Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

471쪽

Crauditorta animum uehementer commovemus Membra quanto breuiora, tanto uelociora sunt. Locatio concursum

uocesium uitet, aster enim e tardus hiatus est eas etiam consonantes non coiungat, quae asperum de uerbo die bum transiitum sciunt. Pronunciationis enim difficulta EG υρσditatust 'ciemustine olet clausula qui petidi lactit n. . . in trochaeu exeat. NRNE Tragici maxime ostendunt qui quum nuncium Munt

celerrin,trochaeis abundant.

Uoniam de celeri oratione breuiter dictum est,con--sequi nunc uidetur,ut de morati dicamus.Non enim nrinus caeteris, ne magis dicam, oratori utilis est, quippe quae maxime liciat, ut non proneditatione, sed ex teinpore omnia nobis adhiberi uideantur. Num quod ita dicitur, ut eius ipsim qui dicit,aut illius,de quo dicit,niores ipsi dicendi genere atque vibictionem antiam denudet, simianes fisa adu- excogitatum uidctur,ta in auditoris animu illabitur. Moo plex r. rutam igitur orationem duplicem esse arbitramur ita est, quae ubiectis personis idonea dicedi frmum accommodiit ut Iranno crudeli,ostentatori, pecuniaru duaro,et alijs pecvrimo. quorum animi a lectionem dicendo exprimenda putamus, qua ex re oratione moratam sive jecta appellanim, quod gonus multi sermocinationem, notationem, confrinationemq;,qua sententiaram exornationes esse uolunt,appeLlare solent Quae ita inter se differre arbitrantuar,ut in notatione alicuius natura certis signis,quasi notis quibusdam describatur,in sermocinatione ac conformatione oratio ad dignitam accommodum,eloquenti uelitis, rei attribua-

472쪽

genere constit, neque eisdem semper conficitur,scd pro na- tura reruam alijs atque alijs componi solci Altera est, qua percipitii erct eius qui dicit qualisnam animus sitsire persticitur,

simplicioribM timen constit formis, quas quatuor se pau

tamus,Tenuitatem, iucunditatem,acuitalcm, Civrodegrum sermonem Nam iracundae orationis, superbae, timidae, ac

huiusmodi compositioncm considerare, qui nullis id conis m,Hiis, siciatur frmii,ad grauitalcm,ut diximus, pertitaei Tenuiatis est infimus quidum, ac ita minatus sermo, ut pueror potius quam uirorum esse uideatur eim sententiae fiunt puis ris communiores, et instriores,G ipsae purae, non tamen omnes, sed humiliores. Nam tenues omne; um dicere possvrmm,non contra. Exceditur enim a puritate tenuitas, quare tenue Intentia esse placet, quae quin Mud Mraesint, puerorum re videntur Cr mulierum, item agricolaram, pastorum, Cr omnino indoctorum e ructico rura hominum , quales uni omnes stre, quas in Bucolicis Vergilim occupat: his probi oratores raro, politae nonis nunquam, Cr maxime comici utuntur. Num quam puellis, adolescentibus,alijsq; huiusmodi,qui procasus omni mulitia semoti sunt,sermonem attribuunt, his fugere,f bcne dicere uolunt fiententiis nequaquam possunt:oruto aurem uinibit, nisi ei personae orationem attribuat, cui tenuitus cotiveniret. Sunt etiam sententiae, quibus tenuis res huiusmodi continetur,et in priuatis praebertim causisadbiberi possut. gare es rarius quam caeterae, tamen adhibendae nonnunquam. Item quae quasi ad con*rmationem ex arboribus uel brutis accipiunturAtem si qui non ratione, sed iureiuranudo quicquem codirmet aiaximesi in emimeratione deorum

473쪽

occupatus est,uel parua de re iusiurandion istiri similiter sit auditores per deos quippiat fuscipere,aut abjcere horritur. Nei rem autem hanc sententium de nobis habere volaemus, ut nos putet omnon sententiam, qua iusiiurandum

comprehendatur,tenuem arbitraritaedeam quae quu nihil aliud nisii iusiurandum contineat,simplicitatem quanda iacentullendi quὁd huic rei potius quam rationi confidit. Quare huiusmodissententiae commiserationibus accomodari possunt: nes enim aptius ad comi strationῆ simplicitate fcile inuenies. Id iussi urundum,quo non iuramus solum,sed probamus,contentioni etia conuenit, ut illud Drino theniis cum,Non per eos imiores,qui in Narathon ijs campi pro tota Graecia periculi subierunt. Nam quum exeplo confrα mare uellet,quὀd non ignauia confici Athenien in ciuitas, sed libertatem totius Graeciae tutari solita esset,excinpio,iuramenti quos vim methodo addidit quare non tenuis, sed

sublima uellendida sibi oratio este laesitaeidesentetitiis

satis. Nam ex his sitque aliae sunt,sicile intelligentar. Merithodis; eadem quae puri sermonis. Item finemine cogente, neq; interrogante quam opit spe non videatre, aliquid

dicimus. Itemsi quis ad minutiora descendat utque in his ipsis magis commoretur,quam res desiderat. Num qui hoc genus eligit,ci non tantum sufficit, quantu ad rem pers secienda, se est sied oratione deprimere qaibuscunq; modis potest,necessee est Fucit autem hoc maxime eorum expostatio,quae nutifuma in re sunt. Item subita rerum explicatio, uel quasi ex improuiso ad quicquam resipondere, quod comicifictitant cxuumsimplicitate diistim let,lenuis meis thodi est: quibiu rebus escitur, ut gruuiores etiam sentenistiae,quum non apparato sermone ed dimisso ualde ac simplici exprimotu ad tenuisem transiretideuntur uerba

474쪽

4r PAE Z V N. H E T. pura et acuta, de quibus paulo post dicetur Schemat crinembra puris ovis, i liter collocationes, quarum magis tenues, quae imis di olutae fiunt Clausulam tenuem impendriam dicimus. Nam e si grandis est,tamen huic generi multo accommodatior est, quam pendula Nam quum peiusula ornatiorsit, praeparati sermonis, qui procul a tenuitate abest,propria ANunc quoniam iucunda oratio, epog dicendi nihil aliud Ans tenuitauis intensio aque incrementum, primo de ipsa, deinde de acri cruculo generire dicendum. Iucundae sententiae sunt fibulosae omnes, inde historicae omnes, quae fibulis coniunctiores sunt, ut de bello Troiano. Tertio quae chffibulosae non videantur,rimen non plane quissidem eis attribuerit, ut mitae Hero a doti. Ad Me quaecunq; fieri uisunt iucuD,utputa uictui odoratui,gustui,stactui rinutim oratione explicuntur,suali, tute etiam fibula excedunt.Verum,quonia eorum quae sensu percipiuntur nonulla honesta,multa turpia sunt:turpia, s aperte dicantur, ostenduntmagis,nisiquis apud scurriles homines, quibus eis modi res non modo dicere aperte, sed mere pudori non est,sermonem haberet intare quaecunq; turpia sunt,si turpitudinem tegunt, non modo non amititit iucunditatem um ficile intelligatur,sed aliquid etiam insuper deliciarum,quoniam honestiit dicuntur,sibi adduci-- r. ' :.ς-μr. a tem turpi quatuor modis maxime honestius 1 seisi . frri potest, aut permutatione, quae oratio est aliuduerbis liud sententia demonstrans,Vt Vergilius: Et fu nimo ulularunt uertice nymphae. Et in Georgicis, Hoe Sciunt nimio ne luxu obtusior, assit genitali arvo,oe sulcos oblimet inertes, sed rapiat fueris Venerem,interitus recondat. Aut

475쪽

re transfrrri posit, accipimus, quod genus, ut iam uulgo dicitur,coire,coitio er coitus. Num eis huiu=modi uerba longa iam consuetudine ab honestite prope recedere videantur, no afferunt mme aliquam huiusmodi turpitudinem, qualem uerbum illud pro quo ponuntiar. Huic modo motus

omnes, quibus quasi de propinquo verba trahuntur,conu niunt.Nam Cr Liberi patris plenum, res Venereas dicimus,et Venerem ipsum pro re Venerea ponimus, qv c intellectionis funt quod e trusiationibus abusionibusq; fori posse,nemodulunt. Aut ambiguo, ut cicero de responsis aruspicum, Quis minus unquam pepercit hostium casisis, quam ille omnibus sui corporis partibus quis unqua nepos tam libere est cum scortis, quam bie ii sororibus uolutatus quae tim publico flumine tam uulgata omnibus, quam illius aetas fuit Quartus modus est,quu es adegoria,n stranslatione uerbi nec ambiguo res exprimtur, ed aut ab antecedentibus,aut a consequentibus, aut ab utri'ue, aut are,quae agere aut pati natura soleat, vel quae pacto ut quo adgestione negotis pertineat,colligitur.Qualia, sunt dare operam liberis, celebrare nuptias, Speluncam Dido dux Cr Troianus eandem Deueniunt. Et cicero, Clodium

mulierem saepius inter uiros ut edicit, e an ex suorum servorsi cucubiculo egressus pudorem, pudicitiumq; findat. Sed de biculo iucunbis fatis. Non enim ad propositum noctrum omnino nune ditu. pertinet lonelli sermonis methodum pro equi, sed iucundi sententias perire, quem quoniam ab honestite non separamus,bae interponere non alienum frit. Onae ergosensibus iucunda sint ea relatu quoque suauiussed rerum turpitudo ubique oratione tegenda, iri ut res intelligatur,obscoenitas

verbo

476쪽

pulchritudin ,ortorum complantationem,sonorum homonium deseribat. His omnssus ita a cimus, quibus amores continentur, quas si ut poetae sciuntilare confinissimus, iucunditas duplex acquiretur. Item eas quas nues uehementer putamu quae aut quum ad homines pertineant, ad expertia rationis animalia, uel inanimas res traducuntur, aut quu brutorum sint insensatis attribuutur. Vt Et pontem indignatus Araxes. Et in Georgicis,

Ipsasuas mirantur Gargara,csses.

Et in Aeneide, canestus crventus, Atq; inplorantisimilis,lectum omne reptouit. Postremo omnes quibus unusqui': afficitur, ut turpifimae lenonibus,qzibus luxuriosi finduntur,temperatis,ctaliae alijs iucundae urit. Quo in genere in maiorcs quoque norastros laudes ponimus quas et in ciuili oratione saepius adhibemus. In nos quoque ipsos nisi adulatoria orationideuis tur, iucunda est quo in genere illud mihi iucunditis uideri solet, quod tenerae aetatis honestim habet commemoratio nem Nam praeclaris imurum quidem secundaranet re-ram expositio non magis deledru,quam aduersaram praesertim si magno animo portulimus,recordatio. Iod poc αι his uerbis ostendit Forsan er haec olim vicinini beluxu bit. Onae omnia non fuistonie,sed astrictione quadam horimnum iucunda putamus. Methodus puruir tenuis, iterba

militer puri siermonis ν tenuis. Maxime autem si quae poetis magis conueniunt, nisi pondus a trant, e comica,

477쪽

ratione non ab re ficere inibi uidentur, qui quum iucunde dicere velint, uersus nonunquam ex Hiquo probo poeta sumptos interponunt, quamuis liceat etiam compositionis nostrae uersum in cere hoc tamen erraro ficiendum censeo,e quum fit, ita Iocandum, ut in unum compositionem orationis stimicum solum accipiantur.Nam quae scorsume quasi perse dicuntur,non iucunditatem hunc, sed aliud quoddam genus efficiunt, propter quod siciscuntur. Item

epitheta plurim,et bene accommodata,ut in rebm magnis grauitatem,ita in iucunditatissententijs haud paruus dicendi ueneres accui lant. Huius gnam, quod poetae, qui dele lare maxime cupiunt,illis abundant. Num aliud genus verborum non Scile inueniri contenderim, quod grauitate muter suauitate iucundius epithetis sit, e qua miscutra τe careat, varietate rerum fit, ut alterum magis efficiat. Schemati pura, tenuia e pulchra omnia,si tenuiore comis chemapal- positione uni. Ad haec coparia imι liter udentia, finaliter desinctia, nominationes, circuli is iussiones,varietas casuum peruersio. compares quod balet in se membra ora compis. tionis, quae confiniit ex pari strenumero Hllabarum Alde prouincijs consularibus decernendis, A fiententia dicenda amouebo, ad ulciscendi tempora re eruabo. Similiter cades Onusiurω- dicitur quum in eadem constructione uerboru duo aut plura sunt uerba, quae similiter ijsdem casibus est runtur ait in

eodem, Amoenitas eum credo locoram, urbisi pulchritudo,

hominum nationiumq; istarum humanitas et lepos vi toriae eupiditas nium imperij nostri propagatio retinet. Similitate cadens si in exitu primo, deinde initio cotineter si,orationem nimia iucundit ite demitit. Quare Cicero hoc qcos ut caetera uel grauioribus immiscκ uel aliquantulum perii

turbat.

478쪽

turbationem, id fibJUi implicitae miram attulit putarim iure es chritudinem. Similiter desinens dicitur, quum tametsi casus non insunt, uerbis tamen exitus sim les fiunt, ut in seiscundo in catilinam, Sed quam inultos filisse putatis , qui quae ego defenderem, non crederent quam multos etiant, qui destnderenes quam insilios etiam, qui propter impror me si bitatem Suerent sternercto est quae festiuitatis gratia uerisborum ordinem perturbat, ut huc in re, qua de dicitur. -ο-η Agnormnatio est quum duo uel plura uerba eadem uel fismilivia uoce, disimillima potestite in eadε oratione proferuntur. Amari iucunduam est,si curetur ne quid insit amari. Veniam ad ossi mihi senatus de uenia Quae delicatiora

ideo fiunt,quoniam circuli etiam lecte praes fisuladem fit

quam agnominatio nalitercadentis,aut desinentis,aut couersionι ficie ostendit hoc modo, cur ea rem lam studioseri l. suam cura F,qus tibi inussim dabit mras Sinale aute sonat uerba, tia cum uel commutatio vel additis,aut detractis,aut ollabae, aut literae uelliteraru inuenitur, hoc modo, Lenones sicut leones uitandi unt. Nalio non uano credendum lest. Si uiniscias quos uincis niquus es: Cr in Philippicis, En cur maesgi ter elius ex aratore orator Actus sitan eisdem,nfii Ἀ-

rem uimirum neminem. Haec quatuor comiscentur nonnuisquam,et maiorem orationi eporem aflerunt, ut pro CD.

Non enim nostiri ingeni uestiri auxili est iudices,huius innocetiae,sic in hac calamitosa ama, quasi in aliqua perni- eiosa fiamma,dis in comuni incendio subuenire Circulus est quum idem ipsum uerbisi,d quo incoepimm, in exitu collocamus, hocschema et unum et mutilia mebra coplectitois

terit.

479쪽

icrae Diti Arta circulari agnominatione, eadem potestiue eruoce Circuli hoc siit excinplim, Tibi pater fur sic , si essetfiuilis is casum uarietis est quum idon nome in diuor CGum GH s casibus ponitur, conremit cum agnominatione :ntilitudine μ' nocis, cra fert potestite. Haec uarietas tam maxime docorum Di strinonem, quum in principJs inciri oram ponia tur, 'quam diuersitatem casullm, zmgoncru habet. Quias non per membra, fodior conmuta una orationis confiri ctione conficitur, celerint iugis ficit, qu inruiseri cinditate non careat, ut pro L mucco, Nisi forte quae res h iudicio ciretur, quid agatur, cui causae fiwndamenta iaciantur iudices non vidctis. Et pro Plane. Qui enim titus, quod

di Irimen, quae fuerit in rempub tempestis, it liquis nescit curer acrimonis aliquid interrogationis 1lpiritu adiectum est Hec in grandiore oratione it puic tuditu ire accedint, ut quae pulchritudinis funi, si extenuentur, leporis inueniantur,scilius tam ii quae sponte sua granosia sunt mimis, quaan tenuia extuleris. Locutio pulchra neque enim longe dire u dulcis fidelicati formonis compositioncm esse oporta conuemunt auton ip imagis diritatis pedes, similiter critati uti impendula Hec forma in dicendo rarius i-s o cndi gratia interferenda uidetur. Num liti ae ma-pnae pulchra fuit Aliphcree posunt sic compta omm ac perpolita placent quidem si rurb interpommtu fis umtiero genrrant Crorutori adimunt fidern diser se carebrontatur. O nium acutumacmκ tenui ferinoni opponis: GCr moratae orationi ubi ci putamus, de ipso nunc dicere tem pus esse uidctur. Acutum igitur appetitimus, quod δω - ψω quid ac pro undius praeses ne uidetur. Huius fratcntiae tenuitati sunt oppositae, ut quae neque Sibulosae fiunt neque 'stica a q*is se iucundabunt, describunt scd profun-

480쪽

-- RAPEZUN. RHETdiores quaedam Criurium ficti rem sic efferentes, ut aliud fere uerbis, aliud re compli tiliatur. Dcthodus es qua ultiores sententis planiu3,ta communius prostrimus umiles er abiems ita pronunciamui ut ultiores uideantur uerbis: hoc in genere contrarium scre quid utque in caetcris generissiacciadit. Num in alijsi ea robus sicinota sunt, ut omnia o)mictus ac comnoduri possimi. Nemo enim ambigit clarus, uerbi gratia, sententia grandibus verbis, C econtra explicari po*e, quod i fu caeteris qlioque contingore Dici Verum hic distis huius modi est, uti id sententia hauιs cncri separatur , acuta remunere non posit Onare non cile confirmare ausim, kn tiane an didio discndisti,ncque nuncii haec res plurimum me folicitis. Sive enim fontentia set sitae dictio, purum ad dicendum inter l, dummodo qr o pacto ca utendum sit, pateat.

Mo Primum ergo m0dum acuti verbi putamus,quum in alium p ἔφη ' signific.itioiicin qu vitii consiletudine usurpatumsit,lierba maccipitur, quae tamen non minus propria si quis uim ac potestitem uocabuli ponitus inspiciat, viderito fit ut apud Sallustium deorum supplicia. Item si quis coitiure pro conuentu diceret, Crful erre prosubachere, caeteriis huiusmodi latius 11 quaan confiuetudo erat, utatur. Nicrum modum dicimus, qui abusione fit, uis quis incxpugnabilem dicat uirtutem, quod genus puram ad acuitavcm accedere nobis uidetur. V τι quoniam crinogencs,ctucti lanos huiusmodi artim praec tores ita existimasse Uberit, dictu Elis autoritate ra-

bo aliquo proprie usi,eod ipso in cade oratione per translation isto r. Hunc modum in eo a translatione separaqu)d translatio pt sic posita, duritiem omnem effugere debeat. Hocsi quisbolo abutatur,aenigmatice pene loqui ex fluitabitur. Ea ergo ratistitio, quae nonis astera atque dura