este moechum, qui eiecicam propter adulterium ducit. Respondeo Christus quidem videtur eum , qui ducit eieci am ob aliam causam, quam ob adulterium , moechum pronunciare. Ita enim ait : Quicunque repudiatam extra causam stupri duxerit, moechatur. Sed idem dicit: Non est bonum hominem esse solum. Idem poenitentes in gratiam recipit. Dico ergo: Qui ducit repudiatam in fraudem prioris coniugii, in oechatur , manente adhuc eli-be, qui iniuste uxorem abiecit. Hoc enim

caesi,

Stiabit ilhatal

227쪽

tempore spes reconciliationis aliqua reliqua esse videbatur. Et in hanc sententiam verba Christi accipienda sunt. Verti impostquam is qui repudiauit iniuste uxorem duxit aliam, omni sipe reconciliationis exoluta ademta, vincitum rupit coniugii. Quare is non moechari putandus est, qui derelictam suscipit. Nam demissa iniuste nunc liberata est per adulterium mariti, quod ipse, aliam uxorem ducendo, prior illegitime maissa, commisiit: ut iam non sit adultera, si nubat ali in Domino, nec ipse adulter, qui eam ducit Nihilominus tamen velim rem ad iudicem supremum deferri, vitandi scandali causa, ut sit securior innocens persona.

Sed quid in dicendum, si maricus, qui

abiecit uxorem sine causa, manet celebs Tentabit exclusa reconciliationem triennium, quae si interea reditum ad maritum impetrare non potest,conqueratur de iniuria sibi nisi a coram magistratu politico. Si autem magistratus reo percit,innocens ferat iniuriam patienter, mutet locum, proficiscatur in terram, ubi nota non est,

exponat pio pastori iniuriam sibi factam, petat infirmitatis suae rationem haberi. Hic pastor consulens conscientiae afflictae mulieris, poterit eam hortari ad nuptias

228쪽

ai 8 e Asus VARII. alias , ne infirmitate victa, ruat in libidi-IaeS, aut alia horrcnda scelera tandem in i sperationem, ato ita pereat,cui succurri poterat, vermissione noui coniugii. Neql censendus cst adulte , qui eam ducit, 'Hesertim cum nec in fraudem prioris coniugii id facit nec ulla reconciliationis spes reliqua videbatur.

Incidit hic casus haud raro Aliquis

clucit uxorem Scicacta uxore, furtum co- aut aliud facinus , cum perpetua inta araia coniunctum adeo ut homines honesti, eum menseri mappae ut dici so-lci conio item non patiantur. Reu Sau-t cm, ut non veniat in manus sa agistratus,c infami supplicio afficiatur . iuga sibi consulit. Quid hic faciet honesta N: in nocens cem: na Θ Cortum est hanc discessionem mariti desertionem non esse volun rariam . sed coaetam, atq3 ideo desertionis Praetextu innocenti non succurritur. Quid ergo' Non uil dubium, quin piae de honestae foenia mae talis casus sit naulto tristior, quam ii coniunx adulterium commississet. urissima praeterea lex fuerit, si iubeatur in nocetis sedibus incertis infamem S. vagabundum quarere. Durum quo P, sic si con

di siti

229쪽

si continere nequit, manere innuptam. Et si aute in lex Theodosii ira pera oris sanctissimi sequam sequi summus magistratus absque scelere potcsi hic absoluit innocentem personam tamen liter multas causas hoc consiliuiti non inutile iudicauerim Aedeat innocens persona an in os

quin ii quod tempus summus magistra

ius potest suo arbitrio moderari, ut sit vel breuius vel longius lugeat infortuni una coniugis, vivat honeste iudice. Ex alto autem quinquennio, veniat ad iudicem, petat sua infirmitatis ratio item haberi. Hic ex superiori regulis statuo iudiceni posse innocentiis honesta personae alias nuptias concedere , sed re prius communicata cum supremo magi stratu, es eius vicario, ut securior reddatur persona innocens Nam cis qui ob suam infamiam abiit, ciuiliter mortuus est ac si, o scelere, quod Deus ligauerat, abrupisse vidctur. Sed quid, si post quinquennium redierit maritus in gratiam cum magistratu ΘAn poterit iuste repetere uxorem, quae iam alii nupsit Si innocens persona nupsit sine iudicis ordinari sententia , utoritate supremi magistratus , debet profecto vel redire ad priorem maritiani , vel manere innupta Neque enim cogi debet ad coha-

230쪽

ad cohabitandum cum infami Hoc tamen ita accipi velim , quod summus magistratus, ut dixi, in hoc casu Theodosi te gem sequi possit, praesertim cum facinus ' 'prepetratum aequet crimine fornicatione,

sit non superet. Ego solummodo hic expo it in in , quid velim fieri a iudicibus sub ordi ci , s natis, qui consiliorijs praesunt. Verum si si ex sententia iudicis ordinarii, exle missione summi magistratus, elapso quin, illidit: quennio, contraxit, non debet adprio iti', rem redire, sed manere apud posteriore. oprii Nam Deus odit confusionem libidinum, ma

vagas comixtiones Vcrum hic praesta sycaret, facinorosum x infamem dignifice trit is nis subij cere, ne reuersus innocenti mole . illacie

ctus esset,d scandalo plures offendereti alui l lo, litu ct 9 Interdum fit , quod maritus deserta leti hi uxore in aliam terram proficiscatur, at ius inhillic uxorem ducat. Quid hic iudicandum itidi i est de foemina, quae illi nubito Certum est, attriis quod nubat alieno & non suo. Estne igi initiattur adultera censenda,ut ille adulter De Eidit: sertor ille vere adulter cst sed decepta hi iii non est pro adultera habenda, donec ne hix At sciat se cum alieno viro habitare. Verum, esit illi mox ubi resciverit se alieno viro nupsiisse, de ni-