장음표시 사용
331쪽
damento tale Iudicium de ipso formetur . ergo etiam graviter peccatur . Quare optime notavit Stephanus de Moy loco supracitato , quod quia apud Hispanos extvalde infame a Iudaeis originem clucere , gravis etiam injuria est de quopiam illorum sic temere Iudicare III. Ratio secunda partis est , quia tunc leve aliquid
censetur , cum careat vituperio apud Sapientes illud quod caret culpa , atque adeo id iudicare , etiam temerire , non est gravis injuria rata estius lib. 2. cap. 2o dub. a. num. q. Diana p. 3. r. I. resol 68. cum avarro , Agorio is aliis, qui reccie censent, eamdem doctri nam veram esse in casu , quo emere Iudicatur de aliquo
crimen aliquod grave,quod tamen ille parvi aestimat, idest sibi magno dedecori non ducit: ut si de Milite, aut de Iuvene liberiorem vitam profitente Judices habere Concubinam . Ita Lessius loco citato, qui merito limitat hanc
doctrinam, ut non procedat, si propter hoc ille contemnatur, infametur, aut ab aliquo incio amoveatur, vel a
magno aliquo Bono consequendo impediatur: tunc enim ratione gravis damni esset culpa lethalis
I. Ontumelia sic dicitur a verbo eontumest, 'Ma est iniuria tota quasi verbis tumens ex Superbia illam proferentis . Definitur communiter manifes injusta at en honoris violatio , quae erbis potissmum sier solet II Differt a Detractione, tum ex parte obieelii, tum ex parte modici inuidem ex parte obiecti, quia Detra-etici laedit Famam montumelia honorem differt autem ex parte modi, quia Detractio est veluti furtum, cum auferat Famam absenti occulte Contumelia vero est
quR quaedam Rapina , quae praesenti, & manifeste honorem laedit. Differt
332쪽
III. Differt etiam Contumelia a Convitio is Improinperio, quia Convitium est injuria, qua objicitur Proximo malum live culpae, sive paenae, sive natura , ut cum aliis quis appellatur vitiosus, excommunicatus, aut gibbosus. Improperium vero est injuria , qua redarguitur alterius ingratitudo objiciendo ipsi beneficium antea collatum IV. Unde Contumeliae amnes sunt Irrisio, Subsannatio, Imprecatio. Irrisio , seu derisio est injuria , qua quis alterum contemnendo ridet, ut in erubescentiam inducat. Subsannatio est injuria , qua quis nasi, vel capitis motu tamquam signo , manifestat aliquem Proximi defectum ut ruborem illi ingerat. Imprecatio , seu maledictum est, cum quis malum alicui per iniuriam precatur, ut faciunt
Mulierculae muliones δε similes sordidi, & viles h
Cis P. XI. Utrum peccet mortaliter, qui alium
Contumelia afficit ob exercitium
I. Ur Ribus modis fit contumelia, nempe verbo, scri L pto, Iacto fit verbo, cum Conviciis, ImprOPeriis, aut Maledimis aliquis impetitu fit scripto, quando animo infamandi Proximum libellus famosus in ipsum publicatur fit facto, cum aliquis verberibus affici tur, aliquo in loco concluditur, aut illius Domus vitiis latur , c. His positis, II. Dico, quod quomodocumque fiat Contumelia proin pter exercitium virtutis , est peccatum mortale. Ratio est , quia exponere ludibrio bonum opus est per se grave; ergo Contumeliam facere propter exercitium virtutis est
333쪽
III. Rursus hoc pacto solent Homines a virtute averisti, & pertrahi ad vitia : nam experientia demonstrat multos cessare a recte operando se ad vias malas convertere, quia propter bona opera deridentur ab Improin bis sed hoc est grave malum, ut per se est manifestum; ergo etiam ex hoc capite erit mortale, Proximum contumelian assicere propter exercitium virtutisci quare .
Regum a. de duobus Filiis , Heli, Ophni Phinees
dicitur Erat peccatum Paerorum grande mi coram Domno, quia retrabebant Homine a Sacro ei Domini Itaeum communi octorum sententia Layma lib. 3. r. P. a. cap. 6 num 3 in fine.
An ille, qui libello Famosi contumeliam fecit, debeat in Consessione
explicare in quo genere Proximum infamavit, sicut etiam an peccet qui Mortuo, vel ejus Cadaveri magini, statuae, &c Contumeliam facio
I. Uod attinet ad primum dubium , dicendum est huiusmodi Infamatorem non teneri in Confessione explicare genus delicti, de quo Proximum infamavit, sed lassicere, si confiteatur, se gravem illi Contumeliam secisse ratio est, quia in genere Moris Fama semper est eiusdem speciei ipsam laedendo per Contumeliam cujuscumque generis , laeditur eadem Iustitiae virtus; ergo non est circumstantia, quae speciem mutet, sive Fama laedatur uno, vel alio gravis delicti gener . Quare non erit necet se diceres, se Contumeliam fecisse, publicando aliquem ege Furem, Blasphemum, Usurarium, C.
334쪽
Itae Cardinali de Lugo Bussembaum lib. g. r. 6. cap.
II. Placet hic advertere , ubd non tantum qui scripsit, aut edidit, sed etiam qui inventum libellum famosum non laceravit, aut combussit, poena capitis est plectendus ecl. s. g. Siquis'. de Iniuriis , H. I. eod. de famosis libellis, quando tamen deliectum , quod in libello famoso continebatur, erat eadem aena dignum manctamen paenam raro infligi notant Molina tr. q. disp. 39. Clarus, alii.
III. Quaeres, an dari possit casus, quod quis a praedictis paenis, is culpa excusetur, scribendo libellum aismosum Respondeo posse, nam si quis aliquo crimine, verbi gratia aeresis, proditionis Patriae, M similibus, publicum scandalum, aut detrimentum afferat, & alius emcax modus non suppetat adhibendi opportunum remedium, quam scribendo famosum libellum, tunc nulla incurritur, poena, nec culpa committitur u libello famoso notitia illius criminis Communitati detur, dummodo sic faciendo fructus, remedium prudenter speretur. Ita
cum communi Layman lib. 3. p. a. cap. 6 num. q. IV. Qucio autem spectat a secundum dubium in tituis
Io hujus Capitis propositum, an scilicet peccet, qui Mo tuo, vel ejus Cadaveri, Imagini, Statuae, c. Contumeliam facit Dicendum est peccare, inuidem mortaliter, si in re gravi hoc faciat ratio est, quia honor est Bonum , cujus possessione etiam Mortui gaudere moraliter censentur quilibet enim honestus homo satagit etiam post mortem vivere per honore i memoria Hominum, quia talis sita quaedam species immortalitatis existimatur; eris eo gravis Mortuo irrogatur injuria, si ipse, vel ejus Cadaver, Statua, vel Imago debito honore priventur. Ita Doctores communiter, quibus subscribit Lelsius lib. a. de Iustitia, Iure cap. II. dub. 2I. num II
335쪽
I spondeo dicendum esse, quod infamare se ipsum
6 non sit per se, & ex genere suo peccatum mortale, per accidens tamen, Wratione alicujus gravis cir cumstantiae possit esse mortale II. Ratio primae partis est, quia quand Infamia sui ipsius nullum aliud damnum inseri, quam iacturam Famae propriae, nec est contra Iustitiam, nec contra Charitatem tibi Famam auferre non contra Iustitiam, quia unusquisque est Dominus propriae Famae eo modo, quo est Dominus suarum facultatum, ergo sicut se spoliando suis fa cultatibus non operatur contra Justitiam , quia nulli facit injuriam, ita nec operatur contra Justitiam spoliando seipsum propria Fama nec est contra Charitatem, quia Charitas nos non obligat, saltem sub gravi , ad quaere da , vel conservanda Bona hujus vitae, nisi quando neces saria sunt ad nostrum, vel Proximorum Spirituale Bonum; sed Fama propria, ut supponimus, ad haec non inservit; ergo per se non est peccatum, saltem grave, contra Charitatem , Famam sibi auferre. Ita ex Soto, avarro,
Ledeis Rebellus prima parte de Obligationibus Iustitiae lib. q. quaest. I.
III. Ratio secunda partis est , quia quando ex mea infamia sequatur vel mihi, vel Proximo notabile damianum, ut si ego reddar per hoc ad peccandum effrenatior, vel si Proximus inde occasionem graviter peccandi desumat, aut si mea infamia redundaret in aliorum dedecus, detrimentum, tunc esset quid grave me propria Fama spoliare, atque ade esset etiam mortale peccatum . Ita cum communi Doctorum Sententia Lessius lib. a. cap. r.
336쪽
dub. 6. Rebellus ubi supra num. q. Iv. oppositum docet Cajetanus in Summa, Detractio, ubi cicitur, esse per se peccatum mortale infamare se ipsum, quia homo non est Dominus suae Famae unde scuti gravius et occidere se ipsum, quam occidere alium, ita etiam putat, gravius esse infamare se ipsum , quam alium ergo sicuti est mortale peccatum infamare alium in re gravi, a fortior erit mortale infamare se ipsum U. Sed ad hoc respondetur , falsum esse quod homo non sit Dominus propriae Famae nam Fama propria est sub jecta cujusvis dominio, non secus ac Bona fortunae, atque adeo non facit sibi injuriam, qui se ipsum infamat vita vero non est sub dominio hominis , nisi quoad usum, atque adeo grave peccatum est illani sibi auferre, fit enim injuria, tum Deo, tum Reipublicae. Ita ex D Thoma, Soto, avarro, ex aliis colligunt communiter octores, ut videre est apud Rebellum loco supra citato quaest. I.
Utrum ad vitanda gravia tormenta
possit quis sine mortali sibi falsium
crimen imponere; man ob eamdem causam possit quis alterius delictum occultum , aut aliquod secretum aperire pI. D spondeo Primo certum esse apud omnes, qu5dri qui sibi falsum crimen imponit, ne se subjiciat tormenti levibus, peccat mortaliter, si pro tali delicto sibi falso imposito sit morte puniendus Ratio est, quia unusquisque tenetur jure naturali mi vino sibi vitam con
337쪽
servare subeundo aliquod incommodum , alioquin ense. tu se ipsum occidere ergo si ne subeat levia tormenta, aliquis ubi falsum crimen imponat , per quod sit morte
puniendus, se ipsum, moraliter loquendo, Occidet, atque adeo mortaliter peccabit. Ita cum communi octorum sententia essius lih. a. de Iustitia cap. I. ub. . num.
3 apud ipsum Sotus de Iultitia, es ire lib. s.
II. Respondeo Secundo, certum pariter eme, quod ad vitanda levia tormenta confiteri suum occultum crimen, vel sibi falsum imponere, quando nullum aliud damnum sequitur, quam infamatio sui ipsius , non sit peccatum mortales, sed tantum veniale Ratio patet ex dictis cap. praecedenti, quia quilibet est Dominus suae Famae , ergo sieuti non est mortale illam sibi auferre sine causa , si nulis tum aliud grave damnum sequatur nec erit mortale ex maioritate rationis infamare se ipsum propter aliquam causam, qualis est ad vitanda levia tormenta . is politis, III. Dicendum est, quod ad vitanda gravia tormenta non est peccatum mortale sibi falsum crimen imponere, ex quo videat quis sibi mortem certo inserendam . Ratio est
prim6, quia tenetur quidem homo tueri propriam vitam sed non cum tanto cruciatu, qui durior morte ipsa existimetur ergo cum gravia tormenta existimentur aliqua do ipsa morte duriora, non tenetur homo tueri propriam vitana cum eorum incommodo ergo non peccat graviter contra praeceptum tuendae propriae vitae , si falsum eriis me confiteatur propter illa vitanda.
IV. Secundo, quia si esset peccatum mortale, veli debesset, quia ore mendacium perniciosum sibi, vel aliis, vel quia foret perversio Iudicii sed ex neutro capite est mortale, non quia sit mendacium perniciosum aliis enim non affert tale damnum , quod ipse teneatur cum tanto i commodo vitare, ut suppono ; sibi pariter non infert tantum malum, quod longo, antolerabili cruciatu obligetur avertere, cum nemo teneatur, pro una vitanda, plures mortes subire, quales moraliter censentur longi r
ciatuso neque quia fiat perversio Iudicii, haec enim consistit
338쪽
ssit in eo, quod quis pervertat aut Iudicem, ut agat Co
tra proprium ossicium, aut Accusatorem , aut Testes cor
rumpat, ut falso accusent, seu testificentur; qui autem sibi falsum crimen imponit, nihil horum facit , cum Iudex tuta conscientia secundum acta is probata possit damnare Reum, sibi falso crimen imponentem, Accusator vero , aestes non inducuntur ab ipso ad falsum dicendum, sed ipsi sponte sua id faciunt ergo cum nec Iudici, nec Accusatori, nec Testibus ullam faciat injuriam, neque etiam mortaliter peccabit, qui sibi ad vitanda gravia tormenta falsum crimen imponit. v. Tertio , quia vel interrogatur iuridice, vel non es non iuridice , non facit injuriam Judici , sed potius iis Iam ab eo patitur; si juridice, adhue Judici injuriam non
facit fatendo crimen falsum , quia non tenetur probare Iudici propriam innocentiam , se subjiciendo tormentis tam gravibus ergo dicendum est , non peccare mortali ter eum, qui ad vitanda gravia tormenta sibi falsum crimen imponit.
v I. inc recte insertur , quod talis homo non tenetur ante mortem revocare suam falsam criminis confessionem, etiam si eam perjurio confirmasset, quando prudenter timet rursum gravibus tormentis se fore subjiciendum, si illam revocet. Ratio est , quia quamvis mortaliter e caverit iurando falsum , nihil tamen medicinae malo per
jurii per revocationem confessionis affertur perjurium enim sola paenitentia deleri potest is ex alia partem mini fit iniuria non eo ocando falsi criminis sibi impositi consessionem ; ergo non est sub mortali obligatus ad se
retractandum . Ita Lessius lib. a. cap. i. dub. I. citans Angelum , Solum is alios. VII. Si tamen ex non retractatione confessionis falsi criminis sequatur alteri grave damnum , tunc prudentis judicio considerandum est, utrum tale damnum praeponderet tormentis illis, nec ne mi praepondere , tunc obligatur Reus revocare illam salsam consessionem, Potius tormenta perpeti si vero non praeponderet, pote
rit sine mortali a tali revocatione abstinere Lesbus ubi supra num 3 o. Les'
339쪽
VIII. Hactenus traditae doctrinae oppostum docet primo Caietanus v. Detractio cum aliis, ex eo fundamen. to quod supra capite 3 num. 3. refutavimus, videlicet quod homo non sit Dominus suae Famae. IX. Secundo, Navarrus cap. 18. num. G. Sylvester,&alii Fundamentum ipsorum est, quia homini in nullo casu est licitum se ipsum occideres; sed imponendo ibi falsum crimen, ex quo sit morte plectendus, se ipsum occideret, ergo illi hoc non licet. Rursus non potest homo alteri falsum crimen imponere, ut eximat se a tormentis, ergo nec poterit etiam sibimetipsi imponere X. Sed respondetur, falsum esse, quod talis homo se in illis circumstantiis in lanians se ipsum occidat non enim se occidit physice, ut patet, neque etiam moraliter, quia moraliter se ipsum occidit, qui sine uita causa se exponit periculo, ut occidatur hic autem, ut vidimus , ex ponit se periculo, ut occidatur , urgente gravi, S usta causa, quae est effugere gravia tormentari ergo moraliter se ipsum non occidit. Ad secundum vero respondetur quod homo non est Dominus famae alterius, & ideo gravem illi faciat injuriam, s contra veritatem ipsum famet, praesertim si ille credatur invitum: at unusquisque suae Famae est Dominus, ideo nulli facit injuriam si eam sibi auferat unde semper stat quod non peccet mortaliter qui ad vitanda gravia tormenta sibi salsum crimen imponit. XI. Pro solutione autem alterius dubii in titulo hujus capitis propositi, an scilicet possit quis ad vitanda gravia tormenta alterius des ictum occultum, aut aliud secretum aperire Praenotandum est , nomine secreti intelia ligi rem , quae alicui clanculum manifestata in plurium notitiam nondum pervenit.
XII. Triplici paci potest homo obligari ad non dete gendum secretum primo ex Lege naturali de non nocendo Proximo in Anima, Corpore, Honore, Fama, a nis Fortunae secundo ex promissione praecedenti, quatenus qui secretum audit, expresse, vel tacite promittit se
340쪽
db re ita, cum talibus circumstantiis alicui narratur, ut appareat loquentem eis sub secreto committere id , de quo loquitur. Tertio ex Lege Sacramentali Confessionis, quatenus omnia peccata, & ea, quae ad peccatorum o fellionen faciendam sunt narrata Sacerdoti , cadunt subsecret, seu sub sigillo Sacramentali, quod in nullo uminruam casu violare licet de quo videri potest Hieronymus naphrius , qui integrum opusculum de Sacro Sigillo perdocte quidem erudite conscripsit. XIII. Certum est , quod qui si v ex expressa , sive ex tacita conventione se obligavit servare aliquid sub S cret*, peccat graviter , si Secretum cum gravi damno ejus, qui sibi illud commisit, audeat revelare. Ita docenteum communi Sententia Solus de Secreto tegendo memb. I. q. I. concl. 2. Navarrus cap. I 8 num. r. Molina
tr. q. disp. I. M o. in alii , qui dicunt obligari ad Seiacretum ex tacita conventione Consiliarios, Belli Duces. Medicos, Advocatos , obstetrices , Viros doctos, quibus ad capiendam instructionem, consilium revelantur arca nc denique verisimiliter etiam Propinquos, ramicos, quibus eadem ad solatium capiendum, vel ad auxilium iminpetrandum manifestantur. His positis, XIV. Dicendum est primo, si per hoc, quod Secretum alicujus privatae Personae celetur, resultaturum sit grave Reipublicae detrimentum, aut gravis injuria alicui Persona innocenti , licitum est illud revelare, quantum satis est ad malum illud avertendum Ratio est, quia publicum Bonum est anteponendum privato, ex ordine Charitatis obligamur liberare Innocentem ab injuria Ocentis, etiam cum istius aliquo damno, si Innocens alia via a tali iniuria liberari non possit, ut communiter docent ex D.
Τnoma a. a. quaest. O. arr. I. ad a. S. Antonius . parte, tit. II cap. 22. g. a. Solus memb. a. quaest. I. concl. q.
Rodriqueet Guttierego alii apud Layman lib. 3. tr. 3.
XU. Dicendum est Secundo os per hoc , quod a te celetur Secretum , immineat ob grave damnum , quod aliter vitare nequeas nisi revelando Secretum, licitum