장음표시 사용
411쪽
4r G. TRAPEZVN. RETmnus iatis enim schmutis exponimus, C recto cr ob quo,C partitione, collectione chemati uero alijs schematis feri non credendum ducimus. Verum siue schema, ex ratio uerborum it expositissime methodra,em clari ac porifermonis propriam ea inimumus. Et autem expositios fictis usita iunctae a circunducentibus orationis explicatio Puriferinonis dictio communis i dum crisfinitifima esse debet,non translata,non 1 cru,non ampla Tmlatio enim ommis, etsi usitasti est racii ulter aliquid magni,quod purum fermonem excedere uideatur. peris etiam obdurescit quodammodo sermo,er obscurus potius,aut magnus quum purus efficitur. plasimiliter nimis tollunt orationem, oe rupiunt ad grandiloquum diccndi genus. Quare quum puri se obmus, hisaehema inis omnibus minus litemur Schema puri ermonis, orationis,
Elitudo. Num sicut puristis orationis circunductioni oppo siti est sic quonia obliquatio maxime circiaucit, rectitudo quae ei ε βμ δε opposita est,puritatE mxune conficit. Rectitudo in oratione appellatur,quae per rectos acusius,qua vecta ita procedit,ut una res alium contrahere non uideatur cuiusmodis resunt
omnes narratione cicoronis,quainst rerum natura coactus,quod accusator saepius pati necesse est,circunducentibus constipat,omnes tamen recte incipit tanta enim in puritate rectitudo in lubet,ut dum recte incipia σdsinas purus sudeuristac tant)-gis, quanto intertexta circunducentia Mettiora sunt. Ora ex re munis tum est, puru sermonem esse cum cheiratis, qui omnino rectussi puram videri, cui circui centia intcrpos sunt. Quale est illud ciceronis quarto in Vorrcin,Sopater quidam frit Aliciensis ronio doniis in prunis locuples,utque honestus,is ab inimicis fui apud CSacerdotem praetorem,rei capitali quum accusatus es et Gile, iudicio est liberatus.Num hic Cicero si ita dixit et,qu
412쪽
LI VH m Vs. 4rssopulo quidam Alicisnfiis,homo domi suae in primis locuples atque honestius, ab inimicis suis apud C. sacerdotent, praei rem accusatus esset ficile eo iudicio est liberatus, maior quiadem Annitu biesset orationi. Nam tam persona,quam perfo-
qualitas finita cum antecedente in circunductione contraherentur uerum puritas quae narrationi uehementer conuenit ublusti esset,quam ut integrior fioruarctfecudum membruam etiam rehe edidit,uc minus quam rici potest circunduxit. Est ergo rectitudo puritatis schema praecipuum,ut obliquatio circunductionis . Verum ut haec puro formoni accidit,si circunducentibus currat,sic illa non longe a circi ductione abestsi circunducentia conti ict. Quod ex hoc ipsi exemplo sic patere potest, Sopater quidam laien iis romo domi suae in primis locuples honestus inimicis uis apud
C. Sacerdotem, praetorem,rei capitalis accusatus, Scile eo iudicio est liberulus Num hoc quod circunductum fit,clarum ei est,qui eius generis uidet sententius qua ex re illud etiam certilὐimam habetur entcntias in dicendo plarimum ad
commitandus formas valere Schemata quoque quamuis non ima, tamen, quae non exornant, sed tantum quenm collocandorum uerborum modum inducunt, fui generis fit per imaginem siccum conj re. In hoc loco ita commorati sumus, quoniam volu los haec, quum escendi gener non omnino te fugiunt, militionis gratii erigilitatis Ciceronis multa,rivinc methodo, modo pheniatis, in membris, nune dictione, locatione,clausulis, numero, Cr nunc simi
bus simul nunc pluribus ad Aucrs genera commutare. Nam huc re nihil magis dicendi syrmas aperit,nihil niui rem in dicendo scilitaton praestire potest, nihil ratisi lius, aut certius filum orationis quoductis, non folt in recta ratione imitari, sed omnino consequi facit sed de phc- tu
413쪽
I ε' dictis heu si debent, e commm magis qum membra, quae tum maxime priram reddunt orationem,qui unliquodque ita 'itcntium absoluit it nullis comprehcnsionibus orbila composita sit:quod ut clarius pateat,quid comprobeso alitus per Litur. Omnis oratio aut absolutione ax comprehe ut tu sode componitμr. Volutio est cumum quodque oratio nis membris absolutam atque pro 'in cntcntium contiaret, ut illud Ciceronis Dicendum mihi si de Cn. Pompeisngulari eximas uirtute milis duim orationis disticilia est exiti quam principium inuenire. Ita mihi non tam mcomprehensio pia,quam modus vi dicendo quaera:dus est. Comprehensim si orium aut plurium incinbrorum ad absoluendum sentcntiam inter se cum deponiantia compositio. Hunc in circi Lium proscctioncm spiritus continuationem C ambitum dividimus Ucrum de duobus extremis in praesentiarura dictim daem. Nam caetera quantum n toti huius intercist y cis his bitu nihil distristit, in quo disterunt loco suo dicctur. Clim cuilus es totius orationis rotundae coaeti, densa curast quentatione verborum comprehen ἰοπι hoc, Postremo, is eum di immortescs in eum menim impuli cnt, ut moeforminutus ῆrt imum virum conaretur occidore, hodie remp&blicum millam habercinus. Hoc enim tribus inter ρὰ nexis membris,quorum nus sententiam abfobsit, in continetur, ut totam rotund , quddm colligat rationem Circuitus uel duobuς,uel quatuor,ubi linum unt,uel tribus membris estertur. Ubi duobus unum redditur, quale est taedmme diximus, illud in Lud C. Caesaris dictum, unius reiis 4 1l kiidor in laude uera, tanta in magnitudine inii, o e fili dignitas ut haec a virtute donum, caetera a Artuna commodata esse decanta . sire mihi bene uiactur
414쪽
LIBER QUINTUS. 4rsiridetur,quamuis breuis De ore suo hanc rem circunscripsit se Aristoteles, qua dicat mologobi Icenim Graeia circuitum σψρ appcitimis oratioticin esse ut uerbum ex uerbo, Latina ex Graecis exprimam quae principium habeate finem Numquam circuitus in his constet,quod praecedit iuniores propositionem, si principium quod subsequitur hi redditionem,
illa fiam nominauiit. Qua ex re non paruo ignor.in Lecrimine hi reprehendendi videntur,qui uel unico membro tune
circuitum feri ratifunt,quum longior fici us Crimplex quasi quibusdam iis actibus inter fecircunfertur Quale si Llia, Sopater quidam Aliclen is, homo domi hae imprimis
locuples utque honestus, ab inimicis Mupud C. Sacerdo-t ,praetor , rei capitalis accusettts, Scile eo iudicio est liberatiA. Decepit non rudes homines quaedam orationis cilio, quae in brorum imaginem affert neque i ilud inita gere potuerunt,circuitus si duchrum idcirco huiusmodi orationem gerere,quia ex incisio te multorum quoque membro- rana imaginem reddat. Nobis Herb haec oratio nec comprehcissio quidem uidetur,quamuis in qualitu membrorum,nul-tit dinc micteriit, Ambitus uppurcat. Ut nim ambitus me brorum inter se ad absoluondum sensum sine ut C com noratione comprehcnctio,il pro L. Murenia . Quae deprecatus adiis immortesibus flum,iudices,more institutos maiorum,Hodie quo aulaeum comiti sienturiatis, L consulem renim- claui,ut cures mihisdei,magistratu meo pop. plebiqi Rom. bene atq; stliciter uetiiret,eudem precor a diis imitortilibris, C ob fidem hominis consulatu una cum salute Reip.obtinedum, ut nostrae montes uis fratcntiae cum populi Romani uoluntatibus ulli ag sq; confieritiarit,eas res Ictis, P. R.pacem,tranquil litatem,otu ,atque corrcordiam alterat. Hoc d
cendi modo cun B, cimonii exordia circundum sunt Ab
415쪽
ro G. TRAPEZUN. RHET. blivia inhoe circuitus diibbri,quoiatim nutavi ambitus cogit ordii mim ML f tim initare C pluribus quam quatuor membris, mulios longioribus, quae uni dierim breuiter non redduntur,constire potest. Haec enim omnia quotuum usum orationcin re drint,coactae Crrotundae orationi opposita sunt. Vnde fit ut
ambitus exordio,circuitiA contentioni accommodatior fit, e tum conrinentationi,tum contrario militudim sintentis,conclusionis omni rationi confirmationis argumentationis perutilis. Quare pesam tenetur oratis,nonis i commode illique, nec si nutura rei patiatur, circuitu qucinadmodum
ambitu uti quenquum VP. Istud etiam obstruabimus, uti
vehementia opus fit, ultimum circuitus membrum breuius caeteris confici solere V enim quadam oratoris fit,sic orationem colligere, ut quum ad finem tendat,iam1lpiritu ervi ce, quain rebus stinure,ac quodammodo ruere uideatur. Longius uerb infite membrum quato uia Antinuit,tantδῶ-gnitatem orationis exauget. Ex quo fit, ut unum iudiciali, alterum demonstrationi mugis conueniat. O disi his
ex ptis quae pom sunt perspiceretur, quoniam haec quam
notisonu cun tis,ta corta esse cupimus, alia quos cogereremus. Num hoc qum degeneribus sumpsimus labore,non eos solum,quibus ad loquentie si Hiam integra res est,instruere nobis propositum est,qui fresi fine excinplo credent,verum etiam inueteratos usu orationis rustico mugisti os, rhetores duccommodatum rebus sblim reuocare. Nemitu ergo dubi&m esse uolo,uchmentiorem circuitum redditioncs habere breuiores,Gr eum inter se membroru omniv d ed --
tiam,ut nolen uniuscuiusq; membri exitu cogare si piritus p
sit cd cogi ac praecipitari ad integra proniiciatione totius videatur. aliae omnias diligeter obstruabimws,acriores sin,
416쪽
mere, cum sistidio um tum dedita opera fieri uidebitur.
Varietus enim ubique iucundum. Quare ut ab acrioribus ad amplos circuitus est recurrendum,sic a circuitu ad ambitumi, aliusq; comprehensimnes ueniendum, quibus omnibus tanquam laxamentum intest abbolutio Italamcn utre-ram natura, locorum, temporum, personarum, habitam
suam possideat. Neque enim uerenesim puto, ne quaesina plicem quendum dicendi modum causa expcclat, inuciatuis tur. Qi ' sicut posibile uidebitur, rem potius uiolandam quam satietuissenidiam subeundum censieo. Nunc viscilius haec consequamur, exercitationem perium utilii imam,qua Volutus orationes ueterum in ambitus, ambitus in circuitusi ac hoc in ullos dicendi modos conuitare poterimm Ossae sola res si omnibu3 in generibus adhibeὰtur, ad proborum oratorum uim e mcopiam ascendere a Memtio mcit. Membrorum quos conrnrutatio in circuitibus non ne -N' sigenda.Hoc enim pacto tingenium acuitur et quid in
lius dicatur ficile uidemus, labitus quidam bene dicenaedi animum ficillabitur, ut maledicere tibi discite t. Insequitur enim te, atque aggreditur dignitus quaedam orationis,e nnumerus,ut uel quod extempore dicis commode ac eleganter, si paululum unimum erexeris, componaturi
Dicendum est enim mihi de Cn.Pompe singulari eximius uirtute. Huius autem orationis difficilius est exitum qu iuprincipia inuenire,ita nabino tam copia,qua modus in dicendo quaerendus est. Haec oratio ab olutis inebris est riur. Haec ambitiri fiet hoc modo, Nam quam dicendum sit mihi de Cn Pompeiisingulari eximaq; uirtute, cuius orationis difficilius est exitum quam principium inuenire, non tarn copia quam modus in dicendo mihi quaerendus est. Circu, tam e quidem amplior propter tiaturum rerum ro modo,
417쪽
inuenire, ei non Dicopia,quam modus in dicendo quaeren- uerso mem diis est. Membra quoq; invertere tentandum hoc modo,Nati πη- copia, quoi modus indicendo quaeredus est, cui dicendu est de Cn. Popi singulari eximias virtute culi sorationis dilficilim est exit ,quam principium inuenire cialiter, Nam quum eius orationis distisilius sit principium, quam exitum invenire, in qua de Cn. Popei singulari eximus uirtute dicendu est,non rem mihi copia, quAn modum in dicendo quaerendus est. Sic igitur ex absolutu tribus me, . bris trimebri s circuitu; compositus est. Ex bimembri uero Maiibisi diis circuitu diso:Kcapctoratiose: An Luceius illabum litatelaio praeditus,illi studijs,artibus,dis doctrina,iEus ipsius periculuque propter haec ipsa Iudia diligobat, negligere potuisset tem exeode, Luccius magna humilitat udijs, arisbusius doctrina praeditus cst Q nona igitur paelo ipsius periculti, quΞ propior haec ipsa uilla diligebat, negligere potuisset Item exeode loco,pro. N. Caelio,Et quod licitam in alienum hominem illatura seuere acciperet, id omisi Set curare in hospitem smum id ficinia in alienum homine ibi tu seuere acciperet, quare id non omisisset curare in hos item. Ex trimembrisic 'o remo nise eum di immori Iesin eum mentem impulissent, ut homo effananatus fῖrtifimis uirum conaretur occidere,hodie repu. nullum haberem lis. Postremo eam di immortales in malam mentem impulerunt. Homo enim foeminatus forti)fimum uirium occid re conatus est,quare hodie rempu. nonnullum habemus.Huc ex resolutione urbementior ille vidctu circuitus, qui uno
spiritu quod proponit, ' probat C concludit,quod quide optimi circuitus proprium dixeris,sed alterutrumscere nonnunquamsubpicit. Id ex his tribus,quae argumentatio-
418쪽
L MEI N et V s. 4rqnem conficini,duo quaecunq; circuitum constitxcrepossunt, ut in illo , Tantus est enim splendor in laude uera, tanti in magnitudine animici consili dignita , ut haec a uirtute donata, caetera a Prtuna commodatae se videantur. Magnus
est enim splendor in laude uera magna in magnit dine dirim e consili dignitas,quareb re a uirtute donata, caeterad fortuna commodata es e uidentur. Iri 9 nisi tri , propositionis, rationis, conclusionis, aut saltem duorum uis insit
orationi,circuitum nullum habebis Quadriviembris in ab a adrim Hissolutam orationem sic immuribitur , Vtrii equi postulat lcgatron ad tantam bellit,idoneus non est qui impciret quueaeteri ad expilandos socios diripietas pro incid , quos noluerunt legatos eduxerint An De cuius lege salus dic dignitus populo Ro. atq; omnibus gentibus costituta est,expers debet esse gloria eius imperatoris is civi exercitus, qui consilio ipsius,atq; periculo est constitutim Popeius qui postulat legatum ad tantum bellum doncus non est qui impetret sin caeteri ad expilandos socios, diripiendissprovincidue,qllos voluerant, legatos eduxerint scabinius expers esse debet gloria eius imperatoris, uls eius exercitus,qui confitio ipsius atq; po iculo scostitutus Iu UM lege salus atq; dignitas po RO atq; omnibus gentibu s costituta est. Nuncsi hanc quadrimembrem tinie comunbimus, ad singuloruuerborae commutationem pergemus,Vtrum
cuius lege saluic dignitus o. Rotque omnibus gentibus constituta est, expers esse debet gloria eius imperatoris,atqtur rim exercitus,qui consilio ipsius atqi e periculos constitutus an ille qui postulat legatum ad tantum benlam quem uelit, idoneus non est, qui impetret, qua maestorri ad expilandos socios, diripiendast prouincias isos volucrunt legatos eduxerint se aliter, Vtrum quam caris α teri
419쪽
41 G. P Era T. teri ad expilandos socios diripicndmq; prouincias, quos uoluerunt ligatos eduxerunt, Pompeius qui ponulat eis guttis: ad tantum bellum,quem uelit idonem non est qui impetret An is cuius Icge salus utque dignitus o R. atque omnibus gentibas conaituta est, expcrs esse debet gloria eius Imperatoris,atq; eius exercitus,qui consilio ipsius diisque periculo est constitutus Et aliter, Vtrum is expers esse debet glaria PompeJatq; eius exercitus,qui consilio ipsius dis periculo connituti: est, cuius leges alus atq; dignitaspo. Ro. atq; omnibus gentibiis constituta est Anquum caeis teri ad expilandos socios, diripiendusq; prouincius, quos voluerunt legatos eduxerint, Pompeius qui postulat legatum ad tantum bellum, quem uelitDonem non est, qui impetret Verum huiusmodi circuitus multis quidem modis cominustiri possunt Ille uesi uel quaterer, se commo ciae quias de uariatur, quem talo et Graece appellauisug is fit, πεboso cum nullum inuenitur in bru,quod alis tam praeponi,quum subsequi non possit, quod ut qualesit percipiatur, exemplum a Demosthene proponamus. Num apud ciceronem in talem incidisse circuitiam nunquam memini. Plures vero
qui non-commode chiari possunt, uel potius infinitos inuenies, quale ex expositum est Chionius igitur dicitur
litera a Llitera, quae modo crucis intersecantibus seipsas duabus χασμος obliquis lineis figuratur chiasium vero in circuitu dicitur, quam in quadrimembri circuitu utri': propositionibus ambae redditiones conueniunt, cr conuersio, ut in hoc
420쪽
LI ER VINTV s. ix vigesies commutaueris, nec dignitatem,aceligantiam orationis , nec sensum laseris, adeo mirabili ucsingularia te, crincredibili oratoris ui composita est, sed non , ut in alijs, quandocunq; vis efficere hoc possis. Num nisi naturare talem inter se rerum conuersionem Ucipere posit, rustra labores. Neq; mirusi tanta orationis elegantia,atq; rotunditatem, tantam vim, tantam dignitatem natura pa)fim
fieri passa non est. Dignitatis etiam gratiam cr breuitatis ille circuitus habet, inatio excommunitate, quod in uno membro dicitur in altero suppletur,ut in icto, nid igitur ait Hortensius, i uni omnia tribuenda sunt, unum dignifimum se Pompeium, sed ad unu tamen omnia deferri non
oportere e pro 'PLVtrum igitur me conturbare oportet,an caeteris, quam cuiusq; dies venerit, hoc nomen quo urget nunc competitoridissoluere. Quin hic breuitas iarabilis est,ta rotunditus orationis Multi enim ex secundo in primo, et ex primo in ecudo supplenda fiunt. Immutareetii nonunqua, ac maxime in coparadis rebus uerbu licet,du res ipsa hoc ficere hortetur.Qua in re danda est operant et orationis concinnitus,ta sentcti. Iruuitus construeis tur, quod erit, sit non nimis recedatur,ut pro Cn. Planco.Quanquam disimilis est pecuniae debitio, e gratiae. Numqui pecuniam digo luit, stitim non habet id quod reddidit:
qui autem debet, aes retinet alienum Gratiam autem crqui restri habet: c qui habet, in eo ipso quod habet, refert. Neque ego nunc Planco desinam debere, si hoc soluero, nec minus ei soluerem uoluntate ipsa, si hoc molestiae non accidisset. Disimilis, inquit, est pecuniae debitio erGratiae, quam dijsimilitudinem quum probare uolui*et,debitionis uerbum utrobique non seruat. Numquam debitiois non pecuniae caena gratiae debitione ideo comparet,iit appa s reat