장음표시 사용
91쪽
υ Q hominum Daemon, hoc est natura secundum Heraclitum. nam ut plurimum ad naturales conj ' stitutiones de dispositiones consequenter εἰ actiones & uitas,dc ipsorum emtus licet uidere. Tam ' ei qui pericula diligit, εἰ natura Audaci uiolenta aliqua de ut plurimum mors: hoc enim est naturae fatum . at ei, qui Intemperatus natura est, In hisce uoluptatibus degere. Incontinentium qumi uita, nisi quid melius in ipsa factum ab ea, quae secundum naturam . emouerit, dolores sustinebunt, Be mala patientur: εἰ in talibus exitus rursus uitae secundum satum sunt. Auaris i praeterea natura, di insitiabilibus circa pecuniarum acquisitionem etiam quae fati consona fiunt: nam in iniustitiis magna ex parte talium uita: de viis etiam exitus secundum lisc agentibus con sentaneus his. idcirco εἰ tales increpare consueuerunt, cum Sc in uitaeconsequutionibus. Be sa/ tatis circunstantiis fuerint: utpote, qui praesentium sibi ipsis mesorum ipsi facti sint authores. Et hanc.si quis praesto esse uolens his,qui praesagia pronuntiant, quod ipsi non omnia assequant tur, afferret causam, non omnia naturam, εἰ satum cuiuU Beliciter agere sed aliqua etiam prster ipsum fieri: ipsos uero uates eorum, quae sato fiunt nuncios esse ueluti 5c Physiognomona .4ii ' Sane cum diceret Zopyrus physiognomon absurda quaedam de Socrate philosopho, S plurisse in asse inum ab eius instituto in uita semotae de super his a Socratis auditoribus derideretur: dixit Si
crates non esse mentitum Zopyrum: eram enim naturae ratione huniscemodi, nisi . . ex philosophiae studio meliorem suissem naturam adeptus. Et haec est, -- ... P ut per capita dicamus, Peripateticorum de Fato opinio. . - .
Eos, qui Fato omnia fori putant,auferre fortunamn casum. Caput quintum.
' : , E V M dustorum manifestior erit probatio si praecedentibus positorum de qmonstrationibus nos addiderim us sequentia incommoda his, qui omnia iam fis
ri dicunt: sic enim sermonem permiscentes ex opinionum collatione notiorem ueritatem laciemus: praeterea nec eorundem saepius meminisse cogemur. Merito
enim quis dubitauerit, quo pacto philosophati quidam dicantur, oc ueritatem, quae in entibus est,attingere: Se hac aliis hominibus praestare philosophantes putant: oc ob id realios ad hoc hortantes dederunt se opinioni,qus omnia ex necessitate,& fato fieri dicit: ad quam solos inter uulgares eos confugere videmus, qui nihil sibi commodum cognoscentes, in ipsum fatum causam occurrentium sibi malorum, transferunt: opinioni, quae nec euidentibus conso/nat, nec probabiles aliquas habet demonstrationes, immo & aliquid in nobis esse tollit: quod si credatur quae nam alia maior extra rationem iactura fieret Quod enim praeter euidentia manifestum est ex eo, quod ab omnibus sere uulgaribus, & philosophis creditum est seri qusdam εἰ casu, de a fortuna, esse etiam aliqua eorum, qus fiunt contingenter:& habere locum aliquem in entibus, εἰ non potius hoc, quam illud: horum uero nullum seruari ab his, qui ex necessitate omnia fieri dicunt: siquidem ea seruare est, quibus significationibus haec esse nomina imposita credatum est, haec minime amouere: alias enim quasdam significationes nominibus subiicientem, quia illa maneant, putare de praedula manere, non est eorum, qui seruant posita. Non enim seruat quis aliqua a fortuna fieri, si naturam auferens eorum, quae ita fiunt, nomen his, quae ex necessitate fiunt. fortu- imponat. Sed qui ea ostendere potuerit seruati, de quibus sortuin nomen praedicati creditum est, dicitur quippe ab omnibus hominibus, qui communi hus, de naturalibus notionibus innituntur, haec a fortuna,& casu fieri qus causis aliorum quo/rundam producti ais antegredientibus post accedunt. cum enim alicui, quod alterius gratia fit,
non id occurrerit,cuius gratia fiebat, sed aliud, quod nec a principio sperabatur, hoc a fortuna sectum suisse dicitur: per se quidem factum absq; causa, per accidens uero, cum habuerit ca sam, qua ad alterius cuiusdam generationem faba est. Et quod tale quid dicant omnes a sortuna fieri ex hoc euidens est, quod hanc ipsam significationem subiiciunt his, quae a sortuna fieri
dicunt. thesaurum siquidem dicunt a fortuna aliquem inuenisse, si alterius cuiusdam, non au/tem thesauri inueniendi gratia fodiens,inciderit in thesaurum: huius enim gratia sodiens non alortuna: id enim occurrit ei, cuius gratia sedit . at si cui de thesauri inuentione nulla erat cura, sed agente alicuius alius gratia, inuentio thesauri occurrit, ut illius finis, tunc a fortuna thesaurum inuenisse omnes dicunt. Sed se argentum fortuna aliquem recepisse dicunt, cum, alicuius alius gratia accedens ad forum, in habentem argentum debitorem incidens, quod sibi debeba
tur accepit. nam, cum progressus in forum principalem alium haberet finem , acceptio cius,
92쪽
quod sibi debebat ut ioccurrit, ut finis, per accidens ipsi factum est, illud quidem effectrix tausa, hoc uero huius finis . non enim a fortuna amplius dicatur quis debitum accepisse, si huius gra/tia ad forum accessit: quia propositum sibi finem habuit progresius in forum. Equus quoq3 quibusdam casu seruatus fuisse dicitur, quando alimenta, aut alius alicuius spe aufugerit a detinentibus ipsum I eius uero sugae, ε cursui occurrat ut in dominos incideret. Et quid opus est uobis plura exempta exponere aut exaclaus de piaedibis loqui sufficit enim ad proposita ostendere de quibus significationibus dicta nomina praedicentur . Cum ergo huiusmodi sint quae a fortuna, dc casu fiunt, ut non fiant per antegredientem causam: eorum enim, quae raro, his, quae ante ipsa facta sunt, occurrunt casus, εc fortuna: quo pacto praedictorum aliquod seruabitur secundum quos omnia antegressis quibusdam, dc praecipuis causis ex necessitate εἰ sunt quae sunt, di fiunt quae fiunt singulo eorum, quae fiunt, anteiactim aliquam musam haben te: qua existente, aut sacta, necesse est de ipsa aut esse, aut sacta sui se: cum nihil prius dictorum struantes alteri cuidam fortunae nomen posuerint. Nam, eo quod illud non auferatur ab eo qui omnia fieri ponit ex necessitate, nes fortunam auferri dicere, decipientium est seipsos, pariter re audientes. hoc enim pacto nihil prohibebit idem esse dicere fortunam, de satum: tantumq; abes stabeo, quod est fortunam auferri, ut 5 omnia, quae fiunt, a fortuna fieri dicant. sed non adseruandum fortunae nomen tausam habuerunt: sed in auferendo sic fieri quaedam. de quibus fortuitum 6c casuale fieri dicitur. Quid enim aliud faciunt Fortunam, dc Casum definientes causam incognitam humano ratiocinio, quam quod fortunae significationem quandam propriam inducunt, & imponunt. uti siquidem ad huius probationem illo, quo dicamus quosdam casu aegrotare, cum incerta, dc incognita nobis ipsis suerit aegritudinis causa, falsum est. non enim, ceu existente aliqua causa, sed sibi incognita, ita dicunt: sed de his casuale praedicant, quae si ne causa lacla suisse ipsi crediderunt. non enim oportet,cuius causam quaerunt, ut illa existente, casu illud factum esse dicere: immo nec quod sibi quis casu persuadeat factum esse huius causam quaerere . idcirco non item medici de his ita dicunt: etiam si ipsorum essemices tautas ignorent. non enim de his, quae diximus, ceu de omnibus, quae a fortuna fieri dicuntur, sed de aliis qui busdam magis propria est talis fortunae ratio, de quibus praeditatur: de quibus nullus, ueluti his, quae a fortuna fiunt, unquam dixit. nam inuentionis thesauri, & eius, quod est debitum accepisse, non sunt immanifestae humano ratiocinio tauta, sed manifestae, dc certae: inuentionis enim lassio ipsa, acceptionis uero debiti accessus in forum: nam nec ille non fodiens inueni Dis, nec hic non accedens in forum debitumaccepisset. sed quia non praecipue sunt horum prius dictae musae, sed alius cuiusdam gratia fiebant, idcirco a fortuna fieri arbitrata suerunt. At cultae potius, incertaeq; humano ratiocinio illorum musae fuerint, quae per quasdam repugnaritias fieri credita sunt, ignorata tausa, propter quam fiunt: qualia Amuleta quaedam putamur, quae rationabilem nullam , dc probabilem tausam habent haec faciendi. Cantilenae etiam quae eam, & Inrantationes huiusmodi sunt: horum enim ab omnibus conceditur esse incerta musa,
ob idq; tausa carentia ipsa dicunt. sed nullus haec a fortuna fieti dicietquia creditum est per determinatam musam facere quae faciunt: ut quae a fortuna fiunt, non quia occulta sit tausa, sic fie ri dicantur sed quia tarrant usatione praecipuae, dc propriae causae. Et eiusmodi quidem sunt quae de fortuna ab ipsis dicuntur, dc ita positis concordantia.
Contingens ad utrumlibet auferri ab hi qui omnia ex necessitate fieri arbitrantur. Cuput sextum. T quod α contingens ipsum, dc ad utrumlibet fieri quaedam ab his, qui omnia ex Gnecessitate fieri dicunt, auferatur, per se constat. Siquidem illa proprie contingen C in dicuntur, In quibus etiam contingere non facta iri locum habet: scut de id, quod utrumlibet dicitur,notum facit: quae uero ex necessitate fiunt non con/tingit non fieri. dico autem illud necessarium non de eo, quod ui fit: ne* in id quis dirigat nomen: sed de his, quae natura fiunt ab aliquibus, quorum opposita impossibile est facta iti. Verum quo pacto non absurda illa Iunt, de praeter euidentia, de uis ad haec ne cestitateni dicere peruenisse, ut nullus motu aliquo moueri possit, nec aliquam sui partium mouere motu, quo dc non mouere posse tunc possibile sit: is quamuis ceruicis circumuolutio
nem, Mericidionem alicuius digiti, & attolere supercilia, aut aliquid eiusmodi, quasdam ammen Aphro. QuM M iii
93쪽
tegredientes causas sequens, aliter a nobis unquam fieri non posse: cum praesertim in his, quae sunt, di fiant, magnam esse rerum disserentiam conspiciant: ex qua discere ticile sit non omnia tales causas sequi . Videmus sane eorum,quae sunt, aliqua nullam habentia potestatem, ut in o positum eius, in quo sunt,mutentur: alia nihil minus in eorum opposito, quam in eo, in quo sunt.esse posse: ignem enim impossibile est frigiditatem suscipere, qus eius innato calori contra/ria est: sed nec nix. manens nix, calorem susciperet: aqua uero,& si frigida sit, non est impossi/bile ut, frigore abiecto, oppositum ei calorem suscipiat: simili & huic modo possibile est 5e sedentem stetisse, 6 motum quaevisse, de loquentem tacuisse: de in innumeris inuenire quis possct potestatem quandam inexistentem contrariorum capacem: quorum, si quae ex necessitate in al/tero sunt potestatem non habent suscipiendi eius, in quo stant, contrarium, non utiq; ex necessitate in illis suerint, quae εἰ contrarii eius, in quo sunt, suscipiendi uim habent: si uero non ex necessitate, contingenter: quod uero contingenter in aliquo est, sic in eo est, ut non ex necessi/tate, lad ut contingenter in ipso factum sit zat quod contingenter factum est in aliquo, de non saetium esse in illo possibile erat: est enim Δ singulum horum,in quo est: quia possibile erat in al/tero ipsorum, Ac in opposito eius esse: in quo autem est nunc non ex necessitate simpliciter est in hoc ex potestate, quam habet ad opposita: atqui, quae sic in aliquibus sunt non ob aliquas an/teiulas causas ex necessitate ad haec ducentes in illis concingens est . quare, si quaecunq; contra ria aeque recipiendi uim habent, Sc contingenter sunt in quibus sunt 3c non sunt in quibus non sunt, infinita uti I suerint, quae contingenter ese, de fieri possunt. absurdum enim est sque necessatio dicere in aliquo esse, de quae non possunt contraria his, in quibus sunt, suscipere,& quq pariter quocuns tempore haec , aut ipsorum opposita suscipere possunt. si enim quae necessa/xio in aliquo sunt, sui contrarium suscipere non possunt, quς contrarium sui recipere possunt, non necessatio erunt in eo, in quo sunt. Verum dicere, quod si omnia sato fiant, non idcirco auferatur possibile, ia contingens : eo quod postibile sit illud factum iri, quod a nullo factum iri impeditur, quamuis non uat: eorum uero, quae sato fiunt, non impedita fuerunt opposita facta iri:quare, 6c si non fiant, possibilia tamen sunt: Se huius, quod faba iri minime impedita suisse, demonstrationem Gerre impedientia ipsa nobis esse incognita omnino quidem quae in sinit quae enim cauta sunt, ut fiant, opposita his, quae fato fiunt, haec, 8c ut non fiant. eisdem ipsis causae sunt: siquidem impossibile est, ut dicunt, eisdem circunstantibus opposita fieri: sed quia non cognita nobis sunt quae nam sint, propter hoc quin fiant impediri non poste dic unt: haec quippe dicere non ne Iudentium est in sermonibus, qui minime lueo indigent f ignoran/tia enim nostra nihil, ut res sint, aut non sint: nam sic dicentes declarant, quod ex nostra cognitione possibile erit secundum eos . his enim, qui eorum causas cognoscere possunt, hi uero sint uates non erunt possibi In entia: cum possint ipsi uates, qui quidem cognoscunt, ea ipsa m/pedivisse: his uero, qui ignorant, Possibilia erunt, a quibus non impediuntur. seruantes ita pnaturam possibilis eo modo. quo diximus, propter hoc dicunt ea, quae fato fiunt, &si incom/mutabiliter fiant, non ex necessitate fieri: cum positi in his etiam oppositum factum iri: possibili sumpto ut diximus. Sed haec ludentium quidem, ut dixi sunt, & non tuentium huiuscemodi decreta. Simile quo p huic εἰ illud est, quod dicitur, enunciationem illam, cras erit nauale hellum, ueram quidem esse posse, non tamen 6c necessatiam: siquidem necessarium est semper uerum: sed haec non erit ulterius uera, cum factum suetit nauale bellum. at si haec non est in cessaria, nec significatio eius, ex necessitate scilicet fore navale bellum: sed si erit, non ex necessotate uera, cum uerum sit fore navale bellum, sed non ex necessitate, contingenter proculdubio: si uero contingenter, non tolletur quidam etiam fieri posse contingenter ab his, qui omnia fato fieri dicunt: rursus enim εἰ hoc Iudentium pariter est, pariter & ignorantium ea, quae dicunt. ne* enim omne, quod ex necessitate fit, necessarium et siquidem necessarium quidem sternum, quod autem ex necessitate fit, ab ipso fieri, eiusmodi esse impeditum fuit. Nec ipsa enuntiatio, quae hoc dicit, est necessaria: siquidem quod ab ipsa significatur non eiusmodi est.non enim omnis enuntiatio, in qua necessarium continetur, iam est necessaria: non enim ex hoc iudicatur e nunciatio necessaria, sed ex eo, quod non possit ex uera mutari in Alsam . si ita non est necessaria, nihil prohibuit ipsam esse ueram eo modo, quo illa, cras erit nauale bellum. si enim perii de ac illa, quae necessaria fit ex necessarii appositione, non est uera, nisi facta suetit necessiaria ex
necessim appositione, uera utis permanebit simili modo, quo ea, quae sine huiusnodi addu
94쪽
tione dicitur. at si hoc est uerum, transecta die crastina uera erit & enunciatio illa ex necessitate sectum esse navale bellum: si uero ex necessitate non contingenter: etenim si uera est illa, craserit nauale bellum, semper lactum esse navale bellum lato erit: siquidem omnia, quae fiunt, Dyto fiunt : sed si fato, incommutabiliter: s uero incommutabiliter, non contingit non ine fa/ctum: quod uero non contingit non ine sectum, hoc impossibile est non esse sectum: quod uero impossibile est non esse sectum, quo pacto possibile est dicere contingere hoc etiam non ese lactum quod enim impossibile est non sectum iri, necese est sectum ire omnia ergo, quae lato Dunt, ex necessitate erunt secundum eos, non autem contingenter, ut ludentes dicunt.
Ab his, qui omnia fieri dicunt ex anteluctis causis, tolli omnem consuliationem. Caput septimum.
I C autem omnia,quae fiunt anteiactis quibusdam,& determinatis, εἰ praecii Lia alH stentibus causis fore, 6c id sequitur frustra homines consultare de his, quae ab ipsis id ς agenda sunt. at si consumtio frustra, frustra quoq; ipse homo consilii potens erit. lom a sed si natura nihil ex his, quae principaliter intendit, frustra iacit: hominem uero
aninaal esse lacultatem consultandi habens principaliter a natura fit, non autem ut quid consequens, 5c accidens his, quae principaliter fiunt: concludetur uini non esse homones temere consultationis participes. Quod uero ipsa consultatio frustra, si omnia ex necessitate fiant, facile suetit cognoscere his, qui consultationis necessitatem norunt. Fatentur quippe omnes hoc a natura carieris animalibus praestare hominem , quod non scut illa imaginaγtiones sequatur, sed habeat ab ipsa iudicatricem occurrentium imaginationum, quaenam sint eligibiles, rationem: qua utens, siquidem examinata, quae imaginata sunt, eiusmodi sinr,
cuiusmodi a principio uisa sunt, asentit imaginationi, dc sic aggreditur illa: si uero diuersa Didentur, si aliud quid rursus eligibile, illud eligit: id praetermittens, quod a principio, ut eligibile, sibi uisum suetit. muri profecto, cum a primis imaginationibus diuersa nobis uisa eo
sent, non amplius permanserunt in appraehensione, redarguente ipsa ratione:idcirco, Sc si quantum ad imaginationem in eis sectam, facta suissent, nihilominus propter consumtionem de eis habitam secta non sunt: cum Sc consumtionis, & electionis eorum , qua ex consumtione, nos simus domini. Propter hoc igitur nec de aeremis consuimus, nec de his, quae omnes fieri ex necessitate latentur: quoniam nobis ex consumtione de i s habita nihil plus acquiritur. Vorum nec de his, quae, de si ex necessitate non fiant, in aliis tamen quibusdam sunt consuimus: quoniam nulla ex consilio de illis nobis utilitas. Sed ne* de his, quae a nobis quidem agibilia sunt , sed praeterierunt, consultamus: eo quod ex horum consumtione nihil nobis aduenit op
portum. Consummus autem de his soIum, qus a nobis fiunt, de sutura sunt: ut scilicet habituri aliquid per id plus ad electionem, εc actionem ipsorum . nam, si de his, de quibus nihil prorsus praeter consumtionem solam habemus, non consultamus, euidens est, de quibus consui/mus plus aliquid ex consumtione praeter ipsam consultationem habituros,nos consurire de ipsis: nam dc ipsum consilium adipiscimur etiam de aliis consultantes,de quibus praediximus.Sed quid nam est quod ex consultatione adipiscimur hoc nempe,quod cum optionem habeamus e lectionis agendorum illud prae illud eligamus,quod rationi eligibilius nobis uisum fuerit: quod prosecto non prius consultantes non egissemus, quia aliud sorte ensemus, currentem imagi nationem sequentes:quod fietuusty si non omnia coacte agamus. At si omnia agamus, quς agi mus,propter quasdam ante iactas causes,ita ut nullam agendi, Se non agendi aliquid eorum,qus agimus optionem habeamus,sed determinate singula agendi, qus agimus, non secus ac caleiaci ens ignis,& lapis deorsum latus,& cylinder qui per decliue circumuoluitumquid ulterius nobis ad agendum ex im consultatione de re agenda relinquitur quod enim non consultantes egisse mus id etiam post consumtionem agere necesse est.quare nihil ultra ipsam consumtioncm ex ipla consultatione adipisciturna erum hoc etiam in his,qus in nobis non sunt, agere potentes ut inutile recusauimus. Inutilis igitur est ipla consutatio etiam in his, in quibus ipse, ut re quadam utili nobis tradita, utimur: ad quod sequebatur frustra nobis a natura vim consultatoriam suisse traditam. cui si addatur id, quod his ipsis, & omnibus in uniuersum philosophantibus uide
tur, nihil a natura frustra fieri, sublatum profecto 5c id fuerit, ad quod sequebatur frustra nos uim consultandi habere: hoc autem sequebatur ad id, nos eorum, quae a nobis aguntur,
95쪽
c . . talem optionem non habere, qua ad contraria possumus. Sed cum aufertur, ut ostensum est, consultatio secundum ipsos, tollitur proculdubio Se id, quod in nobis. hoc enim in nobis om/nes, quicuns positionem aliquam non asserunt, esse assumpserunt, quod agendi pariter, de non agendi domini sumus: non sequentes aliquas externas causas, quae nobis assistant: nec ipsis dantes manus, qua illae ducunt. de electio est proprium hominum opus circa hoc ipsum: nam. ad id quod prius est ex consilio iudicatum, impulsus cum appetitu electio est. idcirco nec in his . quae necessatio fiunt,electio est: ness in his, quae non necessatio quidem, sed non a nobis. uerum nec in omnibus, quae a nobis: sed in his, qua a nobis fiunt, quae agendi, de non age, di aequae domini sumus. qui enim de aliquo consultat agendum ne si illud, aut non agendum
consultat: aut studens, ut circa aliquid bonum, quaerit ea, quibus id consequatur: 8c si, cum quoerit, in aliquid, quod fieri non possit, incidar, desistit ab hoc. desistit quoq; eodem modo ab his, quae te si possibilia sunt, non tamen in eo sunt: progreditur autem in rei propositae imquisitione, donec aliquid ei occurrat, cuius se habere optionem ipse crediderit: postquam ab ipsa consul inione cessans, ceu qui indagationem ipsam ad id deduxerit, quod est actionum primcipium, incipit rei propositae actionem. fit autem Sc ab ipso inquisitio ceu optionem habente , gendi etiam opposita: nam de singulo eorum, quae sub consilio sunt, fit inquisitio a consultan/te utrum G, aut ei contrarium sit mihi agendum: de si omnia dicat sato fieri: redarguit enim
uetitas agibilium opiniones, quae de ipso eriauerunt. quo errore communiter omnes homines
a natura seductos suisse, quo pacto non est absurdum dicere quod enim hanc in agendis secultatem prius sumpserimus,ut etiam oppositum possemus eligere:nec omne quod eligimus habeat anteiactas causas quibus Impossibile sit nos non hoc eligere, abunde ostendit de de elestis post accedens saepius poenitentia: poenitet enim quandri; nos.& nos ipsos accusamus de incuria circa consilium ceu enim quod nobis non elegisse 5 non egisse hoc ipsum facultas inerat. Sed & si alios uiderimus non recte de agendis pertractantes etiam ipsos increpamus, in quibus errant . pu ramus autem hisce consiliariis utendum esse , ceu nobis lacultas insit hos consiliarios assumere, uel non assumere: eo quod Sc alia quaedam horum praesentia ageremus,& non ea.quae agimus.
sed quod id, quod in nobis,de his praedicetur, in quibus est in nobis facultas etiam opposita mypiendi, cum ex se etiam notum sit, satis commemorant & quae prius dicta sunt.
Ab hi sui omnia ex necesitate feri dicunt, introduci alium modum eius,quia
in nobis. Caput octauum. U M autem ipsum huiuscemodi sit, quM hoc seruetur ab his, qui omnia fato ii fieri dicunt, nec a principio ostendere conantur: cum sciant se impossibilia aggre/di r tanquam autem in ipsa fortuna supponentes aliam quandam signification nominis fortunae seducere tentant eos audientes: ut seruantes etiam ipsi fieri a sor tum quaedam.ita quo de de eo,quod in nobis aciunt. tollentes enim hominem sacultatem habere, qua eligere potest, de agere opposita, dicunt in nobis aliquid esse,quod fit de a nobis. Quoniam enim, aiunt, eorum, quae sunt, εἰ fiunt, naturae alterae sunt, & diuersae: non enim Udem sunt animatorum, S mammatorum: sed nec animatorum omnium rursus eaedem: differentiae siquidem entium secundum speciem diuersas quoq; esse eorum naturas mstendunt: fiunt autem a fingulis omnia, qua fiunt per propriam naturam, quae quidem a lapi de per lapidem,quae uero ab igne per igneam, de quae ab animali rursus per animalem: nullum quidem eorum, quae per propriam naturam in singulis fiunt, posse se aliter habere dicunt: sed singulum eorum, quae fiunt, ab ipsis coaete fieri: necessitate non ex ui, sed ex hoc , quod non possit quod non natum est. hoc pacto, cum eiusmodi sint quae circunstant, impossibile est non circunstare ipsi: impossibile quiny est aliter quodammodo Se non ita motum fuisse: nam nec la/pidem, si a supremo aliquo demisius suetit, pose non ferri deorsum nullo impediente, cum iri se quidem in se grauitatem habeat, haec uero sit talis motus naturale principium, cum de exterariae causae, quae ad motum naturalem lapidi opitulantur, affuerint, ex necessitate lapidem, ut ex natura affectus est, serti. Omnino autem, de necessano ipsi has tunc adesse causas, propter quas tunc mouetur: cum non solum non possit non moueri, cum hae assuetinnsed de necessario moueri tunc, fietiq; talem motum a fato ab ipso lapide. idem 6c in aliis est sermo. Quemadmodum autem in inanimatis se habet ita Sc in ipsis se habere animalibus dic uesse si quidem quem
96쪽
dam εἰ animalibus motum secundum naturam : hunc* eum esse, qui per impulsum: cum omne, quod mouetur animal, qua animal, per impulsum moueatur, motu, quia fato per ipsum
animal fit. Haec autem cum ita se habeant, fiant. actiones, dc motus in mundo ab ipso fato alii quidem per terram si ita contigerat, alii uero per aerem, alii per ignem, alii per aliud quid: Dantq; alii rursus de per ipsa animalia: huiuscemodi autem sunt motus, qui per impulsum fiunt: eos qui a fato per animalia fiunt, in ipsis esse animalibus dicunt: eodemq; modo, ut in aliis omnibus, quantum ad ipsum necessarium attinet, fieri: cum & his opus sit ex necessitate externas causas adesse tunc, ut de ipsa motum ex se, & qui per impulsum fit, ex necessitate sic quodam modo agant. uerum quaa hi per impulsum, dc assensum, illorum uero alii quidem per grauitatem fiunt, aliivero per caliditatem, alii per quandam aliam: hunc quidem in ipsis animalibus dicunt, non item etiam illorum singulum, eum quidem, qui in lapide eum quo qui in igne. Et huiusmodi quidem est ipsorum de eo, quod in nobis, ut paucis dicamus, opinio.
Eos, qui omnia fato feri dicunt, non rectesumere id, suod in nobis, nec in vero sensu. Caput nonum .
T videndum est, an haec dicentes seruant communes omnium hominum de eo, in F , ω .ario quod in nobis, existimationes. Qui enim inquirunt ab his, quonam pacto cum omnia fato sint, seruari polait quod in nobis, non nomen solum ponentes ius fquod in nobis, hoc inquirunt, sed & quod significatur, illud scilicet λα- ἰα idest liberum arbitrium: ob id enim, quod huiuscemodi esse creditur quod ia
nobis, corrigunt eos, qui ex necestitate Omnia fieri dicunt . illi uero, cum indidem dicere opus esset non seruati , curq; non seruetur quaerere, εἰ assignare causas: quoniam hoc omnino inopinabile esse uidebant, de . multa etiam in nobis, omnemqi idem demonstrans comitans de sato sermonem fallere ex aequivocatione audientes putant, de euitare absurda qus cunm eos sequuntur, qui nihil in nobis esse dicunt. Caeterum, cum haec ipsi dicant interrogauerit primum quis non ab re, cur,cum aliud per alia eorum, quκ ab ipso fato fiunt, de per propriam uniuscuiusmentium naturam satum agat, de nullo quidem aliorum id, quod in ipsis, esse praedicant, pra, terquam de solis animalibus. ea enim omnia , quibus dicunt in animalibus esse, qus per ipsa animalia fiunt, etiam in singulis aliorum parater dicere possumus.cum enim aliter non fieri possint
quae per animal fiunt, msi per impulsum animal motum fuerit: sed per animalis quidem assei sum, & impulsum fiunt, non assentiente uero non sunt: haec in ipso animali esse dicunt. ex nocessitate quidem ab ipso sutura: non enim possunt alio modo fieri: cum non per aliud quidquam per hoc, neq; alio modo, quam hoc possunt iam iri, ob id ipsa esse in animali putantes Verum hoc ipsum de in aliorum singulo dicere possumus: nes enim quod per ignem fit ab alio fieri posset: nes alio modo per ignem, quam per erus calefactionem. quapropter,cum non alio modo fieri possent quae per ignem fiunt, quam si ipse calefecerit: 6c si ipse quidem calefecerit e runt, si uero non calesecerit non erunt: erunt porro 6c haec ipsa in igne. Eadem quos Sin alio tum singulo dicere possumus. quid enim longiori sermone opus est, cum iam apertum quod dicitur sictum sit c De nominibus quidem nulla repraehensio. At putare aliquid plus in his ἐquae per ipsa fiunt, animalibus esse tradendum, quam aliis, per quae 5e aliquid etiam ipsorumst, cum nihil plusquam nomen in eis seruent, hoc ipsum accusandum est: veluti qui ex nomunis communitate decipiantur, aut quod alios decipere statuant. Hac autem in re illud de ipsis iure quis admirabitur, quid eos coegit, ut in impulsu, de assensu, quod in nobis esse dicanti quod te in omnibus animalibus similiter ipsum seruent: non enim in hoc est quod in nobis, ut, occurrente imaginatione, 6e imaginationi ex seipsis locum dedisse, de ad id quod apparuit impullas fuisse. Sed hoc quidem sorte ipsius uoluntarii astructiuum, ostensivumque est:t: sed non est idem ues latium, & quod in nobis. Voluntatium enim est, quod ex non coacto assensu sit: quod uero in nobis id est, quod cum assensu rationali, Be iudiciario sit: unde si quid in no/bis, illud dc uoluntarium, non tamen quicquid uoluntatium, illud in nobis: voluntarie enim& animalia bruta quaecun* per assensum Sc impulsum, qui in ipss est, faciunt: ponere uero in seipso, eorum, quae ab ipso fiunt, promum est hominis: hoc enim est ipsi, esse rationali, in seipso occurrentium imaginationum, de omnino agendorum, de non agendorum iudicatricem, inuentricemq; rationem habere . idcirco & alia quidem animalia,quae solis imaginationibus ob
97쪽
diunt ei ipsa acinsuum, oc impulsuum iuxta actiones caulas habent: homo uero occurrenti um sibi externarum imaginationum de agibilibus iudicatricem habet rationem et qua cum ut, tur singulam earum examinat, non solum an uideatur talis, qualis uidetur, sed etiam si est: de si ratione perscrutans alteram esse inuenerar, quam sit ulla, non praestauit ei asensum, quia hu/iuscemodi apparet: sed quia non est huiuscemodi insurgit in ipsem. Hac de caula& ab aliquishus.cuae uoluptuosa uisa sunt, saepe abstinet, quamuis illa concupiscat: quia non habuit ra/tionem ei.quod uisum est concordem: pariter quot uxilia quaedam ulla reculauit, rationi in hoc obtem rans . si iram quod in nobia est in ratIonali assensu, qui per consumtionem gigni. tur hi uero in assensu, dc impulsu, qui etiam abs* ratione fit, ipsum ponunt,apertisime ostendunt dictis suis se rudius de eo, quod in nobiS,pertra rare, nec dicere quidnam ipsum sit, nec in rivo fiat. nam rationali esse nil aliud est, quam actionum esse principium.nam quemadmodum alii aliud est esse: animali quidem in impulsorio: igni uero in calido, & calefaciendi uim habente , alii autem in alio: ita ec homim in Ipis rationali z quod tantundem est ac ipsum habere principium aggrediendi aliquid, dc non asgrediendi, dc iecundum Idem ambo: ciuapropter qui hoc tollit hominem tollit. Videntur autem rationem praetermittentes in impulsu quod in no/his ponere: quia cum non amplius ipsi in consuratione dicant esse quod in nobis procedit cauillum' in impulsu siquidem habent dicere e eo quod quae in animalibus fiunt ex impulsu sint, cum non possint abis impulsu sacere, quae per ipsa fiunt. At si in consultatione quod in nobis, ex hoc haud quaquam ad ipsos ulterius sequebatur non posse quae ab homine fiunt alio modo tam iri ' cum homo uim habens consultoriam non omnia, quae ab ipso fiunt, consultans laciati non enim omnia, quae agimus, consultantes a mus: sed saepe quidem, cum agendorum oci,so moram consumtioni non permittit, etiam quaedam non consultantes agimus et plerumpetiam ex ignavia, aut aliqua alia causa. Si itaq; aliqua quidem cum nos consuluerimus, quae/dam uero dccum non consuluerimus, fiunt, non habet item locum ductum illud, quae per consumtionem fiunt in hominibus esse: quia non possit aliquid alio modo ab ipso fieri. Quare, si
illa uuidem cum consuluerimus, haec uero, cum non consuluerimus,agimus, non amplius ea,
duae a nobis ita fiunt, simpliciter fiunt, ut quae ab animalibus, aut ab igne, aut a duobus cor/Doribus grauibus fiunt. si autem ab im natura facultatem habemus, de postquam consul imus aliquid agere, constat nos facultatem habere, eum propter consumtionem aliud quid ut te, ec non omnino hoc, quod, si non consuluerimus, suisset, si consulamus. Falsum esse opinioncm illorum, qFi motuum, o actionum nostrarum causas externas introducunt. Caput decimum . L L V D uero, occurrentibus iisdem specie circunstantibus, cum sic tumueι cro aliter aget quis, sine caula morum introduci: dicereri; ob hoc non posse, quod quis egit, huius oppositum egisse, num fortasse idipsum etiam eorum, quae simili modo prius dictis despiciuntur non enim omnino quae a caula sunt se em l externam habent suae senerationis caulam: nam ex hac lacultate est aliquid in no his: siquidem eorum, quae sic fiunt, nos authores sumus, εἰ non externa aliqua caula. idcirco nux sic fiunt abis caula fiunt, ex nobis habentia cauum . homo enim earum actionum, quae ab ipso fiunt caula, atra principium esti& hoc est esse homini ut sic agendi habeat in seipso principium: quemadmodum sphaerae, ut percidiue circumuoluta seratur. undealiorum quidem singulum omnia externas sibi circunstantes caulas sequitur, homo uero non e quia homini esse est in habendo principium , 5c causam in seipso, non omnino sequi his, quae sibi extrinsecus cir cunctant.etenim, si nostrum de agendis radiciam ad eandem intentionem speclaret, fortasse ratione aliqua diceretur similia de eisdem semper fieri iudicia . sed cum non ita se habeat: eligimus enim quae eligimus, quandom quidem propter honestum , quandoq; autem propter desectabi/la quandom uero pmpter utile aliquid: dc non sunt eadem horum effectiva: accidit, ut, nunc quidem ad honestum moti, haec ex circunstantibus proposita eligamus, russus uera alia , addet bile aut utile iudicium referentes . nam quemadmodum non querimus aliam quandam mulam.pmpter quam ex grauitate interna terra deorsum sertur, aut propter quam causam animal agit. quae agit per impulsum, eo quod horum singulum caulam hanc ex seipso moliatur
his quae fiunt natura huiuscemodi existem; ita nec de his, quae a nobis diuersimode fiunt, ex
98쪽
his, quae aliis circunstant, alia causa praeter hominem ipsum est inquirendar fure enim est ho/minis essentia, ut principium sit, re causa actionum, quae ab ipso fiunt. At dicere.quod etiam qui consuluerunt ei, quod apparet, assentiunt, de ob hoc etiam imaginationem, ut alia anima lia, sequuntur, salsum est: non enim omne, quod apparet, imaginatio est. nam imaginatio simplexq;, fc abs* ratione ab extrinsecus occurrentibus fit, sensuum iunctionibus alimulatatunde S in animalibus brutis uim habet maximam. sed uidentu r etiam quaedam dc per rationem Ma syllogismo causam imaginationis sumere, quae nullus imaginationes item diceret: qui enim per syllogismum ex consultatione penes se collectum assentit alicui, ipsae sibi ipsi assensus causa. Verum, quod niui quod in nobis seruant qui omnia fato fieri dicunt : non enim de quo quae rimus an seruetur,secundum eos hoc ipsum seruatur, cum Sc causam tentent tradere. propter quam haec ipsa res ab initio impossibilis sit: nec etiam causa, quam tradunt ad tollendam huiusγ' modi potestitem, uera , cum nihil rationi consentaneum contineat, ex dictis liquido constat.
Eos , qui omnia fato feri dicunt , Omnem humanae vitae actionem auferre .
AE T E R U M ad eos, qui aliquid in nobis este huiusmodi destruunt, se
quitur, quantum ad eos attinet, hominum uitam confundere, & euertere Si enim rebus ita se habentibus, ut habente nes enim aIicui ipsorum persuadere possibile est non agere ea, quae agunt, ueluti etiam ipsa agendi non agendi pote ,-stamn habentes et nec etiam aliorum aliquem e tantam uim habet ueritas ipsa de ab his, quae fiunt, euidens testimonium. s inquam, his ita se habentibus, tantam eorum opimo uim sumat, ut omnes homines credant nos nullius rei authores esse: sed semper sequi circumstantia. his dantes manus, ais assentientes: εc agere quae agimus, cum omnino haec ipsa agere cogamur: non enim posse nos aliud quid agere, cum circunstantia huiuscemodi sunt: par tetquoqi rursus non agimus,quia non possumus aduersari circunstantibus cum huiuscemodi sint quid accidet aliud, nisi ut omnes homines ex eiusmodi credulitate ea quidem ualere dicant.que cum labore, aut aliqua cura sunt, eligere uero uoluptates, quae cum facilitate acquiruntur:
tanquam, omnino suturis illis, quae agenda sunt, nullum ipsi pro ipsis snt bonum. At si sic ipsi afficiuntur, ic ea, quae aguntur, sequuntur ad ipsorum electiones: prosem enim non ob linlarum ementitam credulitatem alio modo res se habebunt quam habent: quid aliud, quam honorum ab omnibus parvipensio quaedam erit c omnium enim huiuscemodi posscssio, a topraesentia cum labore acquiritur: malorum uero electio, ueluti quae cum facilitate, 6c deleiatione fiant. Aduersus quos aliqua ab his ratio sit, quorum decretis persuasi ad hoc deuenerimi. poterunt enim illis non iniuria, si accusabuntur,respondere, non potuisse se aliud quid agere, cum essent circunstantia huiuscemodi: quos quo pacto iure increpaverentper haec decreta, cum eorum praeceptores fuerint: Magis autem nec obiurgationes, nec supplicia, nec hortatio', nec honor, nec alia id genus propriam secundum ipsos seruabunt naturam: sed horum quodcunm etiam coaete fiet, ut & illa, ad qus haec insequuntur. Nam quo pacto etiamnum circa Helenae raptum decrimine accusabitur Alexander Priami quo pacto etiam Agamemnon iure ipsum ae/cusabit: dicens, nes ipse renuo. nam si facultatem habuisset pneuidendi, aut Alexander qus ipsum circunstabant, Oe hortabantur ad raptum. aut Menelaus quae ipsum ad indignationem iraritabant , aut Agamemnon ea, in quibus ueluti sine crimine existens,ips insidiatur, merito accusandi erant. At si diu, & iam diu , 5e priusquam eorum aliquod principium Bret, uere de si gulo ipsorum horum quodcuns piadustum fuit, de quibus cum fecerit, reprs hendatur:quo pacto etiam de his, quae fiunt, accularentur: Quo pacto etiam exponet quis uirtutes in nobis esse, ac uim nam si eo modo a nobis fiunt, quo pacto alii quidem laudabuntur, alii uero im probabuntur c nihil enim aliud decretum hoc quam patrocinium ad mala conciliat. Uidemus
sane bonarum, atq; honestarum aetionum neminem lato, atqi necessitati causam ascribere: m,
las contra ob illam se dicentes esse huiusmodi: quod persuasi etiam philosophos dicere, quo pa cto non cum loquendi audacia ipsi ad haec deuenient, aliosq, hortabuntur Ouo modo etiam serarabunt qui talia dicunt, quam laciunt Dii de mortalibus prouidentiam si enim Deorum apparitiones, quas dicunt aliquibus fieri, per quandam anteiactam causam fiunt et ita ut priusquam tantaliqui ipsorum, uerum sit dicere illius quidem Deos i s curam habituros, huius Alea Aphro. Quae' N ii
99쪽
uero minime: quo pacto quis hoc amplius prouidentiam iure dixerit c quae non iuxta mei tum, sed ex quadam anteiacta necessitate fit. Quo pacto etiam Deorum cultus seruabitur apud natoriam, sublato Diuinatoriae usu et quid enim aut discere, aut quid ex disciplina, quam a ua/tibus consequetur, poterit aliquis uitare s nos haec tantum discere . illos nunciare possibile est, ad quorum sngulum discendum,agendum ue, aut non agendum, etiam ante natiuitatem nostram cogebamur: permanendi in his, qua a Diis praedicuntur, nos minime sumus domini , eo quod futurorum a nobis anteia te suerint cauta.
Opinionem eorum, qui omnia fato feri dicunt, in sermonibus suis esse salsum .
Caput duodecimum . E D quod decretum hoc uniuersam hominum uitam euertat cuiqx discere certe lacile est. At quod etiam salsum sit, idoneum testimonium, quod ipsi huius d creti assertores fidem sermonibus suis adhibere non possunt: sic enim in omnibus sermonibus solutum, liberum cli tuentur arbitrium, ueluti qui nunquam ab alio huiuscemodi aliquod decretum perceperunt: tum aliquos tentantes ad hoc hor/tari quippe qui hoc ipsum agendi, aut non agendi optionem habeant: Ac his, qui eorum sermonibus persuadentur, Eligere aliqua potentibus, qui illis tacentibus sorte contraria fecissent: tum quosdam accusantes , ais increpantes, ueluti qui indecenna agant. Tractatus etiam plures com Rriptos reliquunt, quibus instrui iuniores putant, quippe qui non impediti sint haec ipsa con scribere ob aliqua huiuscemodi ipsis circunstantia, sed facultatem habeant scribendi haec. de non scribendi eligant autem ex amore erga homines scribere. Sed ommittant sermonum ambitio nem , concedantq; id , quod in nobis , solutum esse, liberum P arbitrium, S authorem in eligendis , oppositis , agendis, in his, quae hominibus occurrunt, merito uetiari creditum, tam a uulgaribus, quam a legislatoribus: est autem hoc, eos uenia dignos esse, qui inuite hi iuscemodi aliquid egerunt, ueluti quibus non ob res, quae fiunt, sed ob modum agendi supplicium sit deputatum: quod certe nec aliorum, nec horum ipsorum aliquis, ut non recte factum, accusat. Verum, cur qui in his, quae fiunt, ex ignorantia, aut ui peccant, minus essent uenia digni, quae agunt quidem cognoscentes, facultatem tamen in se non habentes de agendi aliud quid praeter ea, quae agunt, his eis circunstantibus, quae & omnino circunstare uidentur: in quod eiusmodi eorum natura sit,msit propria eorum natura fato agere omnia, quae agunt: si/cuti grauibus e supremo demissis deorsum serri: dc sphaericis, si per decliue dimittantur , ex se moueri. Simile enim est hoc, ac si quis dicat equum supplicio dignum, quia homo non sin de
aliorum animalium quodcunq; , quia eiusmodi animam, εἰ non meliorem sit assequutum. Verum nullus Phalaris adeo impius, εἰ stultus esset, ut aliquod eorum, quae hoc modo fiunt, a, gentem puniret. In quibus igitur sunt supplicia rationi consonum non in aliis, quam in his, quae ex ipsorum scelesta electione fiunt: qui enim in his, quorum ipsi facultatem elemonis ha/hent, destrentes intentionem eorum, qua ab ipsis agenda sunt, honestum scilicet, dc legem,lucri aut uot uptatis gratia, haec ipsa spementes, flagitia committunt, hi ab omnibus hominibus iligni suppliciis iudicantur: ueniam dantibus illis, qui non ita peccant. Itasi inspice improbos omnes admirabile hoc decretum a philosophis discentes, docere ipsos docentes, quod & ipsi nihil minus his, qui inuiti peccant, sunt uenia digni: non enim ex aliquo extrinsecus eos cogente haec faciunt, quae laciunt: a quibus fortasse etiam cauere poterant: is a natura, quae in ip/ss est , nihil possibile est latentes secisse: cum tamen nullam his ipsis peccatorum causam pri v. At si nec quiuis alius, nec ipsi huius decreti principes ueniam darent alicui, hanc eorum, quae delinquuntur,causam afferente, ceu falsum quid, de salla enuntiantem, proculdubio, ut ab his, di ab aliis omnibus eodem modo creditum est esse id, quod in nobis, non cuiusmodi ab his fingitur, cum ad propositam quaestionem cogitantes dicunt, sed cuiusmodi ipsum esse oportet ex operibus ipsis, & hi ipsi, de omnes homines testantur: si enim ita se habere persuasi emen delinquentibus omnibus indulgerent, tanquam non habentibus non agendi lacultatem. Sed
quod quidem est aliquid nominare, 6c quod non propter lacultatem hanc aliquid sit sine rausa:
100쪽
eo quod eorum, quae sic fiunt, homo ipse sit causa: cum ipse horum omnium principium sit, quae ab ipso fiunt, satis quidem ostendisse possunt quae dicta sunt. Satis quoqi persuaderi pose
sunt & qui ad hoc ipsum tentant contradicere: dc si omnia, quae agunt, paulisper agere tarda/uerint, tanquam de his, quae dicunt, uerum dicentes, fidem p stantes illi dicto, nihil eorum, quae fiunt,ita fieri, ut 6c id ipsum non agendi Acestatem tunc habeamus. nam quis hoc credide 4nt, nullum accusare, neminem laudare, nemini consulere, neminem hortati, non Deos orare, non eis gratias agere de aliqua re, nec aliud quid agere possunt eorum, quae iure agenda sunt, hi, qui & non agendi singula eorum, quae faciunt, facultatem habere se credunt. at sine his hominum uita non uiuenda, dc nec a principio hominum amplius. Sed nec illud nobis imperscru ratum relinquatur: s quis supposuerit non magis esse uerum sic aliquid esse in nobis, ut nos putamus, & ipsa rerum natura sese habere testatur, quam omnia ex necessitate, de fato fieri, sed aequaliter utrunq; certum, incertum' ue esse: cuinam opinioni credidisse hominibus sit tutius, minusq, periculosum, quodq, salsum eligibilius: utrum, cum omnia fato fiant, aut non ita se
in habere putase, sed esse 5c nos agendi aliquid, de non agendi dominos: aut, cum aliquid etiam in nobis si eo modo, quo prius diximus, credidi se hoc quidem falsum esse, de omnia, quae a nobis fiunt, ex facultate nostra coacte fieri. An manifestum est, quod qui, omnibus fato eu nientibus, scipsos persuadent facultatem habere agendi quaedam pariter, εἰ non agendi, nihil ex hac credulitate in agendis peccarent: cum nos ab initio ullius rei earum, quae ab eis sunt domini sint: quapropter periculum peccati secundum hoc ad uerba uis proficiscitur. At si, cum
etiam aliquid in nobis sit, nec omnia ex necessitate fiant, credamus nos nullius rei dominos esse. multa praetermittimus eorum, quae a nobis merito e sient agenda,& propter consultationem de
ipsis, dc quia propter labores in agendis prompte subsidemus, segniores saeti ad aliquid per i
sos agendum, ex hac credulitate, quod nobis etiam nihil de agendis negociantibus euenturum
sit, quod fieri debet. His autem ita se habentibus, prae manifestum est, quod philosophantibus eligibilius est ut ad uiam, quae minus est periculo a seipsos erigant, de alios ducant.
Ratio sumpta ex ordine causarum in Uniuersa, qua utuntur asserentes omnia fato fieri . Caput decimum tertium. 1lO N deterius etiam his p consideratis, ea etiam, qus de sato ab ipsis dicuntur I . Vtaddentesmidere, an aliquam eiusmodi uim habeant, qua rationabile sit ex cogna tione ad ueritatem ipsam, de quae manifesta admodum sunt devexi scierit autem nobis eatenus sermo de his, quatenus ad proposita utilis est. Dicunt quippe mundum hunc, cum unus sit, resst, omnes in se amplectatur, regaturqi a uitali, & ra tionali, dc intellectuali natura, dispensationem entium habere perpetuam, serie quadam , dc ordine procedentem: cum prims his, qua post hsc fiunt, causae fiunt: omnibusq; hoc pacto mutuo inter se connexis: nihilq. in ipso sic fiat, ut non omnino sequatur ad ipsum, dc annectatur, ut causae, alterum quide nec rursus aliquid eorum, quae subinde fiunt absolui posse a prius iactis,ut non omnino ad aliquod ipsorum sequatur ueluti annexum:sed de ad omne quod tactum est alterum quid consequi ex ipso necessario dependens ueluti ex causa: dc omne quod fit aliquid habere ante ipsum, ex quo, ut causa, dependet: cum scilicet nihil ab i causa eorum, quae immundo, fieri, aut esse possit, eo quod nullum eorum, quae in ipso absolui, dc separati postit a prius genitis omnibus: diuelli enim, dc diuidi, Se non ulterius unum semper mundum ipsum manere, ordine, 6c administratione una gubernatum, si motus aliquis non habens causam in/rmduceretur: quem inferri, nisi ea, quae sunt, & fiunt, omnia causas aliquas habeant prius genitas, quas necessatio sequantur . simile: ese dicunt, dc eodem modo impossibile fieri aliquid sine causa, dc ex non ente: eiusmodi autem existentem uniuersi gubernationem ex infinito in i finitum manifeste, 6c immutabiliter fieri. Cum autem quaedam si in causis differentia, quam exponentes: cirae enim causam ennumerant: alias quidem dicunt esse externas, alias uero concausas, alias quoq; habituales, alias etiam contentium, alias aliud quid: non enim opus est sera monem protrahentes, omnia, quae ab ipsis dicuntur,addentes, uoluntatem ipsorum ostendisse in decreto hoc de Fato et pluribus inquam existentibus causis aequaliter, in omnibus ipsis dicunt Merum esse, quod impossibile sit eisdem circunstantibus omnibus circa causam, α id, cuius est
Musa, interdum quidem non si interdum uero sic euenire: fore enim, si sic fiat, causam non liv