장음표시 사용
51쪽
mineum morali Philosophia tela arcte eonjunxerit, ut ii
men etiam Politices eidem caepe numero tribuerit , hoc potissimum fine, ut ostenderet, viri utem maxime in civitate locum invenire, omnesq; Virtutes in ea illustriores persectioresq; reddi iuxta vetus istud;Magistratus virtuostendis. Et vero si civitas societas est omnium persectissima, non poterat in simplici vita ultimum suum finem collocare, selias nihil impediret, quo minus & servorum esset civitas . atque animantium . quibus a natura inditam vini ad tuenda atque sustendanda deprehendimus. Sentit enim vim quoissuam , qua possit
Cornua aotaprim visu , quam frontium extant.
Atqui est societas omnium perfectissima, uti supra dem sti avimus. Ergo non potest ultimum suum finem in sim.plici vita collo eare. Accedit his, quod nec primum finem Giu liceat obtinere, nisi mediante altero: Unde sic ars mentamur. Quicunque in socieratem aliquam in multos annos duraturam coeunt, illi necessario sibi honestam de felicem vitam debent habere propositam. A. qui civilem
societatem contrahunt , ii ineuntiscietatem in multos annos duraturam. E. Maji ratio est, quia sola Virtus constans est & durabilis, reliqua bona omnia aut a fortuna aut ad exiguum tempus commodata videntur Maxime vero
omnium vim suam Virtus in societatibus exserit, ut quod memorabili latronum exemplo declarat philosophus, neque ut consistere, nisi virtutem yro ultimo fine habe ant , idque in tantum verum est, ut ii etiam, qui virtutem Mlioquin & vitium juxta estimant, aliquam tamen virtutis mciem, qua scelera tegant, mentiantur. Minor per se patet, quia quilibet majori desiderio ad bonum aliquod
constans didurabile , quam caducum de fluxum fertur. V
52쪽
ralibus hane laetetatem ut quam diutissime duraret Id
autem ipsum nemini felicius contingit, quam qui beatam quoque vitam cum primo civitatis sine habuerit conium. firmis principiis innitantur , agnoscN laborare Platonis definitionem, qui cm civitMis meoponit , uti communicentprasent visio alimri uvitam opineis. Mirum autem id cuivis videri poΩst, quod Plato γενομενης - ουο σώλι- eundem constituat Gnem, cum ipsemet alias accurate haec a se invicem disti xerit iuxta familiare ipsi & decantatum illud , sicile ridem fore, Virum bonum esse,sieri autem Virum Mnum sino essed iacissimum. Removemus. a j Eos, qui finem civitatis in bellica societate vel eommunibus commercijs positum esse censebant. Nam Tyrrhenos interde Carthaginienses vasto mari disjunctos pacta de commerciis de permutationibus, di bellis mutuis viribus propulsandis intercedebant, nec tamen eos recte unius eivitatis ci es appellaveris csi, quod diversos habuerint Magistratus ac juglcia, tum quod Tyr . theni de viiijs inter Carthaginisnses grassantibus solle ita non erant, nec hi in illorum mores animadvertebant, s iis contenti, si sua pactis conventisque fides constaret, cujus postremi argumenti vim ac consequentiam egregie stendit Philosoph. y. Pota. his verbis. iam au tem de bona civia ratis descriptisnriaboro de Virtute quos ovilio civili viaisnt. are o intestigitu- , cimiii,-vere hoc homine sita pessionis, non quaevo . ranum talis en, curam virtutu esse rure. Res his argumentis ineludi potesti Quicunque sunt cives unius eivitatis, ii salutem sillius civitatis omnibus modis promovent. A. rtheni Carthaginiensis civitatis salutem non promovent &e. Min. probatur: aicunque
53쪽
romovent salutem civitatis. A. Tyrrheni carethagl ite sum, & hi illorum &c. E. Ex ijsdem fundamentis iefutantur ij , qui jus connubiorum veram communicatae civita tis notam esse existimant, . - ' XLIll. Et hactenus quidem civitatis definitionem per singula membra excussimus. Coronidis loco addicmus, quod tametsi finis civitatis γνοuiins sit vivete 'simpli
citer ου ς bcate vivere ; scopum tamen ratione variarum cibvitatum &diversorum, quibus initur civilis societas, m doxum longe elle diversum. H me illam videas reliqu'rum Virtutum incuriosam uni fortitudini, di dilatandisper ςam finibus incumbere, adeoque pro ultimo fine glo- riam& sortitudinem bellicam habere: Quam ipsam veteres Romani usque adeo sectabantur , ut virtutis nomine mix fortitudinem intelligςrent. Alia rursus di bilis aut voluptatibus studet, pro ut magis minus a vero fine aberrat. Neque vero cxinde imperfectionem defini tionis nostrae eviceris; nam Philosophorum est, univeriales dc finitiones easque iri genere tuo perfectissimo conciri nare, non ad si gularia S speciales civitat s d scendere Iam vero taljs est civitas ortu tuo perses o, Malam nobis
definitam reliquit Pallosophus accuratior omnibus istis, cui ab universalibus praeceptis abeuntes in nescio quam de Gefmanorum vel Romanorum t ivitate doctrinam con. - vertunt Politices discidinam, ditam 4rct finibus inclis. dunt scientiam augustiis mam & maxime γοακτονικην. XLIV. Postquasti nunc, quantum instituto nostro atis est, quid sit civitas. explicuimus, quomodo constit atur, paucis videamus, Ec quidem non una omnium hac eo te sententia est. Plato enim ejtisque sectatores mero instituto humano societatem civilem introductam esse al-
54쪽
ultimum cIvitatis finem ita rit si, si, pliciter ponebat. A.
tistoteli & praeclatissimis ali s talitices Scriptoribus ni
tuis humilis,&minime generosus, ut Cic. de Amicli. in Gmili plane argumento asseverabat, hic ortus videbatur, quapropter primario a natura intendi civitatem existimabat, ita ut reliquae societates, nomen suum amittant, vel saltem aequivoce tueantur, nisi ad societatem civilem constituendam ordinenturi secundario vero indisentiam humanam caussam eius putabat extitisse, quemadmod vin Eceivitatis primarium finem in naturali & propria hominis persectione, secundarium vero in commoda vita collocarat. Huic opinioni accessit postea etiam Tullius Lil. 1. Homici iubii in hunc modum contra Platonem disputate Nec verum eis, inquit, quod dicitur a quibindam, opter neces ratem vitae, quodea, qua natura desideraret, consequisiare aliis aueficere noni mψ, idcirco tuam esse cum hominibus communitatem ocietatem; Bods omnia nobis, qua ad victumsculiumquepertinent , quasidivina virguu i, e citra o ram --
amsuppeditarentur , tum ne objicit sibiὶ optimo quus ira nio negotiu omnibus omi is totum se in cognitione essentia collocarei l Non inita,respondet, nam ct situri mn roscium dij quaereret. Haec ille. X L v. Ne vero quem confundat ambiguitas vocis, per sataram hic intelligimus principium illud de caussam motus Squietis, de quo in scholis Physicis, non vero jus
naturae: Nam praeterquam , quod diversissima sint a nat ra , dc a jure naturae esse, utique extra omnem coni oversa est,civitates iuri naturae esse convenientissimas: Eam enim socictatem, quae amicitiam auget de propagat, ius inne s vel,&denique pro scopo habet beatam vitam, nemo te. mere a jure naturae dixerit discrepaia. An vero a jure na-
ur lynoducta sicci itar, yri a jure Gauum, id ex die: i-
55쪽
sone propositae quaestionis quam nunc aggredimui. . NXLVI. Philo2phus ad probandam sententiam luam ,
civitate nempe esse a natura , & reliquas societates pri .mas & compositas natura ad civitatem perficiendam ordi,
natas esse, adducit tale argumentum d Quodcunque ex naturalibus societatibus oritur , illud est naturale. A civitas oritur ex talibus. E. Min: probat, quia civitas finis est, cipersectio reliquarum societatum. Plato ejusque essecla provocant ad experientiam. & civitates solo instituto humano affirmant introductas esse : od enim, inquit, solis necessitatibus humanis medetur, illud prius non est introductum , quam indigentia genus hominum premere coepit. Hoc enim sic satis instructum erat ab omni fertili. um rerum copia, ut civitatibus indigere non videretur. Iam vero civitas solis necessitatibus humanis medetur. V rum hoc assumit Plato quod nondum probavit, quodque ipsi non concedimus, per ea, quae supra contra hanc sententiam dispWtavimus. It vero etiam appareat, quid veri se . sive opinio Aristotelica habeat, tribus assertionibus semientiam nostram proponimus. i) A. natura ita reliquas societates esse producias, ut in subsidium necessitatum hu-- manarum *d perfectissimam & absolutissimam societatem
constituendam concurrere deberent: Hoc tamen modo,
ut & ipsae tamdiu consistere per se, & usui hominibus esse
possent, donec necessitas postularet. Probat hanc asser tionem argumentum Aristot. supra allatum. Neq; vero ad id , ut quida natura constitutum esse dicatur, semper re-quixitur, uti cum ipso genere humano coeperit, alioqui . nec ipsa soqietas herilis a natura effet,multo minus vicimta a ut familia. say ideo in primordio rerum civitates a natiata inu*ductas non ujus , quod paucitar utariani generis
56쪽
per omnes terras dispersa id non admiseriti Deinde, quia
viventes in pagis ac familijs tum temporis rebus necessar is satis abundare, s& virtuti quodammodo studere potuerunt. Taceo iam, quod non semper inter sit humanae beatitudinis, ut omne omnino virtutis negotium peragatur modo sis paratus, quacunque data occasione ejus nihil iri, termittere. De hac assertione Vide Excellentiss. Dn. Prae,.sidem de Civ. Prud. c. vi, late probantem in pagis utrumq;
civitatis finem sic satis feliciter obtineri potuisse, a primis di vς tussissimis mortalium, qui nulla adhuc mala libidine,sne probro, scelere, eoque sine poena aut coercitionibus s. c. vers. ADJ Vel hoc tantum sensu civitate recte a natura dici constitutas, quod natura sem- Per tendat' ad .perfectissimunt, adeoqi crescenti indies hominum geheri per eivitatem, tanquam perfectissimam societatem, consuluerit. Et, nisi valde fallor, ipsemet Arist. in iis verbis, quae mox huic quaestioni subjungit hac iliarum, natura autem en sinis naturam inici ligit perfectionem quandam & finem reliquarum societatum : Alioquin merito quis dubitaverit cum Montecat,no , cur Ariri in his verbis probaverit, civitatem esse naturam , quum tamen probare debuisset, .civitatem a natura esse constitutam, Illud postremo tenendum est , quantumvis civitatem, eo, quo diximus, modo natura fori assis intenderit , nihilominus Aristotclem ipsummet alibi is xeri, civitaim originem suam ex indigentia traxisse propterea', quod sum civitas constituereturi& primi Patre iam . in unam magnam societatem couent, multa ab institutis humanis acceperint, quae plerumque indigentiae te
'andae, non vero aeque beatae vitae inserviebant.
XLVI. Brevibus in hunx modum potest ex am
57쪽
stituendae s sciunt alia primario, alia secundario. Etenim
Deus condidit homines rectos, probos, simplices, qui, si imita hoste limites sese eontinuidiant, etiam citra magnam aliquam societatem, qualis civilis est, seliciter vivere potuissent. At postquam ab illa primaeva virtute milium
est discessum ti homo homini infidiari, imo vim inserre coepit, ex eo ad vitam felicem ampliori societate opus fuit, qua & vis arceri & eupiditati jam in morem tractae potuit satis fieri. Itaque relictis vicis & villis civitates conditat& habitatae fuerunt. Verum di haec quoque felicitati obtinendae sine discrimine pares non fuere postquam magn6
numero homines injuriae alijs inserendae caussa in unum ire coeperunt, ut adeo alibi magnae, alibi parvae civitates vitam sic satis selicem degere potuerint. Vt concla damus, civilis societas est ex naturae instituto, di non est Hoc quidem, si primaevos mores spectes, nec enim ij exbgunt, ut actu ejusmodi societas ineatur PIstud, si mores attendas posteriorum seculorum, quippe cum vita humana citra civitatem salva ampliusesse nequeat. XLVII. Cognata huic quaestio est, an homo sit animal natura civile, h. e. an homo instinctu. naturae feratur ad societatemi civilem colendam P De qua antequam mentem nostram plenius explic mus , duas praemittimuseautiones: Vna est: Si maxime homines sunt πιλιαιὰ, ij tamen qui se Nar alicui civitati non addixerunt, in his naturae nihil committunt, nam virtutem humanam supergressi ad naturam Deorum quam proxime accedunt, fitente hoc e. a. sesat. In hanc classem referendi sunt hachoretae, Hesychitae, quales olim frequentes fuisse notissimum est. Quin & Patriarcharum exempla id confise mant. Sub banc vero considerationem non eadunt ij,
58쪽
ctat, ut propteream syontea civili Beletate se abstineant,
hi enim majorem cum belluis, quam hominibus habent affinitatem. Altera. Excusitionem etiam mereri eos, qui ante civitates constitutas pcrsectionem suam naturalem in vicis L familijs tantum quaerebant, nam instinctus seu appetitus iste naturalis tantam certe vim non habet, ut per se hominem ad colendam societatem excitare possit. nisi prudentia & ratione perficiatur. Vnde Aristot. in Arap. a. postquam a se demonstratum esse dixisset, homi . nem animal esse natura subjungit r me quidemus habere, attamen eum magnorum bonorum autorem humamnogeneri extiti , qui primm civitares instituit, adeoque sui Doctis. Viri interpretantur) ratione hune instinctum ex pleret, & bona ista hominibus ostenderet, ad quae illi appetitum sibi inditum esse animadverterent. Duce etenim opustrat , ut qui nos. quo natura serebamur,eodem congregaret. L
. XLV X. Praemissis istiscautionibus, quaestionem cum
Aristot. affirmamus. Is ut probaret principium istud, cui magnam Politices partem superstruxit, ejusmodi adducit citato loco argumentum. Quodcunque animal a natu ra omnium optima instrumenta ad colendam civilem so' cietatem accepit , illud natura est civile. A. homo accepit.
Min. probat a concesso sermone, quod etsi alia animalia voce molestum & iucundum signifieante sint instrum Polem enim & jucundi sensum habent animalia in solus Q enhom' sermone utatur, quo utile & inutile, iustum injussum innuere posset. Idque ut magis illustret, coistendit hominem cum animali omnium maxime ad socis ratem proclivi, apibus scilicet, in quibus simulacra Regis, pcnj dc institutor in deprehendi Piconpa ibi excitato Fet - raci
59쪽
cicero L/. de Ofic. tradit . Ut apum, inquiit, examina non n-gendorum favorem cause congregantur ind cum congregabilia natura uun avo in chomines, ac mulιρ etiam magis' 'rura congregati adhibent agendi cogitandiquesurtiam .
suam probat Aristoi quoniam nihil natura facit seu fra, hominem autem frustr* loquendi facultate fuissς instructum , nisi eo aliquando in civili conversatio, ne utere r. 'runa enimvero Aristotelis argumen tu in Vim non h. bς t. o. Npn enim sequitur q. Si homo sermone in civili societate non utitur , utique frustra eum accepit; nam sermona gno usui, etiam in pri, anis sociςtatibus est, fuit olim patribusL vicatim habutantibus. Nam & in minoribus societatibus utili & in utili Gusto atque injusto locus est . adeoq; e in illi unquia sperietur id, quod ad innuenda ista homini natura=autor naturae dedit.
LIX. Nos igitur aliunde sententi nostrae fundamentum , quamvis ex eodem 4ristot. nostro stetimus. quod, ubi modo ad syllogismi nostri probationem deve, rimu , dilucidum fiet. In ruinc autem modum argumentamur. in quacunque societate homo proprium suum munus omnium optime & commodissime perficete potest, ad eam colendana utique natur ei dedit appetitum. Major haec innititur huic prosyllogismo: L natura semper ad rej alicujus persectionem connit, ur,:utiqus etiam ad munus proprium rite. 0beundum himulabit hominem. A. verum prius. E. &posteriu' Nin'r jam constat experientia , nam natura in rebiis na- '.turalihus est & appellatur rer*m istarum persectio, isc, quamdiu res adhuc suam persectionem. desiderat, tamdiu
60쪽
In universum se res habet, ut natura quidem res persectar producat, quae tamen postea labentibus annis Q in v lescentibus vitiis corrumpi , atque a prima eaque naturali perfectione desciscere soleant. Giod ipsum innuit
Aristot. I. Polis: e. s. ubi ait:modea nctura, magis ex iiss ctari debet, quascundum naturam sum o non ex depravatu: Iam vero utut alijs a natura id datum negar mus , nobilissimae certe creaturae injuriam insertemus, si eam a natura penitus destitutam esse arbitraremur,
Nunc ad minorem syllogismi nostri. A. in civili societate homo omnium optime & commodissime munus suum proprium perficere potest. Ad minoris probationem duo requiruntur sist ut sciamus, quod sit munus hominis proprium, & αὶ An illud in civitate omnium optime & commodissime perficere possimus. Est au em munus hominis proprium secundum virtutem vivere, uti peregregie demonstrat Aristor. r. Eth. r. Alterum sacile per se manifestum est , nam justitia universalis est virtus perfectissima, autem ferme in sola civitate lo- eum invenit s. Eth. E. ad civilem societatem homini natura indidit appetitum. Eleganter Buchananus in Dial.
de iuri Regn. ap. Scor. Meu quadam naturavis, non homi nibus modo taedmansuetiorumetiam animantibus indita, ut smaxime absint utilitatis in blandimenta, tamen cum sui gens ris animantibus libenter congregentu r.. Homini cerae a natura hanc vim ram idemus rite imprassam, ut si quu omnibus iis resus abundet, quae vel ad incolumitatem ruendam, vel ad volupta tem cor animorum obbctationem comparatae i, sine hominum commercio visam sibi insuavem sit ex imaturuη. Haec de
ista quoque quaestione dicta sunto, & quidem ex Aristotelis potissimum menter nam accurativa dici pos
