Vergil's Gedichte/ erkl. von Th. Ladewig .... 2, Aeneide Buch 1-6.

211쪽

vix primos inopina quies laxaverat artus: et superincumbens cum puppis parte reV0ISacumque gubernaclo liquidas proiecit in undas

praecipitem ac socios nequiquam saepe vocantem; 860 ipse volans tenuis se sustulit ales ad auras.currit iter tutum non setius aequore classis promissisque patris Neptuni interrita sertur. iamque adeo scopulos Sirenum advecta subibat, dissicilis quondam multorumque ossibus albos; 865 tum rauca adsiduo longe sale saxa sonabant, cum pater amisso fluitantem errare magistro sensit et ipse ratem nocturnis rexit in undis multa gemenS casuque animum concussus amici: O nimium caelo et pelago confise seren0, 870 nudus in ignota, Palinure, iacebis harena

rauca sonabant, Vpl. Α. II, 53. Sale Saaea sonabant. Vgl. uber die

212쪽

AENEIDOS

LIBER SEXΤUS. Sic satur lacrimans classique inmittit habenas et tandem Euboicis Cumarum adlabitur oris. obvertunt pelago proras; tum dente tenaci ancora sun dabat navis et lit0ra curvae

sit gnati me des neven Landes

nem trahunt.

Schisse, und da u. S. W., 3lSO S. V. B. tum navibus ancora tundatis

puppes praeimunt litora. fundarebat Verg. nacti dem Vorgange des Lucretius IV, 808: fastigia posse Surarum ac feminum pedibus fundata plicaro in der Bedeuiungsic herii, besestigen gebrauchi.

213쪽

praetexunt puppes. iuvenum manus emicat ardens blitus in Hesperium; quaerit pars semina flammae abstrusa in venis silicis, pars densa ferarum tecta rapit silvas inventaque numina monstrat. at pius Aeneas arces, quibus altus Apollo praesidet, horrendaeque procul secreta Sibyllae, 10 antrum immane, petit, magnam cui mentem animumque Delius inspirat vates aperitque sutura. iam subeunt Τriviae lucos atque aurea tect3. Daedalus, ut fama est, fugiens Minoia regna, praepetibus pinnis ausus Se credere caelo, 15 insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos Chalcidicaque levis tandem super adstitit arce. redditus his primum terris, tibi, Phoebe, sacravit remigium alarum posuitque immania templa.

Waren Vom Halan entsernt.11. magnam cui mentem anim. mens animusque Sind ZuSammen

berei clinet. 18. re . his pr. terris, naclidemer hier guersi dem Lande Wi eder-

214쪽

Cecropidae iussi - miserum i - septena quotannis corpora natorum; stat ductis sortibus urna. contra elata mari respondet GD0sia tellus: hic crudelis amor tauri suppostaque surto Pasiphae mixtumque genus prolesque bitarinis 25 Minotaurus inest, Veneris monumenta nefandae; hic labor ille domus et inextricabilis error; magnum reginae sed enim miseratus amorem Daedalus ipse dolos tecti ambagesque resolyit caeca regens filo Vestigia. tu quoque magnam 30 partem opere in tanto, sineret dolor, Icare, haberes.

Sus Sagen: ecquis, io silvae, crudelius, inquit, amavit' - supposta

215쪽

bis conatus erat casus eiungere in auro; bis patriae cecidere manus. quin protinus omnia perlegerent oculis, ni iam praemissus Achates adforet atque una Ρhoebi I riviaeque sacerd08, 35 Deiphobe Glauci, satur quae talia regi: non hoc ista sibi tempus spectacula poscit; nunc grege de intacto septem mactare iuVencos praestiterit, totidem lectas de m0re bidentis.'talibus adlata Aenean - nec sacra morantur 40 iussa viri - Τeucros vocat alta in templa Sacerd0S. Excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum, quo lati ducunt aditus centum, ostia centum: unde ruunt totidem voces, resp0nsa Sibyllae. Ventum; erat ad limen, cum virgo 'poscere sata 45 tempus' ait: 'deus, ecce, densi' cui talia santiante sores Subito non Vultus, non color UDUS, non comptae manSere comae; sed pectus anhelum,

et rabie sera corda tument; maiorque Videri nec mortale sonans, adflata est numine quando odiam propiore dei. 'cessas in Vota preceSque, Τros' ait 'Aenea 3 cessas neque enim ante dehiscent attonitae magna ora domus' et talia sata conticuit. gelidus Τeucris per dura cucurrit

aftonitae tacuere domus.

216쪽

P. VERGILI MAR0NIS ossa tremor funditque preces rex pectore ab imo: 55 Phoebe, gravis Τroiae Semper miSerate labores, Dardana qui Ρaridis direxti tela manusque corpus in Aeacidae; magnas obeuntia terras tot maria intravi duce te penitusque repostas Massylum gentis praetentaque Syrtibus arva, 60 iam tandem Italiae fugientis prendimus oras; hac Τroiana tenus fuerit fortuna Secuta. Vos quoque Pergameae iam sas est parcere genti, dique deaeque omnes, quibus obstitit Ilium et ingens gloria Dardaniae. tuque, o Sanctissima Vates , 65 praescia Venturi, da, non indebita posco regna meis satis, Latio considere I eucros errantisque deos agitataque numina Τroiae. tum Phoebo et Τriviae solido de marmore templum instituam sestosque dies de nomine Phoebi. 70te quoque magna manent regnis penetralia nostriS.

Il. XXII, 359. Ober die Syncope

S. 2. A. I, 200. 58. Aeacidae, S. Zu A. I, 99.60. Massylum gentis, S. Zu A. IV, 132. - Syri. arv., S. Z. Α. IV, 41. 61. iam tandem, endlich einmal,

12, 10. - Italiae fugientis, S. Z.

cursus dabit.

69 s. Augustus liess dem Apollo einen praclitigen Τempei aus dem Palatium bauen, in Welchem die Bildsaule des Apollo gwischen deuender Lat0na und der Diana starid.

Viellelelit fiat Vergit hier diesen

217쪽

hic ego namque tuas sortes arcanaque sata, dicta meae genti, ponam lectosque Sacrabo, alma, viros. soliis tantum ne carmina mand3,

ne turbata volent rapidis ludibria ventis; 75 ipsa canas oro.' sinem dedit ore loquendi. At Ρhoebi nondum patiens immanis in antro bacchatur Vates, magnum si pectore p088it excussisse deum; tanto magis illo satigatos rabidum sera corda d0mans singitque premendo. 800stia iamque domus patuere ingentia centum Sponte sua vatisque ferunt responsa per auras: o tandem magnis pelagi defuncte periclis sed terrae graviora manent - in regna Lavini Dardanidae venient; mitte hanc de pectore curam; 85 Sed non et venisse volent. bella, horrida bella et Τhybrim multo spumantem sanguine cerno.non Simois tibi nec Xanthus nec Dorica castra desuerint; alius Latio iam partus Achilles, natus et ipse dea; nec I eucris addita Iuno 90USquam aberit, cum tu supplex in rebus egenis quas gentis Italum aut quas non oraveris urbest caussa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris

84. Der Genetiv terrae ist votidem aus dem Vorhergehendera guergangen den pericula abhangi g. in regna Lavini, d. h. in die Ge-gend, Wο Aeneas Lavinium grun-

Hyperbaton stati sed et fetiam)

218쪽

P. VERGILI MAR0NIS externique iterum thalami. tu ne cede malis, sed contra audentior ito, 95 quam tua te sortuna sinet. via prima salutis, quod minime reris, Graia pandetur ab urbe.'Talibus ex adyto dictis Cumaea Sibylla horrendas canit ambages antroque remugit, obScuris vera inv0lvens; ea laena furenti 100 concutit et stimulos sub pectore vertit Apollo. ut primum cessit suror et rabida ora quierunt, incipit Aeneas heros: ' non ulla laborum, O Virgo, nova mi sacies inopinave surgit; omnia praecepi atque animo mecum ante peregi. 105 unum oro; quando hic inserni ianua regis dicitur et tenebrosa palus Acheronte resUS0, ire ad conspectum cari genitoris et ora contingat; doceas iter et sacra ostia pandas. illum ego per flammas et mille sequentia tela 110 eripui his umeris medioque ex hoste recepi; ille meum comitatus iter maria omnia mecum atque omnis pelagique minas caelique serebat, invalidus, Vires ultra sortemque Senectae. quin, ut te supplex peterem et tua limina adirem, 115 idem orans mandata dabat. gnatique patrisque,

alma, prec0r, miSerere; - potes namque omnia, nec te 94. Ober den Halbvers S. Z. A. I, 534.

95. ito, der Imperativ Fut. nach dem Vorhergehenden cede mit dem Sinne: gehe immer. 96. quam tua te s. sinet, geh

giret Phoebo iam intrata sacerdos.

Worten nichi die palus Acherusia, sondern den lacus Avernus bei Cum1

116. mand. dab., S. A. V, 731 s. 117. potes namque omnia. Wieist omnia Zu verstehen

219쪽

nequiquam lucis Hecate praesecit Avernis; si potuit manes arcessere coniugis Orpheus Τhreicia laetus cithara fidibusque canoris, 120 si fratrem Pollux alterna morte redemititque reditque viam totiens. quid Τhesea magnum, quid memorem Alciden et mi genus ab Iove summo Τalibus orabat dictis arasque tenebat, cum sic orsa loqui Vates: 'sate sanguine divom, 125Τros Anchisiade, lacilis descensus Averno; noctes atque dies patet atri ianua Ditis; sed revocare gradum superasque evadere ad auras, hoc opus, hic Iab0r est. pauci, qu0s aequus amaVit Iuppiter aut ardens evexit ad aethera virtus, 130 dis geniti p0tuere. tenent media omnia silvae CocFt0sque sinu labens circumvenit atro. quod si tantus amor menti, si tanta cupido, bis Stygios innare lacus, bis nigra videre Τartara, et insano iuvat indulgere labori, 1353ccipe, quae peragenda prius. latet arbore opaca aureus et soliis et lento vimine ramUS, Iunoni infernae dictus sacer; hunc tegit omnis

118. Hecate, S. Oben V. 35.

Amphitryon. - et mi gen. ab I. S.

Verg. lalgi hier der Angabe, dasta die Venus die J ocliter des Iupiter War.

124. arasque tenebat, S. Zu Α.

IV, 219.

III, 158. 131. media, der Abhang, den

132. circumvenit. Τacit. annal. II, 6: Rhenus modicas insulas circumveniens. Sall. Iug. 76, 2: Mete lus vallo fossaque moenia circum-

XII, 21 s.

137. lento vimine, mit SchWan-ker Rute, vgl. G. IV, 34.138. Iunoni infernae, der Pro-

220쪽

P. VERGILI MAR0ΝIS lucus et obscuris claudunt convallibus umbrae. sed non ante datur telluris operta subire, 140 auricomos quam qui decerpserit arbore fetus. hoc sibi pulchra suum serri Proserpina munuSinstituit. primo avolso non deficit alter aureus et simili frondescit virga metallo. ergo alte Vestiga oculis et rite repertum 145 carpe manu; namque ipse Volens sacilisque sequetur, si te sata vocant; aliter non viribus ullis

vincere nec duro poteris convellere ferro.praeterea iacet exanimum tibi corpus amici heu nescis - totamque incestat funere classem, 150 dum consulta petis nostroque in limine pendes.sedibus hunc reser ante suis et conde sepulchro.

duc nigras pecudes; ea prima piacula Sunto. sic demum lucos Stygis et regna invia vivis aspicies.' dixit pressoque obmutuit ore. 155

Aeneas maesto defixus lumina voltu ingreditur linquens antrum caecosque VolutateVentUS animo secum. cui sidus Achates

it comes et paribus curis vestigia sigit.

multa inter sese vario sermone serebant, 160 quem Socium eXanimem Vates, quod corpus humandum

diceret. atque illi Misenum in litore sicco,

p. dom. 20, 51: poena eSt, qui receperit. p. Caec. 13, 39: huiusco rei vos statuetis nullum emperiendi ius constitutum, qui obstiterit armatis hominibus. d. ossi I, 11, 37: negat enim ius esse, qui miles non sit, cum hoste pugnarct.145. rite gelidi t Zu carps manu;

den er der Proserpina ais

21 13 161. quem socium. An den Palinurus honriten sie wegen der Worte der Sibylle v. 149 s. nichi dentien. 162. atque, S. Zu E. 7, 7.