장음표시 사용
351쪽
3 pustulum Septimum C A P. XVIII.
An liceat aliquem , qui in uno
dissamatus est, in alio etiam, ubi Famam non amisit, Infamare
I. Upliciter potest aliquis Infamari Primo per Seninata tentiam puhit eam, secundo per Otorietatem facti, verbi gratia in aliqua vicinia, Urhe, aut Provincia. Si prim timodo sit aliquis infamatus, prohahile est, non esse peccatum mortales, altem contra Iustitiam , illum diffaia inare in aliis locis, ubi diffamatus non est, si haec loca
commercium habeant cum illi, in quo Famam per Iudi incis sententiam amisit . Ita ex Ledeis . Caietano, Navarro, Rebellus p. I. de Obligationibus Justitiae lib. q. quaest. q. n. I. Ratio est , quia quando quis per Senistentiam Iudici Famam amisit, jus ad illam amplius non habet, cum sit ea privatus a Iudice habente taum potestatem o Bonum publicum ergo non peccabit , saliem contra Iustitiam , qui delictum per Sententiam Judicis publicatum manifestat in aliis locis cum eo, in quo Sententia lata fuit, commercium habentibus vide etiam Lay
rnan lib. g. r. 3. de Just P. 1, cap. 3. num. I .
II. Dixi Saltem contra initiam: certum enim est, quod esset peccatum contra Charitatem Infamare proximum in illis locis, ubi Famam non amisit, quamvis aliis hi per Sententiam Iudicis fuerit diffamatus nisi hoc fi re ad avertendum grave aliquod damnum Reipublicae, aut ad aliquod magnum Bonum promovendum . Qua minvis probabile putet Layma ubi supra, nec contra Charitatem in hoc casu peccari.
III. Quando autem ob loci ditantiam, vel commemcii
352쪽
eliciarentiam credibile foret, quod alicujus deliectum per Sententiam Iudicis secus si permotorietatem facti iu-hlicatum, eo non esset perventurum, tunc , ait Nauar rus, & Ledeisa apud citatum Rebellum num 8., quti demet mortale peccatum contra Justitiam, consequenter restitutioni obnoxium, illius infamiam ibidem detegere; quamvis ob rationem supra num. I. adduciam probabile putet idem Rebellus, quod etiam in hoc casu solum esset peccatum contra Caritatem , ac propterea absque onere restitutionis . Im quod neque sit peccatum contra Charitatem recte docet de Lugo disp. q. de Iustia sect. 6.n. I.
C A P. XIX. De Obligatione restituendi Famam.
I. Q hoe ut adsit obligatio restituendi Famam, tria
cx communiter Doctores requirunt. Primum est, ut Fama revera sit a blata : non sum cit enim solus animus, sola intentio Infamandi , ut enascatur obligatio restitue di , licet haec lassiciant ad hoc, ut peccatum committatura
quidem contra Iustitiam exempli gratia si aliquod malum de alio dixeris cum intentione illum infamandi, sed tamen aut audientes tibi non crediderunt, vel jam illa persona talis mali Infamia publica laborabat, peccasti quidem ex pravo animo contra Iustitiam, ad restituti nem tamen non obligaris, cum re vera tuo dicto Famam non abstuleris Tamburinus in Decalogum lib. s. e. 3. f.
II. Secundo requiritur, ut Famam auferendo contra Iustitiam sermaliter peccetur quare si Iudex verbi gratia juste aliquem condemnando Famam laedat, hoc faciat cum odio ad illam Personam, .cum animo eidem nocendi, licet peccet contra Charitatem ob pravum animum,m affectum , ad restitutionem tamen non obligatur, cum non Peccaverit contra Justitiam talem Personam
353쪽
Infamando. Ex eadem etiam ratione qui Detractoribus obsistere tenentur ex lege solius Charitatis , si hoc non f elant, peccant quidem, sed ad restitutionem non oblis
II. Ex eodem fundamento si aliquem omnino inculis pate , aut etiam cum culpa solum veniali laesisti ut sera hi gratia si credens peccatum esse publicum, illud aliis rein tu lilii, ad restitutionem ex Jultitia non Chligaris; non enim teneris ex in julta ac ione, aut damno illato, quia in Famae ablatione nullatenus, vel saltem non graviter, deliquisti; nec teneris ex re accepta , quia nihil alienum mala fide accepisti m ex alia parte nihil apud te extet, nec in aliquo sis factus ditior ergo ex nullo capite ad Famae restitutionem ex Justitia finiendam obligaris, ut recte notat cum Emmanuele a Conceptione Ioannes Euphiates in sua doctissima Cynosura Neoconsessariorum nuper edita,
me maxima animi voluptate perlecta p. I. punt'. a. num.
18a in fine . Nec dissentiunt aliqui apud amburinum lib. s. in Decalogum cap. 3. g. . num. 8 qui tamen illis non consentit; docet enim in hoc casu adesse obligati ne restituendi ex Justitia , licet non cum tanto incommodo, ac si culpa gravis cum plena deliberatione in Infamando commissa fuerit. 1 v. Dixi ad restitutionem e Jusitia non obligaris certum enim est, te obligari ex Charitate unde si absquatuo gravi incommodo possis Famam restituere, & dam num grave ex tuo dicto, licet omnino inculpa to, uti Ium venialiter malo obventurum impedite, & non facias, proculdubio mortaliter peccabis. V. Terti, denique requiritur , ub remissionem ab Infamato non obtiueris , aut quod alia via ipse Famam
non recuperaverit; si enim Infamatus sponte sua restituti isnem tibi remiserit, aut prudenter praesumatur tibi remitistere, sicut etiam si aliquo modo infamia omnino abolita fuerit ad restitutionem non obligaris. Ita cum Navarro Rebellius p. r. de Obligationibus Justitiae lib. 6 p. 8. n.4. in fine.
VI. Primus modus restituendi Famam quando haec pleialsi
354쪽
falsi criminis appositionem ah lata fuit, est revocari di ctoram .haec ab Infamante fieri debet, quando opus sit, etiam iurando se mentitum fuisse , coram iIlis, apud quos Proximum Infamavit. Imo si fides adhuc non haberituro pro habiliter habitura praesumatur si testes adhibeantur, teneri Infamantem ad hoς adhibendos docent SO-tus , Corduba, quos citato sequitur Rehellus ubi
pra quaest. Ira num. . , quamvis in hoc contrarium doceat Navarrus cap. 18. num. 3. cum aliis.
v II. Quando autem infamatio facta fuit per iniustam veri, sed occulti Criminis propalationem , tunc restitutio facienda est non per revocationem dictorum , hoc etenim et set mendacium, sed aut dicendo, se non potuisse loqui eo modo de Proximo , se male loquium fuisse, c. aut eamdem Personam in eodem genere laudando , hic modus restituendi videtur facilior, quem approbat etiam cum Tannero, Valentia, essio, Fausto, Arragonio Antoris Diana p. 3. tr. s. re sol. 3 contra Layman sylvium, illi uccium, hunc modum restituendi non esse sufficientem contendentes
VIII. Secundus modus restituendi est per compensaconem in alio genere Bonorum, ut verbi grati Per pecuniae exhibitionem , e. hoc tamen tunc solum locum habere, quando proprio in genere Fama restitutio fieri non potest, auerunt Adrianus quod lib. II. quaest. I. V lentia tum. 3. disp. s. q. o. punct. s. Molina tr. q. disp. 43. n. R. Sa v. Infamιa n. I. Sylvius in2. a. D. Thomae maest. OMart. a. filialobos in Summa tom. a. r. 2I, dissiculi. 3.
IX. Quam vi contrarium probabiliter etiam doceant cum Sylvestro, Lellio, Petro, Navarro, Maidero, urinriano, Fabro, illi uccius tom. a. tr. 3 a cap O. , La yman lib. . tr. 3. p. a. cap. num. 3. quia ajunt , Fama, iecunia non sunt res aequivalentes, nec Bona eius de ordinis, unde inter se commutationem non recipiunt. Quare iuxta horum Do istorum Sententiam qui Famam his iniura ablatam restituere non potest, non tenetur hanc pecunia compensare ,
355쪽
X. Tertius,in quidem optimus modus est ex D. n.
tonino a. p. tit. a. cap. a. f. . Soto memb. I. de Secreto
qu est Adriano, Navarro, aliis, si remissio Infamiae a Infamato, si v per se, sive per alium obtineatur cum enim unusquisque ut propriae Famae Dominus quidquid in contrarium asserant Caietanus a. a. quaest. R. arta a. Maior in . dist. I 3 quaest. Io J recte poterit ab obligatio ne illa restituendi liberare. Opus tamen est , ut Infamatus intelligat, saltem in genere, quantitatem damni per infamationem passici nisi diceret, se remittere Infamanti obligationem restituendi quantumcumque magnum fuerit damnum ex tali infamatione receptum .
A P. XX. In quibus nam casibus vel differri.
vel omitti possit Restitutio rimae.
I. I Minentissimus Cardinalis Caietanus a. a. quaest 62. XLart. o. Navarrus cap. II. num. 6. ω89 Pr regula statuunt, neminem esse oblisatum ad satisfaciendum
damno inferioris ordinis Proximo illatum cum detrimento suorum Bonorum ordinis superioris quare cum inter Bona temporalia vita Honorem , ac Famam, Honor vero, Fama Bona Fortunae antecellat alunt, non dari obligationem reparandi damnum Bonorum Fortunae cum de trimento propriae Famae, Honoris, aut vitae, sicuti nee damnum Famae aut Honoris cum periculo vitae. II. Haec tamen regula sic absolute accepta non placet Soto lib. q. de Iustitia quaest 6 art quaest. I. art. a. Adriano quaest. a. de Restitutione, Majori in quartum dist. I . quaest. I . ,- allic cum enim damnum superiori or dinis, quod quis patiatur ex restitutione Boni inferioris ordini I, interdum possit esse tam parvi momenti, ut multo minoris aestimetur, quam magnum damnum Boni inse-
356쪽
rioris non videtur pota permitti, quod quis deobligetur a restituendo damia inferiori alicujus magni momen ti, ex eo quod hoc restituere non possit absque aliquo levissimo damno in Bonis ordinis superioris unde dicenis dum est , quod , quando Bonum Famat, ac Honoris injustδablatum longe minoris aestimationis sit apud prudentes, quam vita , aut Honor Infamantis non tenetur hic cum probabili periculo vitae, aut Honoris ad talis Infamia satisfamionem; si vero Bonum Famae injuste ablatum longε pluris aestimetur , quam damnum superioris ordinis Infamantis, tenetur hic Famam etiam cum tali damno restituere. Ita Rebellus lib. . de Obligat Iustitiae quaest. 3. Sotus ubi supra, ovarruvias in Regula Peccatum p. I. n
III. Contrarium nihilominus probabile etiam existi ismo, praecipue lagatur de periculo vitae: tunc enim videretur esse contra dictamen Rationis , Regulasque ruindentiae Famam restituere , ut recte monet ex Diana p. 3. tr. s. resol. o. in fine , Philippo Fabro in . sent diu. Is . de restitu quest. . disputat. 3. cap. q. num III MCaietano a. a. quaest. Q. art. 6. Jacobus Mancinus in Pr ctica visitandi Infirmos praestica o in Addition dub. I. IV. Excipe tamen , quando ex Infamia alteri falso ilia lata hic vitae periculum subeat , vel aliquod grave mainium Reipublicae impendeat tunc enim adesset obligatio restituendi Famam etiam cum vitae periculo , dummod6 prudenter credatur, retraestationem esse Innocenti prolatural . Ratio est , quia in periculo aequali recte postulat Justitia ratio . ut potius damnum subeat Nocens, quam Innocens , cum melior debeat esse huius conditio , quam Nocentis . Ita amburinus in Decalog. lib. 9. cap. g. g. . num. I. Rebellus loco citato num . . alii communi
V. Excusatur etiam a restitutione Famae ille, qui pruindenter cognosci Audientes nullo modo Fidem ei habituros, si sedem' traftione facta retractet . Ratio est, quia in hoc casu Famae restitutio est superflua , cum suum es-fectum non sortiatur ergo non est, cur ad illam Detra-
357쪽
Hor obligetur si vero esset dubium , an retra tactio eget profutura , vel non , tunc ab tute teneretur Detra ctor Famam , se retractando , restitueres cum in dubio melior debeat es e conditio illius , qui injulte fuit Infamatus . I a Tamburinus ubi supra num I 8. VI. Similiter ad Famae restitutionem Detractor non obligatur , quando certo constat , secus quando est uisbium , quod Infamatus aliunde Famam recuperaverit puta suis honis moribus , aut assertione , vel testificatione proborum virorum , c. Ratio est , quia in tali casu Infamatus nullum in Fama damnum patitur. Si vero pro illo medio tempore , quod intercellit inter Famae ablationem δε recuperationem, aliquod damnum passus fueriri , ut si propter Infamiam aliquod Beneficium tensi nem, aut munus aliquod lucrativum obtinere non potuerit , utique teneretur Infamator in tali casu damnum ex injusta Infamatione ei proventum reparare. Ita Regina lineus lib. Io num 33 . Valentia Tom. . disp. . quest. o.
punct. q. ,- agunder, tom. a. in Decalogum lib.
VII. Non adest etiam obligatio restituendi Famam ex probabiliori sententia Doctorum apud Dianam p. g. tr. I. resol. o. qund duo aequaliter se invicem infamaiarunt Ratio est , quia in hoc casu adest inter ipsos comis
mensati : cavendum tamen est aliorum Scandalum: unde
necesse est, quod illi, apud quos quis alterum Infamavit,
sciant vice versa eum ab illo Infamatum suisse , ne extio facta restitutione ex parte illius, qui secundo Infamavit , Scandalizentur. VIII. Advertendum tamen est ex amburino in Decalogum lib. o. cap. g. g. . num. I . non ideo esse licitum alium Infamare eo titulo, ut compensetur Infamia ab autero illa taci hoc enim esset vindictam sumeres, quod privatae Persona non licet sed solum conceditur, quod ,quando ex utraque parte aequalis Infamia iam sit sequuta , ne uter ex illis ad Famae restitutionum obligetur IX. Non tenetur pariter Infamator ad Famae restitutionem, ut jam diximi. , quando id , quod contra Ter tium
358쪽
etum dixit, oblivioni certo moraliter traditum existimatur . Ratio est, quia in hoc casu illi , qui Detractionem audierunt, nihil mali in eorum mentibus de illo Tertio
retinent ergo non est, quod Infamator restituere teneatur. Ita Regina idus, citato lib. io num 3 M. Petrus a varra , Rebellus , alii , qui recte notant , non teneri Infamantem eos interrogare, an de Infamia a se illata reiaeordentur , hoc enim esset illos ad Infamiae reminisce
tiam excitare , sed sufficit si hujus rei oblitos esse cetici
moraliter existimet X. Dixi eri moraliter , nam, ut recte notat Tam
hurinus ubi Supra num I 4 si dubium sit, an oblivioni d ea sit Infamia , adest obligatio restituendi , cum in hoc casu certa sit Infamia in excusatio a restituenda a sit dubia XI. Notandum hie obiter cum eodem amburino thiisdem num. a. quod quando Detractori non fuit ab Audientibus fides adhibita , quia ab eis mendax iudieahaiatur , aut quia cognoscebant illum ex ioco , aut ex ira, odio Detraheres tunc a restitutione deobligabitur Ratio est manifesta , quia in hoc casu Infamatus nullum damnum recepit , cum Audientes delictum meorum
trahente publicatum re vera non crediderint ' ergo ad nihil Infamator restituendum tenebitur
XII. Quaeres, an Infamator, qui crimen alterius oceuia tum uni tantum Personae dixit, te haec aliis postea reis velavit, teneatur Famam restituere apud illos omnes, qui id seiunt, vel apud illum tantum , cui ipse tale crimen aperuit Respondeo, quod si , quando infamavit, probabiis liter dubitaverit, illum, cui ipse crimen occulium aperiebat, id esse aliis revelaturum, ad restitutionem obligatur non solum apud illum tantum, cui crimen occurutum patefecit, sed etiam apud omnes alios , quibus istepcistea tale crimen revelavit. Si vero de hoc non dubit verit, ad restitutionem non obligatur, nisi illi tantum Per. sonae, cui crimen manifestavit Ratio est, quia in primo
casu censetur causa mea illius illamationis, secus verti
in secundo, in quo diffamatio formaliter imputatur illiri a Pe
359쪽
ersonae, quae crimen occultum sibi revelatum aliis r Ialavit. Ita ex illi uccio Turriano, Rebello. aliis ocet P. Iacobus Mancinus in Additione ad Practicam visitandi Infirmos Praemica 6 dub. 2. XIII. Quae res iterum, an qui narrat alterius pecca ta , quae ab aliis audivit, sed cum asseveratione , se de illis nihil certo scire se, ut vulgo dici solet , fato laverιid peccet, ad restitutionem teneatur Quamvis non desint Doctores, qui asserant in tali casu Detrahentes non peccare contra Justitiam , consequenter nec ad restitutionem obligari, quia communiterili relatis fides non adhibetur Anthuominus prohahil ius existimo, eos contra Iustitiaris peccare, & ad restituti ne obligari quia i iis assertio fere semper aliquam malam opinionem mentibus Audientium generat, unde graviter laeditur alterius Fama et excipe tamen quand6 fori es circumstantiis Detractor Audientes nullam finino fidem suis die iis habituros certo moraliter iudicet. Ita Malde rus a. a. tr. . cap. I. ub. I 3. Turrianus in I. a. t m. a. disp. 3. dub Io num 8 Navarrus, Molina,
Lessius, quos citatos sequitur Paulus Layma lib.3. de
Iustitia tr. 3. p. a. cap. 3. num T. XIV. Quaeres denique an mortaliter peccet, ad restitutionem teneatur qui delictum aliculus occultum du
hus, verbi gratia, viris prudentibus, ac taciturnis , quos scit illud non esse evulgaturos, manifestet Hoc dubium proponit P. Jacobus Mancinus citata Practica 6 in addit dub. I 6., ad illud affrmative r spondet quia, inquit, per hoc Infamatus bonam sui existimationem apud illos amittit . ex alia parte Praece eum de non infamando Proximum est absolutum, non ver conditionatum, scilicet apud illos tantum, qui sunt crimina revelata aliis dicturiciis citat pro se uarium tom. q. disp. 34 sin. r. Sotum lib. s. de Iustitia quaest.
1 art. a. conci. g. villatobos in Summa tom. a. r. r.
dissicul. 6. num. 8. , additque senescire, an, qui con trarium sentiunt, de se nequidem peccatum veniale apud Santissimos viros projalari vellent. OP
360쪽
Xv. oppolitum nihilominus censent quamplurimi Doctores Ratio dit, quia revelando crimen aliquod occultum uni, vel duobus probis viris in morali hominum aestiniatione perinde est ac si crimen taceretur cum illi duo viri non sint aliis crimen illud propalaturi ex alia parte apud ipsos non amittatur statim per alicujus criminis notitiam bona exilii matio, cum sciant naturali hominum fragilitatio humanis infirmitatibus compati: ita docent Reginaldus Lessius, Agorius, Diana, Onaccina, aliique apud Dicastillum i h. a. de Iustitia tr. a. disp. II. p. a.dub 8 Excipit tamen cum Lemo amburi nus in Decalogum lib. 9. cap. 3. f. a. num. . quando prudenter iudicatur, quod quis rationabiliter nolit, ut sua Fama apud aliquem in particulari, a quo multum dependet, denigretur tunc enim esset grave Peccatum, crimen aliquod occultum tali Personae revelare, recte existimat.