장음표시 사용
521쪽
maeulos . rum e merouersia valde nomina
Aristoteles AElexandri Magni liberalitate plurimum in Animalis Historia ad
APUT, Felis nostratis figuram quodammodo re esentat , uti 5c reliquum corpus non multum ab Animali hoc dissidet. Caudam habet, quam in Icone expressia fuit, paulo longiorem; aures curtas ac patulas, oculos conspicuos &lucentes, rotundosque. Oris rictum satis magnum obtinet; superiores Canini bene eminent dentes ita longi, ut intariorem ad latera maxillam excedant. Barbae pili pauciores sint, quam figura haec ostendit, & hi versus pectus reflexi, nigri cantes. Sunt Malij non multi ad rictum fixi,collum versus retorti. Nasum crassum valde habeuTibias crassas valde,& mediocriter altas: In pedibus anteriorib. Vngues acutos, quatuor longiores, & quintum breuiorem. Universum corpus pulchro roseoq. subrubet colore, excepto inferiore ventre, qui albicat potius. Maculis rosarum
emgie, sed grandioribus multo, quam praesiens exhibet figura, nigricantibus
omnibus intra suave rubentem colorem, totum ita corpus, pedes SI cauda oredine Quodam diffinguuntur, ut elegantem plane huic animali acu pictum tapetem, seu peripetasma impositum crederes. Sunt autem maculae hae in dorso&capite rotundiores, maioresque; versus ventrem vero pedesque oblongiusculae, et multo minoreS.
Non stio profecto an Tigris, Pardalas, Panthera, Pardi , Leopardi, Tuis, Variarum , Lomis, Africanarum, siali pluribus pelles maculis scateant, an horum natura animalium & nomina, plures nobis & maiores dubitandi causas
suggerant. Ego Plini j consilio & imitatione, Aristotelem Naturae vestigijs
insistentem, in hoc meo opusculo libentissime sequor. Alexandro enim Magno Rege, ut Plinius habet, inflammato cupidine anιmabum naturas noscend , delegat M. hae commentatrone Aristoteli summo in omnι doctrina miro , aliquot millia hominiam ιn totius Asiae, Graeciaeq. tractu parere ιssia, murum quos menatus, aucupia, ρψω -
522쪽
alebant, qui, fue statuaraa , armenta, alaearia, pisisimae, aviaria is c ura erant, ne auid υθι am gen1tum gnoraretur ab eo et quos 'remtando quinquatιnta firme volumina illa praesara de Animalibus condidit . Hic igitur 6. Histor. animal. 3 s. Panther, In Pu Ir,pant eaeeos Lustorum ritu.Theodorus Gaga Panther seli Lupum Canarium vertit. Hoc Iul. Caesar Scalig. commentario suo, i,pe iam laudato , improbat, τὸ πιν - Pantheram Interpretatur, Gazae interpretationem mi--rans & reprehendens . Sed rurium Niphus utramque hanc versionem , dum allatum Atiliotelis locum declarat, refutare aggressus inquit, a meteresurirprete a quo Maliser tuam mutuatus est in Panthera mertitur, sed TheodorusaPardiam mertit Pantseram, i ro stu Pantherem J lupum Canomum s Sed Mid sit lupus Canarius non batis conriat. Et recte quidem Niphus ; aliqui enim lupum Canarium putant esse animal voce vulpina , cum Leonibus congrediens: ali I ex Cane & Lupa natum ; alij genus Lupi longis asperisque pilis. Quid igitur proprie sit Panther, forsan ignoratur. Hinc Oppianus hunc inter feras ignobiliores uti Feles, Glires, Sciuros numerat. Quare si huic credimus, neque Lyncem,neque Thoen, neque Pardalin, aut Pantheram es Ie patet, quod haec non vilia & imbecillia sint animalia: neque Pardus siue Panthera masculus erit, cum aliam Pantheri ab hoc vocem , adeoque indiuidualem quandam ut ita loquar) assignet proprietatem Author Philomelae hoc versu, Panther catarit amans, Pardus hiando sedit. Et Aristoteles equidem, unico solum loco Pantheras mentionem facit, & quidem non ubi de Leonum sad quos referretur, si Panthera esset sed Luporum partu loquitur. Panthera vero vocem Plinius latinitate donauit, quam Graecae Illi ωὐαλω , apud Aristotelem frequenti, substituit, quod post hunc Gaza 'quoque fecit: Pantherae enim Aristoteles vocabulum nusquam positit, sed saellissime Pardalis, quod semper Gaza Pantheram interpretatur, quod & ipse Sca-iger imitatur Coment. suo in s. Histor. cap. g. sed 6. in versione Gazae . t is inquit Aristoteles,hoc est Panthera, de rato veneno, quod idcirco mocant Parda- Ilanches, quaerat hominis fiercus. Iuuat enim . Eodem plane modo Σ. Hilh. I. Panthera ipsi ex Pardale vertitur , dum ait Arist. muti da quadam esse, mi Leovem Canem, Pantheram. & 8 . Hist. 28. Quando Leones potius in Europa, Pantheras vero in Asia, in Europa nullas esse scripsit. Quin etiam, quando neutro genere -- NM. Pardalia idem Scaliger Pantheram ponit L. Hist. 1 .dum Aristoteles Cha-maleontem pallore lacerti,s' perinde atq; Pambera nigrore mariarum asserit. Hic tame Gaza pro Pardatia , Pardum non Fantheram reddit; sed nulla est differentia, ut iam videbimus. Concludamus igitur Aristotelem, quotiescunq; Pardalis in Pardalia habet, animal velle maculosiam intelligere ferum, & ex Leonum genere . Panther autem ad Lupos potius, quam Leones pertinere videtur, nec anmaculis careat, an illis asperium sit, ex Aristotele patet. Non miror ideo quosdam Liapum Canarium ; alios canem Luparium pro Panthere interpretari voluisse . Iam autem tardales , Pamberas, Pardos, Varias, .inieanas unum idemque animal esse,luculento Plinij etiam testimonio docebo. Hic lib. g. cap. 17.Cum de Pantheris ageret, dixit, Pantherarum mares tardos appellari, & Pantheras
Negat NI phus . Dubitatur quid saltata her . Pantherae oa latina reddita ex Graeca pardali . Pardali, &Pardalia apud Arista Latinis pantheride pardus ver
eius, quam Leones vi detur a cedere.
523쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 1 a1
vessiunt iubae. Id enim aetate contingit, e Leone conceptis. auos vero Pardι generauere, pi duxeest semper charactere hoe carint.Simili modo aeminae. Magna ijs libido comis, in obiae maribus ira. Afri ea hae maxime spectat, rnopia aquarum ad paucos amnes congregaπιιbu3 Τ seris. Ideo multiformes ibi animalium partus, mariae famanis cuiusque generis marra iubatos aut φυι , aut voluptate miscente , νnde ratam νulgare Graeciae iustam, semper aliquid
noui Asicam asserre. Haec Plinius: qui mixtum quid ex Pardo tra Leaena procreari
non negat, Pardos tamen hos partus non vocat. Qui Pardas minime ex permixto semine Ortos, sed sue speciei determinatum animal & quorum feminae Panthera sint,appellat . Solinus etiam cap. 29. de Leonibus loquens. At is, quos creant Parssi, inquit, in ube remanem subarum inopes, pariter omnes parcunt a sagina. Iam si hoc etiam Auro ML donem , Pantherem cum Pardo siue Pardale aut Pan- Panther sithera unum idemque animal esse, quod paulo ante negaui, nihil tamen Vimes h zz I
hic euincet. Nam Pambe etiam Aristotelis authoritate non intacundus aut sterilis est, semina enim eaecos parit Luporum more, numero νt plurimum quatuor. Et, ut quid amplius concedam, Pardos scilicet a Pantheris differens animalium ge- lis potes . nus. Et l, i tamen generant si Sabnum cap. 2 o. his verbis loquentem audimus: in his siluestribus δ' Parda sint, secundum a Pantheris genus, notν satis: quorum adulterinis coitibus degeneratur 'araus Leaenarum, ue Leones quιdem procreantur,sted ignobiles. Non sum tamen nescius Pardum de Lιopardum Uocari aliquando ab Authori Pardus Nbus adultcrinum hunc Leaenae statum, ex Pardo seu Patherae masculo progeitum, quandoque
qui, ut Philosi ratus habet, maculosias est. & propterea non est mirum, si Claudianus hunc etiam Pardum appellauit poetica quadam licentia,cum adeo Pardo seu Pardali macula propriae esse videantur,ut etiam 1 3 .Hieremiae legatur si mutare parect Aethiops pellem suam , t Pardus maculas suas; in mos poterat/s benefacere , cum Hascentia maiam: Quamuis de maculis Plinius nihil dicat, solumque iubae defectum in spuria hac progenie insinuet. Maluit itaque hic Aldrouamd GHUumerius elegantis ingenii poetae Claudiani, quam selertium Naturae interpretum εAractorias in Prim' fide uti. Atque huius solius haec gratia adduce re volui, ut demonstrarem Panthenem 2 Panthera longe differre . An vero Ca- metopardalis ex permixto sit semine genita & quale sit animal, ubi locorum reperiatur; haec pertractare huius minime sunt instituti. Videri potest Petrus Pelioni ιιs 2. lib. obseruationum,& apud hunc Strabonis verba, qui in colore describendo plurimum variant. Hic enim.ait, cum Pardale similitudinem nul- .lam habere,& coloris varietate Hinnulo simillimam Camel ardalim esse. Ille Pardi maculis varijs infectam adstruit. Ego saltem, aliquam nominum ambi- ν, 4 is 'iguitatem e medio tollere volui, reliquam sequenti capite prosequemur. Nunc ' 'φ' ad animalis praesentis Mexicani emgiem declarandam, & Naturae eiusdem
proprietatem enucleandam me confero.
Hoc autom priusquam exequar, Tigridi etiam examen subeundum est,cum non leuis hic dubitatio oriri possit, Tigridum ne, an Pantherarum cohorti Animal hoe sociare se velit. Plinius equidem lib. 8. cap. II. Cum Pantherarum considerationem instituisset, Tigridis pariter, maculos animalis, recordatur . Panthera , inquit Tigris matularum' varietate prope sola bessiarum θρο- Earatur, cateris et nus suus'cinusque gentris, eu color . Pantheris in candido breuest in macularum
524쪽
so, ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
Reprehen- macularum ociat.Noui hic non leuis Plinium lapsus ab Utemerio argui Cap de Cantu, ab ν: , metopardale, quod toto Tigres & Pantheras macularum priuilegio gaudere scri- α' pserit , cum lances tamen , Leopara, Uridc molossi eodem fruantur. Atqui hic: Κ ζώ' ego Plinio suppetias fero, tum quia non abistuto plane sermone a maculis euiolas bestias omnes exclusit, cum prope fllas dixerit, nonsimplicitersolas Pantheras &
'e' ' Tigres; tum quia forsan Canes ea macularum varietate ornatos minime vi De ndi- dit, quales dc nos, non multos ante annos, quacunque tandem ex region esui. prim um inuectos conspeximus. Fateor equidem me talium insignes duos cum admiratione, Pantherarum maculas apprime referentes ex molossorum genere Cities R, Romae vidisse, quorum unum ante elapsi anni finem AuguLU Uind licorum,
x, eiusdem Vrbis Episcopi Suffraganeus Petrus Oscopus Adramyttenus vir morum culis in ' integritate ac siuauitate , sacrarum literarum cultu & humanarum prudentia β' rerum conspicuus alterum illustriss D. Nicol. Danieloui et, Regis Polon. The- i saurari j Filius, uterque amicitia mihi iunctissimus in hanc Vrbein adduxerat. dei te- Et quamuis Tigridem describat Plinius tremenda animal melocitatis esse, quales tamen maculas,oblongasne an orbiculatas habeat, ibi non declarat,quas alio να is , ex loco eiusdem collegimuS Cap. is . nempe lib. t 3. ubi de Cedrinis, an citreis μ' - mensis haec leguntur. Mensis aecipua dos in mena eristis, mel in Vertice mariis. Non moror hic siue alij legant, in merticessparsis, in verticetaruis aut rauis,aut in Corisce marijs . Hoc en Im quod sequitur, ad rem nostram facit: Illud oblongo πὸ iis euenit discursu, ideoque Tigrina appellantur; hoc intorto , ον ideo tales Pantherina ovis iocantur. Habebunt igitur Tigres non intortas siue orbiculatas, sed oblongas maculas, ad quarum similitudinem mensae Tigrina appellationem accepe-o Ihud runt. De huiusmodi Seneea mensis loquebatur libello de animi Tranqu1llatate: Placet, inquit, mensa non Narietate macularum conspicua, sed in UMnposita, quaniatius conuiua oculos nee voluptate moretur, me accendat inuidia. Et idem . de B
neficijs: Video istas mensias sist a timatum lignum Senatoris censu eo pretiosius, quo illud in plures nodos arbo=i, infelicitas torsit. Ex Citri nempe ligno, & quidem parte nodosa, illae maculae in mensis elucebant. Hinc venuste Petronius Arbiter:
Citrea mensa, greges seruorum, sinumque renidens
Ponitur, ac maculis 1mitatur mitibus aurum.
m. .sti Hic ad Germanos nostrOS nunc Luxus transsatus est, sed ligneus vere luxus, . yάς, E. cum plurimaS ex ea re & Fraxino, & ex harum quidem arborum frequenter te de praxi radicibus venarum discursu pulcherrime variantibus, atque ut Plinius ait, igἡ indatim eristis maiore gratia re firme Pavonum oculos imitantibus mensas Habo ς rent , quae unguine seu pigmento, et ervice dicto mire coruscant. Nec apud Italos ex varijs&elegantibus Indiarum lignis mensulae confici desierunt, verum
... quae senatorium censum pretio suo haud aequent ; in quarum locum lapideae& ex versicoloribus marmoribus, lapillis pretiosis, gemmisque quas p etioso. Orientales plagae subministrant, confectae in deliciis habentur . Visa nobis Bitante paucos annos in Romani cuiusdam Mercatoris aedibus lapidea eiusmodi mensa, intertextis artificiosissime lapillis nobilioribω , duodecim aureorum mallibus aestimata. Ililustrissi tamen Princeps casius noster, non luxus, quema
525쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. sos
nisi in literis solis agnoscit; sed luxuriantis Naturae Thelauri recludendi gratias mensas nobis nuper Urbisue toti ad miraculum usque stupenti ex ligno hostili
ipsi dicto, affabre concinnatas fieri curauu . Hoc ipse Primus non procul ab Vrbe lua Aqua artana detexit & erui curauit, tam Varijs venustis'. undarum maculis conspersum, ceterisque compactioris substantiae dotibus ornatum, re ne svi cum Ariandine seu Canna Indica venarum elegantia certare, Vel potius illam tihin hemisuperare valeat. Vere Tigrinas dicere mensas possis, clim fulvo ferme colore &vndis distinctae luceant. Nam Solinus de Tigribus. Fulvi nitent, inquit, hoc uiuum nigrantibussegmentis interundatum varietate apprim. dec . S ic uisti stra simul experientIa mentis s
----- meteres tellure recludit
Verum haec omnia luculentius ex scriptis ipsius, propediem lucem aspecturis sin quibus noua plurima ab ipso detecta obseruata sunt)curiosus Lector
docebitur. Hic idem Princeps Nerebinthini simul ligni ad antiquorum morem elabo- Ex Thermrandi, ex quo mensae, scrinia, capsulae & varia sit pellex conficitur, usum nobis reuocauit, ac denuo Romanis suis ostendit. Abundant ucro hac arbore mon. tes sub ditione ipsius gemini, Scopulosus unus in Vmbria ; alter altissimus lam, Genaro appellatus, in Latio Albunea illius Tyburtina Sybillae olim sedes, quem omnium nive primum candentem , & vltimo eadem spoliatum ex URBE contemplamur.
Proh quanta in hoc plantarum varietast Quanta in eodem circa finem Maijssorum amoenitast Quae aurae ibidem tum spirantis suauitas i Quam spatiosa di ζά ς' in sumitate eius ad instar Amphitheatri cincta planitiest Quam copiosae limpidissimarum aquarum ibi scaturiginest Apud hos fontes Albuneos sic a Sybillς nomine dictos, ante XIV. annos,dum magnam diei partem non sine dulci labore lustrandis eruendisque plantis,cum Principe nostro,uti aliarum scientiarum pene omnium, ita quoque rei Plantariae & amantissimo & peritis limo,operam dedissemus, consedimus vespere,&fracti membra labore Anticenio nos refocillauImus Ioannes Terrentιπι , Theophilus Mobrar, Henricus fominus & Ego, Herbarum
studio omnes addictissimi Sub noctem tandem in Arce & Oppido Principis, quod dicto monti incumbit Sancti Foli nuncupato, ut corporis vires basilica excepti epulatione collegimus, ita dulci animum pabulo, suauissima nimirum confabulatione, ac philosbphicis symbolis recreauimus. Profectus est ad eundem nuc Montem eiusdem Primipis Casii Medicus Damnes Sa . Ginthierius Bauaro. Schonganus ad Linum, Vir pr ter medendi arte, pol, rius Germatioribus etiam litteris bene cultus,& Anatomes ac Herbarum scientia non leui- .ih. ω ν
ter tinctus ; ut selectioribus & tam virtute quam raritate praestantioribus plantis Principis sui penum & Hortos, ac nostrum quoque Viridarium Vaticanum ne doctus. Iocupletiora & auctiora faciat. Porro, ut in viam reuertamur, Aristoteles 8. Hist. Anim. 18. Cum non locis Omnibus animalia quaelibet aut nasci,aut translata viuere docuisset: Pantheras
526쪽
so ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
in Asia potius reperiri, in Europa nullas. Tigrides vero Africae & Lybiae prascipue tribuere videtur. Adiunxit in Asia bestias esse es eratiores, fortiores in Europa, & in Africa multiformiores; unde prouerbium, quod ex Aristotele Canes Ia- Plinius desumpsit Semper aliquid noui asserre Africam. Nam ex varia animalium
Indiei m- commixtione nouae animalium formae videntur, ut Canes, inquit, Laconici
ψ 'Rh--μ μ Canem mul , Canes Indui ex igide, Cane. Quae si vera sunt, debet Cani Tigris similis esse, nec plus ab eo, quam Vulpes aut Lupus distare. Ide ire, ipse enim Aristoteles 1. de Generat. Animal. cap. 1. concepta haec verba habet: o vh sh a Coeunt animalia generis eiusAmfecundum naturam. Jed ea etiam, quorum genus δι--: . - uersium quidem , sed natura non multum distat, si modo par magnitudo sit, di tempora aequent trauiditatis, raro id fit, sed ramen feri sθ in Canibus sin Vulpibus, i in Lupis certum ea. Canes etiam Indici ex bellua quadam Diti in Cane generantur, eum cish sue, Ut in Ga aec O est ἐκ e. ι πιν --. Hanc autem helluam cani similem pau-εx semi in v lo ante dicto loco explicauerat Aristot. Tigrem esse. Ast ego hic non video,
quae T isti cum Cane similitudo existat, nisi & Felem sic Cani similem dicas, di a quo multum aberrat. Tigrem enim ad Feles, & minime ad Canes pertino risi po- re, posterius probabo.Nemo siquidem insciabitur facile,Tigrem Leoni multo candi' propinquiorem, quam Lupo esse: hic autem ad Canes magis , ille ad felesana tua. ' accedit .
Tigres porro a Pantheris raritate & nobilitate differre, vel ex Plinio diici-I i ,hi. mus,cum enim Romς quadringentae & viginti, una vice Populo Pantherae osten ta Ezr derentur, non nisi in Cavea Tigris sola comparuit, libet ipsum Plin. g. Histor.
se Naturalis cap. I . audire: Senatusconsultum suis metus, ne liceret Asiuanai hoc est Pantheras 9 in Italiam adu here. Coxtra hoc tulit ad populum Cn. A dius Traia Inter qua- nudplebis, permistiq. Cιrcensium gratia importare. Primus autem Scaurus AEdititare ς' ἡξεω sua Varias hoc est Pantheras, siue marcs siue taminasὶ censum quadragιnta νniuersas mi At. Deinde Pompeius Magnus quadringentas decem. Diuus Augustus qua- sola Romae drinlentas miginti. Idem A. Tuberone, Fusio Max. Oft V. Nonas Maias Theatripi ul' . ' Marcelli Laicatione Tigran primus omnium me ostendιt in bauea mansiuefaciam Diuus mero claudius fimus quatuor. Hic noto Plinium Pantheras vocare, in ι- canas , quὸd creberrimum hoc genus ut ait, sit in Osiri sior Syria. Aristoteles in Atia, a Asia reperiri eas dixerat. An in Africa, nec ait nec negat: in Europa tamen
iis, Est : in . produci negat. pia. Sed dolendum plane est,quod nec Aristoteles nec Plinius Tigridis nobis s-Quia is guram coloremque exactius descripserunt. Petrus Gillius vir eruditisIimus, Eliani interpres, ex suis ad hunc accestionibus a Porphyris, Heliodoro & 'a- inter qua - no desumptis, haec nobis de Tigride scripta reliquit: Tigride nibi inquit, ex om-Υ nibus feris ad spectandum iucundius Natura solertia finxit. Nam forma pulchritudineo . . ., od tam malis inter fras eximia ess, quam longe ceteris auibtis Fauo mollit. Leaenae ominse . - , nino similis et idetur, praeter stolam pellem, quam mariam macula purpurasientes difflorentes exornant. sed cursum omnιbus feris prae fiat. Mega uenes hcriptis man- ahqibu,' dauit, in Pra*s Tig regigm Leonibus duplo fere maiores , eo robore, mi si de man- p. .. ' suetis unus. a quatuor hominibus ductus, Muli riseriorem pedim comprehenderit, ad
527쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 3os
Hic ego duo obseruanda existimo. Primum, maculas purpurascentes non ni- Dum obsergras describi,quae etiam an orbiculatae, an oblongae sint, haud patet. Secundum, eius magnitudinis Tigres esse,ut vel Leaena aequent, vel in Prasiis Leones duos corporis habitu superent. Quae notae iaciunt, ut de illis, quas in Italia non raro videmus Tigres, quarum non paucas semper Serenissimi Hetruriae Magni Duces s apud quos admiranda Naturae opera quam plurima alia conspiciuntur) An omnes aluerunt, dubitare quis possit,Tigres potius an Pantheras nominare libeat, il- V I, qu. las praxipue,quae Leonisus multo simi minores, & nigris orbiculatis non virgatis maculis colorantur. Scaliger Excercitat. CCVIlI. aduersus Cardanum riuo non procul ab hac opinione abit, quamuis alia persis asius ratione. Tigrem dicunt
animal serum Indi bi, inquit, quos equidem iure ac merito orientales moco. At eum ero Mal ger Pardum puto,quandoquιdem cur seu minus malet, in ex inses, s mictum quaerit. Fle. o, putes hi saltu in arborem quampiam ij cum se dederint,in ea latitant, Unde in νι aures, aut in il ἴ-- alias insiliuniferas. Id quod de Pardo quoque Prodiderunt. EsI igitur Pardus Indus . v mv. .
In hac ipsissima Excercit. duo ad buc sunt alia, quae minime mihi resi- Duo tibia Cenda videntur. 'Imum, quod circa si nem legitur, & hoc est, Non e Iobseruatio 'R condimnenda si est Panthera, quid sit apud Xenophontem in Commentario de
Venatione,cum mirumque Italuit separatιm-ὐ πανθηρας. Hic Scaligerum ite- Primum. rum eonfundere aduerto Pantherem cum Panthera siue Pardale, cum tamen su- Mat,edepra aperte docuerim, longe diuersum animal esse , quod Aristoteli Panther, ab iu h. Erieo qui d Graece ipsi Pardalis siue Pardalia dicitur, quod Latini, Plinius prae sertim, & posteriores omnes Latine loquentes Pantheram vocarunt, & ipsemet hic Xenophon inter Pardales de Pantheres, ut Scaliger monet, discrimen facit, quod huic solum sum cere potuerat. Alterum quod moneam, circa principium ' 'in' 'legitur . Duo erant ait, Neracs inter Clathros Regis Nauame Leones : horum mnus si r. cum objμt,eius collum ab aliis visum: a quibus acta' non osse inico, hed verteb, is tannare. Rune nuper alterius essesso cadauere , idem notis eo ια- est. Macte tua virtu--ς lii te mi Scaliger, sic itur ad seςretiora Naturae veritatisq. adyta. Fateris tandemia olla rigido
oculatis couictus testibus, magnum Aristotelem dum opinabatur collum Leo - 24iti'. nis unico osse rigere lapsum fuisse, quod ego supra de Lupo aduertiis eundem, lonsa quoque sermonis serie pertexui, eiusq.hallucinationem demonstraui. Et forsan hinc Iul. Solinus Polyhillor errorem suum hau sit,cum cap. 28 de Hyena
haec scribit Menam quoque mittit Africa,cui cum spina riget collum continua ν utate: feriri nequit, nisi ιοιο corpore circumacti. Hoc ego enim,licet Hyenam nunquam vi--a SNiderim, aut v durus sim,ex animalium Anatome adeo non dicam incertum, scd te mihi
falsum esse aeque certus sum,at'. nomen mesi calleo . Sed de hac controuersia, - μ' dum de collo Lupino agerem, plura ante dixi. Saepe etiam meo periculo didici, dissicile esse aliquid probari, Si ratio potius, quam res per uadeat ipsι, Ut Lucretius o8time loquitur. Atqui, dum in hoc dubitationum inuolucro haererem,accedo Illustrissimul
Dominum Ioannem Clamorum Lynceum Florentinum fautorem & amicum
mihi colendis Iimum, ut si quid ipsi de Tigribus perspectum foret, explorare cum smilia tapius animalia in Neriotropheis, seu ferarum vivario, Sereni L
528쪽
sos ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
Ioannes simi Magni Ducis Hetruriae, Florentiar, sita nempe in patria, vidisset. Est au-s ehesi '' tem vir laic non solum in Hilloria sacra & profana excercitatissimus, Philo,,d. 'R sophiae reconditioris, & verioris Matheseos Condus ac Promus , a Galilaeo Galilan V. CL. aestimatus, sed ea etiam Ingenis amoenitate ac felicitate praeditus, ut in prosa versaque oratione, Ciceronis ac Pindari aemulatione, Latino BeHetrulco stilo ita polleat, ut vix hodie reperiatur facundior alter; summis pr inde ob eloquentiam Pontificibus caris limus, cum iam secundo in scribendis ad Principes Christianos literis Apostolicis, quas Breuia dicunt, ab ijsdem adhibeatur: eius etiam domus ab omnis scientiae de elegantiae cultoribus, tam indigenis quam aduenis, quasi Oraculum quoddam vel Eruditionis Templum quotidie frequentetur. Verum perspeetis ipsi lectisque rationibus meis, eodem mecum in dubio mansit, an reuera, quos hodie Florentiae Tigres appellant, Tigres sint, an Pantherae potius antiquorum ex illi mandae, si stimmo rigore& Plini i praesertim authoritate lis e siet decidenda. Et ecce,dum sic haeremus, commodum ipsum falutatum aduenit Reuerendus admodum Pater F. Gregον. o oe, raus de Soliuar Hispanus Placentinus, ordinis S. Francisci de obseruantia dicti, I DTqui annos XXV. integros in America vixit, Regnum utrumque Peruauum &inhv in' Mexicanum, plurimasque adhuc incognitas alijs, nec descriptas noui orbis eisti vere prouincias peragrauit, verbo & exemplo insideli illi populo cuius tres diuerili est' ut i as linguas optime callet in CHRISTI Euangelium annunciando, & ad veram. .AI ac Catholicam fidem illum inducendo: cuius rei gratia ad . Molucianas quoque hem onme Insulas 3c Orientem ipsum penetrauit. Hic nostram facile diremit litem, eaque '' de animali proposito nobis enarrauit, quae ad rem maxime facere VIdcbanturi, Tum ego, Doc inquam,
ur. Hoc placet, hae dubιam vincit sententia mentem . . nobis de Mirabilia,& alia quam plurima de nouo nobis orbe recensebat, quorum post
di huius hac nonnulla lcriptis meis Inseram, quae tunc auidi, & ab ore ipsiuS penden-bu,' ieiu. teS excipiebamuS. De Tetribus autem Americanis inter quas illud animal, cuius
hic emgiem exhibemus, ulla absque controuersia collocabat quae dehinc sequuntur fideliter ab ipso nobis communicata, scribemus. Ne vero quis retulisse ipsum existimet, quaecunque in buccam ac menrem venerint, sciat industrium ac Religios im nunc virum a Generali ordinis sui uia. i,is' Antistite magni fieri, & Historiam Americani orbis non modo adsectam in scri . ἡ ni v , sed pene iam consectam habere, qua, Deo volente propediem fruemur. est. Hic enim autopsia plurimorum mores animalium, proprietates ac membro rum constitutiones exacte adeo didicit, ut iuste ac merito pluribus ipsum praetulerim Authoribus , qui
- - - Sapiunt alieno ex ore petuntque
Res ex auditis potius, quὰm siensibus Usis. Hunc autem in sensum Tigrem nobis Americanam delineabat, eiusque pro- Tigii, Ame prietates describebat. 4 ό ό j. Tigri ferocissima ac sortissima est omnium animalium, quas India occi-Bolluti Hi dental is producit. Reperitur in plurimis Americae regionibus tam Noua Hi te in . Vania, seu Mexuant, quam Peruani Regni: Et ibi copiosus, ubi extensi ma
529쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPO SITI ONE . so
gis, atque impenetrabiles montes sunt positi, qui, quo horridiores & magis ubi , p.
asperi sunt, eo terribiliorcs & elleratiores hae belliae reperiuntur . Raro autem Πλ . . in planitie stabulantur vaganturque, exceptis tamen Peruanis prouincijs qui-bvidam , Quales sunt Chicas, Li es , Miacama, Tu man & Paraguo. Et hanc
maxime ob caussam, quod siluae passim hic sint vallissimae, densissimis consitae arboribus ad plurimas Leucas extensae, & asperrimis subiacentes montibus, in quibus ullo absque impedimento filiorum procreationi & educationi operam dare facilius pollunt. Accedit,quod prouinciae illae copiosissimis abundent acii malibus, quae Tigribus invictum de horum fili js in pastum cedunt. δ'
Sunt autem, Vaccae & Tauri siluestres, Equs S Eque ferae, MLes, Cerui, Dorcade, Ametiea.
seu Capreob,Gamos, Guianacos, Vuunnas de plurimae aliae belliae, quae in Tigrium suthentationem ibi procreantur. Propter hanc pallus abundantiam, ac Climatis eius proprietatem maiores,esseeatioresque ibi Tigres generantur, quam in ulla orbi S Vniuersi parte, & za- τ;oia; iriles Drofectis, ut cum quouis etiam ferocissimo Africae Leone duellum commit. ,
etere, & indubitatam reportare victoriam polsint. Unae iure ac merito 1 Iia ni scema
Amrica Tigridi regalesceptrum, quod apud nos Leoni debetur, & dominium in b. . omnes omnino belluas assignatur. Magnitudo talis est, ut altitudine sua ordinaria quatuor aut quinque palmos attingat, facile etiam excedat: longitudine ad sex vel septem extendi- do huius. tuc. Formosissima, & colorem bene maturi Auraniij pomi referente pelle a tuis, si, Natura Tigris ornata est plena maculis, quarum extremus circulus punicei mosissim . siue spadicet stisnaro dicunt Itali inest coloris: vicinior & interior albicantis ;ec centrum ipsum nigricat, & quo maculae hae, quae tot oculos repraesentant, capiti dorsoque sunt viciniores, eo florent rotundiores; oblongiores vero redduntur, quo magis ad ventrem & crura belluae accedunt. Aspectu truci horrendum est animal. Oculos scintillantes ac pene ardentes i- ostendit. Pedes tam grandes ac robustos, anteriores praecipue, quibus manuum trux vice utitur, ob id in quinque ungues diuisos, ut ad reliquum corpus collati vix aliqua appareat proportio. Hinc miru minime est, quod Taurum per medium pha. s. .
firme diuidere, armum eius certe, aut coxam unica tantum percussione unguibus sitis acutissimis maximisque detrahere valeat. Est animal agile valde seruato tamen in motu suo decore, & quadam Vt di- At te amisci solet,motu grauitate. Unde velocitatem suam vix aliter prodit, quam tribu ;lirimis in saltibus maxime praecipitibus. his enim,dum ad animal capiendu colimat, utitur, ut fere quicquid gestit, capere postit; qui si minus ex desiderio
ipsi succedant, ab incepto desistit. Uerum hoc rarissime contingit, ut quod intendit,non assequatur. Ac propterea,antequam aggrediatur,considerat opus, ac veluti consilio in arena capto, prius stationem certam, unde possit ex insidiis erumpere, exquirit. Perspectas suas maxime vires & valore habet: quare, ubi ex di istis animalibus aliquod occiderit, ut primum sanguinem omnem suxit,den ibus arreptu humerisq. impositum, retorquendo verius animal caput, trium etia V 'β'
spatio milliarium ad filios aut iam inam 1uam lactantem illud deportat & si vivum sustollere possit, adfert, simulque venandi & bellias adoriendi filios ar-
530쪽
ios ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
i . s. 'edocet, assistendo omnique procurando diligentia ne praeda aufugere possit artem ve- Ordinario duos saltem catulos partu edit, nec pluribus faemina lac praebet.' Partum habet molestissimum. Et si ex filijs aliquem cum aliqua imperfectio-Duos sal - ne & naturali defectu nasci contigerit, genitores illum vel occidunt, vel enu-
Est Tigris infestissima omnibus armentis , hominem, nisi prius ex carne
Ozi,ieit eius comederit, timet potius. Huius autem ubi semel sanguinem & carnem hyi' degustauit, mirum, quam palato ipsus arrideat ; ita ut ab ea postmodum a Numinata, stinere non valeat , persequaturque ipsum ad quadraginta etiam milliaria, , iaita, summa cum attentione, Vigilantia, & patientia, donec tandem incautum, ης, nocturno praesertim tempore, & dormientem adoriatur. Hoc maxime animaduersione dignum est, si dormientem in cubiculo Ca.
nem simul & hominem offendat, occidet primo Canem , post hominem lacerabit: sin vero hic Hispanus fuerit & mancipium aliquod ex Nigrisue Guinea secum habuerit, & hoc primo interfici et . Sin hominem Americanum, Hispanis hunc primo similiter adorietur. Ita, ut hoc plane Hispani priuilegio ijs in par- 'φ' ' tibus gaudeant, quod his quam maxime Tigres parcant, nec nisi ultimo demum loco devorent. Quod si plures, omnesque Hispani fuerint, ex his primo illum , qui pusillanimis magis de excors fuerit, trucidabit. Non est securior ab hac bellua se defendendi modus, quam ignem ipsi oppo-Iene terre. nere, hoc est , vel faculam ardentem, vel titionem accensiim, &ego ipse inquit F. Gregorius altera manu gladium,facula tenens altera,Tigrem profugaui. Modus vero capiendi & interficiendi eas, talis est. Ponuntur decipuia ex for-Μ'di Li' tibus compactae asseribus, quibus intus Canis funiculo illigatus aptatur, sicq.ubi pieadi. depraedatum Tigres Canem eiulantem accesserint, decidunt muscipularum instar asseres ,qui, cum impositum ex lapidibus pondus mille & quingentarum librarum habuerint, aut Tigrem occidunt, aut semiuiuam saltem relinquunt. Subinde retro aliquam se arborem Venator recondit, Tigrim sagitta aut plumbeo globo traijcit ac confestim arborem ascendit, ijsdem in belliam armis denuo fulminaturus. Veruntamen,si arbor crassae admodum sit magnitudinis, celerrime in eam Tigris salit, & inimicum situm occidit. Quare Venator Noa potest aut bipennem aut acinacem secum fert acutissimum, quibus salienti animali, addi,Mα Vel manus vel truncum saltem cui ungues figit, detruncet, atque humi sic prin h. i. ' sternat. Si Vero arboris truncus no sit crassior, quam v.g. mediu hominis mediocriter crassi corpus, ascendere bestia minime valetcsic enim,dum truncu amplexari satagit, unius manus ungues alteri infigit, ac sibi ipsi impedimentum creat. Erit igitur securior venatori arbor tenuior, quam crassior, dummodo satis alta sit; alioquin unico in eam saltu, quo plurimum valet, prorumpeL dcvnguibus arreptum venatorem detrahet.
. . I. Euidentis imum & hoc signum est, caeteris Tigrem bestijs in Americamint alia 1 dominari: quod nimirum, si plurimarum detractae pelles cum hac ipsa ita arcam' '' ' quadam concludantur,facile omnes reliquae depilabuntur & eo citius illae, quin huic iacent viciniores, sola Tygrina pilum suum firmum fixumque retinente.
Est Tigris tolerantissimum famis sitisque animal, hanc ad quindecim, illam