장음표시 사용
281쪽
De disersis orationum generibus. iss
s. X IL . . . De laudatione Funebri. e
rid est oratio Funebris R. Ea est quae habetur VeI in ipso funere, vel in anniversario laneris die , cujusmodi erant orationes illae , quas ad Mausoli lepulchrum quo tannis haberi jussit Artemisia; itemquε quae Λthenis habebantur in laudem eorum, qui in bello pro patria cecidissent, qualis est oratio Periclis apud Thucydidem . . manam est origo hujusmodi Funebriaem oration- λR. Illarum inventor apud Graecos fuit Solon , unus h septem Sapientibus et apud Romanos vero Valerius Publicola, qui collegam suum Iunium Bri tum , in pugna contra Tarquinios caesum , lanebri, oratione prosecurus est; tantoque id populi applausu secit, ut exinde mos ille obtinuerit publice la dandi Duces eos qui in bello cecidissent, & a Romanis mos ille ad ceteras gentes & ad ipsos etiam Christianos manaverit. Huiusmodi porro Iaudati nibus mendosam factam esse historiam , auctor est Tullius . & post illum Livius , quod nempe su pra modum res in illis augeri solerent, & benEmulta assentatorie magis quam vere dicerentur
ut sere fit. rt Cur aut quorsum instituta fuerunt laudationes Fu
R. Tribus praecipue de causis . I. Ut suum tribuatur mortuorum virtuti praemium . 2. In cognatorum, assiniumque & amicorum qualecumque s latitam. 3. In documentum. superstitum atque posterorum. Ruot partibus eo ar oratio Funebris λi R. Ex hoc triplici, quem diximus , fine , liquet orationem lanebrem tribus omnino partibus comstare debes ; nimirum laude , consolatione & p raeneβ , sive adhortationetr Laude monui, con-
282쪽
atione Parentum , & assinium 3 Paraenesi veris seu adhortatione ad superstites , ut in mortui vi-ram atque virtutes , tamquam in exemplar i
De artificio Funebris Orationis . . astuodnam esse debet , is uine nam dueendum est i Bin Exordium 'R. Magnum quoddam moeroris , luctusque signi. ficationem praeseserre omnino debet. Duci autem poterit I. ab exclamatione. Tale est Exordium brevis illius , sed perelegantis orationis Tullianae in morte Crassi oratoris Harissimi r o fallarem nostram mm, Ρ οἰ-qua fortunam , is inanes nostras contemtionos , qua in medio spatio sapa franguntur , O eo
maena , is ante in ipso cursu obruuntur, quam portum conspicere potuerunt.
a. Duci potest Exordium a descriptione funebris apparatus , vel a moesto audientium silentio , quae res utraque sacrum quemdam horrorem audientibus incutiat. Ita nos olim sumus exorsi sunebrem laudationem Ill. Ecclesiae Prineipis Camilli de Neusvi, Ie Archiepiscopi & Proregis Lugd. Ruod tristi sitimeso, Meilaqua maestitia defixos , is rerum a ma duam damm expectationa suspensos esse vos videam Audis reo argute silud quidem dolorem vesrum , cujus vim acerbissimam in vestris animis altius insedisse satis inte ιιν . At hic vester maeror , hac expetiatio tanta a mihi mobisqua fraudi sit, s omnino quod vereaν. m. bent hoe nempe magni dolores , ut superbissimus M i Drum sensus, detieatissimumqua fastidium: mbene hoe in refricando Delia Nerudescant , neque se nisi caute admodum , ae molliter interpellari patiantur . V rem opprimar antὸ lirat oscii pondera suam iliad
3. Duci poterie Exordium a gravi aliquo ap phthegmate de fragili caducaque rerum humanarum
serte , quae nobis , ut cum maxime , ante oculos obversatur.
. Duci poterit ab adjunctis quae sorte laudandi
283쪽
De disersis orationum generibus. 267
mortem circumstetere . Hinc Imperatoris Theodo. siti M. laudationem funebrem orditur D. Ambrosius et me nobis motus terrarum grμπει , hoe juges pluvia minabantur , o ultra solitum caligo tenebroissor denuntiabat , quod clementissimus Imperatoν Theo aosus yeessurus es et e terris . Ipsa igitur recessum us elementa moerebant . Calum tenebris obductum , aer perpeιι horrens caligine , terra quatiebatur mor bus , replebatur aquarum adlisvionibus . Suidni mumdus ipse defleret eum principem continuo esse rapien. dum, per quem dura π. unda sius temperari solerant.
s. Denique abruptum Exordium ad movendam commiserationem longe aptius esse videtur quam temperatum ac lene. Vide quomodo M. Antonius Muretus in funere ' Caroli noni Galliarum Regis a ea M.,
exordiatur ex abrupto r Hoc igitur restabat unum m. abiis afficiis ac pene prostratis infelicis Gallia rebus, ut Cais . n. I resus rex , quo se fila ricreabat , ac solabatur uno , de quo cogitans , in quem intuens , omnium quas emeepit acerbitatum memoriam deponebat , cum bonorum animos ad aliquam spem quispis erigere coepisset , in ipso imuntis adolescantia fore , ocerba atque imma- rura morte raperesur . O fallaces hominum spes t is incerta vota o lubrica O ancipitia humana vita curricula fLuid facto opus est in Confirmationa R. Tribus illis , quae supra memoratae sunt , partibus constabit Confirmatio ι laude nimirum , consolatione , atque Paraenesi i laude mortui , consolatione propinquorum ac amicorum , & Paraenesi ad adstantes . Quod attinet ad mortui iam .des , vide quae diximus de Panegyrico , a quo ni- tiua ρεεta mirum hoc tantum differt oratio sunebris, quod au-- dientium voluptatem sequatur & captet Panegyri. cus 3 sunebris vero laudatio nihil nisi moerori seris F, dictas aviat atque tristitiae r unde vitandum erit diligenterdiu quidquid laetitiam gaudiumque posset animis ingenerare . Hoc artificium observare poteris in illo ruisVar ,
Horatii Carmine, ubi ' Quintilli amici & assinis sui
284쪽
Ergo Quintilium perpetuus sopor inget' cui pudor & iustiriae soror
Ineorrupta fides nudaque veritas, . Quando ullum invenient parem .
Moerentium dolorem utcumque consolabitur 1. vitre ab amico laudabiliter aetae felix tecordatio . x. HonoreS viventi mortuoque habiti , & omnia quae virtutem illius testantur tum publica, tum prI-vata monumenta. 3. Spes minime dubia de immoratali arvo, quo ille inter felices animas in caelo peris
fiuitur, vel aliquando fruiturus est . 4. Filii nepotesque superstites, ad quos paternae virtutis haereis ditas transiit Qtim si forte pro patria pugnans occubuerit is qui laudatur , tunc enimvero poteris vagari liberius in hoc uberrimo dicendi campo quem tibi aperit Tullius eum Martiam Legionem , quae in in I, ι.ει '-Μutinensi fortiter pugnans cecidit, ma-'eonina M. gmficentissime laudat Philippica r3. mi , inquit
caeldsis, etiam apaed inferos poenas parricidia',iis, se isentit vos veis qui emremum spiritum in victoνia es Pansac.α- fudistis , piorum estis sedem O locum eo Muti . Broins se e sis iis aulam vobis visa data est , at memoria bene revidita visa sempiterna qua si non esset longior quam hac vim , quis esset tam amens , qui maximis labor bus O periculis ad summam raudem gloriamque eometandisae Et post pauca z Sed quoniam, Patres conscripti , gloria munas optimis is fortissimis civibus m numenti honore perso iιur , consolemur eorum proximos : Suibus optima hac est quidem eo Mario is parentibus Od eanea Mip. prasidia genuerunt I liberis , quod hahe ne domest,ea exempla virtutis I conjugibus , quod 'mπis earebum quos laudare , quam lugere prastabit ἔfratribus, qώὸd in se, ut corporum, sic virtutum A
Atudinem esse confident. . . . L
Addes brevem Pallantis laudationem apud Viruallium lib. II. Ite, ait, egregiis animas , quae sanguine nobis. PRAE m peperere suo, decorate supremis
285쪽
Dι disero orationum generisus. Σενν Denique aditantibus., earum , quas e labra m , virtutum recordatione stimulos admovere e naberis. Ωuodnam esse debet Perorationis artificiism R. Hae sunt Perorationis partes. I. Eternam apud Superos felicitatem apprecari mortuo . a. Sempiis vernam eidem apud posteros exoptare ac polliceri memoriam . 3. Summum illius desiderium in auditorum animis excitare, his vel similibus Horatii ver. his, de eodem Quintilior Quis desiderio sit pudor aut modus Tam chali capitis ς Praecipe lugubres Cantus Melpomene, &c.
I. XIII. De oratione Eucharistica.
Ori4 est oratio Euehari ea, ses Euehaνs eum R. oratio Eucharistica dicitur ea, qua oleaeceptum insigne aliquod beneficium gratias agimus alicui 3 cujusmodi est luculenta illa oratio , qua Ausonius, Orator & Poeta Gallus, Imperatori Graistiano discipulo quondam suo gratias egit pro Consolatu ab illo accepto . Traxit autem suum illud Eueharistisi nomen a voce Graeca grain
. Luot suns praeipua, partes Euchaν iei R. Tres . I. Significamus laetitiam Mortam ex. accepto beneficio. a. Accepti hentificii magnitudinem amplificamus . 3. Gratum & memorem animum pollicemur. Luodnam esse dabee Exordium orationis Euchaν- mea R. Exordium versari debet in aperto quodam eandidoque dicendi genere, & magnam grati animi soras quodammodo erumpere gestientis fignificationem continere. Duel autem poterit. I. A. bene
ficii magnitudine, cui, pro eo ae par est , vel bis
286쪽
e o Artis Rhetyriea Liber IV. exornando, te imparem profitearis . Sie Tullius in oratione post reditum habita in Senatur Si, Panas conscripti , ρυ vesνis immortalibus in me fratrem γε meum liberassus nostros meritis , parum vobis -- aemulatὸ gratias egero ; quas, obtestorque ne mea natura potius qxam magnitudini beneficioνum id tribuendum p. aeris .l isa enim tanta ponis existera ubertas ingenii , Leandi evia , quod eam divinum atque i credibile genus orationis , qua quisquam posse τε dia in nos .niversa promerita , non ιicam complecti orando sed pereensere naemerando
ues poterit Exorditim ab exeusatione diu.
turni , post acceptum beneficium. Hoc pa- o Tullius exorditur suum illud eximium Eucharinicum ad Caesarem pro impetrato M. Marcelli reditu. Diuturni Montis, P. C quo aram his oemporibus assus, non timora Abquo, sed parum dolore, partim viniseundia , finem hodιernus dies aerulis p idemque innstrum qua vellem, quaqua sentirem , meo pristino more
Cavendum tamen crit ne Exordium ullam affoctationis vel artificiota simulationis praebeat suspicionem, ac imitandus potius erit Ausonii candor, qui simpliciter ac nude sic exorditur: Aga tibi grarias , Imperator Augusti ; si possem , etiam rfrrim . Sed nee tua fortuna desiderat remunerandi vιcem , nec nostra Du it νestituendi facultatem . Prematorum saevia est inser se munificos esse ρ tua ben fera , ut m Iestate pracellant, ita mutumm non et eunt . aeuod so tam igitur nostra opis es, gratias et . 'Luid facto est opus in Eucharistici eonfirmatisne str. Amplificanda est & in bono lumine collo-icanda beneficii magnitudo. a. Laudanda est pers na a qua prosectum est beneficium. aeuomodo ampli anda es tino si magnitudo e R. Amplificabitur quadrifariam . r. A persona quae gratificatur , fi rex, si in amplissimo dignit iis gradu collocata . Hinc enim augetur beneficii
m3gnitudo. a. Λ persona cui gratificatur, si bene- 'ficium s
287쪽
De dioersis Orationum generibus. 2TIficium sit,egenti collatum, si immerenti, si ad pi res pertineat . 3. A re qua gratificatur , si honosta, si opportuna, si exoptata , si dissicilis. 4. Aratione & modo; si non aegre, sed libenti animo; si non rogatu alieno, sed sponte; si non redditum sit', sed datum beneficium ; si non tarde , sed
cito & opinione citius .. Ut enim est in veteri Proverbio , ' Bis dat , qui eiso dat δ & interdum etiam beneficii loco ducitur si cito negetur. Unde in laudatissimo Epigrammate ' auctoris incerti , ais,hia sed veteris r et Udve
Caesaris ad valvas sedeo, sto, nocte diequet Nee datur ingressus, quo mea facta loquar. Ite Deae faciles, & vestro numine saltem Diei te divini Caesaris ante pedes: Si nequeo placidas affari Caesaris aures, Saltem aliquis veniat, qui mihi dicat, Abi. Luidnam in Peroratione servandum est λR. Accepti beneficii memoriam numquam interituram , & trabali , ut ita loquar , clavo figendam esse polliceberis . Ita Ausonius ait ubique sibi o currere beneficia Gratiani, in tempti , in foro , incuria, in palatio , domi. Sic etiam Mamertinus ad Imperatorem Iulianum et In referenda gratia Boe tibi polliceor , samperque prastabo , mihi nee in suggerendis
consiliis veritatem, nee in adeund/s periculis animum . nae in laboribus perferendis industriam defuturam .
Sed nullum , quod sciam , illustrius exemplum aD ferri potest , quam Eucharisticum AEneae ad Did
o sola insandos Τroiae miserata labores,
Quae nos relliquias Danaum, terraeque marisque omnibus exhaustos iam casibus, omnium egenos s . Urbe, domo socias. Grates persolvere dignas Non opis est nostrae , Dido: nee quidquid ubique est Gentis Dardaniae , magnum quae sparsa per orbem .
Di tibi s si qua pios respectant numina, si quid Usquam iustitiae est, di meas sibi conma recti
288쪽
x a Artis Rhetorica tibiar IV. vide etiam apud Livium libro et g. orationem Saguntinorum gratias agentium Senatui Rom. quod eorum causa bellam adversus Hannibalem suscepicvide in bello Iugurthino orationem Bocchillegis ad Syllam . Habes quoque lectissimam illam epistolam , qua Tullius agit gratias Marcello ob plieationem sibi ejus opera decretam , quam ' hie integram , quia brevis est & eximia , non pi-
gebit exscribere. - ι .M. T. C. MARCELLO CONS. D E S I G. S. P. D.
manea eura stibi meus honos fuaris, Θ quam Mamretireris eonμι in ma ornando is amplificando , qui Daras semper eum parentibus tuis eum tota domo , ee si res ipsa ιoquebatuν , cognovi ramen ex meorum omnium litoris. Itaque nihil est tantum , quod ego non sua ea a dabeam , facturusque sim studiosὸ ae libenών. Nam magni interest cui debeas . Debere autem neminima vi q.am tibi ι eui me e m audia commonia , baisnseia parerna , tuaque jam anisa conjunxerante eum aerarie mea quidem sententia maximum vincatam , Mod ita re anpublicam geris atque gessisti , Da mihi charius nihil est, aer quantum tibi omnes boni debeam, quo usa stantumdem ego unus debeam nou Ne em . Luamobrem sibi velim hi Amt eritus quos mereris , o quos fora confido.
R. Est gratulatio ob reportatam viuinxiam . Sie autem nuncupatur a voee Graeca
ssinodnam esse dabas illius anserum tir di asi is δ' R. Exordium, si umquam alias, erit splendidum floridumque, & hilaritatis plenum ac lactitiae. Vide. tur autem abruptum magis esse debere quam tem-χ pM
289쪽
De disersis Orationum generibus. 273peratum . Ita peracutus orator Gallus selim ex abrupto orditur Epinicium Ludovico XIII. dictum
Attiisti gloria verticem , Rex invictissime o Adepta es votorum summam fortunatissima Gallia .
In confirmatione amplificabitur , I. Belli nece sitas. 2. Belli dissicultas . 3. aEquitas in suscipiendo , diligentia in apparando , Virtus in gerendo ,
eeleritas in conficiendo . 4. Enumerabuntur commoda & utilitates victoriae, quae timore populos , direptione urbes, vastitate Provincias liberaverit .
Laudabuntur fortissimi viri qui in bello 1trenue pugnantes cecidere. Ita Virgilius Euryalum Nisumque laudibus in Caelum extollit, AEneid. s. Fortunati ambo: si quid mea earmina possunt,
Nulla dies umquam memori vos eximet aevo
Dum domus AEneae Capitolj immobile saxum Accolet, imperiumque pater Romanus habebit. Sua etiam laus ti ibuetur praesectis , ducibusque praecipuis , qui in victoriae partem aliquam ven re . Ita Ruaeus , hisce inscriptionibus Augusti se, Culo dignis , consecravit nomen illorum qui bellum Batavicum, una cum Ludovico Magno admunistraverant:
LUDOVICO PRINCIPI CONDAEO, TRIBUS AD SENE FUM EXEMCITIBUS FRACTIS.I ENRICO PRINCIPI ΤURRENI SERVAΤIS REGNI FINIBUS, PULSIS ULTRA RHENUM GERMANIS , EORUM EXERCITU QUA-ΤER CAESO FRANCISCO MARES C. CREQUIO, DELEΤIS INCRUENTA VICTORIA GERMANORUM COPIIS, &c.
. Peroratio vota continebit pro victoris incolumi. lato , gloria , felicitate , postquam Deo o. M. . viis xl . S ctolia.
290쪽
2 4 Artis Rhetoricae Liber IV.ctoriarum largitori, & bonorum omnium sonti ,
grates fuerint, ut par est, rite pet solutae. bd si non pro victoria , sed pro adepto insigni quopiam honoris ac dignitatis gradu , fiat ali. cui gratulatio; significabis r. Quantam ceperis anunio voluptatem ex illius nova dignitate. 1. Quam ha sit etiam publica hilaritas & laetitia . 3. Honoris& gradus amplitudinem verbis extolles . q. Non casu, non prehensatione & ambitu , non precibus muneribusque , sed meritis rebusque gestis fuisse comparatum hunc honorem, quem multi ambierint, perpauci obtinuerint. Pertinent etiam ad demonstrativum genus So. teria , Propemplieon , Apobaterion , de Epiba.
Ω-id os soraria ρR. Soteria vocamus orationis genus quoddam, quo restitutam alicui sanitatem gratulamur , &pro illius incolumitate de salute grates agimus Sinperis. Suid est Propemplieon R. Est oratio qua discedentem aliquem faustis minibus , votisque prosequimur ; cujusmodi imculantum habes exemplum in egregio Horatii Pro. pemptico, ad virgilium Athenas proficiscentem i
Sie te Diva potens Cypri,Sie ' fratres Helenae lucida sidera, Ventotum ue regat pater, Obstrictis aliis, praeter ' Iapyga. Navis, quae tibi ereditum Debes. Virgilium, finibus AttieIs Reddas incolumem precor, Et serves animae dimidium meae.
Ruid ψ obaterion λR. Est oratio quam habemus discedentes ex patria, vel ex alio quodam loco , ubi tum singulari benevolentiae significatione sumus excepti . Hujus generis est AEneae discedentis oratio ad ' Ηelanum& Andromachem, AEneid. 3. Hos