장음표시 사용
351쪽
eob. Gothostedus p. Ioo. N IOI Comment. in t t. R. I. concipit , series libri vicesimi noni ULpiani ad Sabinum ostendit. Sive enim Domitius: eo loco de adminiculis contractuum, deque pedis quis eorum actionibus, & quidem emtionis vendula-aeis, traditionis legibus , de evictionibus, de praestationibus in contrastu emti venditi. sive de actione furti S quibus ea competeret, e t, non videantur opus definito. ubi diligentia nominatim praestari deberet. Nam in emtione venditione
culpa praestatur, & ideo de diligentia ratione illius contradius necessum non erat agi. Nec . si actionem furti spectes, major erat esus tractationis necessitas. Vide L. I . pr. I. maxime
autem f. I 6. D. de furtis. iane quotiens nos ad eam , quam Jacobus Gothostedus concinnavit , seriem paulo diligentius attendimus, illud observare videmur, falli oppido ac sallere alios . qui existimant, Legem illam 23. D. de R. I. esse clavem totius ferme tractatus de contractibus &commerciis hominum inter se, id quod initio sui in eam Legem Commentarii repetit idem vir clarissimus, adeoque aberravisse a scopo ct fere sua abusos esse diligentia , qui eam peculiaribus sive tractatibus . sive interpretationibus, illustare, an onerare 2 instituere, quorum mentionem ibidem facit Gothostedus. Nam sive in universum depraestationibus in emto vendito , sive sigillatim de cedenda furti actione , sive tandem de his , quibus haec actio competeret, agens, caput illud 23. D. de R. y. adspersit Ulpianus , scripsit id ipsum aliud agens cursim velut S in transitu :nec fuit ei is animus , uti eo nominatim defini. ret, quo in negotio diligentia, in quo culpa tantum, praestaretur. Frustra itaque accusatur Ul
352쪽
DissERTATIONES Ac ADEMIcAE. 3 arpimus non observati scopi, quum non dixit, qui 'ex octo ab ipso relatis contractibus illam diligentiam reciperent. Nec Iurisconsultis , e quorum segmentis nobis Digesta conflavit I riboniani inodustria . infrequens , uti uno loco perfunctorie, generaliter , indefiniteque tantum id tractent, quod ipsum alio m ori cum cura, diligentia, perspicuitate , ac finibus accuratius rectis sese tradidisse meminerant: aut quod aliunde esse manifestum, ac liquere ex istimabant. Ni id exploratissimum habeat Jurisprudentiae studiosus, pugnas putabit Iuris in Romani Corpore occurrere sine numero, ubi dissidii est nec hilum. An quis queretur, male meritum esse de his , qui ad Jus Romanum percipiendum animos appulere, Ga-jum Iurisconsultum , quod L. I. 13. D. de Oblig. S in hanc scripserit sententiam: Huic furioso proximus est, qui ejus aetatis est, ut nondum intelligat, quid agatur. Sed quod ad hunc henignius acceptum est Nam qui loqui potes, creditur 1lipulari S promittere recte pose y An quis hine argutabitur , ansantiae proximum , G i juxta verba. etiam tutore non auctore sese obligare posse Τ Ipsum enim de auctoritate tutoris nee quicquam dicere. Id quod tamen facere debuisse Videatur , si recte fungi voluisset officio sub , sique auctoritatem tutoris necessariam putasset. Ιleic nemo adeo est vel rationis, vel analogiae juris, immemor, ut non confestim regerat. Irustra eo nomine reprehendi Gaium . Auctoritatenienim tutoris pupillo , sese obligare Volenti, necessariam esse, satis aliunde notum, esse, s desiderare eam communissima Iuris principia. Rectissime quidem ea sese habent. At qui fit, ut ubi similia stadet analogia iuris, dissithilia non X rno
353쪽
322 BERN. HENR. REI NOLDIraro proserant interpretes 7 Notum est, Henra- eum olim Suerinium ex his Ulpiani in L. S. l. I. de acquir. vel omisi. hered. verbis : Eum , cui lege honis interdicitur , heredem insitutum pose adire hereditatem consat , voluisse efficere, prodigum poste sine curatoris sui consensu hereditatem cer
nere, quia de hujus necessitate inibi nihil dicat Ulpianus. Sed remon sum est Varior. cap. L inelegans, nec juris studioso dignum ejusmodi esse argumentum; sufficere enim, quod Ulpianus L. 6. D. de V. o. semel & generaliter definiverit, prodigum promittendo obligari non posse. Quodque is . qui hereditatem adit , sese utique obliget. otio abuteremur . si rei liquidae plura ad-ge eremus exempla. Nec est quidquam tam clarum, in quo, si conjungenda separes, multiplex non excitetur pugna, sed ridicula , sed imaginaria. Omnesque secum licebit committere auctores, si alia eorum dicta cum aliis conferre non placeat, ne his quidem exemtis, qui sanctissimae nobis religionis capita tradiderunt.' l. IX. Recipit tamen demonstrationem hujus rei Iacobus Gotholaedus , quod Pisana ea claus Ia : in his quidem-diligentiam, ad omnes illos , qui eam praecedunt, octo contractus pertineat. Eique fini de singulis illis contractibus agit; no- his ejus vestigia ruerint premenda. Primum omnium refertur mandatum. Quod in hoc contraetudiligentia praestetur . ea in re Gothofredo non resistimus. Quamvis ea praestatio a regula ubdeatur aliena. Nam cum plurimum solius man dantis gratia eontrahatur mandatum, utique tantum dolum S, quae sub eo continetur, latam culpam recipere videbatur, depositi exemplo. L. s. l. 2. D. Commodati. Regula autem solet con-
354쪽
DtssERTAT 1 ONEs Ac ADEMIzAE. 323cipi de his , quae plerumque sese ita habent. L. B. 4. S. 6. D. de I egibus. Verum amplius quid ἱn mandato praestandum esse . ipse Ulpianus hoc capite a 3. D. de R. I. ostendit, quando mand gum a deposito clarissime sejungit. Nec resistit sibi Ulpianus in L. 8. l. vit. D. mandati , ubi eum. qui mandatum emendi hominis suscepit, teneri ait, si dolo aut lata culpa emere neglexerit. Solet ι enim responderi : in specie, quam ibi proponit Domitius , mandatum negligi, non nisi dolo &lata culpa. Tum si servus iam emtus sit, isque fugerit, etiam culpam praeuari. Ut ibidem ipse dicat. Nec dissimilis responsio ad L. 29. D. mandati ab ipso Gothosredo adfertur. Qui & aliis occurrere dubiis instituit. Adeat ad ipsum , qui
volet. Illud manet ex sententia Ulpiani, minimum culpam in mandato plerumque praestari. Hdducit, velut consentientem, Modestinum Gotmiredus ex collatione Legum Mosaicarum es Romanar. tit. X. at Modestinus, quod ad judicium mandati, ibi mutilus est. Legitur enim: in mandati vero judicio dolus non etiam tutoris utilitas in administratione versatur. Gothosredus ait, se locum corruptum sic rellituere: in mandati vero judicio mini solius . non procuratoris utilitas in administratione versatur. At quum ita locum vult legi, Vereor , ut ipse Modestinum eam in sententiam laudare queat, ac si hic dicat . in mandato & dolum S culpam praestarii Nec scio, qui claram
tutoris vocem ipse in Procuratoris convertere possit. Forte ergo felicior est restitutio V. Clo Petri Pithoei. Is legit: in mandati judicio doluset culpa' praestatur. Itemque in tutelae judicio , quamvis pu- . pilli , non etiam tutoris utilitas in admini ratione sersetur. Poterat τι versatur Pithoeus retinere. Nec
355쪽
'324 BERN. HENR.' REI No L DIdebebant eum terrere Grammatici, cum plurim iique elastici , ita loquantur auctores. Adi ad Vostium de arte Grammat. lib. VII. cap. 67. si ita, ut Pithoeus restituit, legisset Gothos redus licebat ei Nodostinum illam in sententiam, quam volebat , adducere. Vinnius in comment. ad. II. 7 de mandato eundem Modestinum eidem finiex Pariatore adducit, sed de lectione loci mutili nihil monet, sorte, quod Pithbeum securus non minus ibi, quam Sel. Oes. lib. I. cv. S2. sequeretur. At, si quaeras, an ex mente Ulpiani etiam levissima culpa in mandato praestanda sit, fatemur nostrae memoriae eam in rem Ulpiani aliquem locum , qui totidem verbis id assirmet. non occurrere. Quae demonstrando , quod clausula in his quidam S diligentiam , ad mandatum quoque pertineat, adhiberi solent, ea ex recenistioribus fere peti videas constitutionibus, ut T
L. I 3. U L. 21. C. mandati. LeX 24. C. de Uuris , qua Vinnius lib. I. Quaest. c. 52. etiam utitur , nuc peculiariter non videtur attinere, sed ad negotia gesta. Hoc tamen ex L L. I 3. C. mandati apparet, quod Diocletianus & Maximianus Augusti heic praestationem omnis culpae requisiverint ex auctoritate juris manifesti S notis-1imi. Quamquam Vocem omnem in L. II. C. manis
dati non usurpant iidem Augusti. Ciceronis locus pro Sexto Roscio Amerino cap. XXXVIII. qui
eam suadere videbatur severitatem, notus est , nec, quia prolixus est, huc a nobis transscribeni dus. Scholiastes Harmenopuli heic μεγάλην ἐπιπι- λωαν exigit. Non solum ex usu sui temporis,
sed & ex mente, ut existimat, Ulpiani. X. Sequitur Commodatum. Quod ad hune Ettinet contractam, Verissimum est, eo pertinere
356쪽
clausulam : in his quidem'diligentiam. Diximus id jam ni pra g. s. nec hac de re nobis ulla cum
Iacobo Gothosredo lis est. Interea vix adducimur, ut credamus , unquam inter Iurisconsultos Controversum fuisse , an in commodati judicio diligentia praestanda esset, ubi in contrai u solius utendum accipientis versabatur utilitas Quamvis pag. 13 o. sui in tit. D. de R. I. Commenetarii illud ipsum existimet vir laudatus : idemque cap. I. I. 2I. repetierit Auctor diissertationis de usu practico doctrinae Furii Romani de culpae praestatione in contractibus. Non fugit nos , solere ostendendo, qui inter Iuris conditores fuerit, disiensui adduci haec Ulpi ni ex L. 3. t g. D. Commodati verba: ideo verior est Quinti Mucii sententia . existimantis , N culpam praefandam diligentiam. At veremur , ut ea verba dissidium istud satis liquido probent. Nam quod Quintus Mucius lau-uatur, ea re nihil fit insolitio . Consuevere etiam in specie certa atque clara aliorum aut consensum aut auctoritatem adhibere Iurisconsulti Net res: immo adeo solicite rem tractare , ac si de ea quam maxime aut dubitatum fuisset, aut ambigeretur. Exemplum vel Ulpianus I. 2. L. 29. D. pro socio praebeat . Quamquam sunt innumera. Et quando sunt , hanc vel illam sententiam veriorem videri, veriorem esse , aut quid verius esse, non raro significant. veram esse, quani reserunt sententiam, vel id, quod dicunt, verum esse. Perinde, ut quando aiunt, dissicilius actionem dari, eam non dari plane, significant
Cujus rei exemplum ex L. I. D. de pignoribus capere queas. Gothostedi, Patris, ibi notam consulere licet, quia mala non est. Tum quoque
non videmus dissensum ea in specie, ubi quis suar X a causa
357쪽
sas BERN. HENR. REI NOLDIeaussa commodavit. De qua agit Ulpianus L. s . f. Io. D. Commodati, quare nec Jacobus Gotho-Dedus eam connectere debebat cum specie, quam exhibet Gajus in L. I 8. v. in f D. Commodati. De caeteris, quae sag. dicta I 3o. habet Gothostedus, videbimus suo loco. XI. In vendito culpae praestationem regula exigit. Attingebamus rem supra g. s. vult tamen Gotholaedus etiam huc, quae in lite versa.
tur , ' Susulam pertinere. Nos autem eorum ,
quae pstus vice simplici ex L. 3. 4. S. 6. D. de Legibus diximus , eue memores oportet, regulam
nempe ex his concipi, quae plerumque ita sese habent. Quod ubi fixum sederit, facile est existimatu, Ulpianum commemoratam clausulam ademti venditi contractum noluisse reserri. Nititur tamen locis compluribus Gothostedus. Singulos expendamus. Primum eius argumentum
nullius est pretii: nec enim illud ipsum, quod
est in controversia, ad probandum valuerit. In L. I 4. pro S g. I. D. de furtis non video faveri Gothofredo. Error ejus in eo videtur situs, quod per vocem custodiae ibi intelligat-α κυβε.τατην: Etsi autem hanc ea vox aliquando notat,
id tamen haud fit ubique. Nam S depositum re. cipit custodiam I. I. D. deposti, ct pignus. Uerum uti vel latae Vel levi culpae opponitur. Natura. enim cujusque contractus inspiciunda est. Similiter sese res habet in vendito. Nam ct G jus ait. a venditore talem custodiam desiderandam esse, qualem bonus paterfamilias suis rebus adhibet, L. 33. l. 4. D. de contrab. emt. Quam legem supra f. s. jam quoque adduximus. Tertio loco adsert L. I. I. I. de periculo F commodo rei vend. i Verum illic asitur de specie . ubi vinum
358쪽
DissERTATIONES ACADEMICAE. vinum ad mensuram venditum est. In qua prius. quam admetiatur , Vinum quasi nondum venit. ει tantisper ergo periculum est venditoris. Ad L. 36. D. de action. emti. quam quarto adducit loco, sunt qui respondent, ea in specie venditorem traditioni certum videri definivise diem, quoniam ergo venditoris causta disseratur tradi tio, ipsum omnem culpam praestare debere. Verum cum nos non cernamus, legem necessari
eam speciem continere , in qua dies certus tradi, tioni fuerit destinatus , cum nihil inibi contineatur, quod non sit boni patrisfamilias, nos opervocem custodine diligentiaeque medii generis cujstodiam diligentiamque intelligere videmur posse. Quamvis enim in L. 23. D. de R. 7. diligentia notet summam ac accurati mimam diligentiam, adeoque levissimae opponatur culpae, tamen id alibi non fit semper. Vid. L. I 7. D. de iure donNec aliter , quam de media diligentia capi ne- icessum est L. I 8. l. 9. D. de damno infecto. . Quanquinto loco ad fertur L. 3S. l. 4. D. de conιν. emiis nobis non resistit, quod jam supra dictum. Neque , qui sexto loco laudatur, I. I. L. C. D. Operic. S commodo rei veni Agit enim de vino ad mensuram vendito. Quam rem jam supra loco tertio attigimus. Septimo loco allata L. 3. D. de peric. S commodo rei vend. de eadem agit specie, quod nexus satis docet. Porro in L. II. D. eod. medii generis diligentia ab Alfeno describitur. Nec alia a Ρaulo in L. S4- D. de in. emt. in nota ad Labeonem. Gothostedus male Labeoni totam eam legem adscribit. Variasse ergo hac in re Ulpianum , quod asserit Gothostedus, sine caussa asseritur, sed regula vera utique manet, in emtione venditione persecta culpam praestari a ven-
359쪽
a28. - BERN. HENR. REI NOLDIditore, clausulamque, de qua lis est, ad eam non pertinere. Nec Gothostedus debebat objicere leges de imperlaeta agentes , aut in vocibus cavillari. II. XII. Pignus sequitur. Quod ad hunc contractum . rursus Variasse Ulpianum censet Iaco. bus Gotholaedus. Nam in L. S. g. 2. D. Commodati eum diserte dicere, in pignore & dolum &Culpam praestari, addita ratione , quod inibi utriusque, ct debitoris scilicet & creditoris, utilitas versatur. Regula ea supra g. s. jam fuit tradita. Contra in eo contractu etiam levissimam culpam praestandam esse , assirmare eundem Ulpianum In L. 13. g. I. D. de pio. ad . verbis quae sequuntur: venit autem in bac actisne agit de pigneralitia dolus N culpa, ut in commodato. V nit S custodia. Vis major non venit. Vir clarissimus, Gerardus Noodi , Probabit. lib. I. cap. 4. monuerat, unius litterae immutatione legendum esse: Venit autem in hac actione F dolus S culpa. At in . commodato venit is custodia: vis major non venit. Puncta licet ibi ponere, ubi videtur commodius. Nam ea Florentiae aut non sunt, aut sunt rarissima, ct fere in capitum, seu legum , fine tantum occurrunt, ut monuit in praefatione Taurellius. Emendationem Iurisconsulti Batavi calculis suis probabant celebre nomen. Christianus Thomasius , 'risprud. diuinae lib. II. cap. 12. nobis ad s. 49. ac Iacobus Friderio. Ludovici, in doctrina Pandect. . rit. de pigner. G. I. S. neque
displi- Iam pridem ante Nooditum eandem emendationem proposuit Ioh. Niellius in Diss. Dudasibus , Dissert. III. ad Corollarium Littera Κ. .
360쪽
displicebat ea nobis. . Auctor tamen disset Iallanis, de usu prad . doctrinae Iuris Rom. de culpae praesta'
tione cap. I. 23. emendationem, quam laudarae
Thomasius, repudiavit, Ulpianum cum Ulpian commisit, immo scripsit, hunc in L. S. I. 2. D. Commodati non aeque ex animi sui sententia Io.quutum , quam quidem ex ea loquutus fuerit ind. L. I 3. I. D. de pum ad . ubi e culpae praestationem S custodiae in pignore eΣegerit, . sola, vi majori exemta. At veremur, ut disertaιionis illius auctor ex animi sui scripserit sententia. Vb idetur scopo suo inservire nimio studio. . Is erat , uti ostenderetur, doctrinam Iuris Romani de culpae praestatione in contractibus nulli in foro esse usui, immo nec esse posse. Inde doctrina
illa Romana nugatoria dicenda suit, & ipsi I
risconsulti veteres, iidem auctores, sibi opponendi. Ergo etiam conditores Iuris conviciis onerandi , ne scenae deesset quidquam. At nos etiam-nuin Iurisprudentiam Romanam, veteresque Iurisconsultos suspicimus: suspiceremusque, quamvis ipsa nobis in Scandinavia , ubi Romanae le-jges in foro haud laudantur, quarumcunque sortunarum nostrarum obtigisset sedes. Ubicunque - enim , & donec eruditio aequitasque placebit, manebit quoque Romani veneratio Juris. Nam etiam, ubi hoc non adducitur, leges manant ex isto sonte. Tum vehementer nobis pusnae di plicent , maxime , ubi idem auctor sibi contrarius fingitur. Adsentiemur ergo S deinceps viro summo . Gerardo Noodtio. Si libros Florentinos , manu exaratos , nobis licuisset inspicere , lubuisset inquirere , scriptum ne sit: venit autem in hoc actione F dolus S cu AT in commodato venit cusodia. Non raro certe ea fere ratione in