Biblia Sacra vulgatae editionis juxta exemplaria, ex typographia apostolica Vaticana, Romae 1592 et 1593, inter se collata et ad normam correctionum Romanarum exacta auctoritate summi pontificis Pii IX;

711쪽

Eap. 4 2. - 5, 10 Senectus renerabilis. Iusti honorat

apud Deum nota est, et apud homines.

2. Cum praesens est, imitantur illam, et desiderant e8m, cum se eduxerit, et in perpetuum c0ronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincenS.

3. Munigena autem impi0rum multitudo n0 erit utilis, et spuria Vitulamina non dabunt radices altas, nee stabile sirmamentum conoeabunt.

4. tsi in ramis in tempore germinaverint, in sirmiter posita a vento e0mmovebuntur, et a Din ietate venturum eradicabuntur. vat. 7, 27. B. 0nfringentur enim rami ine0n- Summati, et ructus ill0rum inutiles, et acerbi ad manducandum, et

ad nihilum apti. 6. x iniquis enim somnis silii,

qui naScuntur, testes sunt nequitiae adversus parentes in interr0ga

7. Iustus autem, si morte prae0ecupatus fuerit, in refrigeri erit. 8. Senectus enim venerabilis est nun diuturna, neque ann0rum Umer computata cani autem sunt sensus h0minis, s et aetas Senectutis vita immaculata.

10. Placens Deo laetus est dilectus, et vivens inter peccatores translatus est; Hebr. 11, 5. 11. raptus St, ne malitia mutaret intellectum eius, aut ne sicli deti-peret animam illius.12. Fascinatio enim nugalitatis obseurat b0na, et inc0nstantia c0ncupiscentiae transvertit sensum sine malitia. 13. 0nsummatus in brevi explevit tempora mult8,14. placita enim erat Deo anima illius pr0pter h0 properavit educere illum de medio iniquitatum; populi autem videntes, et n0 intelligentes, nec ponentes in prae-e0rdiis talia; 15 quoniam gratia Dei et miseriis e0rdia est in sanct0s ejus, et respectus in electus illius.16. Condemnat autem Iustus modi inus vivos impios, et iuventus e

Ierius onsummata l0ngam vitam injusti. 17. Videbunt enim nem sapientis, et non intelligent, quid e0gitaverit de illo Deus, et quare munierit illum D0mi BUS. 18. Videbunt et e0ntemnent eum, illos autem Dum inus irridebit; 19. et erunt post haec decidentes sine honore, et in e0ntumelia inter

mortu0s in perpetuum; qu0niam disriimpet ill0s instat0 Sine Voce, et commovebit illus a sundamentis, et usque ad supremum des0labuntur; et erunt gementes, et mem0ria illorum peribit. 20. Venient in c0gitatione petea-t0rum suurum timidi, et traducentili 0 ex adverso iniquitates ips0rum.

1. Tunc stabun justi in magna

constantia adversus eos, qui Se B-gustiaverunt, et qui abstulerunt la-

2. Videntes turbabuntur tim0reh0rribili, et mirabuntur in subitati0ne insperatae saluti S, 3. dicentes intra se, paenitentiam agentes, et prae angustia spiritus gementes: Hi sunt, qu0s habuimus aliquando in derisum, et tu similitudinem improperii. 4. N0s insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, et sinem illorum sine h0n0re: Supr. . . 5. ete, quomod computati sunt inter filios Dei, et inter sanet0 80rs

ill0rum St. 6. Erg erravimus a via veritatis,

et justitiae lumen non luxit n0bis, et sol intelligentiae non est ortus

7. Lassat sumus in via iniquitatis et perditi0nis, et ambulavimus vias dissiciles viam autem Dum in ignoravimus.

8. Puid n0bis prosuit superbia aut divitiarum laetantia quid contulit

nubis r9. Transierunt omnia illa tamquam umbra, et tamquam nuntius pereu

rens: Supr. 2 b. 10. et tamquam navis, quae e transit fluctuantem aquam, cuius

712쪽

Dei justicium. Sapientia Proesulum p. 5, 11.-6, 13

eum praeterierit, n0 est vestigium Invenire, neque semitam carinae illius in iactibus: nov. 30 19. 11. aut tamquam a Vis quae tranS- volat in aere, cujus nullum iuvenitur argumentum itineris, Sed tantum s0nitus alarum verberans levem Ventum, et scindens per vim itineris aerem, cum m0tis lis transv0lavit,et 0st 0 nullum signum invenitur itineris illius:

12. aut tamquam sagitta emissa in locum destinatum diviSus aer e0ntinuo in se reclusus est, ut ign0retur transitus illius: 13. sic et n0s nati c0ntinuo desivimus esse, et virtutis quidem nullum signum valuimus Stendere in malignitate autem nostra c0nsumti Su-

14. Talia dixerunt in insern hi,

qui peccaverunt, 15. qu0niam spes impii tamquam lanug est quae a vent tollitur, et tamquam spuma gracilis, quae procella dispergitur; et tamqu3m sumus, qui a vent dissusus est; et tamquam mem0ria h0spitis unius diei praetereuntis. PSat.1,4. Pro P. 10, 28. 11, 7. 16. Iusti autem in perpetuum Vivent, et apud D0minum est merces e0rum, et cogitati ill0rum apud Altissimum. 17. Ideo accipient regnum decoris, et diadema speciei de manu D0mini: qu0niam dextera sua teget eos, et brachio sancto su defendet ill0S. 18. Accipiet armaturam gelus illius, et armabit creaturam ad ulti0nem

inimicorum st. 6, 13. 19. Induet pro thorae iustitiam, et aecipiet pro galea judicium certum; 20. sumet scutum inexpugnabile aequitatem; 21. Beuet autem duram iram in lanceam, et pugnabit cum illo orbis

terrarum e0ntra insensat0s.

22. Ibunt directe emissiones fulgurum, et tamquam a bene eurvato arcu nubium exterminabuntur, et adeertum locum insillent. 23. Et a petrosa ira plenae mitten tu grandines excandesee in illus

aqua maris, et umina c0ncurrent duriter.

24. 0ntra illos stabit spiritus virtutis, et tamquam turbo venti dividet illus et ad remum perducet omnem terram iniquitas ill0rum, et malignitas evertet sedes p0 tentium.

1. Meli 0r est sapientia quam vires, et vir prudens quam tartis. Eccles. 9, 18. 2. Audite erg0, reges, et intelligite: discite judices finium terrae.

3. Praebete aures, v0S, qui e0nlinetis multitudines, et placetis v0bis in turbis nati0num,4 qu0niam data est a Dum in p0- testas ubis, et virtus ab Altissimo, qui interr0gabitipera vestra, et cu-gitati0nes scrutabitur: Rom. 13, 1. b. u0niam, cum essetis ministri regni illius, non recte judicastis, nec cust0 distis legem justitisse, neque secundum voluntatem De ambulastis. 6. Hurrende et cito apparebit vobis, qu0niam judicium durissimum

bis, qui praesunt, stet. 7. xiguo enim e0nceditur miseri-c0rdia 40 tentes autem p 0tenter to menta patientur. 8. Non enim subtrahet pers0nam cuiusquam Deus, nec verebitur magnitudinem cujusquam qu0niam pusillum et magnum ipse secit et aequaliter cura est illi de omnibus.

Eooli 3b, 16. Act. 10, 31. Rom. 2, 11. 39. 0rti 0ribus autem sortior instat

cruciati0.

10. Ad 0s erg0, reges, sunt hi sermones mei, ut discatis Sapientiam, et n0 excidatis.

11. dui enim eust0dierint luna juste justi sicabuntur, et qui didicerint ista, invenient, quid respondeant.12. concupiscite erg0 sermones

me0s, diligite illos, et habebitis di

ei plinam. 13. Clara est, et quae nunquam maditescit, sapientia, et saeile videtur

713쪽

Sap. 6, 14. I, 18. Rebus ommibus praestu sapientia.

ab his, qui diligunt eam, et invenitur ab his, qui quaerunt illam. 14. Prae0ccupat, qui e c0ncupi Seunt, ut illis se pri0r stendat. 15. dui de lute vigilaverit ad illam, non lab0rabit assidentem enim illam laribus suis inveniet. 16. Cogitare ergo de illa, sensu Sest e0nsummatus et qui vigilaverit propter illam, it securus erit. 17. du0niam dignus se ipsa circuit quaerens, et in viis ostendit se illis hilariter, et inimni providentia occurrit illis.18. Initium enim illius verissima est disciplinae c0ncupiStentia. 19. Cur ergo disciplinae dilectio est, et dilecti custadia legum illius est; cust0diti autem legum consummati incorrupti0nis St, 20. ine0rrupti autem lacit esse proximum Deo. 21. 0ncupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. 22. Si ergo delectamini sedibus et Sceptris, rege p0puli, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis: 23. diligite lumen sapientiae, 0mnes, qui praeeStis p0pulis. 21. duid est autem sapientia, et

menta Dei, sed ab initi nativitatis investigab0, et p0nam in lucem scientiam illius, et non praeterib0 veritatem: 25. neque cum invidia tabescente iter habebo, qu0niam talis h0mo n0nerit particeps Sapientiae. 26. Multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum; et rex sapiens stabilimentum p0puli est.27 Erg accipite disciplinam per sermones me08, et pr0derit v0bis.

1. Sum quidem et ego mortalis homo, simili 0mnibus, et ex genere terreni illius, qui pri0r 3ctus est, et in ventre matris guratus sum

veniente. Iob 10, 10.)3. t ego natus ecepi communem aerem, et in similiter actam deciditerram, et primani v0cem similem omnibus emisi pl0r8ns: 4 in inv0 lumentis nutritus sum, et curis 3gni S. 5. Nem enim ex regibus aliud. habuit nativitatis initium. 6. Unus erg0 introitus est omnibus ad vitam, et similis exitus. Iob 1, 21. I. Tim. 6, 7. 7. Pr0pter h0 optavi, et datus est mihi sensus, et invocavi, et venit in me Spiritus sapientiae; 8. et praeposui illam regnis et sedibus, et divitias nihil esse duxi in comparatiun illius 9 nee c0mparavi illi lapidem preti0sum, qu0niam omne aurum in comparati0 ne illius arena est exigua, et tamquam lutum aestimabitur argentum in c0nspectu illius.

o 28 15. Prov. 8, 11. 10. Super salutem et speciem dilexi illam, et prop0sui pro luce habere illam, qu0niam inextinguibile

est lumen illius. 11. Venerunt autem mihi omnia b0na pariter cum illa, et innumerabilis h0nestas per manus illius,

III. Rey. 3, 13. Mat. 6, 33.

12 et petatus sum in mnibus, quoniam antecedebat me ista sapientia et ign0rabam, quoniam h0rum mnium mater St.

13. duam sine eti0ne didici, et

sine invidia communic0, et h0nesta-tatem illius non 3bSe0Bd0. 14. Inlinitus enim thesaurus est hominibus, qu0, qui usi sunt, participes acti sunt amicitiae Dei, pr0pter disciplinae d0na 0mmendati.

15. Mihi autem dedit Deus dicere

ex sententia, et praesumere dignah0rum, quae mihi dantur, quoniam ipse sapientiae dux St, et 3pientium emendat0r; 16 in manu enim illius et nos, et serm0nes n0stri et omnis sapientia, et perum scientia et disciplina. 17. Ipse enim dedit mihi 0rum, quae sunt, scientiam veram, ut sciam disp0siti0nem orbis terrarum et virtutes element0rum, 18. initium et c0nsummati0nem.

714쪽

In sapientia omnia continentur bona. p. 7, 19.-8, 16.

et medietatem temp0rum, VicisSitudinum permutati0nes, et comm tuationes temp0rum, 19. anni cursus et stellarum disp0sitioneS, 20. naturas animalium et iras bestiarum, vim vent0rum, etc0gitati0nes hominum disserentias virgult0rum et virtutes radicum, 21. et quae ei linque Sunt absconsa

et impr0 visa, didici omnium enim artifex duruit me sapientia. 22. Est enim in illa spiritus intelligentiae, sanctus. Unicu S multipleX, Subtilis, dissertus, m0bilis, ine0inquinatiis, certus, Suavi S 3m3BS 0-Dum Be Utus, quem nihil vetat, bene saei eΠS, 23. humanus, benignus, Stabilis, certUS, Securus, omnem habens virtutem, omnia pr0spiciens, et qui ea-piat omnes spiritus, intelligibilis,

mundus, subtilis. 24. mnibus enim m0bilibus m0bilior est sapientia; attingit autem ubique pr0pter suam munditiam. 25. Vap0 est enim virtutis Dei, et emanali quaedam S claritati Sim-nip0lentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in eam incurrit. 26. Candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imag0 0nitatis illius.

27. Deum sit una, omnia p0teSt, et in se permanens omnia inn0vat, et per nati0nes in anima sanetas se

transfert amic0 Dei et pr0phetas constituit Hebr. 1, 3.)28. Neminem enim diligit Deus. nisi eum, qui eum sapientia inhabitat. 29. Est enim haec speciosi 0 S0le, et super omnem disp0 siti0nem stellaruma luci 0mparata, invenitur

30. Illi enim succedit nox, 3pientiam autem n0 vincit malitia.

1. Attingit erg0 a sine usque ad sinem tartiter, et disp0nit omnia

2. an amavi, et exquisivi a juventute mea, et quaesivi p0nsam mihi eam assumere, et amat0 laetus sum formae illius. 3. Gener0sitatem illius glorificat contubernium habens Dei, sed et omnium D 0minus dilexit illam; 4. 0etrix enim est disciplinae Dei, et electrix operum illius. 5. t si divitiae appetuntur in vita, quid sapientia l0tupletius, quaeiperatur mnia' 6. Si autem sensus peratUr, quish0rum, quae Sunt, magis quam illa est arti sex'7. Et si justitiam quis diligit, Iab0- res hujus magnas habent virtutes; s0brietatem enim et prudentiam d0cet, et justitiam et Virtutem, quibus utilius nihil est in vita h0minibus. 8. Et si multitudinem scientiae desiderat quis, scit praeterita, et de

suturis aestimat scit versutias ser-m0num, et diss0luti0nes argumen-t0rum Signa et m0nStra Seit, antequam stant, et eventus temp0rum et

speculorum.

9. r0p0sui ergo hanc adducere mihi ad convivendum, Sciens, quo niam mecum c0mmunicabit de bonis, et erit all0cuti c0gitationis et taedil

10. Habebo propter hanc claritatem ad turbas, et h0B0rem apud Seniores juvenis; 11. et acutus inveniar in judicio,

et in conspeetu p0tentium admirabilis ero et acies principum mirabuntur me 12. iacentem me Sustinebunt, etl0quenlem me respicient, et Serm0cinante me plura, manusiri suo im-

13. Praeterea habebo per hane, m-m0rialitatem, et mem0riam ese nam his, qui post me suturi sunt,

14. Disponam p0pul0s, et nati0nes mihi erunt subditae. 15. Timebunt me audientes reges h0rrendi in multitudine videb0rb0nus, et in bello tartis.16. Intrans in domum meam, e0nquiescam cum illa n0 enim habet amaritudinem c0nversatilillius, nec taedium convictus illius, sed laetitiam et gaudium.

715쪽

Sap. 8, 17. - 10, 5. Salomon a Deo petit sapientiam.

pientiae, 18 et in amicitia illius delectatio bona, et in operibus manuum illius

honestas sine desecti0ne, et in certamine l0quelae illius sapientia, et praeclaritas in c0mmunicatione Sermonum ipsius circuib3m quaerenS, ut mihi illam Ssumerem. 19. Puer autem eram ingeni0SUS, et 0rtitus Sum animam OBBAl. 20. Et eum essem magis b0nUS, veni ad 0rpus incoinquin3tum. 21. Et ut scivi, qu0niam aliter n0np0SSem esse c0ntinens, nisi Deus det, et h0 ipsum erat sapientiae, Scire, cujus esset 0c unum, adii D0minum, et deprecatus sum illum, et

dixi ex totis praecordiis meis:

1. Deus patrum megrum, et D 0mine miseric0rdiae, qui secisti iunia verbo tu0,2 et sapientia tua c0nstituisti h0minem, ut 0minaretur creaturae, quae a te saeta est, 3 ut disp0nat orbem terrarum in

aequitate et justitia, et in directi0 ne cordis ludi etiam judicet:

4 da mihi sedium tuarum assis tri-eem sapientiam, et n0li me reprobare a pueri tuiS, 5. U0ni3m Servus tuus Um eg0, et silius ancillae tuae, h0m in lirm US, et exigui temp0ris et min0 ad intellectum judicii et legum. 6. Nam etsi quis erit40nsummatus inter sili 0 h0minum, si ab ill ab fuerit sapientia tua, in nihilum e0mputabitur Psal. 115, 16. 7. Tu elegisti me regem p0puixtu0, et judicem fili 0rum tu0rum, et siliarum, I. Par. 28, 4.)8. et dixisti me aedificare templum in m0nte sanct tu0, et in civitate habitatiun is tuae altare, similitudinem tabernaculi sancti tui, qu0d praeparasti ab initio:

9. et tecum Sapientia tua quae n0vit opera tua, quae et assuit tune, eum orbem terrarum saceres, et

sciebat, quid esset placitum oculis tuis, et quid directum in praeceptis tuis Pron. 8, 22. 10. Mitte illam de selis sanctis

tuis, et a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum lab0ret, ut Sciam, quid acceptum sit apud te: 11. scit enim illa omnia, et intelligit, et deducet me in operibus meis s0brie et cust0 die me in sua p0tentia.

12. Et erunt acceptam per mea, et disp0nam populum tuum juste, et ero dignus sedium patris mei. 13. duis enim huminum p 0terit scire e0nsilium Dei is ut quis poterite sigitare, quid velit Deus ' Isai. 40, 13. Rom. 11, 31.)14. 0gitati0nes enim m0rtalium timidae, et incertae pr0 videntiae

n0strae 15. 0rpus enim, qu0 corrumpitur, 3ggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa c0githntem. 16. Et dissicile aestimamus, quae in terra Sunt, et quae in pr0Spectu Sunt, invenimus cum lab0re duae autem in caelis sunt, quis investigabit' 17. Sensum autem tuum qui Selet, nisi tu dederis sapientiam, et miseris spiritum sanctum tuum de altissimis' 18. Et sic c0rrectae sint semitae e0rum, qui Sunt in terris, et, quae tibi placent, didicerint h0mines. 19. Nam per sapientiam sanati sunt, quicumque placuerunt tibi Domine, a principi 0.

1. Haec illum, qui primus larmatus

est a Deo pater 0rbis terrarum, eum 80lus esset creatus, custodivit,

2 et eduxit illum a delici su0, et dedit illi virtutem euntinendiimnia. 3. Ab hac ut recessit injustus in ira sua per iram h 0micidii fraterni de

4. Pr0pter quem, tum aqua deleret terram, an fluit iterum Sapientia, per c0ntemtibile lignum justum gubernans. Gen. 7, 2 l. 5. Haec et in c0nSeBSu nequitiae, cum se nati0nes e0ntulissent, scivit justum, et conservavit sine querela

716쪽

Sapientes veteris testamenti p. 10, 6. 11, 13. Deo, et in filii misericordia sortem custodivit M. Gen. 11, 1. 6. Haec justum a pereuntibus impiis liberavit fugientem, descendente igne in pentap0lim, Gen. 19, 17.)7. quibus in testim0Dium nequitiae sumigabunda consi 8 deserta terra, et incerto tempore fructus habentes arbores, et incredibilis animae me-m0ria stans agmentum salis. 8. Sapientiam enim praetereuntes non tantum in h0c lapsi sunt, ut ignorarent b0na, sed et insipientiae suae reliquerunt h0minibus memoriam, ut in his, quae peccaverunt, nec latere p0tui SSent. 9. Sapientia autem h0s, qui Se b- servant, a doloribus liberavit. 10. Haec pro sugunt irae fratris justum deduxit Iter Via rectaS, et

ostendit illi regnum Dei, et dedit illi scientiam sanctorum: h0nestavit illum in laboribus et c0mplevit labores illius Gen. 28 b. 11. In raude circumvenientium

illum assuit illi, et h0nestum fecit

illum.12. Custodivit illum ab inimicis,

et a sed uet0ribus tutavit illum, et eertamen surte dedit illi, ut vinceret, et Seiret, qu0niam omnium potentior est sapientia. 13. Haec venditum justum n0 dereliquit, sed a peccatoribus liberavit eum, descenditque cum ill in lavem, Gen. 37, 28. 14 et in vinculis non dereliquit illum, d 0nec asserret illi sceptrum regni, et potentiam adversus e0s qui eum deprimebant: et mendaces ostendit, qui maculaverunt illum, et dedit illi laritatem aeterDam.

15. Haec p0pulum justum et semen sine quaerela liberavit a nati unibus, quae illum deprimebant. Eae 1, 11. 16. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges h0rrend08 in p0rtentis et signis.

17. Et reddidit ustis mercedem Iab0rum su0rum, et deduxit illos in via mirabili, et sui illis in velamento diei, et in luce stellarum per noctem: 18. transtulit ill0s per Mare rubrum, et transvexit illos per aquam nimiam. oc. 14, 22. 19. Inimic0s autem ill 0rum demersit in mare, et ab altitudine inser0rum eduxit illos. Ideo justi tulerunt spolia impi0rum,

20 et decantaverunt, D0mine, 0-men Sanctum tuum, et victricem manum tuam laudaverunt pariter, 21. qu0niam sapientia aperuit smut0rum, et linguas insantium se cit

1. Direxit opera e0rum in manibus pr0phetae Encti. 2. Iter se eerunt per deserta, quae n0 liabitabantur, et in locis desertis xerunt casas. Laeod. 16,1. 3. Steterunt c0ntra h0stes, et de inimicis se vindicaverunt. Eaeod.

17, 13.

4. Sitierunt, et inv0caverunt te, et data est illis aqua de petra altissima, et requies sitis de lapide duro Fum. 20 11. 5. Per quae enim senas passi sunt inimici illorum, a desecti0ne potuSSui, et in eis, cum abundarent silii Israel, laetati sunt: 6 per haec, cum illis deessent, bene cum illis actum St. 7. Nam pro lante quidem sempiterni stuminis humanum sanguinem dedisti injustis. 8 dui cum minuerentur in traducti0ne insantium occis0rum dedisti illis abundantem aquam insperate, 9 ostendens per sitim, quae tunc suit, quemadm0dum tu0s exaltares, et adversari0s ill0rum necares. 10. Cum enim tentati sunt, et quidem cum miseric0rdia disciplinam accipientes, scierunt, quemadmodum

cum ira judicati impii t0rmenta paterentur.

11. 0 quidem tamquam paterm0nens pr0basti ill0s autem tamquam durus rex interr0gans condemna Sti. 12. Absentes enim et praesentes similiter torquebantur. 13. Duplex enim illos acceperat

717쪽

Sap. 11, 14. 12, 13 Dei sapientia in 'istoria Israel.

iaedium et gemitus cum mem0ria praeteritorum.14. Cum enim audirent, per SUB tormenta bene secum agi P0mmemorali sunt D0minum, admirantes in nem exitus.15 duem enim inexp0sili 0ne prava projectum deriserunt, in sinem eVenius mirati sunt: non similiter justis sitientes. 16. Pro c0gitati0nibus autem insensatis iniquitatis ill0rum, qu0d

quidam errantes c0lebant mutos serpentes, et bestias superv8 euhs, immisisti illis multitudinem muturum animalium in vindietam, ust.

17. ut scirent, quia, per quae peceat quis, per haec et 0rquetur. 18.40 enim impossibilis ercti omnipotens manus tua, quae creavit orbem terrarum ex materia invisa, immittere illis multitudinem ursorum, aut audaces leones, Lev. 26, 22.

Inst. 16, 1. Ier. 8, 17. 19. aut 0vi generis ira plenas ignotas bestias, aut vaporem ignium spirantes, aut sumi d0rem pr0χ-rentes, Buli 0rrendas ab oculis stintillas emittenteS, 20 quarum n0n S0lum laesura p0terat ill0s exterminare, sed et aspectus per timorem occidere.

21. Sed et sine his uno spiritu p0terant occidi persecutionem passi ab ipsis saetis suis, et dispersi per spiritum virtutis tuae sed omnia inmenSura, et numero et pondere disposuisti.

22. Multum enim valere, tibi soli supererat semper et virtuti braebii tui quis resiste ty23. u0niam tamquam momentum staterae, sic est ante te orbis terra. rum, et tamquam gutta 0ris 3ntelucani, quae descendit in terram. 24. Sed misereris omnium, quia omnia p0tes, et dissimulas peccata hominum propter paenitentiam. 25. Diligis enim omnia, quae Sunt,

et nihil odisti 0rum, quae se ei sti: nec enim odiens aliquid constituisti, aut secisti. 26. duo modo autem posset liquid Permanere, nisi tu V0Iuisses aut

qu0 a te vocatum n0 eSSet, e0BServaretur' 27. Parcis utem omnibus, qu0niam tua sunt, D0mine, qui amas

animas.

1. 0 quam b0nus et suavis est, D0mine, spiritus tuus in omnibus l2. Ide0que e0s, qui exerrant, partibus curripis, et de quibus peceant, adm0nes et ali 0 queris, ut relictam Tilitia credant in te, 0mine. 3. Illos enim antiquos inhabitato

ruisti, Deut 9, 3. 12 29. 4. qu0niam dibilia pera tibi sa-eiebant per medicamina et sacrisicia

injusta. b. etiliorum su0rum necat0res sine misericordia, et c0mesiores Viscerum hominum, et dev0rat0res Sanguinis a medio sacramento tu0, 6. et auct0res parentes animarum in auxiliatarum perdere v0lnisti per

manus parentum n0Str0rum,

T. ut dignam perciperent peregrinati0nem puer0rum Dei, quae tibi

0mnium cari0 est terra.

8. Sed e his tamquam hominibus

pepercisti, et misisti antecess0res exercitus tui vespas, ut ill0s paulatim exterminarent.

s. 0n, quia imp0tens eras in bello subjicere impi0s justis, aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare Uinou. 23, 30. Deut.

7, 22. 10. sed partibus ludicans dabas Io-

cum paenitentiae, 0 ign0rans, qu0niam nequam est natio eorum,

et naturalis malitia ips0rum, et qu0niam n0n 0terat mutari e0gitatio illorum in perpetuum. 11. Semen enim erat maledictum ab initio nec timens liquem, Veniam dabas peccatis ill0rum.12. uis enim dicet tibi: ut secisti' aut quis stabit contra judicium

tuum aut quis in e0nspectu iuxveniet vindex iniqu0rum h0minum aut quis tibi imputabit, si perierint nati0Des, quas tu sedisti' 13. Non enim est alius Deus quam tu, cui cura est de omnibus, ut

718쪽

Stulti colentes creaturas. p. 12, 11. 13, 10- ostendas, qu0niam n0 injuste juditas iudicium. I. Pere. 5 7.ὶ 14. Neque rex, neque tyrannus in conspectu tu inquirent de his, qu0s perdidisti. 15. Cum ergo sis justus, iuste omnia disponis ipsum qu0que, qui non

debet puniri, condemnare, exterum aestimas a tua virtute.16. Virtus enim tua justitiae initium est, et 0 h0c, qu0 0mnium Dominus es, omnibus te parcere satis.1 T. Virtutem enim ostendis tu, qui non crederis esse in virtute e0nsummatus, et h0rum, qui te nesciunt, audaciam traducis.18. Tu autem d0minator virtutis eum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis n0s subest enim tibi, eum v0lueris, P0SSe. 19. 0cuisti autem p 0pulum tuum per talia opera, qu0niam p0rtet iustum esse et laumanum, et b0nae spei et isti fili 0 tuos, qu0niam judicans das locum in peccatis paenitentiae.

20. Si enim inimic0s servorum tu0rum et debitus m0rti eum thnta crueiasti attentione, dans tempus et l0eum, per quae possent mutaria malitia: 21. eum quanta diligentia judieasti sili 0 tu0s, qu0rum parentibus juramenta et c0nventi0nes dedisti bonarum pr0missi0num322. Cum ergo das n0bis disciplinam, inimicos n0Str0 multipliciter stagellas, ut bonitatem tuam cogitemus judicantes, et eum de n0bis u-dleatur, Speremus miserie0rdiam

23. Unde et illis, qui in vita sua

insensate et injuste vixerunt, perhaee, quae coluerunt, dedisti summa

24. tenim in err0ris via diutius

erraverunt, deos aestimantes liaee, quae in animalibus Sunt Supervacua, insantium insensat0rum m0re Viventes Supr. 11, 16 Rom. 1, 23.)25. r0pter h0 tamquam pueris

insensatis judicium in derisum dedisti. 26. vi autem ludibriis et inere-

pati0nibus non sunt correcti, dignum Dei judicium experti sunt. 27. In quibus enim patientes indignabantur per haec, qu0sputabant

de0S, in ipsis, cum exterminarentur videntes, illum quem Mim negabant se n0sse, verum Delim 3gn0verunt: pr0pter qu0 et sinis ondemnationis eorum venit Super ill0s.

1. Vani autem sunt omnes h0mines, in quibus n0 subest scientia Dei, et de his, quae videntur una, n0n 0tuerunt intelligere eum, qui

est, neque peribus attendentes agn0verunt, quis Sset artifex: 2. sed aut ignem , aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut s0lem et lunam, rectores orbis terrarum deos putaverunt. seu

4, 19. 17, 3. 3. du0rum si specie delectati deos putaverunt, Sciant, quant his dominat0r 0rum speci0si 0 est Speciei enim generat0r haec omnia c0nstituit. 4. Aut, si virtutem et opera e0rum mirati sunt, intelligant ab illis, quu-niam qui haec fecit, larii 0r est illis: 5. a magnitudine enim speciei et creaturae c0gn0scibiliter p0terit crea-t0 horum videri: 6. sed tamen adhue in his minor est querela. Et hi enim fortasse errant, Deum quaerentes, et volentes

invenire.

z. tenim eum in peribus illius

conversentur, inquirunt, et perSuasum habent, qu0niam b0na Sunt quae videntur Rom. 1, 21. 8. Iterum autem nec his debet ign0ssi. 9. Si enim tantum p0tuerunt Scire, ut 0ssent aestimare saeculum qu0m0d hujus D0minum non facilius invenerunt 3 10. Infelices autem sunt, et interm 0rtuus spes ill0rum est, qui appellaverunt deos pera manuum hominum, aurum et argentum, artis inventi0nem, et similitudines animalium, aut lapidem inutilemmpus manus antiquae.

719쪽

p. 13, 11 - 14, 17. Idololatriae panitas et mala.

11. ut si quis artifex faber de

silva lignum rectum secuerit, et hU-jus ducte eradat in nem c 0rticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversali 0nem vitae, Isai. 41, 12 Ier. 10, 3. 12. reliquiis aute in ejus operis ad praeparati0nem escae abutatur: 13. et reliquum h0rum, qu0 ad nullus usus facit, lignum curvum et vorticibus plenum culpat diligenter per vacuitatem Suam et per scientiam suae artis guret illud, et assimile illud ina agini hominis, 11. aut alicui ex animalibus illud comparet, perliniens rubrica, et rubicundum satiens suco e0l0rem illius, et mnem maculam, quae in illo est, perliniens: 15. et laciat ei dignam habitati0nem, et in pariete p0nens illud, et e0nsirmans serr0,16. ne larte cadat, prospiciens illi, Sciens, qu0niam n0ni0test adjuvare Se imago enim est, et opus est illi adjut0rlum. 17. t de substantia sua, et desiliis suis, et de nuptiis votum Melens inquirit non erubescit l0qui eum ill0, qui Sine anima St, 18 et pro sanitate quidem instr-mum deprecatur, et pro vita r0gat m0rtuum, et in adjut0rium inutilem

19. et pro itinere petit ab e0, qui

ambulare n0 90test, et de aequirendo, et de perand0, et de m-nium rerum eventu petit ab eo, qui in omnibus est inutilis.

1. Iterum alius navigare c0gitans, et per ser0 ssuetus iter sacere in ei-piens, ligno p0rtante se fragilius lignum inv0eat. 2. Illud enim cupiditas aequirendi excogitavit, et artifex sapientia sa-britavit Sua. 3. Tu autem, Pater, providentia gubernat, qu0niam dedisti et in mari viam, et inter fluctus semitam

4. ostendens, U0 iam 90ten eS, ex omnibus salvare, etiam si sine arte aliquis adeat mare. 5. Sed ut non essent vacua sapientiae tu sempera, pr0pter h0c etiam et exiguo ligno redunt h0mines animas Sua S, et transeuntes mare per ratem liberati sunt: 6. sed et ab initi0, cum pertrent superbi gigantes, spes orbis terrarum ad ratem confugiens, remisit speculo semen nativitatis. qilae manu tua erat gubernata. Gen. 6, 4. 7, 7. 7. Benedictum est enim lignum,

8. Per manus autem quod sit idolum, maledictum est, et ipSum, et qui secit illud, quia ille quidem operatus est illud autem, cum esset fragile, deus cogn0 minatus est. 9. Similiter autem di sunt/Deo impius, et impietas ejuS. 10. Etenim quod factum est cum illo qui fecit, tormenta patietur. 11. Propter h0 et in idulis nati0- nutu 0n erit respectus, qu0niam creaturae Dei in odium actae sunt, et in tentati unem animabus h0minum, et in muscipulam pedibus insipientium.12. Initium enim urnicati unis est exquisiti id0l0rum, et adinventio ill0rum e0rruptio vitae est: 13. neque enim erant ab Initio, neque erunt in perpetuum.1ι. Supervacuitas enim h0minum haec advenit in 0rbem terrarum, et

ideo brevis ill0rum sinis est in

15. Acerbo enim luctu d0lens pater, cito sibi rapti silii setit imaginem, et illum, qui tunc quasi homo

murtuus fuerat, nunc tamquam deum colere ecepit, et constituit inter serv0 SU0s sacra et sacri licia. 16. Deinde interveniente temp0re,c0nvalescente iniqua c0nsuetudine, hic err0 tamquam lex eus: 0ditus est, et tyrann0rum imperi0 0lebantur sigmenta. 17. Et 0s, quus in palam h0minechon 0rare n0n poterant pr0pter h0c qu0dd0nge essent, e l0nginquis ligura e0rum allata, evidentem imaginem regis, quem li0n0rare v0lebant, secerunt, ut illum, qui aberat, tamquam praesentem e0lerent sua s0dicitudine.

720쪽

Dei cultores et idolorum Sup. 14, 18. - 15, 12.18. Provexit autem ad h0rum culturam et la0s, qui ign0rabant, artisicis eximia diligentia. 19. Ille enim volens piscere illi, qui se assumsit, elab0ravit arte sita, ut similitudinem in melius gu

raret.

20. Multitudo autem h0minum abducta per Speciem peri I, eum, qui ante tempus tamquam hom0 0n0ratus fuerat, nunc deum aestimaverunt.

21. t haec sui vitae humanae decepti0, U0niam aut assectui, aut regibus deservientes li0mines, in-c0mmuniciabile n0men l8pidibus et lignis imp0Suerunt. 22. Et nun suffecerat errasse eos circa Dei seientiam sed et in magno viventes inscientiae bell0, tot et tam magna mala pacem appellant. 23. Aut enim sili 0 si10s aeristeantes, ut obscura sacrificia satientes, aut insaniae plenas vigilias habentes, Deut 18, 10.

24. neque Vitam, neque nuptias munda jam cust0diunt, sed alius alium per invidiam occidit, aut adulterans c0ntristat:

guis, h0micidium, surtum et stetio, corrupti et insidelitas, turbati et periurium, tumultus b0norum, 26. Dei immem0rati0, animarum inquinati0, nativitatis immutatio, nupti3rum ine0nstantia, in0rdinatiomaethiae et impudicitiae. 27. Insand0rum enim id ut 0rum cultura omnis mali causa est, et initium et sinis. 28. Aut enim, dum laetantur, insaniunt, aut certe vaticinantur salsa, aut vivunt injuste, aut pederant cit0. 29. Dum enim considunt in id0lis,

quae sine anima sunt, male urantes noceri se n0 SperBnt.

30. Utraque ergo illis evenient digΠe, quoniam male senserunt de De0, attendentes id0lis, et juraverunt injuste, in d0l0 0ntemnentes iustitiam. 31. 0 enim lural0rum virtus, sed peccantium paena perambulat semper injust0rum praevaricationem.

1. Tu autem Deus n0ster, sua vis et verus es, patiens, et in miseri-c0rdia disponens omnia. 2. Etenim si peccaverimus, tui sumu8, gientes magnitudinem tuam: et si n0n peccaverimus, scimus, qu0niam apud te sumus c0mputati. 3. 08Se enim te, consummata

justitia est, et scire iustitiam et virtutem tuam, radices imm0rtalitatis. 4. 0 enim in err0rem induxit n0 h0minum malae artis exc0gitati0, nec umbra picturae lab0 sine scitetia esstgies sculpta per varios

b cujus aspectus insensato datc0ncupiscentiam, et diligit mortuae imaginis iugiem Sine anima. 6. Mal0rum amatures digni sunt,

qui spem habeant in talibus, et qui diciunt ill0s, et qui diligunt, et qui

7. Sed et gulus m0llem terram premens lab0ri0se singit ad usus

dem luto singit, quae munda sunt in USU Vasa, et similiter quae his sunt c0ntraria h0rum autem vasorum quis sit Usus, judex est figulus. 8. Et cum lab0re an deum singilde eodem Iut ille, qui paulo ante de terra actus fuerat, et p0st pusillum redulit se, unde acceptus est, repetitus animae debitum quam habebat Rom. 9, 21. 39. Sed cura est illi, n0 quia labo-rRturus est, nec quoniam brevis illi Vita est, sed c0ncertatur aurisscibus et argentariis; sed et perari0s imitatur et gloriam praeseri, quoniam res supervacua sngit. 10. Cinis est enim cor eius, et terra supervacua spes illius, et Iuto

vili0 vita ejus, 11 qu0niam ign0ravit, qui se sin-xit, et qui inspiravit illi animam, quae peratur, et qui insumavit et spiritum vitalem. 12. Sed et aestimaverunt usum

esse vitam nostram, et e0nverSati0nem vitae c0mp0sitam ad uerum, et op0rtere undecumque etiam ex malo acquirere.