장음표시 사용
511쪽
DOCUMENTA. 483χIuens Patri, Patrono et Praeceptori optimo, fidelissimo et carissimo gratitudinis et pietatis metum postremum, Anno isso die mensis Aprilis a r. Rectore Academiae Geo io Craeouio, L . Doctore et Proseabre ProseGribus Theologiae Paulo Ebero Pastose, Georgio aiore, Paulo Crellio Doctoribus. Prolataribus doctrinae Iuris
Laurentio Lindemanno, ordinario, Ioachimo a Beust, I hanne Schneidewein Doctoribus. Prolataribus doctrinae medie Neletiore Fendio, aspar Peucerin Iohanne Hermanno, Doctoribus. Prolataribus Philosophiae et liberalium artium Uito Ortes uinshemio artis medi. me Doctore, Sebastiano Theodorico, atthaeo Blochi gero, Petro Uineentio, Esrom Rudingero, Casparo Crueigero, IohanneBugenhagen Heinrico Mollero, Eusebio Menio, liberalium artium et Philosophiae Magistris. Et Academiae ministris Nicola Rhenbergio et Michaele Malo. nod mense et die, quo supra,
Sequuntur in libro irato haec:
Pompa funeris breuiter haec fuit. Constituti sumtunt ex Prolataribus collegii Philosophici, qui efferrent. ab his igitur pullatis, induti vestibus talaribus, qualesneerdotum sunt, et habitu reliquo honesto, delatum primum in templum Parochiale opidi Uuitebergensis fuit, et ante altare depositum, eum in locum, quo procumbere in genua, et orare ille solebat, quando manuum impostione et precatione solenni commendabatur docendi munus in Ecclesia legitime voratis , ibi post Psalmodias et Meentiones alias, quales in vespertinis precibus nostrarum E cIesarum usurpari solent, Pastor Ecclesiae Witebergensis D. Paulus Eberus concionem habuit funebrem, explicans Apostoli verba in epistola ad Thessal cap. 4. Hae et V
spertinis precibus finitis in templum areis deductum suit avia ante sepulchrum deposto funere ex pulpito in vicino Ioco extructo orationem habuit de mortuo latinam Vitus Huis Orte
512쪽
484 DOcVMENTA.ortelius instemius, medicinae Doctor, et graecarum litterarum Proseor, quae edita est, postquam sepultura
peracta fuit, eum res producta esset usque ad horam quin . tam Deducentium autem frequentia tam scholasticorum quam civium et honestorum hominum omnium ordinum, qui ex vicinis locis conuenerant, tanta fuit, Vt nemo me. minerit in nostro oppido maiorem.
Aduenerat eadem die sub horam antemeridianam nonam Ioachimus Camerarius eum clarissimo viro D Do,ctore orchio ad D. Philippum visendum huc reuertens, cui tamen in itinere de morte huius nunciatum fuerat. Is eum ad Philippi aedes antequam lanus efferretur vocatus esset, ut eo veniret , et inuitantibus obsequeretur, Deere non potuit, sed postea sandapilis omnibus elausis ad deductionem funeris primum eo accessit. Dolorem vero suum e vultu et laerimis suis homines testabantur maximum , quacunque funus procedendo serebatur, omnibus a partibus eiulatus muliebres audiri, et Iactimae tam huius sexus, quam plurimorum et virorum et iuuenum conspici. Eleemosynae autem pro re et opia datae fuere et pueris scholasticis, qui praecentiones funebres administrabant, et pauperibus , qui expetebant, omnibus. Atque hae quidem, ut et caetera, ex publico Universitatis aerario.
Quomodo igitur et mortuus D. Philippus Melanehthon sit, et quae funeris exsequiae suerint, hactenus exposuimus, cuius viri memoriam quibus verbis cele bremus, nos in praesentia non reperimus Hoe quidem ante oculos est omnium, quantas res Deus in huius viri humeros imposuerit, de quibus rebus, quod periculum si, ne iam ipso sublato attententur et abdifactentur a multis, qui vivum ut oderant, sic etiam metuebant, mortuum autem metuere desnunt, odisse pedigunt, ab his igitur qui teterrimae quaeque molitiones
513쪽
expectandae snt, nimis multa docere possunt. Et memininius ipsum Melanchthonem cum alias saepe tum quodam tempore, eum lithia perieulo labor ret, de se dicere, se mortuum laborem relicturum Poetis, ambes autem α - - - Uideat igitur sibi unuse quisque, ut ad impendentia omnia tam animo , quam caeteris, quibus opus est uniuersis, paratus sit, neque hoc in praesentia plura dici attinet. Celebrationem amrem mortui, etsi ei aliena praedieatione minime opus est, et Poetae qui sunt, et alii boni quam plurimi suscipient, cuius rei iam quasi δειγματα in manibus sunt non pauca Atque ut hoc etiam addamus, meminimus D. Philippum aliquot ante mortem annis, eum inter am- eos et elarissimum nostri temporis Poetam familiarius in mercatu Lipsiensi versaretui , petiisse igitur tum Philippum a Poeta illo meminimus . ut sibi mortuo Epitaphium scriberet, breue quidem et simplex, atque ut melius intelligas , dicebat, quale velim , ex tempore tum argumenti loco hoc disticta pronuntiabat, quod
Iste breuis tumulus miseri tenet ossa Philippi,
Qui qualis suerit nescio, talis erat. Alter vero ille et Poeta vi optimus, niihi vero i qui unum tantum verbum in tuis versibus mutare liceat, et habebo Epitaphium sepulchro tuo non indignum, ni . mirum ut pro selis, magnus scribatur. Haec igitur tum fiebant, et dicebantur a iocantibus. Nos autem qui viri Philippus fuerit , et quid morte huius amisi sum sit, Poetis atque bonis et doctis quamplurimis aliis describendum relinquimus in praesentia, qui hane de morte ipsius narrationem festinata opera hoc tempore iere voluimus propter mendacia et calumnias hostium. Quae vero hactenus de priuatis rebus et sermonibus exposuimus, nam publica nota sunt pluribus, eorum te-
514쪽
stes in praesentia facimus Ecelesiae Witebergens Pastorem, D. Paulum Eberum , et Ministros Ecclesiae eaeisteros. Ex Prolataribus autem publicis plerosque equorum sunt numero Georgius Maior, Paulus C rellius, Theol. Doctores. D. Ioach. a Beust, . to Schneid wein I. U. Doctores. D. Uitus inshemius D. Casp. Peucerus , gener D. Io Hermannus med. Doctores, et Iohannes Maior Ioachimiens, Theologiae Doctor. Ex Philosophiae Professoribus Magister Sebast Theodo. xieus , Casp. Crueiger . Estomus Rudingerus, Eusebius Menius, una cum multis aliis viris et iuuenibus opibmis et fide dignissimis, quorum nomina nimis Iongum fieret hoc loco perscribere, et si neeesse suerit, edi quocunque tempore poterunt.
515쪽
Epistola Phil. Melanchthonis de se ipso et de
tisne prima uor,m scriptorum b. Exeusatione stultitiae nihil est ineptius. Sed est ingenui animi, praesertim in artibus, agnoscere errata, et fateri vel ingenii imbecillitatem, vel negligentiam, ut alienis exemplis admonita iuuentus diligentius consideret in studiis, quo quasi manus sit dirigenda. Addam igitur ipse ensuram hule editioni scriptorum meorum, in qua non solum puerilia studia recitabo, sed etiam exponam quaedam de mea voluntate in republica, et quo conssio ediderim libellos theologieos.
. Praefixa legitur T. I. Operum Melanchth Basil. is a sol et Lib. I. Epp. p. 1o, sqq.
516쪽
488 DE sc RIPTI MELANCHTHONIS Postquam Hennque didies Grammaticen latinam a Iohanne Hunor Phorcensi, viro docto et honesto, graecam a Georgio Simie , qui postea ius ciuile magna eum laude professus est, missus stim puer adhuc in Aca
demiam, ubi eum adolescentibus nihil publice trader tu praeter illam garrulam Dialecticen et particulam Physices, quia didiceram versiculos connectere, quadam auiditate puerili coepi legere Poetas, et ut postulat res, adiunxi historiarum et fabularum lectionem. Haec me consuetudo paulatim deduxit ad autores veteres. Ab his eum sumerem verba, et tamen de stylo nemo qui quam moneret, et nos adolescentuli sine delectu omnia euolueremus, imo magis recentia, Vt Politiani, et sim, Ita quaedam amaremus , oratio mea quasi colorem inde ducens , magis hos refert durioresis horridiores script res, quam veterum venustatem et nitorem. Ideo etiam fiebat, quia non intermisi illa qualiacunque φιλως
ρπιος, quae cum celeriter percepissem, vel exhaussissem
potius, videremque ab iis, qui tradebant, non intelligi, propterea quod oeiosi in scholis et in umbra, non rempublicam, non forum, non ecclesiasticas pugnas ullas viderant, nec legerant oratorum praelia, coepi ipse,
cum animo quaerere de usu praeceptionum.
Eo ipso tempore primum editi sunt libri Dismetiei tres RodoIphi Agricolae, quos mihi recens excusos Oecolampadius, quem doctrina, prudentia et pietate
excellentem, non steus a patrem ciebam, donauit. Horum lectione non erudiebar tantum, sed etiam exta labar, ut in orationibus Ciceronis et Demosthenis argumentorum formas diligentius eonsiderarem ac distinguerem. Qua ex re utrumque adsequebar, t et orationes vias melius intelligerem a Iegerem libentius, et usum praeceptionum perspicerem. Cumque seu natura, seu fato aliquo ad hane scholasticam militiam traherer, et dorere prius alios coepissim, quam ipse didicissem, impulsus sum a commit,
517쪽
VARIORVM IVDICIA. 89tonibus , ut ea quae in lanialiaribus colloquiis disserentem audierant, ederem. Ita nati sunt libelli Dialeetiei et Rhetorici casu magis et quodam iuuenili studio, quam re satis cogitata. Si vis autem meminit, quales labyrinthi Maricae suerint in Dialeeticis, qui tune soli legebantur, quanta institia non solum linguarum et histori, rum, sed etiam earum artium, quarum titulis eranti nati Praeceptores, is, si de studiis recte iudkat, fatis, tur tune quidem emendationem scholarum fuisse necessariam, quam utinam illi ipsi censores nostri, qui nune nos aereant, aut instituissent ipsi, aut melius gube
M scisa aurea aetas, quam tunc restorestentibus utcunque literis sperabamus, secuta fuisset, fortassis la tiora, nitidiora et stholis gratiora scripsissemus. Sed fatalis discordia, quae postea secuta est, et mea studia conterruit, et ut fert temporum moestitia, tristiorem et quasi Iugubrem habitum orationi nostrae lacumdedit. Ne vero nunc de sontibus Melesiasticorum diffidiorum diem. Scio nos ab inimicis accusari, aduersus quos mihi quidem perfacilis est et smplex defensio Fateor exortis dissensionibus me comitem et fuisse et esse eius partis, quae res veras et Ecclesiae necessarias patefacimhati Dux esse ne quidem per aetatem potui. Sed ad-uetiari piis et salutaria docentibus non volebam, nec iam inter sentio. Legimus Dionysium Tyrannum p tiisse in coniugium Prineipis viri Locrensis Aristidae mliam, quam eum pater negaret se Tyranno daturum esse, aliquanto post Dionysius e ueto crimine interfecti. stidae liberis interrogat, an nondum poeniteat eum con
silii, cum filiam ipsi despondere noluerit. Hie Aristides ingenti robore animi, etsi, inquit, magno dolore afficior, erudeliter neratis liberis, tamen me recti consilii non poenitet. Ita etsi vidimus, quantam ruinam etiam quarundam bonarum rerum traxerit eiullis discordia,
tamen mei me consilii non poenitet. maeret dis rdia, H s non
518쪽
non nostra culpa, sed scelere illorum, qui illucescentem veritatem ferre nequeunt. Deinde illos ipsos rogo, ut de sontibus non disputem, Ut cogitent, solere fatales mutationes omnibus rebus humanis accidere, quae humanis consiliis caueri non potanti Satis bene nobiseum
agi putemus, si sapientia et moderatione mitigari pose sunt, eumque non contingit ὁ ἐξήφας πλους, ut die,
tur, decebat illos sapientes, non iracundia, odiis, pertinacia augere publicas dissicultates, sed tentare δευτερον πλουν, et sua aequitate lenire incommoda, et sanare rempublicam. Cur cum Ecclesiae fuerit opus emendatione, deinde eum iam aliqua ex parte mutatio inciderit, non dant operam, ut saluti omnium gentium recte consul
tur Sed desino de aliorum voluntatibus disputare, de
Me ne opum, nec honorum eupiditas ad mei talem horum certaminum in Ecclesia impulit. Et me in
his tantis moribus, cum honestae voluntatis, tum vero etiam aerionum, consiliorum et scriptorum rectorum adique utilium conscientia consolori Collegi in ducibus si hestis, in Locis Theologicis, et in commentario Episto-Iae ad Romanos doetrinam Ecclesiarum nostrarum, quam profecto optarim snceram et incorruptam ad posteros propagari. Nec iudicia Epicurea moror illorum, qui quia Euangelium arbitrantur esse fabulosum, nolunt errata Ecclesiarum reprehendi , nolunt inquiri doctrinae fontes. Nam Cyclopum sapientiam toto pectore et odiet abominor. Iudico unam esse de Deo et voluntate Luina veram doctrinam, quae in Ecclesia Dei extitit indevsque ab initio , conseruatam in libris Propheticis etAp stolis, et probatis testimoniis Ecclesiae proximae post Apostolos. Hanc doctrinam colendam , discendam et propagandam esse sentio Sentio item multa esse in re-eentimonachorum doctrina non dissimulanda errata. Quare eum partem scholastici laboris sustinerem, ollegi non solum magna sedulitate, sed etiam cura et fide rerum
519쪽
summas, quas inesn his libellis, in quibus mihi non volo ignosti, si quid inest erroris. Usus autem sum dialectie quodam filo in explicandis dogmatibus, non e tantum, quod haec forma expeditior est, et sa-ellius res comprehensae talibus metis intelliguntur; sed etiam quia quae proprie et perspieue dicuntur, moder tissime dicuntur. Sperabam autem fore, ut aliquando rerum optimarum perspicuitas et euidentis,su μεονιωet moderatio aditum ad communem concordiam pates cerent. Durabiliora sunt et etiam certiora, quae r
prie dicuntur, si modo vera sunt, quam ambigua et in tricata Prodes igitur nostros libellos proprie scriptos piis iudico, nee studium Heruagii amici nostri improbo, qui edendos esse putanti. Ne tamen arrogantius vel de his, vel de aliis
meis Iucubrationibus sentire videar, hic iterum testor, ut saepe alias testatus sum, me non defugere iudicia piorum et eruditorum toto orbe terraram deinde me E clesiis nostris candide permittere iudicium de omnibus meis sententiis et actionibus. e sentio Ecclesiam Christi esse nostras Mesesias, et pios ubicunque terrarum iudicio et voluntate eum nostris Messis coniunctos. Quaedam sunt breuiora in his, de quibus dixi, quam res postulat, quae si vita erit longior, explicabimus. In caeteris Theologicis quid probem, ex eo libro, cui titulum feei Loeorum, aestimari potest. Quaedam enim, si adest, Ii
fuissem editioni, summouissem. Nihil dulhriim Genestos omnium scriptorum Propheticorum re ditissimum esse. In hunc vix sunt inchoatae enarrationes, in quibus tum quidem etiam senibus placebat discrimen legis et promissionis Euangelicae, sed paucae sunt et exiguae pagellae, cum hie liber multo copiosiorem enarrationem flagitet. In Iohannis Euangelium, quam tenuis est lueubratio Sunt et sententiae recentes collectae τεροδειαν κυριοσκου, quarum aliquae in illis autoribus, qui
citantur, sunt supposititiae. Haec et similia quaedam
520쪽
mallem omissa esse Memini olim ubingae empnm nobis pingere in tabula transsubstantiationem, ut voeant. irabar insulsitatem hominis tum quoque, neque iam velim citatis nothis sententiis, titulo Cypriani, aut Ambrosii, aut Theophylacti, confirmari abusus Sacra. ment Comperi miram fuisse audaciam et impudemtiam describentium veteres libros, qui ut imponerent indoetis, multa de suo adscripserunt pugnantia cum
Quod autem saepe optaui , ut aliquando auctoritate seu Regum, seu aliorum piorum Principum comuocati viri docti de controuersiis omnibus libere colloquerentur, et relinquerent posteris firmam et perspieuam doctrinam, idem adhuc opto Meas sententias fuisse moderatas, et consti συμβιβασαο ad communem coneorgiam accommodata, multi norunt. Sed tamen idem nolim ambiguis et fucosis moderationibus restitui errores, et confirmari saeuitiam nostra suffragatione. Quaeratur concordia salutaris Ecclesiae, non ut ille, qui conditiones flexiloquas Antiocho seripserat, ut dimidium nauium ei relinqueretur, postea dissectis nauibus ace uum dimidiatum reliquit. Nec adeo vel historiarum vesvitae communis ignarus sum, ut non cogitem, qui fuerint exitus multorum praestantium virorum in dissensionibus eluilibus, aut in imperiis tyrannorum. Scio a tritum esse in Prophetas, in filium Dei et Apostolos, saepe etiam exempla extra Ecclesiam considero, Theramenis, Demosthenis, Demadis, Phocionis, Callisthenis, ciceronis et aliorum innumerabilium, qui in bonis eam sis oppressi sunt. Verum huius nostrae militiae hoe proprium est munus, non solum suscipere honesta et neeeLsaria ertamina ad oelestem doctrinam patefaciendam, sed etiam habere paratos animos ad perferendas aer Innas, quae hanc militiam comitantur. Sit eausa hon sta et Ecclesiae necessaria, exitus vero Deo commemdentur. Haec