장음표시 사용
511쪽
ynpus streave sam re potest. vieItiduas carnis li-hras Lupa
Quibus eia his Lupus victitet. Canes L
Forum carnes nisi percoctas non deuorant .
reus industriusviura. 1si Ar moria tuoru ani maliu per strutator .
8a ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
gramina quaedam se reperisse mihi narrauerunt. Quamuis quod ad gramina a tinet, hςc tantummodo Aristoteles ad purgandum vomitu ventrem Canes ingerere solere, loco iam dicto assirmauit. Voracissimum autem ut hoc sit animal, inediam tamen strenue tolerare potest. Recensebant mihi Lupae iam saepius nominarae educatores, se singulis modo terti js. imo quinquenis diebus Exsaturatus enim inquit Aelianus Lupus Angum temporis interuallum inediam fert 9 huic pabulum praebere, sinterea tamen temporis saepius bibit nec praeter carnem aliud quicquam , cuius viginti duas libras una vice esse potest. Attamen parciore longe illam portione cibant. Et ob id quidem fame macerant, quo ooedientiorem illam sibi habeant, & vlulare seu,ut ipsi dicunt Cantare cogant. Hac enim arte, dum populo lusum faciunt, collectis pecunijs, & se& Lupam, vel Lupa potius hos ipsos sustentat . Licet Actianus contrarium innuere videatur: Lupum nempe, νι famem multo cibo depulit, Amititer occurrentibus, atqur agnum mansiuerum ex Dre. Panem edere ipsam nolle addebant: alis tamen luporum catulos eundem, pulmenta, & farinam , & pleraq. quae canibus proij-ciuntur deglutivisse viderunt. Sed nec Canum carnes gultare unquam voluit, cum lupus tamen non raro lupum deuoret. Quod Actianus quoque fatetur; sed haec prae siumma fame lupos coactos facere, cum venationis facultate destituuntur, ubi enim ut Poeta ait, tur ex rapto, nec hostes ab hospie lusus, ibi
- - - - Et fatrum quoque gratia rara e t.
Nec mirum hoc, cum in longis arctisq. obsidionibus homines etiam Anthr pophagi evadant, atque in acerbissima fame aliqui morsu suismetipsis carniuhus vim intulerint. Sic & Canum carnes a lupis in venationibus aut fame ingurgitari facile crediderim . Nam & Canes a luporum carnibus t experimento ut audio saepius tentato) etiam sale & fumo siccatis, coctisq. omnino abhorrent: Vbi tamen valde percoctae fuerint, & ferinum illum depol ierint fetorem, tum adduci demum possunt, ut comedant; cum homines interi in saepius decipiantur pro bovina illas sumentes. Tantum nos a bes ijs , quibusdam in sensibus superamur: Ita, ut dum Caniculae meae domesticae lupi stomachum a duodecim iam annis exiccatum olfaciendum proponerem, itatam haec odore percepto retro ire caepit.
Theophilus e Molitor L nceus Hasus scutus Animae bene sit in diligentissimus Na
turae animalium perscrutator fuit, olim familiaris meus, a quo & lupi stomachum, Intellina, sinistrum oculum & genitalis lupini portionem memoriae, dc si quid prosunt, etiam medelae causa afferuo, cuius & industria manu omnia animalium,atq; hominu quoque sceleta fabricata possideo. Hic sepe mihi narrare solebat, in Hassia contigisse, dum lupi ad caulas aliquot accessissent, magnaq. in ovibus stragem fecissent, ac semiesas non paucas reliquissent, pastores relis ctam carnium parte custodibus canibus proiecisse : Vnde factum , ut post aliquot inde dies Canes illi luporum more in comissum sibi gregem irruerent, maxima illius partem occiderent, carnesq. lupina auiditate deuorarent. Ex quo rurium colligo a Lupo Canem non multum distare. In America profecto x ferunc iuiligod by Coost,
512쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE g,
ferunt Europaeos iam canes adeo multiplicatos esse, ut horum plures flue-ltres essecti, homines non aliter ac Lupi adoriantur . Ventriculus autem quem ego ex Lupo penes me habeo exiccatum, substantia ilia Uaccinae vesicae omnino similis de liquoris septe librarum ad minus ca xpax est. Quamuis ut verum fatear,eiusdem capacitatis, sed stubstantiae tenuioris ex Gallo indico maximo cuius sceletum adhuc cultodio) ventriculum habuerim
iam situ plane detritum. Intestina superiora nempe a stomachi subilantia pa- l rum variant, nisi quod subtiliora magis in substantia sint, S pedes novenos sis-
perent. Ex quo clare perspicitur, quam vulgus hallucinetur, qui unico re- tctoque a ventriculo ad podicem usque hoc animal este praeditum intestino credit , vocacitatem uiculans , quae faciat ut quam primum cibum ingessi, recto tramite egerat,sic'. nouam semper ingluuiei materiam suppeditare nitatur . Si enim his tenuioribus sua quoque crastiora adderentur, non dubito quin ad pe des firme viginti excurrerent. Humana certum est, viginti octo , triginta & plures saepe pedes superare. Et cum Canes Lupis magnitudine pares reperire iliceat, nec minus etiam forsan voraces, Iterum clarum fiet, horum Ventricu- ilum non tam paruum elli, ut intestino maiori paulo amplior sit, quod in hilloria Canis Aristotelem credidisse scripsimus. Credo equidem fabulam hanc de simplici Intellino inde natam esse,quod Otius Magnus de voracissimo quodam animali in partibus Suetiae Septentrionalis scripsit, cui ob vorandi auiditatem Gulonis nomen datum fuit, magnitudine Canis; quod hoc nimirum,ubi cada- Gηχρη-
uer reperit, tam violenter se cibo repleat, ut tympani instar venter extendatur, voraciob& ob id angustia inter duas arbores inuenta se stringat, & violentius, quod ''' ingestum est, egerat, atque sic extenuatum, ad gulam & cadauer redeat, donec totum absumat. Sit fides penes Authorem. Nam qui in Nora egia fuerunt Meiusmodi animal preciosa munitum pelle viderunt,de hac re se nihil quicquam inaudijsse pro certo mihi assirmarunt. Iul. Cesar Scaliger Exercit. 2os. aduersus Cardanum huius etiam meminit belluae & omaeham, Vulturem quadrupedem , ac Germanice milUras potius ego ι ι ras a plurimum deuorando ) appellat. Atque ut omnibus pateat, quam libenter arrepta etiam ultro O casione Vir bonus hic integras Nationes mordeat & calumnietur , concepra eius hic verba subiungam . Non cnim vult consequi, homines Indigenas similes mores animalibus habere, quae apud ipsos frequentia vivunt, quod cμr- pMerdanus crediderat; Si quidem moraces esse Anglob ait, licet hoc animal gulosum Anglia non alat. Praeterea vulpes in Italia pauca, inquit , essitam n Italos cauto=,ommum constensus Nationum persu/det. In Germania nostra Germanis nempe Principibus sanguine iunctum se facit in Suiteris, in Allobrogibus infliaitae. I uiscis nihst
Haec Scaliger: Quem tanti tamen hodieque plurimi faciunt,ut ultra hominum etiam sortem ipsum extollant. Nec minus laoc fabulosim, quod plerique Lupum coxas S posteriora cru ra debilissima de ferme paralytica habere exiitimarunt, unde illud fors in lylau adeo ti natum est: Euast Lupus ab armis valeo clunes infractis fero. Quod vel inde redam Dizur , cum Lupi aeque ac Canes cursu valeant velocissimo, quos nec facile
513쪽
bo ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
Canes assequuntur . Hoc egregi j tamen quidam mihi venatores persuadere Cois nati sunt, si quis non auribus, ut verbo fertur , sed cauda Lupum apprehendere queat, stringat ac trahat illam fortiter,tum vires Lupum omnes perderi, nec ad mordendum se posse vertere. Ego quidem hoc alios tentare, quam irscmet subire periculum malim. Si tamen vera narrant, non ita in promptu forsan respondere fuerit. Hoc interim causae alserre haud mihi incongruum videtur. Caudam extremum Spinae esse, in qua nobilissima illa ex ce-2.ὸ.: rebro derivata substantia, medulla nempe spinalis latet. Quare in consensum E. Ebi, facile per hanc , neruorum principium ipsum videlicet cerebrum , trahitur &patitur, motus quoque animali consequenter imminuitur . Contentus iste tali CXperimento arguitur . Si enim ex equina cauda crines illi longiores saepius .iau.euellantur, equi Visu debilitantur, eoque non raro priuantur . Felis etiam quae EZila in diutius vi quocunque ipsi modo illata moriendo cunctatur, ubi caput ipsi remi, a premitur, & cauda multum trahitur, facile mortem, ut audio, oppetit. Sic ubi .: grandioribus quibusdam bellijs acutus in nucham, ut spinalem contingat medullam, stilus adigitur, motum facile & sensum omnem perdunt. Tantur momenti in vita & morte hic cerebri funiculus obtinet. Iam autem non est eadem in praecisa cauda ratio, animalia enim plurima, si ipsis haec decurtetur, non ideo moriuntur. Atqui & punctos saltem neruos lethalia inferre symptomata Videmus, cum penitus praecis vix mali quicquam asserant. Et fors etiam in lumbis Lupus vertebras habet quam in collo S: dorso laxiores. Verus
omnium horum rationes & momenta afferre, quae peritos non fugiunt Medicos hc Anatomicos, nec locus nunc nec tempus permittunt.
Quare cum & externa figura & interna structura Canes & Lupi tam scite
vlaeve N conueniant, an non & Lupi latrabunt, & Canes vlulabunt 8 De his res cena hiis ' ω, est, nemo enim nostrum Canes persaepe non vlulare & eiulare audiuit. Latra- re vero Lupos pleriq. negant: Albertus assirmat. Ego nuper domi meae herum Lupae suae ululatus voce praecinere, hanc eodem tenore sequi, cum voluptate percepi, latrare non audiui. Credo tamen Nobilibus Polonis amicis, qui Luporum catulos, quod & vulpes paciunt, latratus voces, non tam acusas tamen , sed raucisonas emisisse, non raro audiuerunt.
Arbitror igitur a Deo& Natura Architecta vocis organa in utroque anima li non eodem prorsus modo fabricata fuisse. Latrantes enim Canes firmioribus longe pectoribus ac pulmonibus valere necesse est, cum aerem latratu for tissima expulsione percutiant . Lupi vero, ut ululantem aspicienti manifellum fit, aperto rictu sine multa thoracis agitatione sebile illud carmen emittum,& idem Cane ubi ipsis aegre est, facere assolent. Sit aliqua Laryngis itaque in utroque differentia necesse fuerit. Dum olim enim recurrentem Cani neruum Laringi destinatum incideremus, latratum quidem pos hac Canis, sed raucii simum M auribus vix perceptilem edidit. Ecce in quam angustam Isthmum Vtriusique animalis, formae essentialis discrimen conclusum latet, cum vnala tret , altera vlulet bestia . Quibus accidentibus, seu proprietatibus imperi cra tabilem torm am philosophi discriminarunt. Dς coitu partuque, eodem se res modo habet,ut de canibus. In coita enim haerendDiqitigod by Corale
514쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. si
haerent, quod visiim dum caperentur. Numerosam prolem sex nempe & nouem catulos eosque caecos pariunt, tenere hos amant ,& rumen cunctis praebent, decem enim mam millis tamellae scatent, quae a canibus etiam ineuntur . Laudare possum hic Nobilem Polonum, qui cyrati, paucos ante annos, Lupam trium annorum intra domesticos in ea Vrbe, parietes educatam, & cicu rem adeo, ut cum pueris quoque luderet, excussis tamen caninis dentibus, ex cane domestico concepisse vidit, quae catulos seu lyciscas septem peperit, matri forma similes,colore tamen variantes, qui omnes paulo post enecti fuerunt. Ingenio Vulpibus vix Lupi cedunt, quod in nidis suis & cauernis in loco remoto sub arbore quadam dextre fabricandis & in venationibus maxime monstrant. Ex compacto enim loca in siluis diuidunt: hic retro hanc , ille aliam post arborem se abscondit, tertius ceruae inhiat, eamque cursu fatigat & copropellit, ubi occultatos socios nouit, quam ubi in occursu habuerint, prorumpunt ex latebris, insiliunt miserae, quam prosternunt facile & dilacerant. At si quae flumina gelu obducta ibi nouerint, studio omni addi bito in glaciem adigunt: cum enim ibi cerva pedem figere non possit, statimq. procumbat, praeda petita potiuntur. Est & hoc ingenioso matris amori adscribendum, , quod catulis suis haedos, porcellos, agnos aliaque huiusmodi minuta animalia ore arrepta viva deserat, eosque ad rapinas oc latrocinia tyrones instruat, quae omnia certissima esse noui. Iucundum aeque ac mirum auditu est, homines reperiri Luparios dictos, qui Iuporum ululatum non aliter ac si humana loquela uterentur, ad unguem,
intelligunt, ipsisque ululantes respondent sed interim laqueos & insidias ponunt sue illi ad praedam socios stimulent, & huic iam insiliant ac lanient, siue ad coitum se prouocent, aut plurimi conventicula & quasi consilia agitent. Nam & Illustrissimus & Excellentiisimus D. Princeps saepenumero in Oppido suo Montis calij ex siluis subiacentibus huiusmodi luporum ad plures
noctis horas durantem conuentum, ac diuersarum vocum conuentum, & ut
Per noctem resonare lupit mlulantibus Urbem audiuit, lupinam musicam hanc lepide appellare solebat. Mu ficum hune cho. rum si impune ipsi liceret, voce sua ornare posset infausta illa auis, quam Ululam & alio vocabulo Husa vocant, ex funesto Noctuarum genere oriunda. De qua Poeta, Infelta Bubo dirum mortalibus omen . Cu m itaque Lupum & Canem adeo congeneres esse hactenus ostensum sit, ut aliqui Lupum dixerint canem siluestrem esse, quamuis reuera cum Scaligero aduersus Cardanum censeam nec canem Omnino lupum, nec hunc vlla metamorphosi cane euasurum : non vero miror a fatua illa Gentilitate paribus virosque & diuinis propemodum honoribus affectos fuisse. Quemadmodum enim AEgyprij Canem pro Deo, sic Lycopolitana Thebaidos ciuitas, ut Mareotius Saturnal. lib. habet, lupum venerata fuit. Sed & AEgyptios olim lupos coluisse,ex Aeliano discimus. Proxime, inquit, Nilam herba nasicitur, qua non sine causa
Inpae eum eanibus coeunt &parium.
Lupus m Deo a sulta Gentilitate eui.
515쪽
ι ,1 ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
causea Dcoctonos appellatur, quod eam Lupus eiacam conuulfinibus moriatur. Propterea
AE ptis in terras suas eiusmodi herbam importari prolabent, quod hoc amimal ευenerentur . Habeant quaeso ipsi suos, & nostros etiam si velint, Lupos Aegypt ij, 6c n bis ad exstirpandos nostros Lycoctonon remittant. Macronis autem de Lycmtahi ebm politana urbe haec sunt Verba: Vna pari religione Apollinem itemque Lupum, Me es
coluit: In miroquestem menerans , quod hoc animae rapit in consumti omnia 1nmoLm stlis , ac plurimum oculorum acie cernens, tenebras noctis euincit. 'ses quoque
λυ - μὸ τ .. λύα- hoc erit a lace prima appellatos quidam putant, quia hae strae maxime id tempus aptum rapienda pecori obstruant, quod antelucanum post nocturnam famem ad pastum nabulis expellitur. Ex quo loco etiam clarum euadit, cur Apollo modo Lycius, modo oreptis a veteribus appelletur . Homesus ipsum Linigenem vocat, quod ex Latona in Lupae speciem conuersa editus esse credatur . De rabie Praeterire hic nefas duxerim, nisi de Luporum rabie, squam plurimi negant Ve' 'φ' eademque Canum aliquid dixerim , quod locus hoc ipsum permittat & Medicinae studiosorum utilitas efflagitet. Galenus 6 de locis affectis cap. I. haec habet : Cam enim reliquoram Animalium nullum Me capiatur, flus canis re a cis eorripitur. Atque tanta sernino humorum corruptio, mi Flum eius sputum sibωma Aruleu: ne num corpus eontigerit:.rabiem excitare possit. Hic Galenus duo dicit. Pr1mo homi- f. homi nem a Cane rabido concipere rabiem posto, quod Aristot. 8. doe Hist. an. Q. , negat , nec bominem a Cane rabido morsum, rake i ci, nee mori quod utrumque falsum est) audacter scripsit .r Secundo solum canem sita nempe spontera, bie corripi, quod & ipsum veritati repugnat. Nam nos Luporum rabientium non pauca apud authores exempla legimus & a fide dignis auditu accepimus. Reperio in meis aduertarijs siue obseruationibus Medicis & Anatomicis, has
uennio illo collegi, quo Medicae praxi in Nosocomio S. Spiritus addi
e operam dedi & Principium Anno ieculari M. D. C. feci in quas Iuvenibamea appellare seleo, Anno Sexcentesimo nempe tertio supra Millesimum, Mensi Septemb. nobis relatum quendam in vicinia tertio post decubitum&quidim tis hydrophobiam die mortuum fuisse, qui ante Sesquiannum a rabioso Lupo . . . ' morsiis fuerat. Ultimis hic igitur de extremis vitae sua diebus, cum reliquum a morsu tempus incolumis egisset, adeo a' vino.& aqua abhorruit i in maxima siti bi Sere non posset, nisi per canaliculum, scontecto poculo, ne I,qui da videret in trahendo & sorbendo. Hic iteratis sepei vocibus , ut Lupus ulula- .it, .n b/x ω mςnu planὸ compos assidentes rogabat,discederent alacto paululum, adisi, Lupi t dentibus ab ipso impeteretur. Ante annos nondum decem Velitus quod a mal-k V-- tis eius Vrbis incolis mihi relatum estὶ Lupus adeo rabis percitus sὰ vijt, ut ipsa Ciuitatis moenia etiam interdiu ingrederetur, plurimosv laederet, qui sim, Ii omnes rabie capti perierunt, praeter unum fotian re alterum, qui mul currum spatio mensium vulnera aperta tenuerunt, . quo sanies illa Zc aura veri rata paulatim exhalaret . Exempla plurima , ne longe abeas , apud Da nem Schen jum reperies, quae sunt Femu , Petri Salij, Palmari' & aliorum . Ne & hic desit Canum Luporumq; Naturae geneticae quaedam Communitas et Praeter rem minime me facturum existimo, si, quae tam mihi in praxi Medica & Anatome rabie correptorum, quam alicui meo Collegae occurre
516쪽
runt, hic breuiter enumerauero. Cum ante annos septem ad plebeium quemdam virum accerserer, cui iam alius etiam Medicus operam praestiterat, re- Historis aperi ipsum hydrophobia laborare , & secunda post accessiam meum die , 4s moisi ad plures e vivis abire. Fuerat hic ante quadraginta dies a Cane cuiusdam ω NR v Lanionis demorsus, quem rabidum fuisse non constabat. Quare vulnere , more solito, iam per conuenientia medicamenta a chirurgo probe cons lidato , reliquum temporis prospere exegit, donec febricula quadam &stomachi dolore nauseaque correptus, medicum vocaret : hic purgante potiuncula praescripta, cum aliud nihil aduerteret, eluviem illam ventriculi se facile expurgare ratus, sanitati rei tituendae insistebat. Veruntamen, cum matutino tempore Pharmacopoeus potionem in scupho vitreo pellucido satis ,
ipsi porrigeret, statim concusso capite, & furenti similis, cum prius tale nihil quicquam in ipso animaduersum fuisset in Apage inquit, cum liquore isto,
quem nec biber nec inlucra aequo animo valeo . Redit medicus, aegrum increpat, iusculum carnis saltem adferri iubet, sed ab hoc similiter mirum in modum abhorruit . Tum demum aliquid diuini, ut Hippocrates loquitur j in morbo hoc inesse suspicatus, interrogare coepit, 'unquamne a Cane morsus fuisset Τ Annuit iple,& domestici: res itaque clara rabie ipsum de temtum esse. Hic ipse quoque, non raro mentis compos familiares rogabat, ne si quae forsan indecentia loqueretur, male interpretarentur: se enim aliter facere non poste, quin potum omnem auersaretur , & mente non nunquam vacillaret. Gemebundam & vlulantem simul vocem per interualla edebat, quin & mordentis in morem , ora lodicibus admouebat . Crescente de .mum febre, nec ullis proficientibus remedijs, intra triduum a concepta febre & secuta hydrophobia obiit. Voluerant autem prius fratres ipsius ad mare eum vicinum deportare, in illud bis terue mergere, hoc enim unicum illi α. prauentissimum restare remedium autumabant, quod tamen renuente
aegro ,& temporis inopia effectui haud datum est. Sed&non ita dudum est, quod Baiulus quidam hic eodem veneno & symptomatibus affli stus, ultimis tribus diebus , inuoluntarijs ac perpetuis pollutionibus, spiritum & semen e D Alia. sundendo, animam simul efflauit. Audio At rabiosum Canem hic Nobilis faemime vestis fimbriam solummodo trahentem , suum huic miserae & virus &mortem intulissio.
Aliam mihi Historiam ante annos viginti tres recensebat Angeias Colius Se mia ectionensis Philosophus & Mathematicus eximius, & primariae dignitatis Romae Medicus, quem tunc temporis in eodem S. Spiritus Nosocomio Collegam ha- Cobus binebui, strenuum in Anatomicis meis exercitationibus socium, cum ambo cen- gnis. tena ibidem humana cadaueras vel propter illud maxime M vν ὶ secuerimus. Hic a Cane rabido plurimos morsos breui tempore inlcrijsse omnes, solam praegnantem feminam quinquaginta quinq;dies saluam perstitisse,ium peperisse, post duos a partu dies in ea omnimoda symptomata incidisse, quae ceteri demorsi pati fuerant soliti,tertio porro die obiis te. Questio inter nos ciebatur:An Infans a matre hoc malum contraxist et quamuis adhuc tale nihil quicquam perciperet. Videbatur nobis hoc argumento stabiliri posse, immune Tt a rabie Dissiliet by Corale
517쪽
494 ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARDI ANT. RECCHI.
a rabie futurum puellum, quod venenum hoc animalem potius & vitalem, quam naturalem inficere facultatem solitum esset; Cum Plinius lib. Σ9. cap. s. ipsium Canis rabidi Hepar naturalis fontem facultatis, siue coctum siue crudum, non aliter ac antidotum aduersus hoc virus laudauerit. Attamen res in dubio relicta & Scepsis locum habuit , cum femina tunc nulla reperiretur , quae puero huic lac praebere , ob contrahendi veneni metum,
vellet. Quare quod saepius vidi ex Capra ad aliquot dies enutriri debuisse illum omnino existimo. Addam & hoc in Medicorum fratiam. Cum anno supra mille simul sexcentesimo & undecimo , Mensis Octobris die vigesima in Nosocomici ad S. Ioannem Lateranensem a primario huius urbis & eiusdem loci Chiru et ά άτ gQ Prospero Cistino cui & ego & Theophilus Molitor & Claris l. Petrus M Romae pri- rettus eiusdem modo Nosecomi j Medicus, aderamus cadauer ex rabio Geui. ' mortui humanum secari iussu in fuisset, hςc in ipso animaduersa & reperta fuerunt. Nigerrimus in dextro Cordis ventriculo sanguis, quo omnino ca-E TE E ' rebat sinister. Erat autem hic per pulmones mire accensos Ac tumidos plu- , Eis. ' rimus dispersus Ventriculus , Oetophagus 5: Intestina ex inflammatim ut iis re' ne rubescebant. Contractae rabiei , & superuenientium accidentium haec fidelissima & memoria digna est historia. Cum hic triginta lex annos natus robustae habitudinis & pilis nigris , agricola summo mane versus hoch n. i. psum Nosocomium in aliqua ibi Vinea Operaturus, pergeret , reperit in huius. Via Canem. dormienti similem, quem ubi ut sibi cederet, pede percussisset,
hic in faciem ipsi stibito insili jt, labrum apprehendit, ex quo particulam
abstulit . Mansit aeger in hoc ipso Nos comio ex vulnere propemodum sanatus . Post triginta demum dies sitire maxime , timere tamen aquam di ad liquida omnia nauseare caepit , quare nec carnis iuscula assumere voluit. Vehementer & siepe vomuit , aliquando mente motus fuit. Hoc s ne mirabile est, cum speculum ipsi ut intueretur, oblatum fuisset , ut vidit ut fugit , nec posthac videre amplius voluit, Canem , a quo morsus fuerat, contemplari se in ipso, exclamans. Hic quater toto vitae suae cursu a Canibus morsu petitus fuerat. Quare an hic ultimus rabie laborauerit, dubitare non pauci caeperunt, quod in hunc dormientem potius, quam furentem incidisset. Posse autem Felem non rabientem homini sua saliua saltem, dum C tem lambit & forsan sanguinem contingit, rabiem inducere lib. I I. cap. 3 7. scripsit his Plinius verbis: Leonibus ae Pardis omnibusque generis eius euans selibus , imbricatae asperitatis ae lima similis i videlicet lingua) attenuansque lambendo cutem hominis . Eua causa etiam mansuefacta s alij legunt mansuefactorum ibi ad mitinum Fanguinem peruenit saliua, ιnωιtat ad rabiem . De morsu sane Felis domesticae extat illa celebris in Aede Diua Virginis ad Populum de Urbe sepulchralis inscriptio.sk phll, ae sic nouum mortis genus: improba Felis
moisu mor Dum trabιtur,digitum mordet in intereo.
A Gallo gallinaceo mulieri Germanae hic vulnus illatum vidi tantae malignitatis, ut lecutum inde fuerit cacoethes; ac tantum non omnino lethale vl
518쪽
tum quoddam ac tincturam , ut Chymici loquuntur, communicare posse , quod paulatim vires acquirat eundo & spiritus vitales atque animales maxime petat. Disce hie pariter dormientem Canem non temere excitandum esse sis Est & hoe consideratione dignissimum, in eodem Laιeranensi Nos omio mor- Canes ossit
tuum fuisse,qui quidem olim semestri post morsum Canis spatio ab hydroph
bia immunis fuit,ubi tamen interea temporis ab operis & laboribus diurnis vesperi domum redi jt,vicini omnes Canes longe prius quam ipsum videret, latrare caeperunt ex soloeu olfactu animaduertentes, ex quo latratu uxor ipsius certissimum signum aduentus mariti sui capere solebat. De medicamentis quae rabiosorum morsibus aduersantur, tam multa Galenus praesertim & Plinius nobis scripta reliquerunt, ut si hic omnia illa referre atque examinare animus esset, iustae magnitudinis mihi volumen exiret. Hoc dixisse suffecerit, plurimum haec dissicultatis includere, & plura opinionem potius, quam veritatem sapere. Sed de venenatorum morsibus& ictibus animalium, cum de serpentibus acturus ero, plura dixero . Hoc nunc monuisse fatis fuerit, vulnera & ulcera haec tardisIime consolidanda & igne citissime exstirpanda, adeoque mihi Hippocratis hic Aphorisinorum coronidem mire arridere; 4-cunque non sanant medicamenta , ea ferrum sanat: qua ferrum non sanas ea ignis sanat: quae ignis non sanat, ea incurabiba putare oportet. libus ra-
De Medicinis similiter , quae ex Lupo petuntur, nec hic nobis animus e ctorum. est Iliadem condere. Videri possunt Animalium Historiographi. Galenum solum adducam, qui 6. de Compositione secundum locos ad Hepaticas aD sectiones Hepar Lupi tam per se sumptum, quam cum Eupatorio mixtum cis ex is, praedicat Qui tamen de smplicium facult. ri. scripsit . Dein lupinum qu Nais
Iape in medicamentum indidi heyatteam , quod ex Eupatorio consititur , nee ta- δ ima quod mentione dignum sit, amplius prariare comperi, ad iliud Melicet comparans, qnia sine uis componitur. Quo in loco experientiae magis , quam friuolaeve existimo, rationi credidit, quae plurimis iam persuasit, partes animalium quandam cum humanis sympathiam & Antipathiam hoc est, iuuandi aut nocendi inclinationem & appetitum habere, ut Cor cum Corde, Pulmonema cum Pulmone, cum Hepate Hepar: qua de controuersia alio loco discepta
di occasio dabitur. De stercore Lupino cholica passione laborantibus potando , vali quam copiosus & propemodum odiosus est Galenus. ii. de Simplic. facult. Vbi longa verborum serie, quid & quantum in hoc affecta possit,commemorat. Vbi non deglutitum modo, sed luspensum etiam iuvisse
testatur. Et illud maxime laudat , quod terram haud attigit. Utque ad- pinum p mirationem augeat , etiam ex vinculo e lana ouis a Lupo laniatae conse PME,
cto, suspendi illius sententia, qui plurimos ex hoc Symplomate liberauerat, Wμή 'praecipit. Concludit demum non voces hic aut characteres, verum substantias naturales suspendi, & maiorem ob id fidem illi adhiberi debere censet,
cum ipsemet etiam Galenus essectum non satis admirari potuerit. Eodem ilia loco stercora canum, humadum quoque suo modo usurpatum, caprinum, binΤt a. bulum,
519쪽
ι,ο ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
bulum, ovillum, columbinum, gallinaceum, murium, crocodilorum & shu norum mire celebrat, et que s sit venia verbo) totus ibi in stercore. Matthio. Ius etiam commento suo in Dioscoridis libri secundi caput trigesimum septiamum, oleum ex oleto seu humano stercore quamuis hoc ob foetorem abominandum prius dixerit in& aquam vitreis elici organis dicit, quae nescio quas m medica admirandas, tam intus quam extra adhibita, essectus praestent. Sed Copropharis' his sua nos balsama , aut maleo lentia potius medicamenta relinquamus, qui si ex principijschymicis intellexissent, qua ratione haec omnia vim suam exercerent, Salium nempe & Sulphuris ope, quae in alijs gratioribus & suaveolentibus quoque stabstanti js pretiosiora & emcaciora reperiuntur, iam absur dis illis pharmacis longum vale dixissent. Intestina tamen Lupi recentiores quidam Medici in Cholico dolore plurimum prodesse vociferantur. Ego, quid in Medica mihi praxi & cuidam.
Intestina collegae meo contigerit, recensere hic minime gravabor. Medebamur ante
,. hos duos elapsos annos Illustri cuidam personae in hac ipsa Vrbe, quae in.
xI 2' gentibus vexata cholicissimul & renatibus doloribus, ad insaniam quasi ag
licia. hatur. Post varia medicamenta, cum dolor etiam secunda die non omnino
cessare videretur, ab amicis propositus fuit hic ex Lupi Intestino & forsan inimi plo stercore re siccato, ab Idiota passim offerri solitus puluis, quem, ut aeger noster assumere posset, anxie a nobis efflagitauit; quod huic plurimum fidei idem ex aliorum commendatione haberet. Nos, ut voluntati ipsus satisfaceremus facile assensiim praebuimus, quod periculum saltem ex noc nullum timeremus . In vino itaque albo dissolutus & ebibitus ibit, non grati certe odoria aut saporis, quod ego pitissando expertus fui. Postquam exhausit, statim aegrotus melius se habere &non satis Nepenthes hoc laudibus extollere valuit. Horae enim unius ferme spatio quiescere subi visus fuit. Redierunt polimcdum ijdem & acerbiores dolores. Unde ad
alios clysteres & olei Amygdalarum dulcium cum vino, gene oso de calido mixti potum, menta anodyna & unctiones denuo est deuentum , donec teristia die , exhausta omnino septina & arenulis grandioribus per urinam emissis, uiora illa accidentia mitigarentur, quae post alui lenitioneiri ex leuioribus medicaminibus paratam, radicitus sublata lucrunt. Hic,quin semel concepta fiducia de stupenda huius medicamenti & ab amicis decantata virtute, spirituum impetum & agitationem aliquomodo quietaverit, adeoq. dolorem remiserit, uultus dubito. Hoc enim ego saepissime aegrotis meis usuueixisse obseruaui. Lepidam sane & minime hic tacendam historiam, coronidis loco inseram: qua confirmatur, quantum in nobis imaginatio de medicamento habita va- i meeu, leat, quam Ioannes. Bapticia Porta nitus svir ille, cui sua iam immortalitatis ειδε ti ' famam scripta conciliarunt) Excellentissimo Principi Caesio nolim Neapolim enarrauit. Cum ibi Illustris ima quaedam tamina partus dissicultatibus plu-1ε, di s rimi S Iam hori molestata, ac pene debilitata eniti non pollet, tentatis fermestoria doce omnibus remedi3s, media tandem nocte ad aedes dicti Porta, quem in arcanis in moibi, remedijs ceu Oraculum quoddam suspiciebant omnes, missum, importune
'e' ' ρο- pulsistrum & remedium eis agitatum iust . Ipse Medicinam minime profiteri,
520쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 49
& somnum sibi turbari conquerens, abire famulum iussit. Hic magis magisq. inllare & sacram illam anchoram implorare . Quare, ut ea se Forta molestia,& portam suam a continua simul pulsatione liberaret, aquam nescio quam, Capillorum puto Veneris, in chartula praescripsit & subito potandam parturienti esse, seruo praecepit. Ne autem a vento papyraceum folium agitatum alio transportaretur, in parte enim domus superiore habitabat, obuias ex pauimento lordes, ac quisquilias collegit, chartae inuoluit, ut pondus eidem adderet , ex fenestra deiecit. Famulus ratus, se medicamentum iam ab ipso Porta praeparatum domum ferre, iussit ut ebiberet Hera,quod attulerat. Quare mulierculae astistentes ex vino puluerem illum sordidum confestim sorbendum praebuerunt, & bono simul animo parturientem esse iusserunt. Et ecce, quadrantis horae syatio enititur illa pulcherrimum masculum . Dum mane electo in Musaeum te recipit Porta, in aedibus suis plures Principis illius famulos siue Anteambulones vino nobilissimo Campano, carnibus , volatilibus, piscibus, fructibus, ac mensae secundae bellarijs ac vere lautiis onustos reperit: miratur rei novitatem . Atqui isti,donaria haec esse, quae Princeps ipsorum ei mitteret pro arcano & quasi diuino sibi concesso medicameto,puluere nimirum illo, quem ante aliquot horas parturienti Dominae uxori suae transmisis .set, quo ebibito cum pauxillo vino , statim illa felicissime peperisset. Porta rem simulare, gratias agi interim Principi iussit, se post meridiem illum accessurum & de fausto utrique euentu Patulaturum. Quod & fecit, simulque quantum opinio semel animo impressa de medicamento & Medico, sue bona siue sinistra emcere possit , hinc disci monuit. Cuius & ego gratia haec asserre s licet parerga alicui censeri possint j simulq. innuere volui, saepenumero nos effectum per se esse credere in nostris medicamentis , qui tamen ex accidenti potius, ut loquuntur,prouenit, atque hinc regulas illas,contraria contrarijs curari, quam plurimas falso poni, & a scholis approbari, non intellectis medicamentorum viribus. Sed manum e tabula: nam & hic forissan nimius aliquibus fuisse videbor. Quare ne nunc, quidem, cum possem plurima, de L coctono Luporum Umneno quicquam dicam.Nec de Hominum in Lupos metamorphosi. cuius Plinius cap. 12. libri 8. meminit, fuisse,qui crederet,& Graecum authorum Euan them hoc scribere, ad quod Plaut.in Amphit. alludit, Nam merum est, quod olim est auditum
Fabularser, mutatos Anticos in Arcadia homines, Etsuas balsas mansit se, nee unquam denuo parentibus eunites . Mirum est,inquit Plin.quo procedat Graea eredulitas. Nulliam tam impudens me dacium est, it testi care.rt. Quod ut verissimum est, hominem neque corpore, neque Anima in bestiam verti posse,Theologi tame nostri, inter quos primo loco nominandus ac venerandus D. Augustinus lib. I 8.de Civit. Dei cap. I 8.sano id modo explicat,ludificatione nepe daemonum fieri posse, ut tam subi ipsi phantasia persuadeat,qua alijs ita appareat, hominem Lupi, seu alterius belli qcorpus induisse. Et si forsa onera viribus suis maiora portet, liqc a Demonibus ferri, ut hominibus illudatur. Veru haec Theologis relinquamus, & finiamus.