Caroli Stephani, De Nutrimentis, ad Baillyum, libri tres

61쪽

orioliana non omnino iunt reriora certoliana erotina,

Xergoma quae, nisi assata,postremi' mensis prosunt. Ber gomati humidiora, frigidioraque mihi videtur, quam ut huic numero adscribi debeat. Maiorum autem longe optima, quae ex agro Turonensi ad i. uecta, BOnchristiana ab insitore viaiul D. Mar-ssis in vocatur: quae vel cruda, vel rosacea ac sac- caro condita, paululu in disco excaltacta, gra- Damiani tissimi sunt saporis. Ab his probantur Damia-

nia, Rosicea calculosa, ambonia, quae apud

τὰ .via. Itilosi, Petri nomen retinet:in quorum nume Divi γιtri rum singula regiones,aut ab insitione, aut locis, aut insitoribus, aut cultura mille alia generare-V miseel ducunt. Ianea, - Reliquorum porri fructuum salubres esse pus, ora ramus, ex recentibus quidem, Vuam miscella- Morinnea. eam, muscatellam, aut nigellam, moritioneam Ficin dictam,bene maturam ac parce assumpta Ficus

Iu item pusillos,albos, Massilieses, quorum cortex N .uthis diffindi incipiat: Pruna dactilina,aut Turo-

Damasce nica recentia, item quaedam ascena matura nu-

i. eum relinquunt, siue haec quidem alba, nigra, 'S' aut rubra fuerint:&ex agro Narbonesi omniunt fis optima perdigonia Cerasia autem matura, etia

62쪽

multum humida sint, sua tamen aciditate recreant: nec minus prosunt fraga sylvestria,aut etiam μην.

hortensa bene matura: item mora excelsa, atque fora.

Ideae rubi fructus, frambosiarii nomen retioen Frube . tes, qui omnes ad melancholiae deturbationem parce assumpti, nonnihil commodi praestare creduntur. Pali uri autem fructus, grossularum no ς οἰ men retinentes, codimentis quidem utiles albi, quemadmodum tergulanae vitis uua ompha-ca,quam ob id omphacia granum vocant. Rubriphae . autem grossulat maturae,magis sunt esui commoda , qudd crudae, vel conditae, sitim extinguant, quemadmodum cynosphoidi fructus berbe Merberis. ris appellatus. His fructibus addemus olivasin cappares re olii .eentes, quorum fructuum pusilli, tamen a capparetituri,advetriculi robur,&venarum modicam reserationem, succique melacholici depulsionem, potius adiuuat, quam crassiores&insiti: quamobrem omphacas, oliva potius, quam colymba-des,&druppas salubres esse putamus.Item etiam barbaricas. gematas, ac subvirides appares. Neq; erd tostas, aut elixas castaneas improbare possum: quaru quae sunt crassiores marrone, Vo ' 'cant agro Lugdunens frequentes,magis nutrire creduntur: obstruunt tamen Omnes,statusque,

nisi bene praeparatae, Senerant. Herbarum verὼ,aut si mauis,olerum fructus, facilis quidem sunt coctionis, sic non Omnes berbamm.

63쪽

c. Vbita equidem sunt utiles. Quaqua sane Cucurbitarii, , .T ' Cucumerum, Citrullorum, inguriarum pultes bene praeparatae, optimisque carnium ius culis , medulla ac croco conditae, praeter id nutrimenti quod adserunt , etiam tamen refrigerant& humectant,aestate calidis diccis naturis comymn. modς. Recentium item peponum aut melonum quicunque laevi sunt cortice ac subviridi, sacca- rati,fimo no educati, neque haud ita magni, sed maturi, ac caudam relinquentes, Primis, vel in termediis epulis modice assumpti,modice refrigerant,atque aliquantulum nutriunt. Verum his quidem magis cinnara vulgus articocatu vocat)medulla incocta,atque optime pr parata,qussa'ne ventriculo non est mutilis. Faradi In salubres sunt, ac naturicontrarii sylvestres omnes,non insti quorum usus vinis fructuariis

o conficiendis,mul id magis est idoneus. Ac prae-

Malatas ter hos quidem ex pomis, quae paradisiana, amoris, atque in sena dicuntur. Item cotonea ma-ν,.sis scula tarque aded crassa, carnis coditae succo ma- . is gis commendata. Ex pyris autem rosacea, strano PM gulanea,daguen etia, potisiimum cruda, ventriculum pergrauant: quemadmodii ex prunis quς-

Fruncio, ni dicta. Quibus addemus maiora quidem Per-s sica, ob frigiditatem nimiam admodum insalu- uisia bria, ii cocta, Vel in macerata laru prodesse ., crediderim. Recentiu item atque immaturarum

64쪽

R I M vis inglandiu nuclei,cernellioru nomen retinentes, cernellia. praeterquam quddaluum liberalius lutit, aegre aut fere nunquam coquuntur,ventricul6que maximum laborem adferunt: unde dentibus officere, atque insomnia excitare creduntur. Quibus addemus auellanarum omne fere genus, etiam era insitum quod, praesertim recens,ventriculuimpedit, unde vocis integritati obesse, nuces serSomnes vulgd circusertur.Neq; verd praetermittemus amygdala, quae recella Obstruunt, vetera au' nilactem succo mole extrahendo magis prosunt M.

Cornis praeterea, sorbis, espitis, fagina gla

de, quam Gynam vulgus vocat, qui quantumuis di

maturis ac coctis vescuntur, hi mea quidem sen Ciais a. tentia suae sanitati pessime cosulunt. Cerasiorum Din. aute ea generaque Aquitanica vulgo uvneadi cuntur,mmus salubria sunt,Vt quae merasia, M. gryotia acerba vocantur. Quin etiam viae do aut CDneae.

comarus qui est arbuti fructus non adstrictione Mersi . immodica tantum, sed insalubri substatia nocet. 22 'Hoc tamen minus aliseri nostri fructus,alisae O cimarus. me retines siue is quidem sit antiquorum faba lise. AEgyptia,sive qui ex arbore Loto familiaris antiquis erat. Caeterum antiquorum siliquis respon-1, is dentes, quae Venetis Carobiae vocatur, Istriorum Siliquae. vulgo gratissimae, etiam insalubres ac mali succi rQbis. esse essemns Neque his quidem minus fabas ac

pisa recentia. . R f. Tubera autem,trussarum ac calcitraparumno Calaitrapa E. i.

65쪽

gnomen retinetia, nullum salubrem succum generare posse existimo,etsi gustu pergrata sint at- Saligotii que amica. Imo neque Saligottos sub terra spon

te nascentes,castaneis similes. Verumetiam Fun-

't '' , quo Campiniones, Boletos, quos PQxi'

Boliti rones vocant,plurimum noxios esse puto Coa-γρti tui mellios quidem omnium maxime,Prς uastos au

tem Auxitanorum delicias muli minus.

Conditi fructus.

Udd autem ad fructus conditos attinet: id verd affirmare possumus,non nostrates solum, veru metiam exoticos ad nos allatos vent ficulo multis quidem modis esse utiles, Indisinoe atq imprimis Indicos: cuius regionis aer ne mu'st si scas quidem aut formicas, latum abest Vieruc S, ac caetera id genus fructibus infestissima animalia nouit. Huiusmodi ergo fiuctuum, qui ad nos M)robala ex Galliae portu aduehutur, gratissimi sunt,mymemblici robalani emblici, vel deiectissimis viribus reuo- Ν' utilesci nucis item Indica medulla, tquς ea. adeo ei qua myreplica,aut molcata dicitur permultaque huius generis dulciaria, quae condita 64λσnici magnis ad nos sumptibus aduehuntur. Hispani-θη t autem fructus conditi, pepones carbas alii, m laci tria,integra, vel dissecta: pyra item mustellina, atque huius generis caetera, postremis mensis oblata,vel lautissimas coenas coronare solita,

66쪽

LIBER PRIMvs non modo ventriculum confirmare, sed etiam plurimum reficere ac recreare possunt. Nostrates vero generosi sere omnes fructus bullienti faccaro incocti haud incommode quidem asseruantur,ut aegrotantium appetentiam non ulli reuocent, alii praesumpti stringant, postremoque comesti aluum relaxent Verum quado haec quidem ad ea quae in victu medicamenta dicuntur, potius inclinare videntur,in tertium librum relegabimus. Huc pertinent quae tragemata quidam vo Tragema. cant, Vulgus dragetas quales sunt saccaro inclusi μ'

citriorum, limonum, taurengiorum cortices:

pinei, ac pistaceorum nuclei, coriandri, foeniculi, atque anisi semen quae omnia partim ad delicias, partim ad ventriculi robur assumuntur atque interim dum flatus discutiunt, coctionem adiuuant, etiam ad medicamenta spectare

censemus.

Pastitia fructu una.

V verd fructus pasta inuoluti atque incocti, vino jaccaro, medulla, optimisque a- romatis conditi, postremis mensis o Lferri solet horum equidem magis salubres sunt, quicuq rece te ac crudi carne delicatiore pr diti esse percipi utur. Ab his, ex cotoneis confecta pastitia, aluit astringunt, ut, quae mesipit recipi ut,

67쪽

DE NUTRIMENTIS

Tubera.

certoliana haud ita tamen salubria. Quae vero certolianis pyris hippocratico conditis constant, ventricuislo robur adserunt. At quae cynnara medulla conspersam,ite boletosimo rillas vocant in tubera trustis nominant recipiunt,excitanda veneri potius esse commoda dicuntur, quam ut benIgnum succii in corporibus generent. Nam quicquid sungorum, tuberum, boletorum, huius modi caeterorum , siue fructuum , siue inter hos ambigentium,quantumuis bene praeparatum, 1 nobis editur:id verytam inutilis est succi, quam quod nisi recens,ac suo tepore collectum praesentissimo veneno. potest. Omnino quicunque ex generosis fructibus pasta vel olla incocti offeruntur,minus mihi probantur,quam qui super tegula lento igni aut sub ipsis etiam cineribus calidis,flatus, atque humiditatem nimiam

deposuerunt.

Oleuma

Vcco ab oliuis expresso atque extracto,non solum in condimentis , atque apparatu carnium, piscium, iustulorum, Macetariorum Vtimur, sed etiam in communi victu loco butyri recentisci ut quemadmodum hoc, sic etiam illud ventriculo gratissimum sit,atque interdualuum soluere existimetur. Qui mos his magis est peculiaris qui olivetis consita loca incolunt quibus olei plerunque maior est, quam vini copia: velu-

68쪽

LIBER PRIMVs.

ti sunt inter Aquitanos aut Italos, quicsique maiorum lacuum ripas, magnorum motium dea cliuia inhabitant.Tale quidem, ut salubre sit, eligendum est proticum, quod vulgo virginale ap- -μmproopellant: id autem est dulce,flauum, ac bene oles 'φ'

quod statim ipsis olivis maturis, trapeto superie-otis effluit, atque ad nos rard singulari quodam

munere adsertur: nam varnale paucu aut nullum

est, nisi apud eos qui olivetis proximi sunt: paruenim asseruatur. Ab hoc,plurimia valet cibarium cibarium appellatum, qudicondiendis cibis in usum ve εἰς m. niat: id autem in torculari compressis oliuis primum emanat. At omphacinu, ex immaturis oli Oliu moma uis factum, gulae atque appetentiae irritadae cauta 'b ' missa excogitatum est, ut diutius asseruetur. Tor Toramimi.

tiuum autem, minus est quotidiano usui salubre: id ver secundarium ac tertiarium dicituri hoc Mesidariij. est, quod secundo ac tertio compressis oliuis ex Tmiarisi. primitur. Cacochymum est oleum vetus, salsum, pessime asseruatum, cadum aut hircum redolens, ex fracibus detractum, lampadibus ac lucernis magis accomodatum 'uemadmodum qui succus ex cannabis semine,aut nucibus exprimitur, olei nomen a specie retinens quo pauperiores ob inopiam in suis condimentis utuntur.

. uti

69쪽

Ellis duplex est genus,alterum aerium, erum apiarium.Horum autem longe de- Melam licatissimu est aerium , quod roscidum m appellatur, nobiliorum melas festiuissime exornan colligiti;rque succussatis arboribus, atque his substratis pellibus in Calabria, quibusdamRouitaniae ac Delphinatus regionibus circa vergiliarum exortum, Syrio splendete,idque ma

Sinae sublucanis temporibus: impurum autem ac conditum ad nos venit, Calabrinum quidem candidit ac solidius,Brianzonium vero pinguius, . - ac flauius mamma vulgo dicitur, magisque me-M rapiari dicamento quam alimento elle solet. Me autemum apiarium, n5 solum cibum quibusdam,sed etiam potum exhibet: ut senes edentulos,in multos annos eius usu vitam protraxisse, pueros quoque

nonnullis locis minimo dispendio , hoc quidem

cum pane victitare audiamus.

Flos mellis Probatissimum est, quod post favum primum extrahituri florem mellis appellat foris quidem

album,intus autem glutinosum,aurei coloris, gustu dulce, atque odoratum Secundi est ordinis,qupletestate collectum,hortese,ac thymaeum dicitur: a quo probatur, quod ex quercus,tiliae,aut arundinum soliis ab apibus elicitur ac velut in γ' tram L lapidem concrescit, petram mellis sacrae literae vocaverunt so Turca suum hydromeli confi-

70쪽

neri consueuerat.

sylvestre, at ue efυ ' ἰ 'θη- cinium Bruyerium nominant item quod nos 'tiu uui proticum extrahitur cer: proxi a um: Cui adiungendum est aquaticum, locis oleribus tantum consitis, lacustribus, psudos , atque a quibus sol longὸ remotisiimus est

confectum.

Saccartim. Accari communis usus, eiusdi mque confici

nitatis habere videtur, ut non exigua ratio

ne mel arundineum quibusdam vulci mel de i

canna appellari soleat quod etiam Ex bis ae z

creti mellis genus agnouim videtur Dioscorides Id autem ex Arabicis ac Mediterraneo mari vicinis locis collactum ac piruparatum, Eu o paea nostris cibum coctu facilem , ac delicatissimum exhibet: Galeni taculo minus vulgarem ac cognitum , nostris epulis conuiuiis summum

nos in panes urbiuatos ac grandiores adser

iubacta , deinde excocta arundine admodum