장음표시 사용
31쪽
11 TYAMEN PROEA8rLITATI IEsuITIC Clanicnius, Episcopust prensis, viginti annorum laborem le qndeseuum studium, verae Augustini sententiae tuendae, in hac materia impendit, eamque Cliristiano ibi exhibuit libro, quem ea propic AUGUSTINUM nuncupavidi ocitaque dum ageret Janscnius, non potuit fieri,qum Jesultarum
opiniones ac temetita' em lubinde persicaret, cumque hec ejus magno ellaui applautia exceptus a quam multis legero tur, nihil non egeria it Juliaita , ut ansenio ejusque libro omne pret: him demesent, suamque Xistimationem adsererent. Ille igitur aereiicus audiebat,in impostor Calvior Spiritu repletus , cum primi cum octuus respointere non posset , ossaque e his combustione digna judicabantur ab adversariis. Contra hunc jansenti librum moX accr-hissimae Theses publicatae sunt ab iisdem Jesuiris, quibus aliae pro Jan seniri conssione Opposi ae sunt, atque rursum his abi
adversariis aliae. Romae interea nullus non lapis movebatur a Jesultis, ut dansciati AUGUSTINUS censuraΡapali damnatus proscriberctur. Atque ita factum estino M. DC. XLI. eo prae cxtu, quod graVicum scandalo editus euet, quod patendum & ipsi fuisset decretis Pauli V. Urbani II X verantibus, ne quid de hoc argumeruo sine Sedis Apostolicae venias riptum prodiret. mac de re ccxtior factus Joannes anse-nius, Canonicus Furnensis, Cornelii Episcopi nepos, a Rege H. spaniae contendit, ne decretum Papale in Belgio promulgaretur,donec plenius constaret,in revera avissenii liber scandalum peperinet, atq; ea de re rectius Papa edoceretur Belgiis itaque Episcopi, hac de re consulti, tantum non omnis nega. runt, ullum scandalium ire ipsi huic libro imputari posse, nihilque praeter ipsissima D. Augustini sensa continere, adeoq, Iecstoribus non standalum, sed eximium fiuctum adserre Interim suae causae non defuerunt desultae, qui una cum tribus Academiae ovaniensis Doctoribus, superioris Censurae i-Theologis ipserum prosectae non amplius memoribus, tanium sciis calumniis effecerunt Romae, ut graviori nota ansh-
pii liber iterum prostribemur. Haec est illa Bulla,quam Ri
32쪽
chiepiscopus Mechliniensis in Belgio promulgare Cabsque qua promulgatione Bullae Pontinciae in Belgio nullam legis vim habent detrectavit. Varia quidem contra hanc Bullam 4 ansen istus tentata sunt, etiam apud Innocentium X ut Jansenti liber debito examini submitteretur, & cum . Augum nascriptis contenderctur, ea lege, uti vel in unico Hpite ansenius filatat convictiis, totus liber in acie CampiFlorae ultricibus flammis traderetur. Sed hi quidem frustra fuerunt. E. Οntrario Jesultae impetrato etiam hoc altero de- ercto, triumphare,& in Ecclesiastica cathedra non magis se-re D. Augustino, quam Jan senio parcere, sed utrumque acerbe perstringere. Vix autem pejus audiebat Janscia tis, quaan in Gallia,quod autor crederetur libelli, MartisGallici nomen
praeseserentis. Proinde cibi an senio a eluitis nihil non sustinendum fuit, variis maledicis scriptis divulgatis, quibus desuncti memoria magis magisque obscuraretur, nulla Bullae Papali reverentia delata, qua non solum pro Iansenio, sed& contra eundem aliquid procudi vel tum erat Patronurn
in hac causa lamitae Gallicani propudiosis adulationibus quaerebant Principem Condaeum, qui una cum Cancellario Cardinale Giimal di, Nunco Apostolico, eo Reginam ipsam jam flexexant, ut Bulla illa Pontificia in Gallia reciperetur. sed haut alibi majori libertate acriorique studio defensus tum filii Iansenius, quam in Gallia, cuius Episcopis ac Theologis bene multis liber illius AUGUSTINUS, tanquam genuinus ments Augustini interpres fuit acceptissimus. Congrc- ti quoque eon'Uninc Sorbonistae totusque Galliae Clerus refragati su*BIllae istuis receptioni,ut Regina de periculis etias Rique incoin modis majoribusnaonita a b instituto de. Ititerit Plenitas e conari s.cognosci potcrit e Rationibus
Archiepiueopi ecillinionii . quibus mihi tus a Promulgatione bullae Papalisabstinuerit,viri celeberrimi H. Conringit
cura apianoaeditis, unde haec contraximuS. Haec itaque contentio,idetur etiam Ludovicum Moivi
33쪽
ExΑMgipROBABILITATI IEsu TIC Rrum adveriariorum versa iismina , qui tamen non satis habuit, prioribus Epistolis Ianse mamilla disceptationem de Gratia persequi, sed sequentibus aliis gravi imos, quos in sua Morali ac Politica doctrina Iesultae ac novi Casiuistae commiserunt, errores detexit, ut his perniciosissimis adsertioni,hus ac corruptelis non soliim Ecclesia sed & Politia liberar tur,inaestarie tantorum errorum tam evidenter convicti a-4iquid de vegrandi suo fastu remitterent. Ep stolae illis ea prosecto arte, audicio, ac fide scriptae sunt, ut non sine magna Volupta te minorive fructu legi queant, adeoque legi ab omnibus veritatis studiosi, pietatisque osoribus debeant.
Fcte jam amendrockio observatum est,sententiam de re quapiam,sive morali, sive alia,vel in se&absolute spe-- ctari posse, vel relatione facta ad intellectu nostruq cognoscendi modulsi In se spectatae haesententiar,vel verae sunt, oel salis,nulla ex his probabilis est. Nam inter Verum&Falsum ab hi te consideratum nec medium datur, nec aliud quiddam ab his divcrsum. Proinde nec Falsum probabile, scd sua natura penitia improbabile ac rejiciendum: Verum
plusquam probabile est, quod nihil dubii reliquum faeiar, sed
sit certum. At si ejusmodi sententias ad cognoscentis ac me intellectumque nostrum examines, cyntano iam sun. mo Philosopho agnoscere ac fateri cogimur is plurimis vespertilionum more nos hallucinari adcc ortire, re aliis probabiles opiniones colligere, non tamen sine rinidi he oppositi,m quibusdam verum ec fa Iriam certo pervidere. Protinus vero homonymia quaedam hic detegenda est 'tinam cum Boethius I. Abra Comment in Topica Ciceronis noti observasset, non leviter impegit, existimatis, arguin nra
34쪽
EXAMEN ROBAAlLITATI imitocin is Probabilia& Verisimilia esse eadem, cum tamen haec Sophisticae, illa Topicae sint accensenda. inc Aristotcles aricin Dialecticana, quam organo suo complexus est, traditurus, tria facit probationum genera unum Apodicticum ac neceΩ sarium, Analyticis libris exposituma alterum Probabila, sca. ' ξον, Topicis libris explicatum tertium est verisimilium apparentium, quibus Sophistae fallere amant, duobusEleuchorum libris c0mprehensum Dialecticus enim his non utitur ad decipiendum, sed ne decipiatur, audibusq; Sophistarum implicetur ut licet notitia Dialecticus non differata sophista, mori tamen plurimum ab hoc dissideat Potest enim,sedio vult fallere.Unde cum Aristotese recte distin
Mκω quo Sopiusta victoriae obtinendae gratia utuntur in eis, qui exstruitur ex iis, quae videntur probabilia nec tamensunt: est, qui ex probabilibus, eliis qua identurprobabilia, videtur esse; nee es. Non enim, quidquid videtur probabile, etiam ea probabile. Q uenam igitur revera sun Probabilia Ex Aristotelis quidem sententia dicuntur esse . Ahia 4min , ς τοῖς στλά-ις. τοῖς σαγιὲ υ τουτοις, τῆς πλην, - - οις, βοὰμάλι Παγ-tis Ois sa ξις Probabilia sunt qa videntur μmnibus, velpurus, emapientibus atque his velemnibus , et plerisque, elmaxime, is ac claris. r. Topicos Ejusdem libri capite o explicaturus quid sit Propositio Dialectica itala ret Uin rae,ret n. λήκια ερατηας δήουξομ ἡ σῶ n , si το παει ις ς τοῖς impo s. οή τουτοις , ---iν,4 τοῖς at in A, ς τῆς μαλι , γνιαίαο o isti Propositis Hasectie in interis rogatioprobabitu, quae velomnibus, vel plerisque, et elsapientia μου, atque his etiam velomnitus, elpuruque, elmaxιme celebrabis probetur L modo no sit Q οξν, communi hominum pinioni repugnans Hic itaque posteriori membroinitaedam au jicitura1rnitatu llud videlicetv ον,quod celebribus quihusdam autoribus probetur, non labere esse l. 'ξον v. gr. Omnia esse unum, quod Palmenides olim venditabat Hinc
35쪽
,6 GAVEM ROBARILITATI IT SMΥICIE. mox addit Aristinetis: Θω τις Τού.- τῆς αφῶ,ret . At rix τῶς et M ποψων δο*οq. . Concesserit enim quispiam, M=d videtur Sapientibus nisi contrariumsi vinionibin mustorum. Eadem quoque repetit ejusi. l.c. I . Ex hac ἀνενδο ν descriptione Aristotelica facile apparet Probabilitatis complures cssi gradus Plurimum certe Omnium aut Plero D que consensu est tribuendum, cum primis si illi Omnes autileriquc sint Sapientes. Attanta Probabilitas non cit adsertionum a Paucis, aut Uno, quam VlSSapientibus, aut Sapientissimo credito pros clarum. Quis nescit quanta autoritas fueri Pythagorae cin
mereturne tyrannide quadam extortum adsensam, i quis in-Camet, ros Epα Plato quando rerum communionem in
sua somnia Repubi debetne haberi Estne probabuissententia nihil moveri, nivem est nigram , ignem non virere quod tamen visum fuit etiam iis , qui lutosophorum nomine insigniti sunt. Sed jam tum cognovimus, tales sententias ut probabiles tum demitin haberi posse, nisi ανυήον quid piaeseserant. Docet praeterea Aristoteles r. ic.Io quaedam simpliciter esse Probabilia, de quibus modo dictium cae quaedam vero, quod similia probabilibus sint aut rcddi possint, pro ενδο ξοις accipi ac numerari. Ita Probabiles reddi possunt, comparate, seu propter aliud, quaedam oposi iones, ob similitu-tfinem. Ita simpliciter probabile eit. Eandem est contrario rum scientiam. Qitia vero Scientia quodammodo similis est Sensus, ut enim Scientia ad scibile, ita Senisse habet ad objecti1m sensibiles hi noctiam probabile redditur, Eundem
sensum os e contrariorum. Ita probabile redditur,unum D se habitum Musicae,.similitudine Grammaticae, cujus nolia-hi tu Grammaticus aliquis citc dicitur. Deinde propositionum, quae probabilibus contrariae sunt, vel ratione subjecti, vel ratione piadicati, contra clictoriae, fiunt ipsae quoque probabiles. Da huic propositioni probabili, De
36쪽
xx AMEN ROEAhi LITHis rEsuiri .et irDe amicis est bene merendam, ratione subjecti contraria est haec, De inimicis est bene merendum uatione autem praedicati, ista, De amicis est male merendum harum ergo duarum posteriorum contradictoriae erunt probabiles, De inimicis non esie bene merendum: Et De amicis non esse male
Probabiles quoque fiunt propositiones, per contrariorum consecutionem, quo idem etiam exemplum Aristoteles a commodat. Ut, quia probabile est, De amicis bene esse m rendum probabile quoque it, De inimicis male esse meren
Denique Probabilia fiunt,quae autoritate artificum c pr scorum in quaque disciplina rata habentur ac probantur: ut in Theologicis disputationibtas,quae approbant Theologiz& in edicis quae Mediei pro veris habent aut in Geometria Cis, quae a Geometris approbantur. 'νίοξον enim est, cuique in sua arte credendum esse Horum quidem probabilium exem Pla apud alicujus autoritatis doctores reperite facile est. Haec ita ab Aristotele dimeruntur, non sane eo fine, ae si omnino tuto quis ejusmodi propositionibus inniti queat, cum manifestum sit, quam lubrica multae ac fallaces sint; sed ut Dialecticus in Philoχphum feliciter evasurus,4 de variis adisumentis more Veterum prompte per interrogationes ac res ipsisiones disputaturus copiam habeat talium propositionu, delectumque habeat earum, ut maxime probabilibus utatur. Proinde vult, ut si non suppetant propositiones simpliciter
probabiles, quae probentur opinionibus omnium, aut plurimorum, aut sapientum; horumque aut omnium, ut plero Iuinque, aut maxime celebrium tum adsumendas esse illas, quae sunt probabiles vel propter contrariorum contradictionem, vel consecutionem aut propter fidem alicujus praeclari artiricis, aut propter rerum similitudinem, ejusque generis
Ex his jam apparet, alia esse revera ενίκα, alia esse φοκνο ia zὸ α, alia G Eois similia este, atque pro haberi, hoc rumq;
37쪽
n TAMEN ROEAgi UTAUDI EsuITICAE rumclue omnium varios esse Probabilitatis gradus. Caeterum uti Ar itoteles quidem proprie dicta ενίγξ describit , duplex oboriri possit scrupulus. Primo enim si probabilis est pio postio, quae ab omnibus, aut plerisque, aut ab omnibus apientibus approbatur, quid fiet de ipsis principiis quid de principiorum habitu, quem ille appellat quae tandem erit k M aut Scientia Deinde si ενήοζα ab Aristotele descripta ad
consensum&autoritatem adeoque ad locum Testimonii re-
Lebenda sunt,quaeritur qualia sincera οξα,quae ex reliquis quam plurimis Dialecticae classibus petr lent, atque ab eodem Philosopho in suas sedes digesta sunt, sintne alius generis, an prorsus ejusdem Posterius sine dubio locum non invenit; quid enim reliqua mole opus fuisset Si prius obtinet,quaeritur,quomodo Probabilibus ex reliquis locis Dialecticis arccs-stis data descriptio quadret 3
Prius dubium quod attinet, in progressu illud iterum tangemus, accuratiori discussitone Logicis commendata alterum vero plenius paulo a nobis explicandum erit.
De Seleninia, Opinione o Fide . . Vicquid Mens nostra ratiocinando colligit, vel Scien Iaia est, vel Opinio, secundum Aristotelem Praeter haec
duo tertiumne sit ab his distinctum varie a Logicis diseputatur. Recentiores enim addunt Fidem: de qua Aristote-Ies in organo suo nihil peculiariter aut diserte tradit, in Rhetoricis vero illius quod ἀPetri iεως disseritur, paulo aliter se laber, cum non solum argumenta probabilia, sed & alia ad fidem faciendam idonea sint, pluraque Rhetoricae propria ibi considerentur. Interim ut quaedam inter ενδοξα, ab Aristot te descripta,&reliqua Dialectica argumenta,disserentia appa
38쪽
EXAMEN PROBABILITATI IEsu ITI R. rorea', postulo mihi concedi ita osse, qua Mens nostra ratiocinanio apprehendat, sciciniam, opinionem, is Fidem. Hae enim hypothesi admissa commodissiHMe reliqua deinceps disputatio expediri poterit. Nec puto adversariorum quenquam ea in re diliacilem futurum, modo meminerint plurimos sui gregis Pluto λphos ita docere. Ex iis unus Antoniue Rubius Rodensis, in Provincia exicana, ubi Jesulta Collegium habent, nec non Domum Prosessam, quam vocant.
Professio Regius, scripsit Logicam exicanam, eamque, uti ipse in Praefatione ad Lectorem profitetur, potissmum socio. tati Jelu ticae consecravit Iseandem hypothesin non solum admittit, sed etiam quod conclusionis ipsi loco esset, multis
S ngula haec quid sint, Scientia inquam, opinio,& Fides,
iam erit dicendum. Priora duo quid differant, eleganter tradit Aristoteles r. post. a cso. Et si igitur Scientiain Opinio de eadem re esse possint, quamvis non simul & in eodem subiecto, non tamen idem est m- τον&το δ ξαβ' neque idem est an μγ 6c lib. Modus en tua cognoscendi per Scientiam peroptionem valde est dive: sus. Scientia enim triplicem requirit necessitatem , cumprimis πρωτας ita dicta Primo itaque exagit necemitarem objeci, ut res scibilis sit immutabi. iii necestari. Deinde nece starem subjecti, ut animus scientis sit αμε-Hei sty , certusin constans in sua cognitione :Denique necessita cin medii, ut sciat rem per necessariam causam. Illud en m demum est ocire, causam cognoscere propter quam reses, ct qaidem V M rei caussam esse, necposse eam Moters habere, aquil . s. arace a Qua descriptione hoc
vult, primo ut cogι,osca. ur caularet, seu ut medius terminus
demonst attonis sit causa conclusiionis deinde ut ea causiconferatur eum effectu, ita ut sciamus eam esse causam conclusionis postremo ucsciamus, conclusionem ita necessariose habere nec posse aliter se habere. Primumac secundum in te ipsa, postremum in animo demonstrantis spectatur. Haec verbtriplex necessitas inopinione locum non habet. cimo
39쪽
enim 'ersatur circa objectum G - non necessiarium, sed quod aliter atque aliter se habere potest. Deinde etsi ant-mus opinantis ad alteram contradictoriarum magis propendeat, plerumque tamen formido oppositi adsensum moratur ac turbat Atque hoc ipsum inde accidit, quod tertia etiam necessitate destituatur,4 rem non iam rκως sed I λεκ μως αρξα nγῶς solum cognoverit. Mitto reliquas differentias, quasd c. 3O. subtiliter inculcat, quod jam traditae nostro instituto sulficere videantur.
Hic vero quis mihi illa objecerit, quae Philo phus tradiap. comes.f.Vsqq. his verbis : Nonnulli eorum, qui aliqua de re opinantur,proυ- nihildubitant,sed bra exquisse scire existimant. Ruod ii, qui opinantur,propterea quod leviter remis credunt, ita rem esse, de qua opinantur,faciliuου, quam qui
sciunt, contra, auexsimant, agent; nihilinter Scientiam est opinionem intererit. Nonnulli enim non minorem dem basentiis, quae opinantur, quam abitu, quasciunt. Idque comprobat
exemplo Heracliti, qui omnia sua decreta, etsi opinione non scientia niti diceret, tamen tam perianaciter tuebatur,inis a
esse credebat, quam alii Philosophi, qui scire se sua dogmata dicerent. Haec ergo ut concilientur, facile Scholasticorum illam distinctionem admitto, qua Formidinem iaciunt dupli-Cem, unam Radicalem seuAptitudinalem,alteram Actualem. Istam non consistere dicunt in reaIi aliquo timore seu dubitatione, sed in eo solum, quod medius terminus, quo opinio utitur, aut ejus objectum propter contingentiam ea sit conditione ac natura, ut ei non repugnet subelle falsum Atquehac Formido Radicalis dicitur, quia radix estin origo actualis. Hinc enim saepe evenit, ut opinans actualem timorem habeat de veri a te oppositae partis,4 falsitate ejus, cui iam adsensum applicat, quia vel contingens est, vel per medium probabile atque contingens ei adsentitur. Saepe hoc evenire dixi,non
semper Proiade quando opinionem semper cum sormidine oppositi conjunctam esse dicimus, de Radicali formidine hoc solum verum est, quae licet saepe etiam Actualem pariat, multi
40쪽
multi tamen suarum opinionum adco tenaces sunt , ut vix quisquam vere philosophus sua: scientiae. Praeterea si varios opinandi modos expendamus, deprechendemus,opinionem non solum circa contingentem,sedri necessariam propositionem versari, idque vel per medium probabile, ut tale cognitum, vel per medium revera probabile, sed pro necessario putatum arreptum .Posterius ubi contingit, sanc qui ita opinatur de veritate sua conclusionis nihil dubitat, nec ullam actualem formidinem habet de veritate
oppositata Discrimen itaque Scientia:& opinionis non solum a conditione objecti necessarii: contingentis,nec solum ex parte medii adsentiendi secundum se sumpti petendum est, sed etiam ipsum subjectum, sciensin opinans, inspiciendum
est. Accidit enim, ut quispiam ex praemissis necessariis, per medium item vere necessarium seu iam ιγιον conclusionem colligat, nec tamen scientiam illius habeat, sed duntaxat opinionem. Ratio est, quod vel praemissam vere necessariam, vel medium vere necessarium pro probabili reputat. Hinc Opinio a nonnullis definitur cognitio, vel adsensus rei contingentis aut necessaria per medium vere probabit vel ut tale existimatum genitus.
Quemadmodum igitur scientia Mopinio potissimum certoin incerto differunt, ita Fides ab his aliquid videtur ei se dis stinctiim, quod rationes seu media Fidei, quibus cognitioin adsensus evincitur, formaliter differant a mediis & rationibus Scientiae opinionis. Quod ut eo rectitas accipiatur, notan dum est Fidem esse duplicem Divinam Nd Humanam. Divina fides a Scientia differt specie propter diversum adsentiendi mediuma divina autoritate petitum Abopinione differt eadem Divina Fides, ut ab incerto seu dubio certum & infalliis
bile. Humana Fides a Scientia quidem disert, ut incertum abscerto at hactenus ab opinione non differt nam&Opinio Fides Humana ita sunt comparatae, ut iis falsum subet
possit. In eo tamen Opinioci Fides Humana distant , quod ista ratione probabili, haec fide digni hominis testimonio seu