장음표시 사용
501쪽
In lib. VIII. physi. Arist. Cap. VIII
Principium autem hoc est. AD probandum id ratione, suppo
nit duo. Alterum est, Quod into sunt a. Pi incipium, medium, finis:& ha e stitit tam in spatio, quam in motu,& in tempore Medium autem habet rationem duorum:respectu . n. principii, finis est: respectu vero finis, principui. Alierum est. ln linea recta quodlibet puctum medium non est actu principium, aut finis,sed potentia. Unde non actu divitur nisi cum sumitur cum hac, aut cum
illa parte. Ex quo fit quod in motu facto lineam, nunquam punctum hEat rationem principii aut finis actu, nisi iacta suerit aliqua diuis A, non per a agnitudinis diuisionem, sed secundum quietem. Vnde maxime adum te, quod hoc est discrimen in puncto lineae, ut est mediutantum,& ut est principium,vel finis motus, Quod ut est tantum mediu, sufficie, quod sit potentia prinespia uel finis,&tunc erit,cum motus continue fit periuiam linea. At si debeat esse finis actu, vel principium motus, tone debet simi cum diuisione, ita ut cesset mobile in illo per aliquod tempus: sic re fiet actu finis praecedentis, Sc actu principium sequetis motus. Et dicetur, quod mobile ad ilhid aecessit per firmum primum, & per altersimorum recessit,& abstit de puncto vero absque ulla quiete.
Nec potest dici, et mobile fuit in illo,& recessit ab illo: quia, vel hocinet in ν-nico instanti, vel in tempore. Non est dicendum, et in illo suit in tempore, tunc
in. esset quies. Nee in instanti: nam,tunc peto, An in eodem recessit. Et hoc, non. Vel in alio:& tune intercederet tempus,& in hoe quietaret. Et iteram petere de ultimo inuanti , An in alio recessit, &se mobile nunquam moueretur. N6e go debemus dicere, qa in puocto medi aut iii iti suit te redesiit, nisi ib qniescat, quod si res dicitur in instati esse,est,quiam in tempore,in quo illud inflans est . Ex his vult rationem hane esse. Illi motus, qui habent actu finem,& psincipii non sunt contiues, at simplex,& rei lex Labent actu finem,& principium,cum di
ta:ii fiat: ceto est quies la illo ut a
reflexionis: alter enim esset illud, sicut pactum medium, quod est potentia: unde nec ille primus motus haberet actu fine quod falsiim est. Nota litera per C, intellimitur visim punctus, per B, medius,qui dicitur in potentia, per A, mobile. Dicit igitur, quod si ,,utatur B,ut fine, Sc principio actu, ut in reflexione st:tune necesse erit illi equiescere. Nam sicut cogitatio,qua pu ctum semimus, respectu huius vel illius patiis, facit, ut dicatur actu principis, vesfinis , ita in motu facit quies illud actu minessum, aut finem.Statim addit, quomodo incipit motus. Nempe cum rec
dit ab aliquo puncto in principio, ut ab A,& snis est , cum in aliquo puta, B, steterit. Nam ut dictum est in principio
motus no est primum an ultimo vero est primum, in quo mutatum est. Et nota,mmodo per A, punctum,& signum, quidem est,intelligit. Haeeratio Aristotelis, ut dixi tibi textu superiori,non est demostratio: nam aliquando acci sit, motum reflexum rone temporis,continuitatem habere, ut patet
de faba,que sursum proiecta sine quiete trahitur deorsiam a magno lapide eadente, de ova diximus li. s. verum est, quod Arist.dicit,cum aliunde non presimit impedimentum, ut in casa posito latis militatum est.
propter,& ad dubitatione. Tex. LXVI. CVm dixi aer, punctum media non
esse actu finem,aut pinicit' a motus,nisi sit quies,nee mobile dies dum ibi accedere,aut tecedere, nunc per hoc respondet ad dubiium quodda,quia ei simili concessione seboriri poterat .sumatiir duae lineae aequales, altera E, Altera F. Et duo mobilia aequali velocitate mota, per E, moueatur A , de pu
502쪽
tispiat autem moueri Α, a principio lineae usque ad B, & cum ibi sit , incipiat
D,recedere ab p,usque ad G. Tune citius perii eniet D, ad aquam A ad C, ex B, tamen magnitudines nae duae aeqtiales erat ac mobilia aeque uelocia.Quod aurem citius perueniat D, patet: quia cum A , estis B, tunc D, recedit ab F. Nec poteris dicere,quod tune A, recedit a u.quia simul non eis ibi, & recedit: ergo quieuit ibi, quia citius alterum peruenit,ita est intelligendum hoc.
Ad dubium,quod profecto in litera est
ualde obsotrum: respondet Aristo. quod non est concedendum,quod dum D, recessit ab,F, erat A, in B. Non enim A , in B, fuit, quia B,erat in medio motus. Na, ut diximus, Abncepit motum ab E,quod
Per haec uult Aristoteles docere, quod alites se habet punctum in medio motus aliter in principio motus,& sine. Nam in medio potentia est, nec ibi est quies,at in fine, seu principio actu est, de debet esse quies si b illo. Vnde concludit ex hoc. quod cum in motu retaxo ibi sit actu finis praecedetis di principium i uentis motus, debet in
eo quies esse,& ponit exemplum muta. ti, lignificationib. literarsi; puta,si G,m vile setatur usque ad D,punctum, Niterum resectatur, quiescet ante reflexionti
quia illud actu est linis unius, di principium alterius .
At uero, quae olim allata fuit. 4ex. LXVII. Excludit quandam responsionε. Pos
set. n. quis dicere, suod in illo puncto lineae ultimo, in quo ut reflexio non sistit mobile, nec recedit. sed sicut seliet mediu punctu motus tecti, ita illud
est medium tecti, οι resesi Hoc reiicit; nam illud punctum actu est sinis, & pthicipium,quia sinit illi diuerti motus; alio enim est si sum, reflexus deorsam, uel econtra . Vnde tale punctum non potest censeri, sicut medium in motu eiusdena rationis: erit ergo quies in illo. Et ex lijs simi pol argumentum. Nasi non esset quies in illo puncto: tue eodem modo se haberent duo illi motus diuerti, quo duae motus eiusdem rationis palles,quod non est cum illi actu sint di
uerit motus . Patres autem unius motus
sint solum distinctae potentiaraliqua er go inter illos mediat quies.statim per hanc doctrinam uult Alu ..tum esse duplex dubium. Alterum Zenonis ii 6.ptopositu ini puta, qui id n6 sit motus,quia oportet transire p. tu, per dimicdium: be autem infinita sent, ae transtrano possunt. Alterum dubiu ess sere idem, sed alia uia propositum. Cum aliquid mouetur, oportet quod numeret ea dii nidia simul,per qua mouetur: in hεc autem sint infinita transacta in motu, accidet infinitum esse numeratum; quod est
In primis ergo de motu . Tex. LX VIII.
mento onis inli. 6.tex. is. Iise . n. ἡ di et-x,quod quamuis in spa m A M.tio sint infinita, tamε et in tempore, quot id ad dia pertransitur spatium, sint infinita:utrum a. in iisque enim eii atqoaliter diuisibile. Hane 6 Ph,si solutionem dicit essὸ ad hominem ad est, i S. quantum sussciebat pro soluendo argu mm p.7.
mentum. Zeno enim contendcbar, quod tot ran si motus esset, ins nitum transiretur tem- τι in inspores niti: pura, magnitudo diuisibilis u t. i.mis in infinitum per unam horam. Ad hoe o. o.
satis tune suit respondisse , quod parito tempus erat infinitum . Est enim etiam diuisibile in ins nitum. Sed hare solutio prorsus dissicultatem
non evacuat, nec ueritatem ostendit. Nadubium manet,quomodo tempus, cum
in iras habeat parte, potest transiit, desniti Hoc autem per ea, uae modo dicta sunt, seluitur. Non enim illa dimidia actu siuit in continuo, sed potentia: tam Ooo. a in a
503쪽
In lib. VIII. phys Assi Cap. II.
x essent,si v miri quodque punctum fieret duo,ut cum hac, vel illa sumeretiar
parte: aut si modiis cessaret ne autem facta diuisi Hae, iam non esset continuu .
Et sic etiam patet de numerate: tui enim numerat diuersas partes facit,& bis panctum sumis eum duplici parte, ac duo pucta Leita hoc autem non se habet in continuo sie. Vnde eoncludit, quod in sint: a catingit transire potentia , sed non infinita actu. De hoe abunde diximus lib. c. praesertim quaestione ultima. Unde linea finita quidem est secundum substantiam , dcc se actu : potentia autem illa habet inmnitatem.
Manifestum aut est, & quod nisi aliquis. Tex. L XIX.
In thore V N hoc textu ostendit, quod habet in trista, me tempore collimi instas mediu,quod dia habει habet ratione duoru, de si sitis priovationem, ras, Id principmm polletioris: & hoe in-sriorii, ei stan. lit primum non esse iei corruptae .sosteri. Et hoc eli,qiuod dicit, quod posterius deris, alias bet poni ad ipsam rem id est , debet esse seqΜereo primum ei se ipsus rei quae generarur pol h
surranum alte ius corruptaonem .
a duobus V. g. ex aere generatur aqua .rirnc daturine in .e - in illo rem tore insta 's, riuod sit primum miri non esse tieris, re primum esse a irae. Hoc., aues initans re una est, & pro patre pi terita,& pm parte futura tempora .rat ρο-s i. a. ne autem iob m duplex est. Probat autem, quod nisi sic distinguatur hoc instans, sequetur vitiam ex duo
bus inconuenientibus, & impossibili bi s. Aut quod idem in uno instanti erit idem,& non idem: aut iud Tictum est, non
3. t erit,uel quod corruptum eii erit. - Probat hoc,sumpto tempore A C B. pura , hora ,& inuans commune utique mediae horae est, C. Prior enim media est
' AC. posterior est, CI: demus, quod alia quid sit album in una inedia,&nsi album in altera. Si igitur est album in mediabo. ra priori, et it in illo instianti trimina: iubi pitu si est non album in alteta, erit etiain instanti initiati eo. Cumque istud instans unum sit, erit in eo aliquid album,& non albu . Necesse est ergo dicere, lia illo innanti res quae corruineiturinon est, sed in tempore prio ri,praeter illud instans, c sic erit primum no 3 eee pixteritae, Sc primum esse suturae sorinae.
Similiter, detur quod in media hora sit res facta,in altera no ficta Si in priori est non facta, ergo in illo instanti QSi vero in posteriori eii Lm,ergo etiam in illo
erit .eigo res, uando non est sacta,es, diei on ra, ut notulit et r. Oportet ergo d uersitatem trahe in illa' instanti iacere. Erati dii tril per album,&non album et . debet Almas substantiales intelligere. hq enim sint,quae per primum esse iucipi siti Accidentia enim,quae ct motu incipiun per ultimum non esse incipi u r, sic ux motus ipse, ut iam declararum in ta ilia c
non ens.stendit ex dictis, tempus no esse tapoiitrum tantum ex instantibus. Et Te purratio est. Detur, et aliquid sat eisi πρη ς ex ino ento,puta is iis, aut album ex no at ρς bo, vel non igne, cum debeat dati in statis ju quo primo est, detur illud,& iit B, iri tempore A. Si in A cs, ergo ante fiebat,& . non πa ergo dcbuit esse referatio & pro ductio ante in istans,in quocii D , quod sectum est .saec autem non potest fieri Haltem instanti iiiii iii ito, re contio , , suta de Wr illud, in eo ira ira istin est. Erro ut ex bon esse ii: ut esse debetine aliquod ii terme duim, medias erroier pus, nec poterunt duo immediata in
B: iter ratioty.Dentur duo inflantiasmul,tunc in uno res est,in altero iro est, VM r uergo neces artis debet mediare aliquid in quo fit. productio,ium in instanti esse ii si potest. Dicit tamen Aristo: et siquod du- bium nullum est apud te, qui tempus p vitante quodcunque talians,et inlinedia
Dices: Si generatio,vel res corrumpitur per aliquod tempus, di in ultimo i stanti huius non si, quia desinit per pri- Dum non esse videtur , quod non sit in toto illo tempore. llespondet Mistoteles i quod in toto illo est, nam instans nihil dimit uti,nccauῖet tempus. cum sit indi-
504쪽
Oct iram rationibus propriis, εd ex se fri,pria impletia sumi, is probauit, motum sin imis licem,& reflexum inodo rationibus con
hibus,' 'ruilialecticas uocat, id prctati qua uni prima est. Ille est terminus m tus primu ,& specificu . in quem motus continue fertur, nisi impediatur. cu ergobrutus est ab Aini B,& iterum continue A,hiotu, seitur ad A, terminu. illi ero diso Ubtush bear uni terminu, Deci cum, erotii eisd uniis, speci r Moetatis est sal uiri; cum sint co tra si et g-lis ut ra, nun continua est illi re l xio cuia iriotu priori.
Ampisus autem, & ex his . est Tex. LXX i. ra
posita text. 62. mouetur aliquo
motu, qui non sui: psus,d ipsus quiescere quiete opposita illi in osti, sed
eum illa reflexis motuum 'contrario .
Diii; postmaist metu, ἡόn sui; hilus cavlte 'erit iliter duo Q uiri eonti H si nites tabi Utiso sitir nnoueniri quieuit sis retiniit, ad Henis prior. Inaee Atini quies est opposita motui posteriori, Ai
Amplius aurem & haec ratio. Tex. LXXII. QTErria ratio est site similis primae,
sed ad aliud inconueniens duces. Detiar, quod ex non albo sat al-biim,& ex albo itreum continue non altum erit ei M torus hic unus motus, qui ex non albo tradit in non album. Nam cum ex non albo sit albiim, illi e no fuit ulla quies, per unum ergo illotu,&
mPitur non album, ruta, cum fit dest icto albo,si non alba lila:
enim tria illo motu fiunt. At ab se dum est concedere,quod uno motu Se destiuitur unum , & fit ipsum, eliteigo quies media in albo. Quarta ratio est.Quia posset dici, id cum possint duo illi motus in continuo 'tem ore Lesi, erunt ipsi cotinui. Ad hoe addit rationem, quod solum tempus nosusicit, nisi sit una serina: at duo contraria non pos in t unum sacere, erunt ergo illi motus consequenter. Vbi nota, quod non n at Aristoteles reta . posse ab ite tempore medio aliquando imotus illos fieri, sed solum probari a shrdura esse uniuersaliter,& seni per id fieis'Et quamuis ali Dando ita sit, non tamen illi conlitaui di deniti sunt propter terminorum diuersitatem. De inceptionein finitione forinarum,dc motuum diximus libro iuxto.
Qui aute in stipe ircularein fit. x. LXXIII.
viii mritum localem, nee re Moia o .ctum , nee reflexum perpe euia, ε
let, nse motum circularem . continuum esse posse ostendit ae id duplici ratione probat. Prior est. Quia in tali motu non sunt illa, propter quae negatum est, motum rectum, de re- sexum cse continuos. Hoc n. nesabat quia si ab ipso A,in B,motus sit,& iterua b in A, p.r rectum,&per lineam,taad e,tune dus motuv traiii ci et unus,ti idem,nam totus ille motus ab A, ter inaretur ad ': At hoc in circulari motu noest ; quia illi motus non sint contrarii . Nam cum ab A, per B, circulariter regrediturad A iste regri lsis non est contra' rius, quia A,&B,non sunt ops' isti termini. imini enim oppositi, & contrarii di stant secendum lineam rectam at mot illi non sunt secundum remim. Vnde,non omnis motus, qui est ad terminum aliquem, opponitur motui, qui
505쪽
est a termino illo, nisi eum est se tuliam. euidem lineam rectam. Imo haec est natura circularis, quod ab uno in idem redeat. Potest ergo motus circularis continue redite ad idem punctum, de ortus est,&secundum idem propositum, Ac positi πιm. Nam qui per circulum semper ad idE procedit,semper seruat eandem positionεicquens partem poli partem: at qui renectitur,mutat positione,& posterioris spatii rartes iacit priores .a Altera ratio est: ob id negabitur eonia tinuitas in reflexo, quia per Idem spatium regredirur ad idem punctum, siue perrectum, siue per semicirculum: at quod per circulum mouetur, regreditur per aliud spatium , nam per unum semicirculum tendit ab A , in B , per alium semicirculum regreditur ad A.Non isitur sunt m tus contrarii , cum non h m secundum idem,Se sie possiant esse continui Motus et so circularis continuus est,& sic potest ha ere perpetui ratem in continuitate, quia continue redit ad idem puctuabunde prosectus est .
Manifestum autem est. Tex. LXXIIII. CO cludit ex hoc, qa modo dixerat,
st reliqui etiam motus reflexi, puta, alterationes non possitiit esse, eontinuae, quia lunt per idem medium:o albo in nigrum,&eco .Similiter in augmentatione,3c diminutione,& in aliis. Lod fi dicas,esse aliquando multa media inter qualitates,&extrema. Respondet quod nihil resere. Sat est, quod saepe accidit esse per eadem media, ut aufera. tur per tua continuitas: ut ab albo in nigrum per sulcum, de iterum a nigro in album per idem susicum,quamuis aliquando sit pes viride . Attende, quod generationem stimit hie coniunctam cum alteratione,&media vocat dispositiones ipsas , quae ad formam ipsam coueniunt. Ex quo reprehendit Philoso qui dicebant, omnia continue moueri: praesertim enim loouunmt de alteratione:& nec hac , nec ullum morsi alium, praeter orcularem, possibileta eae continuum,ut ostensum eli.
Quod autem lationum hirculatior Tex. LXXV.
PRobatum est mora in hirculaia pono δε
esse perpetuo continuum,nunc eum is esse primu motum oportet ΠQb- a imis, i Nam, ut ut motus primi motoris, utra que debet habere. Cum autem locuti ceptimus omnium aliorum namum.si probatur inter locales, circularem esse primum,abGlute probatur omnium esse pri mum. Plaeterea inter locales ,rectus, Sc cireularis sunt simplices, ob id priores sunt
compolito ex v roque, solum ergo probire oportet, quod circularis sit prior recto. Hoc autem multipliciter probaturmo. Ille motus prior est, qui est simplicior& persectior, motus circularis ea nuiuia modi, ergo est prior. Minor probata&Nasumo rectum. Et tue,vel est simplex abso areflexione,& tunc terminatur,quia in i finitiam moueri non potest: Et tune ei
cularis est persectiosiquia potest in infinitum protrahi. Est autem persectus,quod semper esse potest. Aut rectus sumitur careflexo, dc iam iste motus est composina cum ad idem punctum bis transeat ictim spatiun tune circularis erit prior, qua Mmplicior. Probatur semido.Ille morus est prior qui potest esse perpetuus, at nullusmotus potin esse perpetuus, nisi circularis, quia si alii sit mantur cum reflexione , ne iliario habent mediam quietem,& sc corrumpunt ergo ille prior est.
Rationabiliter autem accedit Tex. LXXVI.
dit, non esse absque ratioue, ircularem esse contivum,dc nullum alium. supponit autem, et in spatio, per sst motus, dantur principium,medium, refinis,sed differeter. Nam in riso illa acta sint determinata,cu linea , terminos lia beat, at in circulo ea non possunt determinata esse cu quodcunq; sum amr, non est
ratio, quare illud sit principium potius , qua finis ut medium, Sc illud potius, qui aliudicam omesa aequaliter se habeant,
506쪽
Genubre est, quod merito per circulu totum potest esse motus continuus semper, non autem per rectum reflectendo, hoc enim habet determinata piincipium,medium, di finem . Vnde, quae per illud mouentur, eum sint in uno, non sitiit in alio: at in circulo mobile semper est in fine, sit nul et in medio, di in principio. Causam huius dat , ouia linea circulatu habet extra se me-cium, puta,centrum, quod & principiu ,
ει finis,& medium dici potest. Ob id i i
tur eontinue mouetur per circulum, quia nunquam mobile ad centru perruenit. Et hinc sequitur, quod totus circulus quodammodo quiescit,eum centrum no mutet, Et fixum maneat similiter etiam mouetur continue ratione ipsus circunseremiae,quae aliter α alit et circa centrum
se hi Accidit autem e conuersia
TEnio probat primitatem huius motus,quia est alioru mensura,quamuis hoc argumentum sit eo mibile.m quia primus eii,cb id aliorum est mensura, Sc si mensura, etiam primus est. Est autem mensura, nam kt dictum est lib. . tempore,quod in circulo consule mensuramus reliqua .
Quarto idem probat; Quia solus iste
Ercularis regularis est: reliqui . n. motus naturales, quo magis ad fine perueniunt, eo inagis intenduntur, nec misormitatem seruant. At cireularis uniformis est,cum non habeat finem, ut determinatum est:
ergo istFest prior, similliet finem habet
Dubitatur, quae sit cauta, quare motus naturalis in sine intenditur. At, .m tract.l.23.dicit, quod medium propter extrema magis ac it ad naturam extremoraim, ut aer propθ ignem accedit magis naturae ignis, propter terram accedit natia terrae, ob id motus naturales in fine sinu veloriores , quia medium est eis magis naturale.Sed hoc non videtur Glere . Nam eadem est r5 huius uelocitari maiori uel sus fine, quae solet esse in motibus uiolentis uersiis media: at in his non
est prore: tale causta ergo nec ia illis. Sah. mystereti diest esse uelori.
res, quia mag3s accedunt ad id, quod sibi naturale est, pura, primum locu . Aliqui addunt, quia uirtus loci mastis uiget tu locis proximis a qua talia trabuntur. Sed omnia ina unico argumeto impu Impugnagnantiar,quod facit Buriaeus in praeseri . iue ista Demus,quod lapis deorsum per centu in stadia radat, & cosideretur motus uelocitas,quae si pultimu stadiu. Itera per il lad lapis deiiciatur,ut sol si cadat principio stadii: Piecto multo minus uelox erit motus huius,qua cum cadebat ex alto,& in ide stadiu est aeque propinquum emto,ergo non est illa ratio uelocitatis. Ulterius sie impugnari psit. Signetur stadiu in medio distanti a centio,& aliud prope centro, & per id, qaod est remota
a centro, moueatur lapis eades ex altiori
adhue loco, & per id quod est prope ceri
trum, moueaturno ex altiori cadens.Pix
fecto uelocius p illud aliud mouetur, ergo facit quic tua loci naturalis propinquitas Et,st nihil acquirit in se mobile . . . Respondetur isitur cum Buclaeo , qa . in fine, & medio intenditur motus,quia εplures partes aeris, uel medii, q post mobile mouentur, ipsum impelluti Similiste partes anterioris medii pilares mouentur versiis locum illum,& ei cadiit, ut si lapis
deor im ni eiurianteriores aeris partes uel sita terram mouentur,plures,du mo
tus longior est,& posteriores plures post se se insert,cti sic augetur motus exce- dentibus alii aliis propellentibus medii partibus. At diisere motus uiolentus . quia in motu uiolento deficit ut, i pressi mobilis,ob id remittitur ultra medium: in
naturali uero sermatur eadem uulua per totum monam,cum sit permanens, ob id iste intenditiar in fine, uterque tamen in
medio intensior est quam in principio.
M autem ea, quae est secundum locum. Tex. LXXVII.
V Lximo locale motu oes antecede. re probat ex sententia olam Philosi phora. Primo ex Empedocle, mi i li se,amicitia per congregationem, &segregationem operati primo dixit: illa autem sinu cum is si motu. Secudo in
507쪽
' A vigora qui hanc etiam separa ooemonam ponit sactam a. Vente , Tertio ex D moeri Democrito qui x a pqni 'μ in Asidentili sed propter v uiu res icio, moueri dicit:at ni itiis hic pervasi una, localis est. Quar ex alii , q- denis te& raritate curim iaciu*t, ut qui una elementum principium Ponunt. Hi . n. matulo lem ibi sonunt, ut denserar, aut rare, sat res. Quinto ex Platone. qui antina seipsam mouentem principi ni mundi poni at quod seipsiam iras ibi, maxi. eundum lacum nyo t. to ex sente ucoi, qui absolut per motum abs'. iiiiii ratione prolati xivi localeat intellisu: , &hos,quia is est omnium primus . Ex his epilogat quae dicta sunt hoe libro.puta, quod motus seinper sit, Se qast principi u motus: quis mρtus sit pri mus,& quis perperito co uus:& quodi primum mouens ulvmnino immobile, .motus autem,quo in mediate mouet circularis eis. .
Liud attributum primi m toris probare aggredituri: Nempe, quod si incorpo reus magnitudinis ea pers. Ad hoe aut 'probaduin utitur hoc medio, 'nod tempore si obto mouet ac duos ficit syllogisinos. M. ter est mullum finitum potest mouere tεpore insinito: primus motor mauet tempore in sinito,er o primus motor no est finitus,erit ergo inseritus . Alter sillo ismus est: Nullum intinitum habet magnitudinem, primus ni tor est infinitus: ergo non habet magni-mdinem erga lucorporeus est Vtriusq; syllogis ni probat maloim, in hoc aute
Nota autem, quod sequor m5 expos. ' rionem colorem, ni in quaestione viruexactius meam dea c re scuNntiani ἀ
Dichigitur, quodame istam extinovem quod primus' motor incorporeus si tri liqua Pripta,i, -liqu/s proposi-xi prae milita Gmere .. Quarum μ'a est. Nullum simplua potest mosere te .pore 'sinuo. Supponit aut ςm duo ad probationε ντ. Arist. Alterum est. Triae se in motu, prout at o 1Ο-tinet ad negocium praesens, puta Mouει, ιιι, .uI- Mobile,Tempus. Alterum est,quod illa ta selia post m p ra finitum, R infinitum qua has. m drup Wπςr ' dis Mi . A at momni tri nere rem sunt insintra, Nomo sinit in ραν. i si sit unoinfinituin , Ut e contra GR miri si nixa,unum in siniti m. , M do autem hos probatur,et no possint esse duo sinit puta, na eiis,& m. - smisebile,& lepus insinitum. Sit igitur in cas iis . arguimen; Α, monens, ile,sinita C,tempus infinitu, & sumat rabi uentis, quae sit D. pars mobilis,quae sit si& tempus sit P. Est igitur aIumenta D, pars niouetis ire insinit5, nimiet Qquae est pars mobilis tempore infinito, moueti,sit tempore sinito F. ergo totain A,M- .upi totum B, tempore sinito. non ergo in . tempore in sinito. Antecedens probari: r. Quia pars mouet minor, tenim 'e,qqao . l. tinum, sed imam positusi. O in pQre i inito,ergo a pars m ouebit sinit in i Co'sequς probatur. F as addi 'partium ad D,& . d. tunc R. cres stempus,cum autem sinitum sit A, s, tot partes addetur Da F,quo adae h
ita etiam tempus *d qu biit. Non aute
post ei,si pud eget infinitui ergo sinitu
ea. quae cogitatione sit, quia rei naturam
Dices,quomodo dicit AH. quod pars Aber Ur, mouet partem in minori sempore ictu dab. . illo est libro ε. quod si m ens imouet
508쪽
msi; le tanto tempore,dimidium mouet dimidium aeuuali tepore3 Hoe cum aliis grauioribus dubiis examinabitur initione. Interim dico, quod illud maestite
clarius probati. Si totiam A, mouec totun, empo e infinito:totu A,mouebit pa te in B, tempore finito: hoe enim bene se
uitur, Vlterius, adde partes aestistes R. onec aeque ir toti ipsi B. addes et tempori. sed non siet infinitum,quia addedonii ita sinito non fiet infinitum: ergo i tum A, mouebit tutum B, tempore finito. At quare Arist. non lic probauit hoc ca siet,dicam in setius.
Quod autem omnino no contingit. Tex. LXXIX.
Vistulem Robat alteram maiorem alterius sylin iram logismi: puta,uirtus infinita non ponM pse leuese an aliqua magnitudine. Loesse in ma quitur aut de magnitudine finita, tu tutagnitudine alibi ollansem eii, non esse magni di nEinfinitam tum etiam, quia eodem argu mento potest probari, quod nec esse posilit in magnitudine infinita . Supponit autem duo. Altera est, quod illa eli maior potetitia, quae potest aequale sacere cum altera in min*ia tepore,& quae potentia minor eli, in maiora tep re aequale facit, siue sitis enci edi uirtu siue proiiciendi, quecunque sit illa. terum est: quod, quod ab infinito mouetur patitur magis, quam si a quocunque sirito
moueretur et atque potentia in ira est maior quacunque finita . .
x io L. Ex his secit ars. si es e virtus infinitivise θ' a in magnitudine,senueretur quod moum Diratis in- ret in non tempore sed hoc est immissibi
ilaps te: ergo paritet impossibile est , v sit mara in ma' enitudo habens virtutem infinitam. Pro-gmiudine batur sequela.Si enim infinita virtus non mοι reς mouet in n6 tempore,mouebit in aliquo in non ιε tempore finito minori,quam vimis finita Estre, mouet: sit illud H, puta,hoca: & tempus , ouo fini amouet idem mobile, finitum lion, puta dari.Tunc argumentor. Addatur uirtuti saltae plus, minuetur tempus: Udatur ulteri as,etiam minuetur Tot ergo paries addentur,quod sat tempus undiarae, & tamen illa virtus erit adhue fini-M , quia ex additione finita finitum sit .
Uxe ergo finici nimis mouebit xquali in tempore cum infra ita idem inobste, ad ea impotabile. Nulla ergo magnitudo finita potest habetin i iis nitam uim i m. Idem est argumentum de infinita munitudine, si esset. I
Neq; igitur nec in infinito finitam. Tex. LXXX.
CVm ostendisset, uirtutem in fini: a Vbiis, δε
non esse in magnitudine finita, o sendit,s nec e contra, in magni oti, matudine infinita isit virius finita . Initudine Et lupponit unum. Quod maior ma- in irati initudo maiorem habet uirtutem. Nam quamuis aliquando accidat, minore magnitudinem habere maiorem uirmes, ut paruus ignis uirtutis est maioris, qua maior pars aeris, tam ε si sit maior, & maior aer,uincitiar ignis,& semper per augmentum magnitudinis erescit uirtus in re.
Ex hoe si argumentum. Detur illa ingnita magnitudo habens utitutem finita dest A rusumo ipsius aliquam partein , quae moueat D mobile, haec pArs cum alicuius sit pesentiae, inditebit an quo ter ire ipsum D. Sit tempus E R&pars mouens BC.Tunc summa aliam particul amae reddam eam duplam: hare mouebit ipsum D,in dimidio tempore. sit FH. Iterasimam aliam,& du plicabo, iterum dimidiabitur tempus.Tune suma alia D it rum dimidiabitur tempus. sed cli illa sit infinita magnitudo, semper, & semo potero si mere, di sic absque termino minuetur tempusota ut data quacunque parteremporis,adlnie in minori mouebit ergo illa erat uirtus infinita. Quia uirtus,quq uincat quamcunque temporis proportionem palam ita , ut in minori S minori mouebit, est uirtus insinita. si .n.esset sinita peruenimur ad tempus, ut in minori 'non posset mouere,non ergo uirtus finita est in magnitudine infinita . Nota uerbum secundum conuersi v
nem significat, quod opposito modo se
habent tempus,& magnitudo, ano enim aucto alterum deciescit,ut in argumento patet.
509쪽
In lib. VIII. Phys Ahist. Cap. t T
Est aute & hoc sic demonstrare. Tex. LXXX LA L πο Gnmento idem probat sti
pta magnitudine eiusdem generis cum infinita. Idest, sit ni gnitudo infinita habens uirtutem sinitam , ignis. v.g. Et sit uirtus ista,cum sinita sῖt , dccem,aut centum graduum. Tunε s ima unum sinitum ignem alicuius gradus, qsit pars aliquora illorum graduum, addahule igni ignem,augebitur uirtus, adda ulterius, augebitur magis, tot ergγ partes aliquotas adda, ut haec magnitudo adae uel totam illam uirtutem centum gra-uum. At magnitudo illa sinita erit, cusat ex sinita additione, non ergo potest in magnitudine finita uirtus inesie insinita. Ex hoc concluditur, P motor priumus non sit uirtus in masnitudine, luia aut esset sinita aut infinita , sed neutra
potest esse,sinita . n. non mouet in tepore infinito, insanita aute moueret in non
DIis iter percipitur sensiis huius
textus, non quod sinatus sita amodii, sed quod cu praecedemitano uideatur echaerere amen ni filior noua ei ratio, quam Aristoteles ponitia ostendedam primi moturis incorporeitatem.Vult. n. ostendere,v motus noesset regularis, nisi motor e t incorpo reus . Probatque, v irregularitas motus. piovenit, aut ex pluralitare motorsi, aut ex uno ae dum mouet mouetur.C4 auia motus coeli sit regularissimus, eius m
totiqui unus est, no debet moueri dum mouet,ci ob id erit incorporeus . Ad explicandam autem primam irregularitatem , quae ex diuersisate motota prouenit hirca idem mobile,dubiti proponit de proiectis, orum motus est irregularis ob motorum diuersitatem , ccum omne quod non se mouet moueatur ab alio: Proiecta, ut lapides,& similia a quo moueariar, cum iam separata sint a proiiciente λExcludit quandam responsionem,quae Ficti poterat dari: puta, qu id qui mouet lapi dem .n mouet simul aliquam partem ae θ d. iis lapidi circultantis,& hic aer, uelut uas moin osen lapidem ipsum monens per tota spin iacti mrium. Hoe reiicit Arist.quia est eadem difficultas de ipso aere, uel de alio simili , quodcunque sit, a quo mouetur, postquas eparatus eli a proiicienter non. n. a se mouetur: non ergo uidetur, quod moueatur
nisi a proiiciente. Quod si ab hoe Glum moueatur profecto cessabit lapis, cum ressat proiiciens , 8c mouebitur similiter caeo, quod salliam apparet. Unde uidetur, quod proer proiiciens , aliud sit adhuς
Addit verba illas inmadmc dum lapis ε α Sensis est quod cessabit proiectum,
sicut cessat lapis, cum simitur ab aliquoad mouendum aliud; cellante enim manu mouentis, tot instrumentum. Quod mest d icere : proinde cessibit proiectum cae , sanie procliciente, sicut esset id, quod non , a proiicitur, sed simul euin proiici eate est coniunctum,cuna cessat mouenti quod est
salsiim. Alii per lapidem intelligunt ma metem: sed est expositio valde aliena. Melior est haec, & commodior. Hoc igitur est dubium propositum.
Dhibet dubii Blutionε,quae talis est Quod movens primu movet riuole. aliqui parte medii sibi proximi molis pr. aeris, vel aquae, vel ulterius, qr iit aptum is si . moueri,& mouere,& hqe mouet alia sibi proximam,de illa aliam Et sic feme lapis semper ab aliquo immediato, & coniuncto mouente.Tamen istae partes medii motae, qua uis moueantur,& moueat , non tamen simul desinunt nam proiic μm et partem aeris,schse mota mouet Ateram. tamen non est opus,eum mouet aliteram, quod adhuc moueat mouens Mauliter de aliis. Est etiam notandum, quod partes damagis procedunt, minus mouent: paulatim enim virtus descit, donec peruenia tur ad aliivam, quae mouetur tantum .
510쪽
x iura monet, di tune de Pt moueri p-iectum.Cessante. n illo,ciuod mouetur,&non mouet, di ces te do, quod talem motam parte mouit , cessat motus totus proiecti haec intelligς de partibus medii. sunt ut ius latera prosecti,& sui sum
di deorsum.Tales. n. partes motae mouerat lapidem, dum mouet alias quae mouent
etiam lapidem & sic sertur lapis, sicut lia
Wnum in aqua, undarum impulsu, una aliam impellente. Ex quo patet,quod sem. est minor inam diatus in his proiectis. De hoe autem Paulo post dubitabunus.
Hic igitur in his, quae possiant
Nora, Quid vorat illas partes aeri, selaquae coni uentes , non quod non sint . continus: sed quod non simul moueatur
ac ob id in ratione motus continuitatem non habent , ae diuelli motores cense
o tum proiectora non esse eontinua ex his coeludit. Dicitq; primo, quod ex tali motu naouetur
quae ali iti moueri, aliquando quaelcere apta fiant. Na diximus id uiritu accrescit in mouentibus, Ec hinc patet, quod non fit continuus, quamuis uideatur. Nam nomouentur nisi a diuelsis motoribus, qui se consequetuer habenti, id est post aliam, aut se tangunt: ac ideo sit in aqua , aut aere, aut similii quia in rebus duris non postiantisti. motoro inuenni, quia si una pars mouetur, reliqus simul movemur Et idem de quiete. At in liq idis potest una pars moueri, nyn ali an ora , & scroiliunt assgi ari plures motores S in his et potest motus eii e , qui dicitur circum si ita seu anili alitialis. Is autem motus est, qui sit, cum parte, eris cito occuriis; ad lepleo in locum, quem post sel a relinquit pinie iniqui taum in bis re-vus i uidi, st. 'mil. d. Concludit, quod non est alius modus, motu pro quo sat proiectionis motus, nisi ille. Si enim alius ener, essetanti paristasis illa, ut reliqHi dicunt. Nam dum occurrunt pa ys ad replendum lucum, an pellunt proiectum, sed talis no eii causa,quia illa antiparilias, si simul cum motu proiecit . Dum enim lapis relinquit locum, occurrit ille morus. unde simul cessat, & simul
mouentur. cum aut lapis adhuc motum prosequatur,no erit motor, at debet esse:
rigo opolinc Gere,quod dictum est .
Dubi abis: Nymudo motus proiectomani non est co: inuus, cum non uideatur quies aliqua esse media.' Respondeomon -' -- esse mentem Arail dicere, lucid ton iit corinuus, idest sit media quies, quia hoc Eimpossibile notum est sed quod n5 sit resularis, di uni sol mis,cu motore, illi iliae. qualem necessario habeant uirtute, altat motus talis nu quam cellaret, scd eset pet ruus,vel per totum erit medium.
Qv oniam autem in his,quet sunt. Tex. LXXXIII. C Oncludit ex his, qui dixit,quod cu
motus perpetuus sit,& conii huus,dEt esse unum mouens unu ui mohile. Si enim non est et unum mouens, no
posset continuitas, & regularuas ei te in
Posset quis dicere aliud en in riecti,
aliud in boc,quia proiecta sint magnitu- diheriat non sic in hoc motu. Hoc exclub.dit dicens, quod etiam in i me more ean agnitia D mora. Impo,sbile enim st ,
motum esse alicuius, nisi sit magnitudo. mobile enim corpus est. Si eigo in stur corpus,& ab uno, tunc peto: id, quod Que uel mouetur,uel non. Si mouetur ab alio mouebitur,uel a se. Et quocuquem urei uenietur ad id, quod mouet immotu ira , & hoc mouebit , nec mO H-
Quod probat: nam si moueretur, dum
mouci, utique defatigaretur , nec poset isormitet, nec semperi nouere. Non enim defatigabile debet esse , quod ni uel uniformiter semper. vide ergo argumentum. Ex eo. n. quod movet uni Mimiter, debet e se indefatigabile. id autem , quod indisatigabile est, dc t monere, Sciron moueri. Nihil est autem, quod mouet,& non mouetur, nisi uirtus extra coer n.Omnasem uitius,&sorma corporis