장음표시 사용
341쪽
est illud revelare , quamvis et , qui illud tibi commisit,
immineat ex tali reuelatione periculum vitae . Quare si Cain
ius exempli gratia, qui ad consilium capiendum revelavit tibi perpetratum a se fuisse homicidium , de quo postea tu falso ab alio accusatus periclitaris vita , honores, aedivitiis, poteris in ne si alia via non suppetat evadendi periculum, Drevelare homicidium fuisse a Cajo commisislum. Ratio est, quia tum in hoc, tum in aliis debitis cessat suscepta obligatio , quando hec sine gravi detri mento sustinet non potest: nullas enim praesumitur , se voluisse obligare a tegendum Secretum etiam in casu, in quo propter illud celandum, sibi aliquod grave amisnum, aut non leve peticulum immineret. Imo praesumitur, quemlibet juxta ordinem Charitatis velle potius proia priae, quam alienae incolumitati consulere. Ita Molinare. q. dis. 37. Layman. lib. 3. r. 3. p. a. cap. I. , . Linrus
XUI. Limitatur tamen haec doctrina, ut non procedat In quibusdam circum antiis propter disparitatem ratio nis . Primo itaque non procedit, si Secretum in Confessi ne Sacramentali, aut in ordine ad eamdem Confessionem revelatum sit secundo si ex revelatione Secreti periclitetur vita illius, qui secretum commisit, C ex non revelatione periclitetur non tua vita, sed aliud Bonum infertoris ordinis, ut Fama , vel divitiae tunc enim debet pensari prudentis arbitrio, an is , cui Secretum commissum fuerat, voluerit, vel debuerit velle in se suscipere obligationem illud celandi , etiam cum laetura propriae Famae, & suarum divitiarum poterit autem vir prudensi considerare ex his circumstantiis, an scilicet qui Secretum commisit, si Innocens, aut Reus an commiserit sponte, vel rogatus an commiserit in suum proprium commo dum aut etiam in commodum ejus, cui commisit nam
propter has circumstantias Famuli a Secretis , Ministri, Advocati , quibus propter officium Secreta committuntur,in salarium propterea recipiunt, obligantur stri- emissime ad Secretum celandum. in si dimis expresse proinmittit, se servaturum Secretum , etiam cum vitae pericu
342쪽
io, putant communiter Doctores teneri ad illud servat dum etiam cum tali periculo. Ita docet Molina loco citato disp. I. cum aliis quia cum talis promissio sit depbie to honesto, servanda est, fietque alteri injuria, id nos
invetur . XUII. Oppositam tamen in partem inclinat Laynagnlib. I. tr. P. a. a P. l. num. q. qui sentit repugngre Charitatis Legi , vitam exponere pro altero homine privato,
ideoque censet talem promissionem esse de obiecto in honesto quare concludit , quod licet sit probabilis , imo
eo aemu mor sententia Molinae , eam nihilominus non ad mitteret in casu, quo non agatur de maximo incommodo committentis Secretum, quia tunc certum est , inquit.
nullam adesse obligationem illud servandi cum periculo vit: . cum ex Lege Charitatis debeat ille potius subire suum min. damnum , quam velis, ut auer Inuoceas in mortis periculum incidat. XVIII. Quaeres: An si quis vi , vel fraude notitiam sectet assecutus sit, possit illud manifestare ad vitandam
mortem , si propter hoc , alter, qui Secretum commilit, in aequale mortis discrimen conjiciatur' Respondeo juxta Sententiam Patris Lay man, Mali Gisrum apud ipsum . non posse revelare . Ratio est , quia fraus nemini debet patrocinari, ergo qui exempli gratia frangendo Sigil lum Literarum, aut alio iniusto modo Secretum alterius scivit, non debet ex suo delicto, fraude patrocinium,' commodum reportare , quod utique non sequeretur, si ad vitandam mortem posset illud revelare cum periculo mortis alterius . Rursus quicumque injuriam alteri fecit obligatur abstinere a continuatione ejusdem injuriae, sed qui vi vel fraude penetravit, is periendo illud cum alterius vitae discrimine, talem injuriam montinuaret ergo obligatur abstinere ab aperiendo.
Nec reseri, quod in aequali periculo etiam ipse verissetur , nam in pari casu melior est condita Innocentis
lualis est ille, qui injuste laesus est , atqucade nequit
.aedens, ad vitandum mortis periculum, alterum in simi
343쪽
citatus Layman lib. . r. 3. p. a. cap. I. circa finem cum Soto. Navarro, Molina. XIX. Oppositum nihilominus sustinet Lessius lib. 2. cap. v I dub. 8 num. I. Ipsius fundamentum eis, quia quamvis aliquis rem alienam exemgli gratia frumentum injuste abstulerit , si tamen postea ad extremam necessitatem redactus sit, potest illud consumere, nec tenetur ipsum vero Domino restituere, quamvis hic eo tempore in simili ne cessitate versetur ergo etiam quando quis vi, vel fraude notitiam Secreti obtinuit, si tali notitia indigeat ad vitam suam conservandam , poterit ea ut , quamvis alter In simili periculo versetur. Ad hoc autem tundamentum respondet La yma dicendo, quod paritas allata non curiavit, nam divisio rerum ab initio ita instituta est iuro Geniatium , ut in extrema necessitate Omnia sint communia, atrue adeo etiam si aliquis peccaverit contra Iustitiam, aurierendo rem alienam , si tamen postea in extremam n cessitatem incidat, ratione talis necessitatis ea res fit sues atque adeo illam consumens non consumit alienum, sed suum: at ille, qui Secreti alieni cognitionem vi , vel fraude obtinuit, non apparet , quomodo alieni Secreti Dominus fiat, inuomodo possit tali cognitione uti, cum
aequali periculo ejus, cui injuriam fecit.
CAP. XV. Quid sit Qquot modis committatur
D C AEtrafitio est occulta , injusta denigratio Famae AP alterius. Ita communiter definitur a Theologis ex
D Thoma a. a. quaest. 3. art. I. quare differt a Contumelia in eo , quod Contumelia fit per verba manifestari in illius praesentia , cui fit, atque ade laedit honorem Detraemio vero fit occultes, laedit Famam quar minus peccatum est Detractio, quam Contumelia, quia qui su
344쪽
tim violat alienam Famam, reveretur aliquo modo illum; quem infamat, cum vi aperta ipsum non laedat qui autem alicui detrahit in ejus praesentia, eique honorem tollit , infert vim scienti m repugnant , eumque consumtione replet II. Detractio formalis , id est facta ex intentione lae
dendi graviter alterius Famam , est peccatum mortale , quidem gravius I urto: hoc enim versatur circa divitia , Detrachii vero circa Famam, seu bonum nomen , quod cum sit melius clivitiis, dicente Spiritu Sancta Proverb. 22. Melius es nomen bonum, qudm divitiae multae, pro
Ptere ejus violatio est longe gravior , magisque iniurio a Proximo , quam violatio divitiarum . His positis III. Dico , quod octo modis committi solet Detra
retonis peccatum quatuor enim modis directe δε quator aliis indirecte committitur . Primo itaque direct8 committitur imponendo falsum secundo ampliando crimen verum tertio detegendo crimen occultum quarici interpretando apud alios in malam partem alterius dictum, vel laetum . Dixi apud alios , nam si tecum ipse interpreteris , non est Detractio, sed Judicium Temerarium . Indi recte vero committitur primo, si negentur bona opera vel praerogativae Virtutes Proximi exempli gratias dicatur , non esse hominem doctum , prudentem pium Sc , illum, qui revera alias sit secundo, si non negentur, sed extenuentur ejus praerogativae : tertio si taceantur loco, tempore. aliis circumstantiis, in quibus praevidetur , quod alii silentium illud in tacitam vituperationem sint accepturi quarto denique , si ironica , seu simulata , vel frigida laudatione aliquis laudetur nam ut inquit Favorinus apud Gellium lib. Io Noctium Atticarum cap. 3. pejus es frigide Gaudare , qudin apertὸ reprehendere . Ita colligit ex D Thoma Leonardus Letasus lib. a. de Iustitia cap. o. dub. r. IV. A Confessario autem in hac materia advertendum est primo ad intentionem Detrahentis iam si intendebat multum infamare , licet hoc non sit secutum , quia Audientes non crediderunt, vel quia aliquid dixit , quod
345쪽
leuiter laesit, nihilominus mortaliter peccavit secundo ad id, quod Detractor dixit, an secundum se . ex propria natura consideratum , sit infamatorium tertio ad Personam, de qua Detraxit, nam i sit malae Fama , ut Meretrix publica , publicus Usurarius , c. , non diciis tu Diffamarici quarto ad Personam Detrahentis, an sit magnae, vel parvae apud uomines eximimationis , nam si tam parvi aestimarentur ejus dicta , ut Audientes non crediderint id, quod dixit, non Infamasset Proximum inuiniat an Detraxerit nominibus generalibus , exempli gratia dicendo quempiam esse Superbum, Iracundum invarum Sc. cum enim regulariter his nominibus significari soleat inclinatio , vel venialis defectus , non est mortale ita deis trahere . Dixi eueula ter, nam ieri potest , ut dicantur aliquando e Perlona talis dignitatis aut coram hominibus . qui ea accipiant pro gravibus vitiis o se sit peccasum mortalu nominibus etiam generalibus Detrahesere , ut cum communi Doctorum firmat Lessius citato lib. a. 3P. . dub. . .
Utrum Audiens. vel Reserens se audivisse Detractorem, graViter peccese
I. Espondeo dicendum est Primo, si ita audiat , ut I inducat, excitet, aut animum addat ad detrahendum , non modo peccat ut Detractor, sed etiam magis. Ratio est , quia in his circumstantiis Audiens cooperatur hiscaciter Detractioni , ergo peccat ut De tractorci quod
autem magis etiam peccet, ex eo pater, quod non tantun detrahit, ut facit De tractor , sed etiam est causa, ut alter detrarat, atque adeo inducendo illum ad detrahen, dum peccat, non solum peccato Detractinnis, sed etiam
346쪽
de ratione sub finem inquit mirabere ove Detrahentem audι re, utrum horum detestabilius sit, non Detu exerν-.Il. Si verti it et quis audiat , ut non addat animum Detractori , nec illum excitet ad detrahendum, sed a me interius laetetur de Detractione, si haec gravis sit, Peccat mortaliter contra Charitatem . Ratio est, quia ex praecepto Charitatis obligamur non laetari de malo Proximi ergo si laetamur de Detractione gravi, cum haec sit grave malum Proximi, graviter offendemus Cha ritatem Proximi consequenter mortaliter peccabi
III. Qu6d si quis audiat non laetetur, sed tamen non impediat , cum possit sine suo gravi incommodo illam gravem Detrasionem , adhuc mortaliter peccat contia Charitatem . Ratio est, quia Charitas obligat unumquemque ad impedienda proximi mala, si absque sua gravi incommodo hoc fieri possit ergo qui gravem illam
Detractionem non impediet, cum commode Oisit,ar inviter contra Charitatem peccabit .
IV. Imo si hic talis esset Superio , ad quem ex off- et speetat impedire gravia mala Spiritualia Suorum Subditorum M audiet Detraetorem, non quidem laria do , sed non impediendo , cum posset , peccaret etiam contra Jultitiam , in solidum cum Detraetore ad a mae restitutionem obligaretur, ut ex D Thoma docet Leiasus lib. I. cap. I r. dub. q. qui rei' notat, qu6 s quis oritum delectetur eloquentia et raetoris, vel curiosa cognitione faestorum Proximi, non tamen desideret ut ille D trahat , nec ullo modo ad Detrahendum inducat, aut non desiitat a impediendo, cum commode possit, aut debeat, non peccabit mortaliter, sed tunc solum quando , vel delectatur de damno Proximi, vel ita delectetur eloque tia , aut curiosa cognitione, ut placeat ei quod alter Ueri
U. Dicendum est Secundo qui refert se audivi e aliquid grave de aliqua particulari Persona , nominando
etiam uetores , qui hoc dixerunt, ut Audientes possint
rationabiliter induci ad credendum grave illud malum de
347쪽
Proximo , peccat mortaliter contra Iustitiam δε ad reωstitutionem tenetur . Ita Solus lib. q. de Iustitia, G re quaest.&art. . , Ratio est , quia qui est aliis causa ecfica male Iudicandi de aliquo in re gravi , aufert illi re ipsa essicaciter Famam sed qui praedicto modo narrat audita , est causa emcax aliis male Iudicandi de Proximo ; ergo re ipsa aufert illi Famam VI. Confirmatur haec ratio , quia certum est, quod si aliquis diceret absolute, Petrum commisisse Stuprum,
Audientes id crederent, peccaret mortaliter contra Justitiam δε ad Famae restitutionem teneretur; sed qua do narrat , se audivisse tali modo , vel nominando arilem uiliorem , ut alii crimen illud rationabiliter credant, est causa essicaae , ut illi male Iudicent de illo non minuν ac si narret , se vidisses ergo peccat mortaliis ter contra Iustitiam δε ad restitutionem tenetur VII. Rursus qui affert argumenta, seu rationes efiica..ces , per quas alii male credant de aliquo , est causa efficaciter auferens illi Famam sed qui, allegando alterius testimonium fide dignum, male loquitur de aliquo , affert argumentum efficax , propter quod alii male credunt de illo ergo aufert illi efficaciter Famam , ataue adeo peccat contra Justitiam. Ita cum communi Doctorum Lellius
VIII. Dicendum est Tertio, quod si ita reserat, ut probabile non sit, gravem inde infamiam Proximo obventuram , quia Audientes exempli gratia credituri non sunt,
non peccat mortaliter Ratio est, quia graviter non Pe
cat, qui aliquid dicit, aut facit erga Proximum, quod probabiliter ei graviter non nocebit; sed in tali casu id quod iste dicit, probabiliter non nocebit graviter Proximo ; ergo non peccat mortaliter ωita ex Scoto, Na-varro, aliis docet Lessius ubi supra num. 24. IX. Dico Quarto si quis reserat, se audivisse de aliis quo quidpiam graverim advertat, quod licet Audientes non haberent ex vi sua narrationis probabile, dum ciens motivum illud credendi, attamen ex propria levitate sunt credituri, non peccat contra Justitiam, sed tamen
348쪽
peeeat graviter contra Charitatem tale crimen reserendo. Ratio est, quia Praeceptum Charitatis obligat nos ad ab stinendum ab iis , ex quibus advertimus Proximum grave damnum esse parsurum, fra tamen ab illis abstinere absque nostro gravi incommodo possimus Dergo, c. Quod autem iste non peccet contra Iustitiam, nec ad restituistionem obligetur, pate invia, quando ejus sermo talis est, ut non sit lassiciens , nec idoneus ad inducendos Auditores, ut male iudicent de Proximo, si illi nihilominus iudicent, id provenit ex eorum levitate, & malitia , quae tunc sciis tum est causa emcax talis damnici quare qui dicit exemia pli gratia se ab hominibus fide indignis audivisse stuprum de Titio, raudientes hoc credant, non est tune ille , sed ipsorum malitia eausa estica sic credendi undelicet ipse graviter peccet, si hoc dicat intentione eos inducendi adsie credendum, vel praevidensita ex propria levitate, aut malitia credituros, quia tamen indicando Authores fide indignos , non cooperatur essicaciter ad tale Iudicium, non violat Iustitiam, sed Charitatem ut cum Navarro, Adriano Sylvestro, aliis docet idem Lessius loco citaint num. 23. ω26.
C A P. XVII. Utrum aliquando licitum sit crimen
alterius occultum manifestare Θ
I. D spondeo , in aliquibus casibus hoc esse licitum, praesertim vero in iis, qui sequuntur.
Primo itaque licitum est, crimen alterius occultum manifestare propter justam sui defensionem , seu adhibito moderamine inculpatae tutelae. Quare si quis occulto suo erimine injuste me ita aggrediatur, ut non possim melibe rare a gravi meo damno, nisi eius occultum verum eri
men aperiam, possum illud aperires sic quia ad me d si se
349쪽
fendendum opus hahe accipere a Uiro prudenti tonsilium, veI auxilium,aut redde re inest a Cem Detratonem ejus,qui
de me male loquitur instendendo ipsum non esse fide dignum, quia erimine aliquo occulto obit ringitur , pomum licite
occultum illud crimen patefacere. Ratio est , quia cuiliis hei competit de jure Naturae se ab iniusto Aggressis rei medio cito desendere . Dixi eum moderamine inculpatartiιelae , quia tunc solum possum illud crimen occultum aperire, quando eo non aperto , alla via injuriam referulere non possum unde curandum est, ut illud tantum crimen aperiatur, cujus manifestatio lassicit ad necessariam deissionem , non vero manifestentui alia, quae forte Detractor ah et similiter quod manifestetur solum uni, aut tot hominibus, quot erunt praecise nec effarii ad illam defensionem δε non aliis ; quia si aliter fieret , excederetur moderamen inculpatae tutelaeo graviter peccar tur, si materia fiet gravis , tune enim excessus ille non
tenderet ad stat defensionem, sed ad offensionem Proximi, seu ad vindictam, quae est inicita quare ut ex commimid se et Gyma lib. a. r. T. p. 2. cap. Duum. I. si possin
me defendere aperiendo alterius crime, α non nominando Personam, debeo ab ea nominanda abstinere. II. Secund6, licitum est occultum aliquod crimen de tegere, quando id necessarium est ad impediendum damnum, quod ex nequJlla peccantis Reipublicae , vel tertiae Personae innocenti immineret semper tamen illud obseruando, quod e tantum detegatur, qui cum minori detrimento peccantis potest damnum impedire me alioquin
majus ex delectilone malum in his quatur.
III. Tertio, quando quis peritum in aliqua Arte, vel
Scientia se fingeret, aut pro tali falso haberetur, licitum esset illius imperitiam detegere iis , quibus da in nurui aliis quod ex tali fictione, aut deceptione immine to Iantum opus foret ad damnum devitandum. Unde Ferdinandus Rebellus lab. q. de Obliτationibus Justitiae p. r. q.
a. recte docet, aod si quis a rem Famam, quam pare quo ad Scientiam haberet, tu vero ex iis , quae in i so eouspiciuntur, vel ab eo dicuntur, rectussi in Num linlius Diuitia i Coosic
350쪽
Ilus Selentiae debitis meritis dignum proferres , non faceres illi iniuriam, nec peccatum committeres dummodo tamen id non ex odio, invidia , aut ali aliquo pravo erga illum affectu faceres in quibus tamen casibus conintra Charitatem tantum, non contra Iustitiam pecca res Ratio est , quia in eo casu vitium occultum non manifestares, sed errantium potius judicium corrigeres tribuendo homini id , quod ex iis, quae apparent, χλ- tura rei postulat, tribuendum videtur. IV. NequLobstat quod ille sit in pol sellione talis Scientiae apud alios, unde illicitum videatur ilium ab ea aestimatione deiicere: nam respondetur, quod talem aestimationem,
Famam non acquisii vit, sed furatus est, cum revera talem Scientiam, quam finxit, vel quae de eo falso creditur, non
habeat ac propterea sicuti licitum est rem aliquam furto sublatam a Fure auferre, eamque vero Domini restitu re, ita etiam licebit Scientiae aestimationem iniuste ab aliquo acquisitam, detegendo errorem, ex guitatem doctrinae, illis , a quibus per injuriam extorta sui , quo,
U. Periculum tamen est, ne hoc ex invidia,aut alio pravo
fine fiat unde nemini consilium dandum centeo, quod hoc faceret, nisi quandci de Proximi damno avertendo ageretur. . I. Quarto licitum est, crimen alicujus occultum patefacere, quando hoc fit a potestate publica ob justam etiaminis comissi paenam, in aliorum exemplum , ut tim se infamiae a limitibus delictis abstineant UIl. Quinto denique licitum est, si hoc Bono commuis ni aut Bono spirituali ipsius infamati expediat sic veris hi gratia si quis ad Sacros Ordines, vel ad Beneficium curatum sit promovendus cum probabili periculo nota hilis damni Spiritualis , vel sibi , vel animabus sibi commitia
tendis inserendi propter inveteratum aliquod vitium oecultum tibi notum possies, imo ex praecepto Charita istis tenereris istam hominis indignitatem Praelato aperirq, modo tamen ex tali revelatione fructus speraretur Ratio est, quia tam Bonum commune, quam Spiritualis illius, aliorum Salus Famae ipsius sunt praeponenda . Ita e-