장음표시 사용
491쪽
cs ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI AN T. RECCHI.
Porrum s Cape nefas violare ac frangere morsu. O sanctas gentes, quibus hae nascuntur ιn hortis
Numina lSed operae pretium fuerit hic Christiano etiam homini ob oculos ponere , quam Ethnicus licet Philosophus Plutarchus inqua, in suo de Iside S: Osiride opusculo de Dijs his fictili)s mentem habuerit. βuidam enim,inquit illo, penitus aberrantes in super titionem punt lapsi, alij deuitantes veluti paludem sever-
mutarςhlu stitionem in impietatem quasi in locum praeruptum, nec opinantes incurrerunt . aevom. Distitio. obrem debemus praecipue doctrinam ex philostphia mynagogam nobis adiungere, atqηe in . V. ita 'gula qua dicuntur in aguntur , p/nsare pie, ne mi dixit Theodorus, sermones p quos dextera porri eret,auditorum nonnulli accipereisini ira:Et posterius paulo. Itaque non debemus in his euoius requiescere, ed'ν has in Numine Diuino Nenerati quasi per clariora oe ad id natura comparata specula. Kes enim ilia qua spirat, τι- det, . motus ex seipsa habet fontem , notitiamq. conuensentium c alienorum , iacta intestigente quo regitur authore Heraclito Universitas) riuulum in portionem tra It . Euare non minus in his adumbratur Numen Diuinum,quam in areis in lapideis opifiei', qua tuteritum aeque recipiunt ist infectaram oloris,sensu omni ἐν inti Pectu natura
acant. Verum nos,quos Dei misericordia Christianos nasci & in sancta Filii eius lege immori voluit, missa haec faciamus, & Ethnico philosispho relinquamus, qui aliquem saltem colorem dicere voluit, cur prae caeteris ani mantibus plus Canem AEgypt ij coluissent, quod tam mirabili nempe inter bestias naturali instinctu a Conditore suo donatus fuerit, ut fatis ipsum Plato, Aristoteles, Plinius alij q. Naturae Mysiae laudare & admirari nequiuerint.
Hic continere me non possum, quin Ioanni Go, 'io2 ecano viro eruditissi-einus Ἐν mo &-antiqua ac Veneranda Theologia summe merito assentiar, qui ma-m Snum Ilium Levinum Torrentium laudatorem inuenit, quidquid aduersus i8' ea peti, sum Critici quidam blaterent, quod & otio, oc literis abusias fuerit, ca-lumia tantur. Hic tum in Hermathena sua, tum in Hierogl huis ac Hiθaης
Canis Elymon probabilissima sane coniectura i lingua Cimbrica radice Germanicae derivat. His enim Can & Con nihil aliud sonat, quim Scio matrisum. quorum Vtrumque in eo consistit, ut is qui potest vel scit, id quod potest vel scit, ante apprehendat & complectatur . Canis autem, ut supra iam ex Platone deductiim, notitia plurimum valet, sed & animo sistimum simul est animal. A Cimbrico igitur vocabulo Can, Latinis Canis & Graecis Κο,μ sunt nata , quarum vocum nec hi nec illi rationem ullam assignare possunt. Vult quidem Plato Κύων, olim Canem Phrygibus significasse: docuerunt autem longe ante natas in Grςcia Athenas, Linus & Orpheus Philosophiam apud Thraces , a quibus ad Phryges: ab his sero tandem ad Graecos qui non immerito ob id forsan ab AEgyptio Sacerdote pueri appellabantur) pervenat. Sed
quid Kρ - ut peregrinum vocabulum Graecis denotet, Plato non alΙ1gnat, ut idem Goropius notauit. Unde miror non parum Caelium Rhodi ginum qui κώ- pro Cane Graecanicum facit & cum Eustathio ω j. Κ.o, hoc est ab amare deducit .
Et de Canis quidem animositate hic nihil dicere attinet: videri haec possunt Diuitigod by Corali
492쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 469
possunt apud Aristotelem, Plinium, Plutarchum Alianum alios'. qui & fi
delitatem ipsius variis simul encom ijs & exemplis celebrarunt. De notitiaia, sagacitate α docilitate, quae mihi nota sunt Dreuissime hic proferre notia
graua hor. Uulimus in hac luce orbis terrarum ROMAE nempe aeterna urbium, Canes Ro-
URBE, in qua plurimos quotidie oculorum usia priuatos ostiatim stipem col. mendiligentes Contemplamur, quoru pleriq.Cane mediocris magnitudinis catenulpserreae alligato utuntur : liac ipsis dux & magister viarum : hic diluculo eos nitr ho si
ad varia Vrbis loca educit, & sospites vesperi domum reducit: hic fidissimus tota ipsis die socius assidet, & loco ctiam solutus ubi parumper expatiatus fuerit, longe tamen haud discedit, & ad minimam heri sui vocem recuriarit, collum sine ullo renisu catenae adaptanda: stibi jcit, & inter medias popu- Iota Vrbis turbas longissime ab aedibus etiam dissitus, rectam viam sino 'ullo diuerticulo, absque ullo in fovea aliquam praecipitandi magistri sui metu domum pergit, ac pensum laboris sui diurni, panem nempe mucidum re aquam gelidam ab hero accipit. Et quod mireris amplius in hac docili bestia squod ipsi mihimet mendici caeci fasti fuerunt j ad quaecunq. etiam lom sillime distantia θ: aliquot milliaribus ab URBE remota, ut est S. Pauli B, silica in via Ostiens, loca eos deducit. Vbi enim Caecus a sua in qua habitat. platea remotior paululum ad brutum aut triuium aliquod peruenerit, L auriu iudicio quo maxime Caeci pollet, siue hoc ex sentium aque cuiusda lapsu, siue fabrorum & artificum strepitu collegerit se tali quodam loco constitutum esse: Et si ad SS. Petri aut Pauli, aut Ioannis Lateranensis Basilicas, quae pluribus passuum millibus & in triangulo quodammodo collocatae a se inuicem absunt, properare desideret, absque eo quod ullum mortalium, quo loco sit interroget, loro suo Cane semel tantum vel hac vel illae, & Ecclesias dictas versus .dirigit, tum securus ad harum aliquam, quam ipse in animo habet perducitur, vesperi q. saluus sine ullo diuerticulo reducitur. Quod si in longillimo quodam vico sex septemve Caecus domos habeat, quas bis terue in septimana Eleemosynam pollulaturus, ibique precationes dicturus suas adire sit solitus, ubi ad huiusmodi platearum aliquam, quas optime Canis cognoscit, peruenerit, nisi singulas di iam sibi notissimas
aedes prius omnes accesserit,ex ea minime discedit. Vbi autem precatiunc
lam iam mendicus inceperit, decumbit interea Canis quietemq. sessus capit, ει quando ultimam precationum voculam prolatam audiuit, confestim sine si ullo magistri monitu nutuque surgit, & ad alias consuptas aedes gressum dirigit . Vidi profectis non sine maxima animi mei iucunditate simul & stup Rarum Tridum Caeco cantanti & stipem petenti nummulus ex superiori domus parte hi tauante pedes proijceretur, industrium adeo ipsius Canem fuisse, ut illum quae-ρὶμ suerit,& ore e terra sublatum arreptumq. in ipsam heri sui capsulam seu py-t xide reposuerita Sc si sorte fortuna eundu non protinus reperisset, baculo ab hero suo monitum di comminantibus verbis a)actum, ut omni adhibita dili' gentia proiectum nummum indagaret. Si vero panis ex fenestris deiectus. ' R x fuisset,
493쪽
xo ALIA ANIMALIA NOUAE HIS P. NA D. ANT. CCHI.
fuisset, Canis hic famelicus licet, nisi eum domino sim prius porrexisse Scabeo portiunculam accepi sici, cundem minime arrosit. Antequam autem suo Caeci famulitio Canem ductorem adaptent,bimestre aut ad summurivismestre disciplinae huic spatium impendunt, prout nimirum flexibilior Canis natura, ciusque meliore luto Titan praecordia sexit. De domesticis Acῖaminorum relatione haec non iniucunda,ut spero, proma. Solebat aedes meas amicus fie-quenter inuisere, qui cum ingentem ex Molossorum ferme genere Cane se- Cum duceret, ipsique ego ad superiores aedium partes aditu praeclussi iussiLsem , pederet autem prope ostium inferius mearum aedium Pes Capreoli funiculo Illigatus , quo campanulam aduentantes & intrare cupientes pulsare docebantur,idque a domino suo iam sqpius factitatum Canis c5spexisset,ubiia, Ti. admisso hero inuitus exclusus fuit, paulo post tintinabulo pullato puer de-nium in , scendit, & praeter Canem neminem offendit, qui pedibus suis Capreoli pede ρος μ' arrepto, intromitti gestiens hominis instar funiculum traxerat; nec id semel tantum, sed rei te ratis alia die vicibus tentauit, nobis omnibus conspicientibus, ridentibus & bestiae ingenium admirantibus . t . Hic ipse Canis cum in ollam praegrandem unguine illitam lingendi causa caput immisisse nec reuocare posset, ubi diu multumq. luctatus sed fruitia, di ut ne vas illud figulinum rumperetur,leniter tractasset,landem impatienistia fiactus,maximo cum impetu terrae impegit, in frusta comminuit, de ea se
mox molestia liberauit. . . . ἰ i.
Quod autem Zonaras in Iustiniano miraculi veluti loco assere, Canem Byzantium fuisse adductum, qui spectante populo cuiusque ex astantibus
nominatim ore vestes arripuerit &tiuum cuique annulum in cumulu prius Hi strum compositum attulerit. Et ante ranaram Plutarchus se spectante totu The olim Byγα- trum & Caesarem interfuerat enim Pater Vespasianus in Marcelli Theatro)obstupuisse ait,cii a Mimo Canem quenda introductum vidissent, qui mor-. 4' , . tuum se emnxerat,trahi retrahiq. permiserat, donec ad vocis cuiusdam artistent. culum peruentum fuerat; qua audita tanquam e profundo expergefactus somno, ad illum ad quem oportebat, se contulerat. Haec ita, Inquam, trita sunt & vulgaria, ut Romae a Circulatoribus in Circo Agonali, quo honestam populo & ludicram recreationem praebeant, quotidie ferme agitentur. OCleruant enim Canes nutum, obtutum & sermonum momenta Magistrorum, ex quibus longo iam tempore edocti, quid facto opus sit optime
Credendum omnino censeo Miserto Magno: Canem fuisse, qui caenaturis in mensa conuiuis stabili vestigio lumen tenuisset:cum Nobiliss. S.Stephani Eques cassianus Puteus L eeus amicitia mihi peruetus a coniunctissinius , bonarum & amaenior u literarum ac Philo*phiae praecipue, Chymiae & Antiquitatum apprime doctus, Furensia non semel se vidisse mihi assit maxiequendam Serenistimae illius Medicea familiae Principem Canem aluille, qui
ad nutum Heri siti imperium omne reciperet, mensae continuo inseruiret, bes apportaret, patinas reportaret & ore arrepto arsenteo disco, in quo calicem vitreum vino repletu stantem gerebat; ita affabre Domino suo porrige
494쪽
67 Pret, ut ne tantillum vini effunderet, cui & equum conscendenti fideliter sta- pedem infixis dentibus arctissime firmaret.
Emmuero ridiculi fuassis simus, inquit Plutarchus libello de Animantium
comparatione, si docilitatem menditemus belliarum , quarum Demostitus nos summii in rebus ascipulos esse ostend/t. Graneae tu texendo.sarcιendo, HirundiVir ii, M. in adficando, in fluauiter modulando oloris, stre Luscinia in eantu voce si erida Et in arte meaeca, cum iidemus canes sese laborantes certa quadam herba se repur- ne, opifi gaere. Inedia curantur Lupi m Leones quando carnibus nimιum sunt oppleti cubau- si
res fuentesque se quissent. Capra cretensis, qua moramo tumio facili e seagittas
expectant, mutieribus praegnantibus monstrauerum huic herbae mim ebdendi partus
Doceri praeterea Canes posse, ut ex profundo etiam aquae aliquid foras por . tent ; Arrepta ore pecunia ad macellum properent & a noto sibi Lanione car- nes, vel a Caupone etiam Vinum emant domumq. reportent: Rem perditam Cines plu- omni diligentia requirant & inueniant: Currui aptati pueros trahant, CliteL Ilis impositis sarcinulas gestent: Gladijs accincti hastati & erecti incedant; Tympanum pulsent: Equorum ritu ad numeros saltem: In rota versatili ambulantes, vel trusilem molam agant,vel carnes in veru ad ignem volvante rin venationibus & aucupijs ea demum praestent, quae vix homines norunt , partim nos cum voluptate vidimus, partim amici nobis experti retulerunt. Hactenus ego bona fide exoticum hoc animal Canem esse assirmaui, quod vivis nunc rationibus demonstrare conabor , ex Capue nempe, pedibus. Ecmammittis. Et a capite initium capiam , Nam etiam Plato in Timaeo caput ranum . membrcstum corporis diuinissimum reliquorumque membrorum princeps ' R dixerat. Et in Physiognomicis Aristoteles eos qui nanc artem exercem, Ex t vultu maxime praedicere, & ad Canum figura detorta si homines capita sor . 'tui fuerint squos Plinius Cynamolgos vocat9 Canum quodammodo moribus imbutos esse fatetur. Ex capite igitur quod Canino valde simile est,hoc ani- dii mal Canem esse facile arguemus. Dissileri tamen non possum, adhuc certius signum praeter rostrum auresque Caninas fuisse, si dentes hic serrati & Cmnini c6nspicerentur, verum in mitioribus qualis haec bestiola fuit, illa dentium feritas etiam vix latrantibus apparet. Hoc interim lectorem monere debeo, rostrum a Sculptore paulo gibbosius& eminentius quam in pictura es , effectum fuisse. USi crura & pedes injiciamus,quin omnes nobis manus daturi sint, nullus dubito. Habent inquit Aristol. 1. de hist. Anim in principio statim, Euadrupedes omnes mice brachiorum crura priora , sed precipue quae multifida sunt, he manι- di upedum bus suo digitato p de resipondent, hoc enim ad plura, quasi manu, ιππtur. Quae emi, & peautem animalia digitatos habeat pedes,inferius paulo declarat dum ait: βuadropedum autem qugsanguine constant eaedemq. ammigenerant, aliae multifidae Iuni, - quales seminis manus pede q. habentur. Sunt enim quae multiplici pedum fissura H guentur, mi canis, Leo, Panthera . Iam adtem probe noui, ex multifidis etiam Leonem, Lupum, Vulpem , Felem, Lupum Ceruarium &si quae alia esstas: Verum his nostra figura non magis respondet, quam pomo Ouum. QUOLR r a autem Diuitig Corale
495쪽
'L ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
autem in digitis Canum pedes sint fissi, operae pretium hic addendam censeo. Iulius Cesar Scaliger vasto illo suo sit per Aristotelis Historiam Animalium volumine laudatum .modo Aristotelis locum declarans haec habet. Canibus
non quini duitι omnibus, sed maiori parte quaterni, quintus aliquibus mere extrasta. riem aliorum altius Vpensus. venatores olim μαωmus, teduntur enim ibi multum
in se . Haec ego & falsa & dubia ex ipsa Natura & magistro Artitotele assero. Non clarum fatis quod ait: Canibus non quim digiti omnibus. Cum nec Inter posteriores & anteriores discrimen hic ullum faciat, quod ad lucem huic loco asserendam plurimum conferre poterat. Audiamus communem praeceptorem. Hic cum praeclare admodum lib. de partibus Animal. . cap. I o. de Hominis manus usu & ossicio philosophatus esset, homini nempe non quia manum haberet , ideo prudentiam tributam'; sed quia prudentissimus esset, ideo manu tanquam instrumentorum instrumento a Natura dotatum fuisse :Nim , ho Atque ideo in Naturam iniurios plane esse sinter quos & Plinium numeraro N... cita soleo, qui Naturam non matrem sed nobis Nouercam extitisse conqueritudquod deterrime nobis um an existiment, quia nudi & inermes nascimur, quid inde Caetera enim animalia unum auxilium habcnt, idque nullo pacto permutare possunt, & ita calceata cum risitem semper armis, eodem perpetuo vestitu dormire coguntur. Homini vero manus pro ungue, ungula, cornu, hasta, ense & quouis altero instrumentorum inseruit. Haec enim sibi manus omnia fabricare, in seipsa tenere ijsque aptissime aduersus bestias utin uit . Cum ita inquam, Aristoteles Philosophatus fuisset, subdit tandentit. Flexus brach orum homini tum ad cibum adstotiendam, tum ad ceteros fusus contra, quam quadrupedum generi aguntur . IlIs namque introffus poplites flecti necesse eam σου gressium inles sint. Vsum enim pedum praeriant artus priores, quanquam 12us etiam generis ea, quae digitata sunt, non modo ad grassumituntur prioribus cruribus in repugnant, qMd sobpedes posterioribus faciunt, non enim crura eorum priora cubitis mambHq. proportione relpondent, nullorum ex iis quorum pedes in digitos -- ῆ siuetur, ob id pedes priores quinis distinetos digitis habent,posteriores quaternis mi Le
m nque, nes fν Caues, atque etiam Lupi in Panthera , quintus enιm eorum qu nto magno em qisP manus re condet. Quae omnia Scaliger vel oscitanter legit, vel vi Canum more,
ex qua familia oriundum se floriatur, morderet & noui quid asterre videretur, nauci fecit, ipsique adeo Naturae vim intulit. Quod si vel Canum An vomen ullam vidisset, vel ea quae de unguibus hic attulit Aristoteles ad umguem pensitasset. nob1scum certe conuenisset. Sunt enim in omnibus omnino latrantibus Canibus quaterni saltem in posteriorum singulo pede digiti unguesque, & quinque in prioribus, quorum recta sane ratione quintus mi nor ac maior dici potest, quod de pollice nothro, cui is respondet,affabre Aristoteles dixerat. Minor si figuram & magnitudinem spectes est pollex, sed maior si usum ac valorem consideres, quia enim in apprehendendo maximς pollet, ideo Pollicem Latinis dictum existimo . Hunc Aristoteles tanti fecit,vd manui veluti toti, aut ceteris quatuor digitis in animalibus aequiparari L. Veluti enim, manus si non esset, apprehensio nulla fieret, sic ubi hic deficeret, non eadem illa facultas proba daretur . Hic enim a parte inferiori sursum premit
496쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 4 3
premit, ut caeteri a superiori deorsum,ob id breuis crassusque formatus est. Atque hic tam omnibus animalibus quibus apprehendendi facultas concella fuit necessarius videtur, ut in Auibus etiam S: Crustaceis quin Insectis plerisque longe a multifidorum tamen genere discrepantibus reperiatur. Vidimus & ad miraculum usque obstupuimus ante pauculos dies domi meae per me ab st Tubu opticum mirae perspicuitatis artificiosissime claboratu, a duobus Germanis huius artificibus fabrilq. nobis allatu donatumque; quem a Telescopi j ms
imitatione, dc rerum minutarum conspectu Microscopium nominare libuit. In pediculo foedo quidem animalculo, hominis tamen non raro socio, non os pediculi
modo oculosque, barbam & praetcnsa duo in fronte cornicula, sed pedes in .sa per ex Vtroque latere ternos praelongos & articulatos, qui omnes via- 'φ' gues habebant recurvos duos, longum virum, breuem alterum,& pollicis apprime locum supplentem, quibus & cutem apprehendit & serpendo gradum, sigit: tantum huic pollici aut cuipiam particulae simili huius loco, industria& nunquam deficiens Natura in minimis etiam & abiectissimis animalculis studere voluiti Et quoniam tam admirabilis hic instrumenti optici, per quod
remotissima vi maxime propinqua intuemur, mentio incidit, operae pretium esse duxi suam Inventorum gloriam nulli inuidere . Ioa em Puptimm Portam Lynceum primum huius Theoriam ac compositionem in Ipsa
sita Naturali Magia, necnon Mathematicas ipsius, ut ita dicam, radices tria libello suo De Refractionibus ante quadraginta & plures annos ad amussim descripsisse, adeoque primum Auctorem extitisse sicuti huius ita & aliorum plurium mirabilium, quae siue in Mathematicis siue in Physicis inuenit N C suu& ipse agnoscit & candide ac libenter omnibus declarat Io. Keplirus germanus Mathematicus Caesareus: Primum vero diligentissimum artificem Germanum vel Batauum quendam executioni dedisse & vel casu tubum construxisse libentissime fatemur: Galliatim deinde ubi Patauij Mathemata professus de hoc inaudijsset saltem, siua sponte non viso prius Tubo similem construxisse, primoque & Uenetijs & Patauij a se repertum ostendisse, ut in illius libro Italico idiomate perscripto, cui titulus ti saviatore expositum est. Hic sane Galilaeus, quidquid siue strepant siue obstrepant inuidi, non solum vix audito
Tumore confecit,sed eo Vsque perfecit, ut primus hunc coelo Tubum inferret M admiranda illa omnia, quae iam in proemio descripsi, mortalibus cunctis
Eodem Romae tempore Lynceoru Princeps Illustriss. Redericus Casius rumore tantum e Belgio audito, id ipsum instrumentum composuit & inter complures in urbe Magnates distribuit,nomenque Telescopi, excogitauit & indidit: inustitis. quod nomen et i am, cum non multis post mensibus Galilaeus Romam veni L c tau set, ipsum q. dictus Princeps & Antonium Persium , Ioannem Demisianum , hi: z 'Ioannem Terrentium, Franciscum Pisterum Camaldulentem Mathematicu, Iulium Caesarem Lagallam Peripateticorum in urbe corypheum, dc me quOq. cccna ut alias saepe, qui delicias nullas nisi cum literis & literatis agnoscit in in
Ianiculo post coelestia terrestriaque nonnulla sipectacula & Philosophicas discoptationes exccpisset,in ipsissimo huius Instrumeti usu pluries repet ijt & ita R r 3 omnibus Diqitigod by Corale
497쪽
4'. ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
omnibus placuit acceptumq. fuit, ut deinde per urbem orbemque passim increbuerit . Ab hoc nobis alterum microscopium appellare visum fuit, per quod minutisIima animalcula, & horum ea quae visum plane subterfugiunt acutissime cernuntur: illo quidem omnis generis remotissima,hoc vero minii tissima quaeque perspicimus sed maxime propinqua, quod quidem a Galilaeo in Italia confectum, &ab eodemmet etiam anno proxime elapso tria urbem allatum, nunquam tamen ita diligenter elaborari ab ullis artificum, manibus vel ipsius vel collegarum iussu potuit, quam ab istis Germanis, qui sedulam in hoc nobis operam praestitere, nec pauca huiusmodi Micros copia,
quae Vrbem totam in admiratione pertraxerunt, elaborata nobis exhibueriit. p .bsti, Superest ut Mammarum argumento hoc animal Canem esse comprobe et is mus . Et cum Arist. cap. r. lib. a. de hist. Animalium differre mammas imesse hoc a- quadrupedibus docuisset, duas nempe datas Elephanto tam mari qua tamine' ' ' sub armis, easque pro corporis vastitate valde exiguas: ac eodem loco stas
quaternas Ursae: alijs inter faemina binas binisque saltem payillis donatas ut ovibus & Vaccis, sed his quaternas datas papillas: quibusdam nec im minibus mammas esse sitas, verum in ventre ut Canibus & Suibus & his quidem esse plures, verum non omnes pares esse subiungit. Ex his nisi fallor
pathognomonicum signum sumi potest, non posse aliud animal esse id quod
Icon nobis exhibet, quam Canem, cum in pictura lex mam miliae , ternae nimirum in utraque ventris parte numeremur . Tot equidem & ego eodem sitas ordine in mea domestica canicula reperio, & forsan aliae caniculae plures habent) quibus duae adhuc tamen adduntur in pectoris regione collocatae sed Mimillis exuccae plane & ad lactandum vi censeo inutiles, nam & mares exiguas &λαὰ , ' lactis expertes obtinent. Licet si Scaligero credimus, hae etiam valde aliquando intumescant, qui Leporarium se habuisse tam grandibus papillis
scripsit,ut ex solo genitali mas esse nosceretur . Haec autem nostra moιeanaiamella est, quod vulva sub cauda protuberans ostendit. Ac postquam huc pertigimus, non inutilis plane de mammis haec quaestio
moueri poterit, debeantne bis numero fetus resipondere Quam enodas se libello de Semine genitali qui interi jt, Scaliger profitetur. Falsum tamen axioma esset niuis iam saepe laudatis Commentarijs innuit: cum duos ut plurimum Ua Caia ὰό2 edat Vλsul OS & quatuor tamen papillas habeat. Sus etiam sexdecim, nec tot dese 2. tamen mammis scateat: Mulier ternas saepe proles pariat, cum duabus saltem mammis gaudeat, imo septem quandoque enixam esse, ut de familia inquit, Porcellorum Patavij res clara est. Ego hic Scaligero neutiquam refragor, & quam ipse historiam Patauinam & quidem veterem citat,ego nostrorum fidem temporum appello. Vidi hic Romae squae ante tres demum m Crises, hinc ad plures septuagenaria maior e vivis abi jt, & cuius filium ego aritenes. Mihi viginti annos a Pleuritide liberauiὶ Florentinam mulierem, quae cum unico suo marito Furentia triginta sex filios masculos omnes, & semel unico etiami. .. , C partu Vilios septem enixa est, qui omnes sacri Fontis lauacro abluti & a Sexe tes, S uno nissimo tunc Hetruriae Magno Duce Como primo ut memorabile hoc sim in IEII U'' factum nobilitaret) ex eo subleuati fuerunt, qui lepidis his Patrem vertiis
498쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 4 s
alloeutus dicitur: Mache tua virtute mascula: si tali quo carpisti modo pro- x, hi, iacesseris, de alio mihi Principatu dispiciendum dubito: periculum enim fore mulier qua metuo, ne tam numerosiam sis Sobolem progeneraturus, quae bellum mo-mis lacte tuta, his meis mihi sedibus demigrandi necessitatem imponere possit. Sep- νΣΣ'tem hi filij, tribus adhuc Omnes diebus vixerunt & lac maternum suxerunt. Tres etiam non raro uno partu editos dc hic & in Germania vidimus. Addam & hoc Naturae insolitum factum. Vivit iam Romae honesta tamina &iuuenis, quae cum marito suo plures quidem filias filios'. sed singulos omnes procreauit, & tamen quatuor haec a Natura mammis quae lac omnes habent colata fuit.Atque haec licet parerga alicui videri possint, quin tamen recenserem supersedere nolui, quod nobis mirabilem omnipotentis Dei virtuter ,α benignae faecunditatem Naturae nunquam satis laudandam & memoria
aeterna colendam ante oculos proponere possint.
Nunc siquid nobis in hoc animali Cane videlicet, quod Aristotelem vel praeteri jt vel ab ipso omissum, sedulo animaduersium e1t, Naturae Mystis minime inuidendum. Recte quidem ille 3. de partib. Animal.cap. I 4. Quae in sanguineo genere vivi paro utrinque dentata & multifida sunt, haec simplicem habere ventriculum; non simplicem illa, quae cornigera, soli peda aut bisulca . Sed non recte, dum eodem Capite Caninum ventriculum paruum esse, nec ampliorem multo intestino & laeuem intus, scriptum reliquit. Hoc tit n.' enim & naturae rei & ipsi met Aristoteli repugnat, siquidem hic t .de his . An.
Cap. I 6. Uentriculus, a ,humanus Canino similis eri. Humanus autem non exiguus,sed.amplus plane & plurimarum saepe tam esculenti quam pocul en ii alimenti librarum capacissimus est, quod quidem non ex libris ego sed sdeli in
cadaueribus humanis quorum centena propemodu secui in autopsia expertus scribo. Et amplo admodum vidi ventriculo canem exenteratum, Cui Ars 2- urinici drachma una data fuerat Antidoti probandi gratia, quod ex serpentum puluere certo modo conflatur de multum praedicatur, quod quidem exhibitu aemia is nihil profuit: polt plurimas enim vomitiones, ululatus de gyrationes, Canis ' ' 'tandem mortuus concidit Zc sectus fuit, cui forsan magis pinguia profuissent: memini enim me Romae robustum iuuenem curasse, qui cum Risagalli pulaterem in chartula quadam repositum cinamomum esse ratus palmento suo iinspersisset,lorsiones passus est Sc vomitus molestissimos, cui ego Philonium luti testitu Romanu ac Mythridatium cum iusculis pinguibus de lacte copioso exhibui νω Σουέα sanitati feliciter restitui. In canis autem ventriculo rugas ac veluti vibices μ' 'sanguine atro subductos ob insignem Arsenici ardore vomitus causam mani- Cini, vis. festam, conspexi. Atque hunc Aristotelis lapsium ipse etiam Scaliger aduer- ζιζ:' 'x1t, dc Caninum ventriculti quadruplo intestino vel maximo etiam maiorem mortui. libenter concessit. De genitali Canis hoc erat ab Aristotele docendum, in Cane scit. penem osseum esse, quod ipse non scripsit, nos non raro vidimus Genitalis, inquit, a.de hist. An. cap. I. mero i ius di serentia numerosa eri, ause enim cartilaginosum carnosum'. est ut homini At cartilaginem nemo Anatomicorum unquam in hominis pene etiam per somnium vidit,est enim haec sub- li homini, stantia sui generis nec carnosa plane, multo minus cartilaginosa quod mi
499쪽
parte earnosa inflari nequit, sic parte cartilaginosa intumescit excrescitq. Aliis neru sum ut camelo eruo, alijs osseum vi Lupo , Vulpi, Mumia, etidi seu 2 ιuerra.
Vbi canem praetermisit, si no ad Vulpium aut Luporum forsitan speciem eu-2,2. i. dem referri putauit. Et fieri sine potest, ut ob hoc ossiculum squod in Cane
't duorum longitudine palmorum, quatuor transuersos aequat digitos , S genitali ita concinne annexum haeret , ut sulcum etiam qui meatum urinarium fibi fixum excipit, incisum satis constituat in canes dum urinam reddunt, crus alterum subleuent, ut Cardanus coni jCit, ne ea ventrem conspergant,& ut ego autumo, diutius etiam in coitu haereant; hoc enim ossiculum facitne ita genitale cito flaccescat: Quamuis haesionis huius alia dc non incongrua ratio afferri possit, glandosa nempe corpora quae penis radicem circulariter ferme ambiunt & in coitu plurimum intumescunt. Tertium, quod in Aristotele corrigendum censeo , hoc de non leue est: Caluaria, inquit lib. 3. de Hist. An. cap. . non simili modo in quoque Animalium genere habetur . Aliis em modis Cai' osse eontinuo calua persicitur H Cani, alijs compacto ut homini. Vult nimirum Caserim. nem sine suturis vllis osse continuo caluam sitam sortitum esse. Quem Scaliger errorem non vidit, saltem non correxit in expositione sua . Haud vidi maiorem magis in utroque oscitantiam . Canis enim quod ex meo discere Sceleto Canino poteris, suturas omnes quas homo, Si plures etiam in Calua-Calta m- ria sua impressas tenet. Est huic Coronalis, Sagittalis, Lambdoides, est in-hu, qualis super in Canibus os frontis sua diuisum commissura etiam in adultis, quae in inrid illa recens natis hominibus apparet quidem, in aetate vero prouectis plane obliteratur: quae res fecit ut tam Aristoteles quam Medici omnes huius frontalis diuisionis in homine non meminerint. Adesse eam tamen in Abortu de nuper natis infantibus manifeste conspicitur, dctam longe progreditur ut &nasi de maxillae utriusque ossa per medium recte diuidat. Vnde ut crcdam, facile adducor 3c ipsum bonum quandoque dormitasse Homerii, Aristotclem hominem quales nos sumus fuisse, de labi potuisse εc aliquando ex chartaceis potius libris sapuisse, quam utrumque Naturae solium Cςlum inquam, de Terram penitius inspexistis. De dentibus etiam, de quibus aliquam apud Authores controuersiam inuenio, hoc quod dicam habeo. Undiq; hi in utraque maxilla sibi correspon-
Quadragin dent. Sex numerantur anteriores quos incisorios dixeris, sequuntur duo ob-etii, obii. longi dc erecti vere Canini ex utroque latere singuli : tum sex molares in utroque ibidem latere. Ita ut Canis cum socijs suis superioribus toto suo in ri- Cisai, h,- ctu seu Ore dentes quadraginta obtineat: Costas numero tredecim, clauiculis I . μ' enim caret. Nec Talum habet: quid autem hic sit, alibi dicendi locus erit.
solent post partum, qui Canibus longe dissicilior est quam fetibus , matres
rimis C, subito Chorion siue secundinam ut vocant,catulorum suorum, quod ipsemet vidi, deuorare dc sic etiam obstetricis munere fungi, de mordicus umbilicum, cum nullo hic ipsis amplius usui esse possit, abscindere. Antiquitus catulorum carnes frequentes in cibis de medicamentis fuisse ex 2ό.ῆ. . Hippo su etii discimus, quin de hodie in Gnarum Regno cum alijs a lanioni-eda itur. bus in macellis Veduntur carnibus, de populis eisdem quotidianus sinit cibus.
500쪽
A fide dignis accepi, tabidis nullum praesentius remedium esse, quam si frequenter in cibis suis Canino adipe viantur. Stercus Ganinum, quod Album Graecum fors in melius Dracum pleriq; vocant, his libenter relinquimus, quibus adeo animalium fi meta pro medicamentis placent: quasi ex ditis limo Nature thesauro non millena nobis εἴ meliora & gratiora stuppetant. Fclem vidi, quae adultorum Canum non attigit carnes, catulorum libenter edit; quod illae ob coitum hircum olerent. Sic nobis etiam exectorum carnes ut pecudum &caporum magis arrident. Vidi de catulum a fetis uberibus pendentem, quae . pluribus ipsi diebus lac pra buit, ac probe enutrivit. Atqui ii 5 deerunt nasutuli quidam, quos iam mihi etiam se opponere audio animal hoc de quo iam lonetam satis texui historiam,canem minime esse, Obiecis 'quod nec lagura huic admodum conueniat, nec in .America quae ipsis ego ar- ri possemina ministrvi ante Hispanorum in illas partes aduentum Canes vlli conspecti fuerint, quod ex descriptione Tortiar in Americam & in specie quidem in,' i Brasiliam Nauigationis clarum evadit. Quod & GOmara in generali sua Indiarum Historia testatur. Cum enim Brasilienses primum ex Uenaticoru Π- Audi Hispatiere Canem in Villae nonis aduentu nostris etiam hominibus applaudentem Amehieum vidissent, obstupuerunt valde; quod hic aliquam similitudinem cum anima- 2 4 π, Is ipsis Ian ouare, Leone quouis ferociore gereret. Christopborus Columbus quo- : :ψ .u que,ubi primum ad Insiuiam Tariqum,cyrae S Ioannis nomine insignitur, per- Ms . lienisset, Indi illi qui cum Hispanis bellum gerebant, vehemete Canem lub- Tubidum peregrinum sibi timuerunt, qu, duorum etiam fere balis ariorum stipendium merebat, acerrimus ut Barbarorum hostis ita strenuus Hispancri Tum defensor. Et Valboa Hispanorum C turio fortit limus, cum primum inustralem patefecit Oceanum, Canes quos secum habebat in Indos emisit ,: qui fuga sibi consulentes, non minore ab his damno, quam a praestanti IIimis
alboae militibus terrore affecti fuerunt. I.
Hic ego ab eruditis limo philosopho & Theologo Iosepho a Costa e Societs- rosethus axe IESU stippetias mihi postulo, qui ea de Noui Orbis Natura ingenIj 4kῖ . et 'l''
acumine & experientia ipsa edoctus aperuit, i quae Veteres pialosophi friuo lis persuasi sine sensu rationibus squi orror & hodie plurimum contingit in scholis j pertinacissime negare ausi fuerunt. Hic enim lib. . cap. 3 3. Tria ait In India oecidentati Am malsum genera reperiri, unum soli Indiae natiuum & proprium, alterum Hispanicis siue Europaus simile, aertium ab Hispanis primum in eam Orbis partem illatum. Et ex his ultimis quidem esse oves, vaccas, capras, sues, equos, asinos, Canes, feles & his similia. Probat autem haec noua omnia Americanis fuisse, quoniam nulla propria nomina, quibus ibnil enarratas bestias appellent, nouerunt, sed meris Hispanicis de his corruptis ad
Atqui hic ipse meum magis iugulum peto, dum Canes illuc aliunde illatos ultro fateor. Sed litem hanc facile & tribus ut aiunt verbis ipsius mei Iose- Iς phi, quibus laudatum iam caput concludit, componam & sniam . In initio ctionibus. inquit, India Canes nullos nouerat preIer genus quoddam pumilum, quod Patria νο- ALCO nominabant. Iam propter similitudinem Canes ab ipsis Histanis illati gran-