장음표시 사용
321쪽
IV. In praxi autem ullus is consultissimum est, etiam in eo casu ahlesinere a Suspicione is Iudicio, inineertisque rumori hu contra Proximi Famam nullo modo fidem hebere , nisi necessitas , vel magna utilitas aliut exigat, narri in re tam lubrica facillimum est, ut decipiamur putando esse gravia , vel sufficientia Suspicandi , vel Judicandi indicta , quae vere talla non
v. usus quia licet certum sit, opus esse ex suo genere mortale, incerti tamen sumus de intentione operantis, an scilicet opus illud ex ignorantia, indeliberatione, c. procerserit,is consequenter an ille ille mortaliter peccaverit , ut cum communio vera Sanctorum Patrum Sententia advertunt D. Augustinus tr. q. lib. I. de Sermone Domini in monte cap. I 8. i. Bernardus serm. o. in Cantic ad finem dicens: Cade aliena conversationi esse aut euriosus explorator, aut temerarius iudex: ω se perpe- νά actum quid deprebendus , nec sic Iudice Proximum rmagis autem excusa sntentionem , si opus non potes ex1 Iima igitur gnorantiam se me elum, mel subreptionem: uisa si omnem omninὸ dissimulat onem rei cerιιιudo recusat, icito apud temetipsum vehemens nimis tentatio fuit; quid
de me illa fecisset, Mace se in me similiter potesatem Sanctus Chrysostomus in illud Apostoli prima Corint. I 3.
Charitas nou cogitat malum, Charitas non Suspicatur, tam de Proximo, Qths d. Theodor Charitas non euitat malam , des gnoscit sis , qui errant , existinans ea non esse facta malo anima proposito VI. Suppono etiam , Suspicionem tunc me temera in riam, cum homo Gertens e Suspiciari malum de Proximo, causam Suspiciandi non esse gravem, seu sumineientem , vult nihilominus dare locum Suspicioni mispositis dico VII. Suspicio temeraria de gravi malo Proximi, id est per quam graviter laeditur bona Proximi opinio , est per
se, ex genere suo peccatum mortale. Ita Arragonius, Salonius, mannes, quos refert, licet non sequatur P. Layma Iib. 3. tr. 3. P. a. cap. a. n. f. ratio est, quia illud, quod Di ilia πιν urale
322쪽
quod grave damnum per se infert Proximo est per se, ex genere suo peccatum mortales sed hujusmodi Suspicio per se grave damnum infert Proximo, nam quilibet Vir prudens rationabiliter eligeret potius amittere ingen tem pecuniae summam , quam tali Suspicione laborare; unde videmus , quod honestio prudentes homines magnopere contristantur, quando audiunt alios de se graviinter Suspicari ergo sicut grave damnum infert Proximo,
qui furatur ab eo ingentem pecuniae quantitatem in pro inde mortaliter peccat; ita etiam qui praedicto modo Suin spicatur, pecca hi proculdubio mortaliter. VIII. Confirmatur haec ratio , quia si aliquis suaderet
alteri, ut ex insuffcientibus indiciis Suspicaretur grave malum de Proximo, prosecto peccaret mortaliter, non ob aliam rationem, nisi quia graviter laederet jus, quod habet Proximus ad Famam ergo etiam peccabit mortaliter qui ita Suspicatur.
IX. Adde, qud qui vult ita Suspicari graviter conintemnit Proximum, qui gravis contemptus nequit esse sine
X. Denique non videtur minor iniuria Suspicar ten e-
re malum gravius de Proximo, quam temere Iudicare mi nus exempli gratia non videtur minor injuria Suspicari, quod sit Incestuosus, quam Iudicare quod sit Fornicarius; sed sic temere iudicare est mortale ergo erit etiam mor tale se temere Suspicari. Ita Lessius lib. I. cap. 29. dub.
I. num. I. Arragona in 1.2. D. Thomae P. OO concl. a.
, alii plurimi. XI. Oppositum docuit Caietanus, cum ipso quidam
alii, inter quos Tarn burinus , in Decalog. lib. o. cap tinum. II. apud ipsum Aetorius, Molina, qui putant, Suspicionem e in ex genere suo peccatum veniale. XII. Fundamentum ipsorum est, qui , ut docet D. Thomas a. a. quaest. ω art. q. primus gradus Suspicionis. qui est, quando homo ex levibus indiciis de bonitate ali cuius dubitare incipit, est solum peccatum veniale pertinet enim ad tentationem humanam, sine quavita ista non
ducitura sed quaevis Suspicio continetur sub hoc primo
323쪽
gradu, nam in nulla Suspicione adest certum Judicium cum omnis Suspicio sit cum formidine de opposito ergo nulla Suspicio est per se peccatum mortale. XIII. Respondetur, quod D. Thomas primum gradum Suspicionis constituit in eo,quod homo dubitare incipiat, mon autem in eo , quod cum plena advertentia is delia heratione Suspiciari velit,' ideo dicit , primum gradum Suspicionis pertinere ad tentationem humanam , sine qua vita ista non ducitur: quae verba ostendunt, qutid Sanctus Doctor loquitur de illo principio Dubitationis quod attenta humana fragilitate, & occasionibus, quae se identidem praebent, di incitimum est, ut vitetur m est autem principium Dubitationis, neque vitatu dissicilis Suspicio illa , qua quis plene advertens ad grave Proximi malum ad levitatem indiciorum , vult nihilo in minus male Suspicari ; sed est perfecta Suspicio temeraria ' actus plenae malitiae pertinens ad perfectum , plenum consensum voluntatis , ideoque non continetur
sub primo gradu Suspicionis , sed sub secundo , quem
Setnetus Doetor dicit esse peccatum mortale
XIV. Nec reser , quod in tali actu adsit formido , haesitatio de opposito , nam , ut ibidem advertit Angelicus , in Moralibus ad constituendum secundum gradum Suspicionis , qui est peccatum mortales, non requiritur , ut quis credat δε judicet grave malum de Proximo cum persecta certitudine; sed satis est, si istud Suspicetur , ita ut Proximo fiat gravis iniuria , quod utique contingere in casu nostro manifeltum est X v. Quaeres, quae nam sint causae , quibus homo i clinatur ad temere Suspicandum de Proximo Respondeo : causas temere Suspicandi assignat D.
Thomas loco citato his verbis montingit temerarso Suo picionis peccatum ex tribus , uno quidem modo ex hoc, quod
aliquis in se of malus est , e bo ipso, quasi conscius
suae malitiae, faciliter de aliis malum opinatur, juxt illud Ecclesiaries Io In ta sultus ambulans , eum ipse fit -- piens , Omnes sultor simat . Alio modo provenit ex hoc, quod aliqui male incitu ad alterum: cum enim alHur
324쪽
Mntemni , vel odit aliquem, aut irascitur , vel invidet e , e letibus Ilanis opinatur mav de hs , qu a unusquisque faciliter credit, quod appetit. Tertio modo provenι ex lonαν evertentra Dund videmur , senes magis ad Suspican. dum prono esse , qudm Juvene , qui , ut ait Philosopharis a Rhen multaues enerti sunt aliorum defectus
Utrum necessitas , vel utilitas propria sint motiva sussicientia ad licite Suspicandum malum de Proximo pΙ. Tatius dubii resolutio ad eos praecipue 'ectat, qui AH aliis praesunt, ratione sui muneris diorum erri
rores praecavere , corrigere debent, ut Praelati respectu Subditorum , Patresfamilias respectu Domesticorum &c. Dico itaque si necessitas, vel magna utilitas propria, vel aliena hoc postulent , licitum est Suspicari suppositive tamen ,- non definitive , malum de Proximo Oatio est, quia quoties existunt susscientia mali indicia, ex quo imminet probabile damni periculum , ius habemus a tali periculo nos defendendi per consequens eligendi media efficacia ad illud praecavendum; sed unum ex hujusmodi mediis est Suspicari malum de Proximo , nam per hoc observamus ea , quae possunt ad nostram defensionem conducere: ergo tunc licitum est Suspicari . Ita cum communi octorum sententia Molina tr. 4. disp. q. Lessius lib. I. cap. 29. dub. q. in fine 'a yman lib. a. tr. 3. P. a. cap. 2. num. q. versu verumtamen &c , qui sapie tissime monet , ut caveant, qui praesunt , ne Suspicandi libidine nimii sint in inquirendis aliorum criminibus : X hoc enim oriuntur in Subditis magnae perturbationes
325쪽
odia , animorum alienationes , murmurationes , discoris diae &c., quae non raro mala sunt longe peiora illis , quae quis praecavere intendit, ac proinde tunc eos peccare O tra rudentiae regulas certum est: quin imo cum hujusmodi per Suspicionem cautio Charitati, Justitiae Christianae adversetur, ab illa est omnin abstinendum . Verba tanti Doctoris haec sunt: Semper tamen caventes nedum unum malum mperire conantur , alterius majorι mali causa existant , si videlieet pluresurio in ollam Subdι-
tortim inquirentes nimis Suspicis appareant, ide3que animos suorum alienent, cinquietos reddant Loel, Susticione fuas , aut etiam crimina occulta Subditorum aliis e tr easum necessitatis , aut maioris utilitatis aperientes Famam suorum flocci pendere videantur.
II. Advertendum tamen est , qu bd quando dicimus, licitum eme in praedictis terminis Sulpicari malum de Proximo , non intellisimus per hoc , quod liceat Suspicari vel Judicare op um esse furem , vel improbum , aut existimandum esse pro tali , sed solum quod possiimus exterius ita nobis cavere, ac consulere, ac si ejus probitas esset dubia exempli gratia si quempiam ignotum in nostris aedibus reperiamus , possumus ita cavere nostris rebus, ac si ejus probitas esset dubiaci ac proinde licebit custodire ianuas , claudere crinia, Observatore ponere, Sc. non debemus tamen illum existimare Furem,ideoque superius dixi, licere aliquando suspiciari malum de Proximo suppostive tamen , non de ιtive . Quare monet Lessius loco citato, quod quamvis Superiores possint ad praecavendum, aut corrigendum ita se gerere cum Subditis, ac si aliquid mali egissent, eosque objurgare, &4 nitentias illis imponere obligantur tamen in conscientia eos non habere pro malis, sed eorum facta, intentionem intErius apud se excusare, exterius vero tam Pruden-Iero caute se gerere, ut modum non excedant, eorum que Famam non laedant: sic etenim ibidem ait num. 3. Cavere tamen debent ne te modum excedant, vel illos alii
su peectos reddant , vel de illorom virtute di dere videan
326쪽
An qua libet mora in Suspicione
temeraria de gravi malo Proximi sit peccatum mortale Θ
L Q hoe dubium dicendum est , non quamlibet mo- lx ram , sed illam solam , quae est perfecte voluntaria, pleno deliberata ' esse peccatum mortales ratio est, quia peccatum mortale cum sit malum gravissimum Cest enim perfecta aversio a Deo,' conversio ad Creaturas requirit plerum deliberationem se perfectum consensum voluntatic ergo quamdiu haec non adsunt, non
datur peccatum mortale. II. Quare quamvis intellectus noster formet cogitatiorines Haereticas, vel Blasphemas circa Deum, aut temerarias circa Proximum,' tamen voluntas plene intellectui non consentiat, non datur peccatum mortale, quamvis si
aliqua interveniat negligentia in talibus cogitationibus expellendis, vel post imperfectam advertentiam in semiplenam deliberationem , voluntas imperfecte, totius per quandam assuefamionem praebeat aliquem imperfectum consensum , aderit culpa venialis . Ita Ludovicus Molina tr. q. disp. 3. quem citat .sequitur Layman
lib. 3. tr. 3. P. a. cap. a. num 1a
III. Pro timoratis tamen Conscientiis, eorum scilicet, qui a peccato procul abesse desideradi , satagunt, it certum . manifestum indicium, eos non consensisse tentationi , in peccatum non indicit se, si temerarias de Proximo suspiciones , sicuti alias quaslibet cogitati ne illicitas odio habeant, easque in intellectu perman re nolint. Quare qui non est propensus ad inquirendam ali
327쪽
aliorum vitam, mores , regulariter timere non debet. se indicisse in mortale, quamvis aliquantulum moratus sit in aliqua Suspicione de malo Proximi rata Layman Ioco citato num. 3. rarragona sect. 6 de Iudicio art. 3. versu se tamen, c. IV. E contra vero ille , qui est facilis aliorum uitae censor, si dubius est, an malae Suspicioni aut Iudicio emerario consenserI , semper timere debet, se peccasse mortaliter , quia est valde probabile, quod qui nihili facit aliorum Famam, in pravis Suspicionibus, ac emerariis Iudiciis consenserit. Unde tales Personat, ut recte notat idem Arragonius loco citato , ut plurimum sunt in malo statu, cum scientes, volentes se exponant probabili periculo temere Suspiciandi, Judicandi de Proximo: illum autem , qui se exponit probabili per iculo peccandi lethaliter, graviter quoque peccare docent communiter Doctores, nos, Deo favente, probabilius in Opusculo de Occasione proxima peccandi.
C A P. VILAn Iudicium Temerarium sit peccatum
I. T Iximus supra Cap. a. num. 8. tune Iudicium dici, esse Temerarium, quando ex levibus in insu ficientibus indiciis malum de Proximo Iudicamus: nam si Iudicemus ex indiciis lassicientibus , tunc Iudicium non est Temerarium, sed rationabile exempli gratia si videam aliquem frequenter nocturno tempore ad lupanar pergere, Iudicem esse Fornicarium non Iudico temere , sed cum valde probabili fundamento , atque ade ratio nabiliter
II. mico Iudicium Temerarium de gravi malo Proximi si formetur cum plena advertentia est peccatum mor
328쪽
tale contra Iustitiam ratio est, quia quotiescumque gravi
vis injuria irrogatur Proximo , committitur peccatum mortale contra Justitiam Te formando judicium Temeraririum de gravi malo Proximi irrogatu ipsi gravis injuria,
nam Proximus habet ius ne sine iusta causa improbus existimetur ergo committitur peccatum mortale. III. Adde, quod sicut graviter laeditur ius Proximi, quando ipsi falsum crimen imponitur, ita etiam quando in materia gravi de ipso temere Iudicatur, cum Judicare grave malum de Proximo sine causa perinde sit, ae illi falsum crimen imponere unde sicut graviter peccatur in primo casu, ita etiam in secundo. I via Confirmatur, quia SS. Patres communiter docent, quod Matthaeio. Lucae 6 dum Dominus dicit: Nolite
Iudicare, O non Iudicabimini, Oc notite eondemnare is non condemnabimini, prohibetanter cetera Iudicium emerarium , condemnationem minatur illis , qui sic Iudicant; sed quando Sacra Scriptura minatur condemnatio nem pro aliquo scelere, evidens argumentum est ut communiter docent octores illud esse peccatum mortale ergo Iudicium Temerarium est peccatum mortale v. Insuper addendum, quod ex Judicio Temerario gra. via mala sequuntur, praesertim si exterius manifestetur. Pliacet in animo retineatur , extinguit tamen bonam Proxiam opinionem , bonamque Famam, pari contemptum, Charitatem impedit.
VI. Colligitur denique hujus peccati malitia ex eo, quod Homo sic Iudicando sibi quodammodo usurpat Iudicium Dei, cujus solius est de occultis Iudicare ita cum communia est ius lib. a. de Iustitia, Iure cap. 29. dub.
329쪽
3 opusculum Septimum C A P. VIII.
An Iudicium Temerarium distinguatur Specie a Detractione , ita ut sit
tamquam quid diversum in Confessione explicandum p
I. 1 Espondeo, iuxta aliquos Doctores, Jud Icium eis I merarium in Detractionem esse ejusdem infimae Specie , ac proinde non esse necessarium in Consessione explicare , an quis laeserit Famam alterius per Judieiuni
Temerarium, aut per Detractionem . Ratio ipsorum est
quia ejusdem Speciei infimae genere moris sunt illi aestus, ut nec obiecto , nec motivo, nec fine differunt sed Ju-icium Temerarium, Detrae ii sunt hujusmodi , non enim differunt obiecto , quia bona existimatio , seu optinnio de excellentia Proximi , qua denigratur amittitur apud temere Iudicantem, est eiusdem Speciei cum illa , quae laeditur per Detractionem, nec differunt fine, quia tam Iudicium Temerarium quam Detrae No ejusdem virtuti , scilicet Iustitiae , opponuntur , neque differunt motivo , cum haec diversitas motivi non si assignabilis ergo sunt ejusdem infimae Speciei in genere moris II. Quare sicut , per se loquendo , qui detrahit alicui non est necesse , ut explicet in Confessione , an de traxerit apud Petrum, Paulum, aut Franciscum, sed satis est, si dicat, se detraxisse in re gravi de Proximo, seu laesisse Famam Proximi,ita si Iudicio Temerario laesit apud se ipsum, non erit necesse in Consessione dicere, se laesi se Famam alienam Iudicio Temerario, sed satis erit , si dicat se infamasse Proximum. Ita Joannes Sanches in Selemis disp. s. num. io. , alii apud Moyam in Selectis tr.
3. disp. 3. quaest. 3. cap. Iq. num Iaa.
330쪽
III. Hic tamen oppositum docet ibidem num II cum aliis , quorum fundamentum est , quia sicuti Rapina , Furtum distinguuntur specie morali, cum diversus sit modus, quo res aliena ausertur per Furtum, ac per Rapinam Ita etiam haec duo videntur distingui specie morali, cum diversus quoque sit modus, quo Fama per Iudicium Temerarium , ac per Detractionem laeditur I v. Sed ad hoc responderi posset negando paritatem, nam in Rapina fit specialis injuria Proximo , dum in ejus praesentia privatur re propria catque adeo peculiariis do contemnitur ejus Persona; at in casu Iudici Temerarii, tetractionis, non adest haec specialis injuria potius in uno, quam in alio, unde non potest dici quod hae duo specie morali distinguantur . Quia tamen hoc esse contra praxim tam Consenariorum quam Poenitentium,recte no tae de Lugo de Just. Gure disp. 4 sect a. num. 32. ideo contrarium probabilius existimo
Utrum temere Iudicans aliquem esse
Spurium, Filium Iudas , aut habere similes defectus inculpabiles,
I spondeo mucid si homini , de quo tale sormaturri Judicium , grave sit tales defectus de ipso credi
erit mortale peccatum temere Iudicare eum tales defectus habere; verti id ei grave non sit, erit solum veniale . Ita cum communi Petrus avarra lib. a. de restitutione cap. . num qIO.
II. Ratio primae partis est , quia quotiescumque alicui grave est , quod ab aliis credatur Spurius Filius Iudaei,&c , fit ipsi gravis injuria, si absque lassicienti fun