장음표시 사용
301쪽
De diversis Orationum generibus. 283 Quantopere vero opus si ut aliquem & benevolum erga nos , & sincerum putemus , ostendit Virgilius , AEneid. . ubi Venerem blan)issime se hortatur Iuno , ut filium AEneam Carthagine retu
Quin potius pacem artemam , pactosque hymenaeos Exercemus t habes quod tota mente petisti. Ardet amans Dido , traxitque per ossa furorem. Communem hunc ergo populum, Paribusque regamus Auspiciis : liceat Phrygio servire marito, Dotalesque tuae Drios permittere deXtrae.
Quid oratione istac, in speciem vel honestius, vel
utilius p Nec tamen perluadetur Venus . Cur Sensit enim simulata mente locutam 3 nec credere potuit Iunonis animum tantoperὶ immutatum , ut nunc bene vellet AEneae , cui semper fuisset in sella. aadam in deliberatione obserdianda.
Praeterea haec diligenter observabit Orator . I. Vitanda est Omnis ingenii, assentationis & artificii s spicio, ne auditori videamur insidiari r omnis enim nimius ornatus habetur pro dolo. x. In omni deliberatione, nulla argumenta majus ferme pondus habent quam divina . Nam omnes religione moventur, & nulla res multitudinem v hementius ferit. 3. Maxima est ad persuadendum vis exemplorum , aut recentium, quo notiora sint; aut veterum , quo plus ponderis habeant , & auctoritatis. Plerumque enim videntur respondere futura praete ritis 3 habeturque experimentum veluti quoddam rationis testimonium . Suadet , v. g. Fabius Maxi mus in, Senatu , ne Scipio , Hannibale in Italia r licto , trajiciat in Africam et Diti me deficiet , in quit , si reges imperatoresque rameνὸ hostium terras
1ransgressor , eum maximis eladibus suis exercituum que suorum , enumerare velim . Deinde vetus ancit
Atheniensium exemplum , qui classe in Siciliam
302쪽
ague Artu Rhetoνiea Libeν II transmissa , rempublicam suam in perpetuum a I te. runt ι & novum M. Atillii, qui in ea ipsa Africa , i ante annos quadraginta victus & captus est.
Rid digere Hortario a Suasione δ R. Hoc differt quod suadeamus ratione x consilio , hortemur verb motu atque Impulsu. Unde Suasio proprie pertinet ad intellectum ι Ad or tatio vero pertinet ad affectum . suasio docet , eoque plus habet argumentorum ; Adhortatio ve. ro inflammat , ac propterea plus habet caloris . Suasio facit ut scias quid facto si opus , Hortatio facit ut velis & ausis , illiusque partes sunt sacesae stimulos veluti subjicere auditorum animis , illosque ad rem bene gerendam inflammare . Denique Suasio pertinet ad confirmationem ἱ Exhortatio vero conclusioni reservatur. Ωuinam Uectus sunt in hortatione eoneitandi pN. Excitabis r. Spem & fiduciam . a. Amorem& desiderium rei quae suadetur . 3. AEmulationem alienae gloriae, quae est potentisinum ad seriendos animos telum . q. Laudabis virtutem illorum quos hortaris , illosque hortatu nequaquam indigere dices . Ut enim observat Tullius, in excitando &in acuendo , plurimum valet si laudes eum quem cohortaris. Ita socios recordatione virtutis inflam. mat Mnestheus apud Virg. Aineid. s. At media Aelos Incedens nave per ipso
Hortatur Mnestheus . Nune nune insurgite remis a Hectorei socii , Trojae quos sorte suprema Delegi eomites s nunc illas promite vires, Nunc animos , quibus in Gaetulis syrtibus usi, mare pr. Ionioque mari , ' Maleaeque sequacibus undis. eurrem , Non jam ptima peto Mnestheus, neque vincere eerto
303쪽
De dioersis Orationum generibus. 227
Illustre adhortationis exemplum habes apud Curtium lib. 7. ubi Alexander trecentos juvenes ' ' adhortatur , ut invadant praeruptam illam & un. dique abscissam Sogdianorum petram , quae in truginta stadiorum altitudinem eminebat , & quam
Arimates cum triginta armatorum millibus obtine bat
Alexandri hortatio ad trecentos
biseum , o i euas , is meri Huales , urbium iam . victarum ante munimenta superavi et montium juga p. renni nixa obruta emensus sen .r angustias Citieia iis.
seo . Petra quam videtis , unum aditum habet, νει-baei obsidant , ratera negligunν t nuria vigilia Dispnisi qua eastra nostra nectant . Invenietis viam , sis tener rimati Depitis aditus ferentes a/ eammen . NDHIZ stam alte natura constituit , quo virtus non pose D eniti . Expeνiendo qua rarari desperaverunt, Asia habemus in potestate . Evadiso in eacumen , quod euas. esseritis , eandidis velis signum mihi dabitis r Ego eo piis admotis , hostem in nos a vobis eonvertam . pri mium eris ei qui primus oceupaverit vertitam talem deeem et uno minus aeripiet , qui proximus ei venari a 'eademque ad doram homines servabitu proportio . Cer stos Macetum autem habeo vos non tam liberalitatem intueri 'vam' . meam , quam voluntatem .
Dehortationis vero luculentismum exemplum scio habes apud Livium lib. 13. in oratione Calavii cuuis Campani , qua filium suum Perollam ab Hamnibalis caede dehortatur. Dehortatio. Pre ero te , si , quacumqua iura liberos fuseunt
parentibus , precor quasoque , ne an a oeulas patris faueera ct pati omnia infanda metis . Pauea hora sunt , intra quas iuranter per quidquid morum est , rixeras dextra jungentes , Idem obstrinximuι , ut satrapis ca
304쪽
288 . . Artis Rhetorica Liber m. mansis essemus . Digressi a colloquio , extemplo is eum
arma ν e Surgis ab hos tali mensa , ad quam ριν-rius Campanorum adhibitus ab Hannibale es et eam i sam mensam cruentare vis hospitis sanguina λ Hannis iam modo pater Ilio meo potui placara 3 filium Hannibali non possiam e mus aggressurus es Hannibalem pziaid ilia turba tot v liberrorum se orumque 3 aeuidis unum intenti omniam oculi p quid tot dex/ra λ eo pasemine in amentia illa Uultum ipsius Hannibalis, quem armati exercitus tremunt , quem horret populus R. eu sussi bis p Et si auxilia δε ι , me ipsum ferire , corpus meum opponentem pro eorpore Hannibatis sustinebis p inqui per meum pastus perendus uti etias nolendusque est . Deterreri His sim te potius, quam illic vinei . Valeant preces apud ta mea , sicut pro te
De Concitatione , & Conciliatione . Ori es Coneitatio r
R. Est virulentum quoddam orationis genus, quo multitudinis praesertim animi, veluti qumdam seditionis flabello concitantur. Exemplum unum afferam ex Tacito lib. r. Annaliuis , ubi ait fuisse in castris Percennium quemdam gregarium militem , hominem turbulentum & procacem , qui commilitonum seditionem conflare conatus est hac animciosissima concione et Ctir paueis eenturionibus , pau-eioribus Tribunis, in modumservorum obedirent i quam do ausuros exposcere r/media, nisinovum is nutantem adhue prineipem preeibus vel armis adirent δ Saιis perrat annos ignavia peccatum, quὸd tricena aut quadragena stipendia senes , is plerique truncato ex vulneribus esureo tolerent . Ne dimissis quidem finem esse militia . sed apud vexillum retentos , alio vocabulo eosdem Iab ras perferre: & paulo postr Denis in diem Udus an mam is erepus astimari . Hinc vestem , armAE , rant eia , hine savitiam eantuνionum , vacationes munerum redimi: at Hercula verbera , , vula ra , duram
305쪽
De dioersis Orationum generibus. 289
hiemem , exercitas a rates , bellum atrox , aut serilem pacem. f. mpiternam .
Concitationi opponitur conciliatio, qua vel nobis amorem alicujus conciliamus, vel dissidentes partes in concordiam gratiamque reducere conamur. Sicoli in Germanicuλ Cassar tumultuantes legiones prindenti oratione sedavit,& Iulius Caesar exercitum comis Pescuit , Leutrieres , appellando, pro militibus 3 qua una voce obortam seditionem repente compressit.
De Commendatione. ro ν sunt pracipua Commendationis capita e R. Tria. r. Causas Commendationis exponemus , idque modeste & verecunde; ut quod benε quis de nobis, aut de nostris meritus sit: quod simus cum illo vel sanguine , vel assinitate , vel amicitia conjuncti quod perspectissima nobis sit illius humanitas, fides , eruditio , virtus , m. Addere poterimus scire nos Horatianum illud Epist lib. t. Qualem commendes etiam atque etiam aspice s ne mox Incutiant aliena tibi peccata pudorem. Sed viri integritatem & praeclaras animi dotes nobis exploratissimas esse . h. Exponemus negotium , c jus causa commendatur a nobis quispiam . 3. Orabumus atque obtestabimur , vel dicemus nos pluribus nolle contendere , ne de ejus quem rogamus humanitate dissidere videamur . 4. Denique tum nostro, tum ejus quem commendamus nomine, omne grati ac memoris animi ossicium pollicebimur Elt & obliquae Commendationis genus, quo simu- Iamus nos commendare nolle quem interim vel maxime commendamus , ut si dicas non quidem commendare te alteri Sextium velle ; sed orare solium ut propius hominem noscere ne gravetur. Sperare enim futurum ut , cum gratias agere soleant, qui
commendarunt , alter tibi gratias agat , per quem viri tanti notitiam fit consecutus. T Comin
306쪽
am . Artis Rhetoricae Liber m.
Commendationis, elegantissimo quodam artiselo elaboratae, singulare exemplum habes in hac Horatii. DU.la s. ad Tiberium Epistola, quamquam ad communes com-9ib. r. mendandi regulas non exacta videri fortasse possit.. Tiberius clavidius Nero, ex gente Gau
Soptim A m Tἱberio commenuat. Septimius, Claudi , nimirum intelligit unus , Quanti me iacias . Nana cum rogat , & prece cogit, scilicet ut tib: se laudare & tradere coner Dignum mente domoque legentis honesta Neronis, Munere cum iungi propioris tenset amici rQuid possim videt, ac novit me valdius ipso. Multa quidem dixi eur excusatus abirem: Sed timui , mea ne finxisse minora putarer, Dissimulator opis propriae , mihi commodus uni. Sie ego maJoris fugiens opprobria culpae, Frontis ad ' urbanae descendi praemia. Quod si Depositum laudas , ob amici justa , pudorem: Seribe tui gregis hune , & fortem crede , bonumque .
R. Petitio est oratio , qua aliquid postula.
mus vel pro' nobis , vel pro alio . Posterior ha evocatur ii, tercessio. Utriusque artificium paucis complexus est Servius , ubi Iunonis ad .Holum orati
Rhetorum , inquit, est In omni Miltione hoe Observare , I. Ut facile praestari possit quod petitur :a. Ut justa petitio . 3. Ut habeat modum , &adhibeatus in illa moderatio et Hoc est ut si majora dari non possint, Minoribus certe contenti videamur. . Ut sequatur expedita remuneratio. Quatuor haec observare licet in Iunonis petitione. I. Enim docet rem Belli negotio fieri posse AEole namque tibi Divum Pater, atque hominum Rex , Et muleere dedit fluctus, tollere ventos. a. Iullam esse petitionem ostendit , dum inimicam
307쪽
. De diversis Orationum generibus. 29IGens inimi ea mihi Tyrrhenum navigat aequor . 3. Adhibet moderationem , dum alterutro comtenta est: Incute vim ventis , submersasque obrue puppes: Aut age diversas , & disjice corpora Ponto. . Beneficii praemium pollicetur. Sunt milii bis septem praestanti corpore Nymphae, Quarum quae sorma pulcherrima , Deiopeiam
Connubio jungam stabili , propriamque dicabo.
Quam plurima etiam petitionum exempla suppe ditabunt epistolae Ciceronis; quas inter , sideris imitar elucet elegantissima illa ad Lucejum, quae est I i. libri s. ad familiares, qua Luce jum enixe rogat, ut quae in Consulatu suo gesserat Tullius, ea literis quam primum velit consiguare . Eam autem sc orditur r
g. VIII. De Consolatione. Consolator, vel minor est, vel aequalis, vel major. Minori cautius & mollius erit agendum . Amorem suum in primis testabitur; &ne de suo plus altero sapere velle videatur , ea quae dictu opus erunt, ex quopiam Philosopho , vel alio summae prudentiae viro se aliquando audisse profitebitur . AEqualis, pro communis amicitiae jure facere se di. Cet . Ma3or aget liberius: adeo ut, s quis immoderatius dolorem serat, audeat etiam increpitare, sed . leniter & amice. Scite omnino argumentum illud tractat Scaliger,
libro 3. de Arte poetica, cap. I 13. Consolator , im
quit , aut est m-- , aut minor , arit aqualis . Ma gnitudinem inteIluo aut imperio, aων dignitate, aut πλbut , autIapientia, aut atate. Aliper enim consolabitων N
sonem Livia I aliter Liviam Naso . me spectat ad imperium . Dignitas autem esiam sina imperio esse potest. δε-
308쪽
291 , Artis Rhetoricae Liber Imὰ plebe. quempiam clientem suum Crassus . Sapiantia ,
quemadmodum Pobbium , aut matrem Seneca. De omae, non opus est exemplis. Major interponet auctoritarem ;etiam objurgabit. Sapiens opponet etiam dispiamationem. Sententia huic crebriores . Minor ostendet a fictum : sese id a sapientibus aecepisse . AEqualis res abitur amicistiam , jus commune benevolentia.
Si moerentis dolor sit adeo gravis , & aded recens , ut medicinam videatur respuere, bipartita erit oratio. Priori parte affirmabimus parum idoneos esse nos qui solemtir alium, cum vel ipsi quoque consolatione plu rimum egeamus et simulque privati nostri doloris causas afferemus. Addemus non nos inodo , sed omnes etiam bonos dolere: quod ipsum tamen qualecumque moerenti solatium debet afferre quia scilicet,
Altera verb parte a remus quae leniendo doIori sunt idonea; qualia sunt trita haec & pervulgata. I. Vitae communis conditio, quae multis malis sit obnoxia. Σ. Ejus quem consolamur doctrina, virtus, animi magnitudo. 3. Inutilitas & damnum unde dolor augeatur, non corrigatur . q. Patientiae vis, quae mitiget omnia, juxta illud Venusini Poetae r , Durum , sed levius fit patientia Quidquid corrigere est nefas. s. Quam sit honestum in altissimo divinae voIunt iis consilio semper acquiescere . 6. Quam fit sapiente dignum, quamque laudabile sit, ratione consilioque mitigare dolorem ill uin, qui die ipsa ac tempore tandem aliquando defervescet. ; . Ad genus judiciale, quod bellum togatum jure vocare possumus, pertinent duae ora tionum species, a cusatio nimirum atque defensio I quae non alia praecepta desiderant , quam quae sunt hactenus a nobis allata r cum praesertim veterum judiciorum ratio fuerit prorsus immutata.
309쪽
Uperest Pronuntiatio sive actio; postrc ma quidem oratoriae facultatis pars , si ordinem in tractando consideres ι sed tanti tamen momenti , ut primas , secundas, & tertias ei Demosthenes merito M jure tribuerit. aeuid οβ Pronuntiatis R. Est vocis gestuumque, pro rerum verborumque varietate , apta conformatio . Quanta porro sit illius vis & utilitas , docet Tullius , cum uit , infantes & indisertos homines , actionis dignitate, eloquentiae saepe fructum palmamque tulisse et disertos vero benε multos , actionis deformitate , infantes fuisse judicatos . Hinc Pronuntiatio recte vocatur ab eodem Tullio, aeuadam corporis eloquentia ι & alibi , ' Sermo eorporis ab eodem etiam appellatur. Suot res sunt ac recta pronuntiandum neeeqsaria γR. Tres et memoria , vox , & gestus . Est enim T 3 me.
310쪽
memoria quasi sundamentum actionis, de cujus vi gratiaque multum depereat necesse est , si memoriis ter non pronuntietur oratio, &si orator non possita commentariis oculos & vultum avertere. Viris tamen principibus , & in publicare vehementer occupatiS, vitio verti nequit, si recitent e commentario ut olim Augustus, qui, ne memoriae subiret aleam , vel in ediscendo sibi tempus ab ret, fere de scripto dicebat; ut auctores sunt Suet nius, & Dio . Itemque Patrum nostrorum mem ria Carolus V. ad Belgii Proceres orationem e scripto recitavit , cum sese regno Bruxellis abdic iet , illudque Philippo filio i aderet. Datur quo. que eadem venia aegrotis senibusque: aliis vero nequaquam. s. I. De Memoria. .
R. Memoria, ut est eloquentiae pars, defi
nitur a Τullio, Firma rerum ac verborum recordatio.
Est autem duplex memoriae genus . filia est artifiacialis, alia naturalis. Ruid est ortificialis Memoria λR. Artificium memoriae a veteribus traditum , . constat locis & imaginibus . Loci se habent instarchartae , imagines vero instar scripturae . Qui ergo memoriam artificio volent excolere, haec ferme o, servabunt.. Artificia Memoriae. r. Animo cogitabunt loeum aliquem amplum , speciosum, multa partium ac rerum varietate disti metum 3 cujusmodi serme est templum, basilica , s rum vpi aliud nobile id genus aedificium. i. Locus ille debet oratori notus esse ac pers miliaris, ita ut nota magis nulli domus Aa Da. Fimma quippe , & plusquam firma debet esse eius rei memoria , quae aliam iurat ac firmam reddit.