장음표시 사용
211쪽
non potest. Nunc breuiter nostrum subiiciemus consilium. Clim maritus, ut leo, omni deposita pietate humanitate, cum uxore habitat, tyrannice crudeliter verbis & verberibus eanestra istans , adeo ut misera mulier vitae sute ni et uat Hic iudex primum diligenter, qualitum fieri potest, inquiret saevitiae causas. Deinde hs, si fieri potest, cognitis , reconciliationi grauiter studebit. Tum si periculum videtur imminere innocenti, eximet eam periculo non diuortio, sed separatione domestica, idque ad triennium, ne quid deterius fiat. Praesertim cum natura doceat, eos non posse aut debere cohabitare, intra quos continua sunt dissidia Messet profecto crudele, periclitanti non subuenire. Triennii memini, quia tantum temporis velim tribui studio reconciliationis. Verum si frustra tanto tempore reconciliatio tentatur iustum fiat diuortium, Minnocens ab impari liberetur iugo. Et cum non dubiu sit huiusmodi violentiam mulieri piae lo-nesta multo tristiore esse, quam sit maritus adulterium comitteret,& sibi pacifice permitteret vivere suaderem innocentis conscientia consulendum esse nouis nuptiis modo continere non possit, aut eius vitae ratio
212쪽
tatio alioqui mariti auxilium postularet. Canones istis fatuunt, quando uitia viri tanta eli, ut uxor non possit secure cum leo sine vitae periculo versari, ac ne quidem Praestita susticienti cautione, tum matrimonium iure separari, quo ad iliorum at tinet. Sed duriores sunt Canones, cum non innocentis conscientia consulant. Quare lis Peratoris LPhilippi sententiam
Canon ib. praeferendam este iudico. Nam
cum Chrillus non corrigit , sed excusat Mosen, qui propter duri ciem cordis permisit diuortia fieri, excusandus est etiam pius magistratus hodies, qui succurrit tyrannide deiceuitia iniuste pressis i ii ἰ lSi quis obiecerit dictum Pauli Uxori viro non discedat. Quod si discesserit, ma Ineat innupta, aut reconcilietur viro. Respondeo, aliud esse loqui de voluntarii strui temeraria discessione, de qua Paulus agit, si is ialiud de coacta Mnecessaria, qualis ea est, aded de qua hic agimus , ubi locus reconcilia acoritutioni nullus relinquitur a iitriis Creterum crudeli isti leoni , omnem radatus spem nouarum nuptiariam ademtam Ve' ille fili in , praesertim vivente laesa parte, siue in l: ut matrimonio , siue extra matrimonium. laetitnuiusmodi enim poena iuste infigitur be alibi insitae saeuienti violento, qui Dei ordina . iii
213쪽
tionem adeo proterve pedib. conculcat. Si obhcitur, non posse eum continere, igitur concedendum esse illi remedium diuinitus ordinatum, hoc est, coniugium. Respondeo, magistratus officium esse, ipsius libidini mederi, idque eo remedio quod Deus morbo tyrannidis S violentiae curando destinauit, hoc est, gladio. Quae hactenus diximus, sic accipi volo, si foemina ipsa culpa caret. Nam si aeque saeuit in maritum verberib. verbis, iudico separationem fieri debere, omni spe nouarum nuptiarii in utrisque ademta, ut vel isto pacto in gratiam mutuam redire
sextam diuortii causam propostumus esse impietatem in Deum. Haec impietas in Deum cum pertinaci studio Mindefenso conatu pertrahendi piam coniugem in eandem impietatem coniuncta, iuste matrimonium soluit, quemadmodum docebimus. Hanc impietatem distinguo ab infidelitate, de qua Paulus loquitur I. Or. 7. cum ait: Si quis frater uxorem habce infidelem haec consentit habitare cum
illo, ne dimittat illam Et si qua nullier habet
214쪽
habet virum infidelem hic consenisthabitare cum illa, ne dimittat eum. Huius praecepti seu consili paulo infra rationem subiungit Apostolus , hisce verbis: Vnde enim nosti mulier, an virum saluum facias aut unde nosti vir,an mulierem saluam facia, Insidelitas, de qua hic Paulus loquitur , est eius , qui nondum didicit Christutii, nec illi nomen dedit, de quo tamen spes est,ut auditoin cognito Euangelio, conuertatur, Δ fiat membrum Christi. Ab eo qui talis est, Paulus non vult mulierem discedere , sed manere cum illo, hac scilicet spe ut fana oditrina sancta conuersatione eum ad Dominum conuertat, quo saluus fiat. At impietas , de qua hic loquimur, est vel deficientis prorsus arcligione Christiana, vel ruentis in haeresin perniciosam, quae tametsi externam Christi confessionem retinet, fidei tamen fundamentum euertit. Est ergo duplex in apietas haec videlicet λςασια δε haeresis. Αποςασία est blasphemia inSpiritum sanctum, videlicet, cum quis a vera religione , qua imbutus erat, perfide deficit,&Christo non solum renunciat, verum eti am eum in suis membris persequitur,
adeo ut nihil illi sit carius, nihil optabili-ub quam posse secuin omnes a Christo
215쪽
IvORTIO et os auertere, in eorum certissimam damnationem,& in Christi contemtum. An non
putas honestam piam coniugem, potius ferre velle mille in marito adulteria, quam in hanc in curabilem blasphemiam, cum aeterna maledictione 5 damnatione coniunctam' Abscindit enim se alias apostata a corpore Christi, in quo solo est salus coniungit se Satanae hosti Christi, ac insuper studet pertinaciter, indefesse piam coniugem pertrahere in sitam blasphemiam. Quid hic faciet pia foemina irofecto si propter insidias vita structas . licet diuertere a violento marito, multo magis licebit ab eo discedere, qui animam perdere conatur, cuius multo maiorem curam Pios oportet habere, quam fortunarui corporum suorum. Paulus a. Cor. 6. dicit:
Ne sitis iuncti cum infidelibus. Quae enim est participatio iusticia cum iniquitate 'aut quae societas luci cum tenebris p Quis autem consensus Christi cum Belial aue qua pars fidei cum infidelio Quis autem consensus templo Dei cum idolis p Cum igitur de hoc impietatis genere, hoc est de sere aeciae , seu uniuersali defectione a Christo S de pertinaci studio conatuque se abducendi a Christo , conqueritur alter coniugum, iudex cognita veritat: potest
216쪽
potest piamin innocentem personam sententia diuorti liberare , praesertim cum huiusmodi apostatae diabolico spiritu agitentur, adeo ut qui pie decreuit uiuere, cperseuerare in vera religione, non possit sine periculo salutis suae. Alterum impietatis genus est haeresis, quae non est uniuersalis defectio a Christiana religione, sed tantum alicuius falsi dogmatis electioin defensio. Haec haeresis aut est infundamento, hoc est, contra articulos fidei directe aut non est in fundamento, ut quae possit stare cum articulis fidei. Deinde haeresis, quae est in fundamento, vel est curabilis, vel pertinax Si est curabilis, expectanda est patienter emendatio. At si est pertinax, hoc est, si curari non potest, ut quae quotidie fiat pervicacior , radicem egit, ut euelli non possit, de hac praeceptum Pauli ad Titum
3. teneatur maereticum hominem post unam desalteram admonitionem caue. Si ergo maritus aliquis talis fuerit, de conatur pertinaciter S indefesse coniugem in suum errorem pertrahere,in illa metuit, ne infirmitate paulatim victa labascat, velim eam mature se ad iudicem conferre, ac petere liberationem a praesenti periculo. Hanc etsi Canonistae tantum faciunt separa
217쪽
j in DIVORTIO IOIseparationem in hoc casu, quo ad thorum attineri liberare potest iudex per sententiam diuortii, pcrmissa facultate nubendi post triennium Vertim si hic magistratus gladio faceret diuortium , non sollim n- nocenti verum etiam Ecclesia Dei de societati humana naeli: us consuleret. Extat enim mandatum Dei, De ut is quod qui loquatur auersionem a Domino Deo interficiatur , ut malum tollatur de medio
populi Dei. Quod sit autem maritus impia dogma
ta amplexus, non conatur uxorem seculn
in errorem perducere, maneat ipsa apud maritum, Wlugeat mariti sui miseriam. Idem iudices, si labitur in haeresin maritus, qua non euertitur fundamentum.
is, qui habet uxorem propriam, S interea cum uxoris sua sorores, aut qua uis alia, quam ei non licuit per legem Dei, naturae attingere, concumbat, num debeat propterea in posterum amplexum uxoris propriae tanquam incestiam fugere, necne Θ Haec quaestio nullum locum habet, ubi magistratus suum facit officium, O poena
218쪽
ao 8 Asus VARII. Poena capitis punit adulterii S incestum. Vertim ubi per negligentiam magistratus reo parcitur,4 uxor, quod iure posset, non petit diuortium , sciendum est, quod aiunitas superueniens, matrimonili consutia matum non dirimat. Est enim regula iuris laetum legitime retractari non debet, licet postea calus eueniat, quo non potuit incoari. erum si hoc accidisset inter sponsalia iuptias, ab utral abstinere debuisset Scholastici h1c distinctionem fingunt,4 dicunt, huiusmodi incestu maritum amittere ius petendi ab uxore debitum , nequaquam tamen Ilicere ipsi, petenti debitum negare. Iniustum enim foret puniri uxorem, propter peccatum mariti. Hoc quidem recte a scholasticis dicitur, quod non liceat marito uxori debitum negare. Nam hoc illi ex obligatione diuina, naturali, ciuili debet. Verum Priorem partem sententia scholasticorum corrigendam iudico, 5 dic, quod post reconciliationem cum uxore offensa, ius suum integrum recipiat maritus. Neque enim tanta vis illegitimae coniunctionis esse debet, ut propterea usus consummati matrimoni impediatur, nisi sorte pars offensa separationem postulet dem iudicium sit de foemina, similiter peccante.
219쪽
Quaeritur, si quis post desponsam sibi
nam, alteram ducit in uxorem , num debeat redire ad desponsam, vel retinere eam, quam post sponsalia cum priore duxit mi multi pernicioso errore implicantur, dum non discernunt inter consensum seu promissionem de futuris nupthri iustum seu consummatum matrimonili. Ex quo fit, ut saepe male separent, quos coniunctos esse deceret coniungant pessime, quos separatos esse praestaret. Atq; ita se coram Deo alieni peccati reos faciunt, dum autores fui adulteriorv. Hic ergo tutissimum erit sequi hanc distinctionem: Si quis rem habuit cum desponsa, consummauit matrimonium, Madulteriucommisit alteram ducendo. Quare relicta adultera debet redire ad propriam,modo illa velit adulterum in gratiam recipere. Neque enim cogi debet, ut eum recipiar. At si non habuit constretudinem cum desponsa, distessi a promissione facta priori, ducens solenniter alteram, quam retinebit , desponsa a promissione absoluta. Hoc autem ita accipi velim, si haec posterior ignara fuit paectionis cum priore initae. Nam si sciuit se contrahere cum
220쪽
spons 34'terius, iniuste fecit: Quare iuste ab eo separabitur in redibit ad eam , cui prius fidem dedit. Sed dicet forte aliquis ideo iubetur redire ad priorem, ut isto modo puniatur ipsius temeritaS. Respolideo: Non oporteres cenam duplicare malitiam . sed iuste punire peccatum. Q iare potius suaderem , tale remittendos esse ad magistratum politicum, qui potestatem habet, vel muleta pecuniaria, vel plagis, vel carcere, vel exilio foedifragos puniendi. Non dubito fore, qui hanc nostram sententia sint improbaturi. Dicent enim, iusticiam postulare, ut fides , priori data, seruetur. His ita responsum volo mi hic casus, de quo agimus, ut par est , reuocetur ad iusticiae normam, stabit profecto ii ostra sententia. Iusticia si quidem requirit, ut qui alterum laesit, compenset iniuriam. lain autem desponsae potest satisfi ri iudicio bonorum virorum , ut non conqueratur de iniuria sibi facta ab eo, cui fidem dedit, etiam discedat ipse a pactione Ducta autem domum 3 passa maritalem congressum post solennitatem nuptiarum non potest satisfieri, si dimittatura marito. Nam virginitas amissa restitui nequisinet infamiam ulla pocunia aequat.